54 SKKN toán 9 phương pháp phân tích các dạng toán giải bài toán thực tế – Tài liệu text

54 SKKN toán 9 phương pháp phân tích các dạng toán giải bài toán thực tế

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (811.21 KB, 20 trang )

PHÒNG GDĐT QUẬN THỦ ĐỨC
TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN BÁ
SÁNG KIẾN
“PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CÁC DẠNG TOÁN GIẢI BÀI TOÁN THỰC TẾ”
GV: TRẦN ĐÌNH NGỌC
LỜI NÓI ĐẦU :
I. Lý do chọn đề tài :
1. Cơ sở lý luận :
Giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đang tập trung đổi mới,hướng tới một
nền giáo dục tiến bộ, hiện đại, bắt kịp xu hướng của các nước trong khu vực và trên thế
giới. Một trong những mục tiêu lớn của giáo dục nước ta hiện nay đó là hoạt động giáo
dục phải gắn liền với thực tiễn.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo xác định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục,
đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”; “Tập trung
phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi
dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện, chú trọng giáo dục lí tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin
học, năng lực và kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng
sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”.
Chình vì vậy, Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình
giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan
tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì
qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển
từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận
dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng hình thành năng lực và phẩm chất; đồng thời phải
chuyển cách đáng giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá
năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề. Toán học là ngành khoa học có tính trừu
tượng cao nhưng Toán học có mối liên hệ chặt chẽ với thực tiễn. Lịch sử đã cho thấy
rằng, Toán học có nguồn gốc thực tiễn. Một số biện pháp đưa các bài toán thực tiễn vào
giảng dạy môn Toán cấp THCS nhằm phát triển năng lực học sinh phát triển của thực tiễn

đã có tác dụng lớn đối với toán học. Thực tiễn là cơ sở để nảy sinh, phát triển và hoàn
thiện các lí thuyết Toán học. Cho nên các giai đoạn phát triển của toán học đều gắn với
những mối liên hệ phong phú như: liên hệ giữa toán học với nhu cầu hoạt động thực tiễn
của con người, liên hệ giữa toán học và sự phát triển của các ngành khoa học khác, liên
hệ giữa các nội dung toán học với nhau. Ngược lại, toán học lại xâm nhập vào thực tiễn

thúc đẩy thực tiễn phát triển. Bên cạnh đó, với mỗi cá nhân, việc có tư duy toán học tốt
có liên quan mật thiết đến năng lực phân tích, giải quyết vấn đề, diễn đạt ý tưởng một
cách hiệu quả trong những tình huống thực tế. Cụ thể là ngày nay, con người phải đối mặt
ngày càng nhiều các vấn đề liên quan đến Toán học như các kiến thức về số lượng, định
lượng, hình không gian, thống kê, biểu đồ… Ví dụ như khi đi du lịch ta cần đến kĩ năng
đọc bản đồ, phân tích lịch trình; khi mua hàng, gửi tiền tiết kiệm, đầu tư vào lĩnh vực
kinh tế… ta cần biết tính toán sao cho có lợi nhất. Như vậy năng lực toán học là năng lực
rất cần thiết đối với mỗi cá nhân, là kỹ năng quan trọng trong thời buổi xã hội thông tin
và tri thức ngày nay. Do đó việc nghiên cứu khai thác những bài toán có nội dung thực
tiễn đưa vào giảng dạy môn Toán nhằm phát triển năng lực của học sinh là hết sức cần
thiết bởi Toán học đóng vai trò quan trọng đối với cuộc sống mỗi cá nhân, với xã hội
cũng như sự phát triển của cả cộng đồng.
2. Cơ sở thực tiễn :
Vấn đề liên hệ với thực tiễn trong chương trình và sách giáo khoa toán trung học cơ sở
hiện nay. Chương trình và sách giáo khoa hiện nay đã viết theo hướng phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học của học sinh. Trong sách giáo
khoa và sách bài tập cũng đã đưa nhiều các bài toán thực tiễn đặc biệt ở một số nội dung
như phần số học được trình bày liền mạch ở lớp 6 và lớp 7; Thống kê, quan hệ giữa các
yếu tố trong tam giác, các đường đồng quy. Một số biện pháp đưa các bài toán thực tiễn
vào giảng dạy môn Toán cấp THCS nhằm phát triển năng lực của học sinh học toán tam
giác ở lớp 7; giải bài toán bằng cách lập phương trình hoặc hệ phương trình ở lớp 8 và
lớp 9; Hình không gian ở lớp 8 và lớp 9; hệ thức lượng trong tam giác vuông ở lớp 9.Tuy
nhiên số lượng bài tập chưa liên tục và không đều, vì vậy giáo viên cần tăng cường lựa

chọn, đưa thêm vào các bài tập có nội dung sát với thực tiễn để học sinh có điều kiện áp
dụng kiến thức Toán học vào cuộc sống.
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu
1. Mục đích nghiên cứu :

Mục đích của dạy học toán, là phải mang lại cho học sinh những kiến thức phổ thông,
những kỹ năng cơ bản của người lao động, qua đó rèn luyện tư duy logic, phát triển năng
lực sáng tạo, góp phần hình thành thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn cho các
em.Quan điểm này đã dẫn đến khái niệm hiểu biết toán. Theo PISA, “hiểu biết toán là
năng lực của một cá nhân, cho phép xác định và hiểu vai trò của toán học trong cuộc
sống, đưa ra những phán xét có cơ sở, sử dụng gắn kết với toán học theo những cách khác
nhau nhằm đáp ứng nhu cầu cuộc sống của cá nhân đó với tư cách là một công dân có
tinh thần xây dựng, biết quan tâm và biết phản ánh”. Do đó, xu hướng đổi mới hiện nay
là không nặng về mức độ nắm các nội dung có mặt trong chương trình giảng dạy, mà chú
trọng vào khả năng sử dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn và năng lực xử lý các tình
huống mà họ có thể đối mặt trong cuộc sống sau khi rời ghế nhà trường.
2. Phương pháp nghiên cứu:

– Nghiên cứu tài liệu: “ Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học môn Toán trong
trường THCS”.
– Phương pháp hỏi đáp trực tiếp đối với học sinh, đối với giáo viên trong cùng bộ môn
trong trường
– Phương pháp luyện tập, thực hành và qua các bài kiểm tra.
– Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm.
– Tham khảo từ các môn học khác, đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên.
– Tìm kiếm trong các tài liệu, đặc biệt là tài liệu, tìm kiếm trên Internet.
– Tham khảo các vấn đề cuộc sống có nhiều yếu tố toán học trong đó như thống
kê, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, quản lý giao thông, điều phối sản xuất…
III. Giới hạn đề tài:

– Đối tượng là học sinh lớp 9 là trọng tâm.
– Phạm vi nghiên cứu: nội dung chương trình đại số 8 và 9 và hình học 9, có tham khảo
các tài liệu sau :
+ Nghiên cứu sách giáo khoa toán 9 hiện hành, sách bài tập toán 9, và các loại
sách tham khảo nâng cao.
+ Nghiên cứu nhiệm vụ năm học 2017 – 2018.
+ Nghiên cứu tài liệu dạy- học toán 9 .
IV. Kế hoạch thực hiện.
– Chọn đề tài: Tên đề tài: “Phương pháp phân tích các dạng toán giải bài toán thực
tế”.
– Thu thập tư liệu: Tham khảo sách chuyên môn để nghiên cứu các vấn đề lý luận.
– Phỏng vấn và khảo sát:Tìm hiểu thực trạng học sinh lớp 9 của trường THCS
Nguyễn Văn Bá và khảo sát thực tế.
– Nghiên cứu viết và hoàn thành đề tài
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận :
– Để làm tốt các dạng bài tập có áp dụng thực tế, học sinh cần phải có các yêu cầu sau :
Bước 1: Xây dựng mô hình trung gian của vấn đề, tức là xác định các yếu tố có ý nghĩa
quan trọng nhất trong hệ thống và xác lập các quy luật mà chúng ta phải tuân
theo.
Bước 2: Xây dựng mô hình toán học cho vấn đề đang xét, tức là diễn tả lại dưới dạng
ngôn ngữ toán học cho mô hình trung gian. Lưu ý là ứng với vấn đề đang xem xét có thể

có nhiều mô hình toán học khác nhau, tuỳ theo chỗ các yếu tố nào của hệ thống và mối
liên hệ nào giữa chúng được xem là quan trọng.
Bước 3: Sử dụng các công cụ toán học để khảo sát và giải quyết bài toán hình thành ở
bước 2. Căn cứ vào mô hình đã xây dựng cần phải chọn hoặc xây dựng phương pháp giải
cho phù hợp.
Bước 4: Phân tích và kiểm định lại các kết quả thu được trong bước 3. Trong phần này

phải xác định mức độ phù hợp của mô hình và kết quả tính toán với vấn đề thực tế hoặc
áp dụng phương pháp phân tích chuyên gia.
II. Cơ sở thực tiễn:
– Học sinh đã biết giải các phương trình bậc nhất một ẩn số, hệ phương trình bậc nhất hai
ẩn số, giải phương trình bậc hai theo các công thức nghiệm và công thức nghiệm thu gọn.
-Mặt khác học sinh cũng nắm được các công thức hệ thức lượng, tỉ số lượng giác trong
tam giác vuông :
III. Thực trạng và những mâu thuẩn
Khi tiến hành khảo sát để thực hiện đề tài về những ứng dụng thực tế của toán học, đa số
học sinh vẫn còn mơ hồ, chưa nắm vững một cách có hệ thống. Kết quả khảo sát về
những ứng dụng cơ bản của toán học thực tế ở các nội dung cụ thể.
Một số biện pháp đưa các bài toán thực tiễn vào giảng dạy môn Toán cấp THCS nhằm
phát triển năng lực họcsinh phát triển của thực tiễn đã có tác dụng lớn đối với toán
học.Thực tiễn là cơ sở để nảy sinh, phát triển và hoàn thiện các lí thuyết Toán học. Cho
nên các giai đoạn phát triển của toán học đều gắn với những mối liên hệ phong phú
như: liên hệ giữa toán học với nhu cầu hoạt động thực tiễn của con người,liên hệ giữa
toán học và sự phát triển của các ngành khoa học khác, liên hệ giữa các nội dung toán
học với nhau. Ngược lại, toán học lại xâm nhập vào thực tiễn thúc đẩy thực tiễn phá
triển. Bên cạnh đó, với mỗi cá nhân, việc có tư duy toán học tốt có liên quan mật thiết
đến năng lực phân tích, giải quyết vấn đề, diễn đạt ý tưởng một cách hiệu quả trong
những tình huống thực tế. Cụ thể là ngày nay, con người phải đối mặt ngày càng nhiều
các vấn đề liên quan đến Toán học như các kiến thức về số lượng, định lượng, hình không
gian, thống kê, biểu đồ… Ví dụ như khi đi du lịch ta cần đến kĩ năng đọc bản đồ, phân
tích lịch trình; khi mua hàng, gửi tiền tiết kiệm, đầu tư vào lĩnh vực kinh tế… ta cần biết
tính toán sao cho có lợi nhất. Như vậy năng lực toán học là năng lực rất cần thiết đối với
mỗi cá nhân, là kỹ năng quan trọng trong thời buổi xã hội thông tin và tri thức ngày
nay. Do đó việc nghiên cứu khai thác những bài toán có nội dung thực tiễn đưa
vào giảng dạy môn Toán nhằm phát triển năng lực của học sinh là hết sức cần thiết
bởi Toán học đóng vai trò quan trọng đối với cuộc sống mỗi cá nhân, với xã hội cũng như
sự

phát
triển
của
cả
cộng
đồng.
* Những thuận lợi và khó khăn :
+ Thuận lợi :

– Trường THCS Nguyễn Văn Bá luôn có được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp lãnh
đạo Đảng và Nhà Nước, Phòng Giáo dục và Đào tạo. Ban giám hiệu nhà trường thường
xuyên quan tâm tới tất cả các hoạt động của trường, luôn tạo mọi điều kiện để giáo viên
làm tốt công tác.
– Nhà trường có một đội ngũ giáo viên nhiều kinh nghiệm, trẻ, khoẻ, nhiệt tình và
hăng say công việc.
– Hầu hết các em học sinh khá giỏi thích học bộ môn toán.
+ Khó khăn :
– Trường THCS Nguyễn Văn Bá là điểm trường thuộc vùng ven, giáp ranh với địa
phương tỉnh Bình Dương, đa số học sinh không thể tự học ở nhà vì các em còn phải phụ
giúp gia đình kiếm sống.
– Một số em không có kiến thức cơ bản về toán học.
– Khả năng nắm kiến thức mới của các em còn chậm.
– Kỹ năng vận dụng lý thuyết vào bài tập của các em còn hạn chế.
– Ứng dụng vào giải quyết vấn đề thực tiễn và tích hợp liên môn còn hạn chế.
IV. Các biện pháp giải quyết vấn đề.
1. Các bài toán thực tế liên quan đến tỷ lệ phần trăm.
1.1.
Phương pháp :

Dựa vào phần trăm mỗi lần giảm so với giá đang bán để suy ra giá phải trả cho cửa
hàng, hoặc phần trăm thuế VATđể thiết lập phương trình tương ứng.
1.2.

Các ví dụ :

Bài 1: Giá bán một chiếc ti vi giảm giá 2 lần, mỗi lần giảm 10% so với giá đang
bán, sau khi giảm giá hai lần thì giá còn lại là 16.200.000 đồng. Vậy giá bán ban đầu
của chiếc ti vi là bao nhiêu? (ĐỀ MINH HỌA TS 10 2016.2017)
Hướng dẫn:
Gọi x (đồng) là giá bán ban đầu của chiếc ti vi (x > 0)
Số tiền còn lại sau khi giảm 10% lần thứ nhất:
Số tiền còn lại sau khi giảm 10% lần thứ hai:
Theo đề bài, ta có:

x − 10%x = 0,9x
0,9x − 10%.0,9x = 0,81x

0,81x = 16.200.000 ⇔ x = 20.000.000

(đồng)

Bài 2: (SGK)Lan mua hai loại hàng và phải trả tổng cộng 120 nghìn đồng, trong đó đã
tính cả 10 nghìn đồng là thuế giá trị gia tăng (viết tắt là thuế VAT). Biết rằng thuế VAT

đối với loại hàng thứ nhất là 10%; thuế VAT đối với loại hàng thứ hai là 8%. Hỏi nếu
không kể thuế thì Lan phải trả mỗi loại hàng bao nhiêu tiền?
Ghi chú. Thuế VAT là thuế mà người mua hàng phải trả, người bán hàng thu và nộp cho
Nhà nước. Giả sử thuế VAT đối với mặt hàng A được quy định là 10%. Khi đó nếu giá

bán của A là a đồng thì kể cả thuế VAT, người mua mặt hàng này phải trả tổng cộng là a +
10% a đồng.
Hướng dẫn:
Gọi x (đồng) là tiền mua loại hàng thứ nhất không kể thuế VAT (0 < x < 110000)
Tiền mua loại hàng thứ hai không kể thuế VAT: 110000 – x
Số tiền thất sự Lan đã trả cho loại hàng 1: x + 0,1x
Số tiền thất sự Lan đã trả cho loại hàng 2: 110000 – x + 0,08(110000 – x)
Ta có phương trình: x + 0,1x + 110000 – x + 0,08(110000 – x) = 120000
⇔ x = 6000 thoả mãn điều kiện
Vậy số tiền trả cho loại hàng thứ nhất là 60000 đồng (không kể thuế VAT)
Số tiền phải trả cho loại hàng thứ hai không kể thuế VAT: 50000 đồng
Bài 3: Bạn Bình đem số tiền vừa đủ để mua 16 quyển tập. Nhưng khi đến nhà sách thì có
chương trình khuyến mãi giảm giá 20%. Hỏi với số tiền hiện có thì bạn Bình mua được bao
nhiêu quyển tập?
Hướng dẫn:
Gọi x (đồng) là giá tiền mua 1 quyển tập lúc chưa giảm giá (x > 0).
Số tiền bạn bình đem theo là: 16x (đồng)
x − 20%x = 0,8x

Giá tiền mua 1 quyển tập sau khi giảm giá là:

(đồng)
16x
= 20
0,8x

Số quyển tập mà bạn Bình mua được sau khi giảm giá là:

(quyển tập)

2. Các bài toán thực tế liên quan đến hình học.
2.1.
Phương pháp : Vẽ hình mô phỏng lại bài toán rồi dùng hệ thức lượng

hoặc tỉ số lượng giác trong tam giác vuông.

Bài 1:Hai cây cọ mọc đối diện ở hai bờ
sông, một cây cao 30m, một cây cao
20m. Trên đỉnh mỗi cây có một con
chim đang đậu. Chợt có một con cá xuất
hiện trên sông ở giữa hai cây cọ. Cả hai
con chim lập tức bay xuống vồ mồi cùng
một lúc. Hỏi con cá cách gốc mỗi cây cọ
bao nhiêu mét, biết rằng hai gốc cây
cách nhau 50m và khoảng cách từ hai
con chim đến con cá bằng nhau.
Hướng dẫn:
. Giả sử AE và BC là độ cao của cây cọ,
D là điểm con cá.
. Đặt DE = x ⇒ CD = 50 – x
. ∆EAD vuông tại A, ∆CBD vuông tại C
Mà AD = BD
⇔ AE2 + ED2 = BC2 + CD2
⇔ 302 + x2 = 202 + (50 – x)2

Giải phương trình ta được x = 20m
. Vậy con cá cách gốc cây E 20m và gốc cây C 30m.
Bài 2: Hòn Bà là một hòn đảo nhỏ của thành phố biển Vũng Tàu nổi tiếng với con đường

đi bộ ra đảo chỉ xuất hiện trong một số thời điểm của năm (thời gian còn lại con đường
chìm dưới mực nước biển). Người ta có thể nhìn thấy đảo Hòn Bà từ 2 vị trí A và B cách
nhau 2km trên bờ biển như sơ đồ sau: (góc nhìn từ A là

170

, từ B là

80

).

C: đảo Hòn Bà
CH: con đường đi bộ ra đảo
Hỏi con đường đi bộ ra đảo dài bao nhiêu m? (làm tròn đến phần nguyên)
Hướng dẫn:
Đặt x = AH⇔ ⇒ BH = 2000 – x
Ta có ∆HAC vuông tại H
Và ∆HBC vuông tại H

⇒ CH = x.tan170

⇒ CH = (2000 – x).tan80

⇒ x.tan170 = (2000 – x).tan80
Giải phương trình ta được x = 630m
Vậy con đường ra đảo dài 630m.
Bài 3:Cách sử dụng giác kế đo góc: (giác kế là thước đo góc)
00

1800

Đặt giác kế sao cho đường từ đến
trùng phương nẳm ngang. Ống ngắm xoay
quanh tâm của giác kế. Chỉnh ống ngắm nhìn thấy đầu ngọn cây (vị trí cần đo).
Đọc số đo trùng vị trí trên giác kế.

Một nhóm học sinh lớp 9 trường THCS Nguyễn Văn Bá thực hành đo chiều cao của cây
bằng giác kế. Khi dùng giác kế đo chiều cao cây (xem hình vẽ). Bạn An đo được góc của
350

ống ngắm và phương nằm ngang là
, bạn Thảo đo chiều dài từ giác kế đến cây là
6,5m. Bạn Hoa đo chiều cao của giác kế là 1,2m…Bạn Minh trưởng nhóm căn cứ vào các
số liệu các bạn đo được sẽ tính ra kết quả đúng chiều cao của cây là bao nhiêu mét? (tính
theo đơn vị mét, làm tròn đến một chữ số thập phân).

Hướng dẫn:
Trong ∆BCD vuông tại B ta có: ⇒ BC = BD.tan350 = 6,5.tan350 = 4,6m
Mà AC = AB + BC = ED + BC = 1,2 + 4,6 = 5,8m.
Vậy chiều cao của cây là 5,8m.
3. Các bài toán thực tế liên quan đến lãi suất ngân hàng.
3.1.
Phương pháp :

Tương tự như bai toán tỉ lệ phần trăm. Cần chú ý lãi đơn hay lãi kép.
+ Lãi đơn là lãi suất chỉ tính trên số vốn ban đầu.
+ Lãi kép là lãi suất được tính vào tiền vốn ban đầu.

3.2.

Các ví dụ :

Bài 1: (SGK)
Bà An gửi vào quỹ tiết kiệm x đồng với lãi suất mỗi tháng là a% (a là một cho trước) và
lãi suất này được tính gộp vào vốn cho tháng sau.
a) Hãy viết biểu thức biểu thị:

+ Số tiền lãi sau tháng thứ nhất;
+ Số tiền (cả gốc và lãi) có được sau tháng thứ nhất;
+ Tổng số tiền lãi có được sau tháng thứ hai.
b) Nếu lãi suất là 1,2% (tức a = 1,2) và sau 2 tháng tổng số tiền lãi là 48288 đồng thì

lúc đầu bà An đã gửi bao nhiêu tiền tiết kiệm?
Hướng dẫn:
Bà An gửi vào quỹ tiết kiệm: x đồng.
Lãi suất là a nên số tiền lãi sau tháng thứ nhất a.x
Số tiền lãi có được sau tháng thứ hai:

Tổng số tiền lãi sau hai tháng:

ax + ( 1+ a) x.a = ( 2 + a) .a

b) Vì sau hai tháng bà An lãi 48288 đồng với lãi suất 1,2% nên:

( 2+ 1,2%) .1,2%x = 48288 ⇔ x = 2000000
Vậy bà An đã gửi tiết kiệm 2000 000 đồng.
Bài 2:(ĐỀ MINH HỌA TS 10 2016-2017)
Một người gửi tiết kiệm 200 triệu đồng vào tài khoản ngân hàng Nam Á. Có 2 sự lựa

chọn: người gửi có thể nhận được lãi suất 7% một năm hoặc nhận tiền thưởng ngay là 3
triệu với lãi suất 6% một năm. Lựa chọn nào tốt hơn sau 1 năm? Sau 2 năm?
Hướng dẫn:
. Gọi a (đồng) là số tiền vốn ban đầu (a > 0), lãi suất x%/năm:

. Số tiền lãi nhận được sau 1 năm: x. a
. Số tiền nhận được sau 1 năm gồm vốn lẫn lãi: a +
. Số tiền lãi nhận được sau 2 năm:
Số tiền nhận được sau 2 năm gồm vốn lẫn lãi:
. Với lãi suất 7%
Số tiền nhận được sau 1 năm gồm vốn lẫn lãi: đồng
Số tiền nhận được sau 2 năm gồm vốn lẫn lãi: đồng
. Với lãi suất 6%
. Số tiền nhận được sau 1 năm gồm vốn lẫn lãi và tiền thưởng:
đồng
. Số tiền nhận được sau 2 năm gồm vốn lẫn lãi và tiền thưởng:
đồng
Vậy: gửi 1 năm với lãi suất 6% có lợi hơn; gửi 2 năm với lãi suất 7% có lợi hơn.
4. Các bài toán thực tế liên quan đến giải bài toán bằng cách lập phương trình.
4.1.
Phương pháp :

1. Các bước giải bài toán bằng cách lập phương trình
Bước 1: Lập phương trình
– Chọn ẩn số và đặt điều kiện thích hợp cho ẩn số.
– Biểu diễn các đại lượng chưa biết theo ẩn và các đại lượng đã biết
– Lập phương trình biểu thị mối quan hệ giữa các đại lượng.
Bước 2. Giải phương trình
Bước 3: Trả lời: Kiểm tra xem trong các nghiệm của phương trình, nghiệm nào thoả

mãn điều kiện của ẩn, nghiệm nào không, rồi kết luận.
4.2.

Các ví dụ :

Bài 1: Bài toán cổ

Thưa Py-ta-go lỗi lạc, trường của người có bao nhiêu môn đệ?

Nhà hiền triết trả lởi:
– Hiện nay, một nửa đang học toán, một phần tư đang học nhạc, một phần bảy đang ngồi

im suy nghĩ. Ngoài ra còn có ba phụ nữ.

Hỏi trường đại học của Py-ta-go có bao nhiêu người?
Hướng dẫn:

( x ∈N )
*

Gọi x (người) của trường đại học của Py-ta-go

Ta có pt:

1
1
1
x+ x+ x+3= x

2
4
7

(Đáp số 28 người)
Bài 2: (SGK)
(Bài toán nói về cuộc đời nhà toán học Đi-ô-phăng, lấy trong Hợp tuyển Hi Lạp – Cuốn
sách gồm có 46 bài toán về số, viế dưới dạng thơ trào phúng).

Thời thơ ấu của Đi-ô-phăng chiếm
1
12

1
6

cuộc đời.

cuộc đời tiếp theo là thanh niên sôi nổi

Thêm

1
7

cuộc đời nữa ông sống độc thân

Sau khi lập gia đình được 5 năm thì sinh một con trai
Nhưng số mệnh chỉ cho con sống bằng nửa đời cha
Ông đã từ trần 4 năm sau khi con mất

Đi-ô-phăng sống bao nhiêu tuổi, hãy tính cho ra?
Hướng dẫn:
Gọi x là số tuổi của ông Đi – ô – phăng (x nguyên dương)

Thời thơ ấu của ông:

Thời thanh niên:

1
x
12

1
x
6

Thời gian sống độc thân:

1
x
6

Thời gian lập gia đình đến khi có con và mất:

Ta có phương trình:

1
5+ x + 4
2

1
1
1
1
x + x + x + 5+ x + 4 = x ⇔ x = 84
6
12
7
2

Vậy nhà toán học Đi – ô – phăng thọ 84 tuổi.
Bài 12:Công ty A dự tính chở 280 tấn hàng giao cho các đại lý nhưng chuẩn bị giao thì
các đại lý cần thêm 6 tấn so với dự định. Vì vậy đội xe bổ sung thêm 1 xe và mỗi xe chở
ít hơn dự định 2 tấn hàng.
Hỏi ban đầu có bao nhiêu xe biết rằng các xe chở số tấn hàng bằng nhau?
Hướng dẫn:
Gọi x là số xe. Ta có:
280 286

= 2 ⇔ x2 + 4x − 140 = 0 ⇔ ( x + 14 ) ( x − 10 ) = 0 ⇔ x = −14;x = 10
x x+ 1

Bài 3:Trong dịp kỷ niệm 42 năm ngày chiến thắng 30 tháng 4, thống nhất đất nước, 180
học sinh được điều về thăm quan diễu hành. Người ta tính, nếu dùng loại xe lớn chuyên
chở một lượt hết số học sinh thì phải điều động ít hơn dùng loại xe nhỏ là 2 chiếc. Biết
rằng mỗi ghế ngồi 1 học sinh và mỗi xe lớn nhiều hơn xe nhỏ là 15 chỗ ngồi. Tính số xe
lớn nếu loại xe đó được huy động.
Hướng dẫn:

( x ∈N )
*

Gọi x (xe) là số xe lớn ,
Số xe nhỏ là:

x+2

(xe)

Số học sinh xe lớn chở được là:

180
x

(học sinh)

Số học sinh xe nhỏ chở được là:

Theo đề bài, ta có phương trình:

180
x+2

(học sinh)

180 180

= 15 ⇔ … ⇔ x = 4

x
x+2

(nhận)

Vậy số xe lớn là: 4 xe.
Bài 4: Một đội xe phải chuyên chở 36 tấn hàng. Trước khi làm việc, đội xe đó được bổ
sung thêm 3 xe nữa nên mỗi xe chở ít hơn 1 tấn so với dự định. Hỏi đội xe lúc đầu có bao
nhiêu xe? Biết rằng số hàng chở trên tất cả các xe có khối lượng bằng nhau.
Hướng dẫn:
Gọi số xe lúc đầu là x (x nguyên dương) thì mỗi xe phải chở khối lượng

hàng là:

36
x

(tấn)

Trước khi làm việc, có thêm 3 xe nữa nên số xe chở 36 tấn hàng là

(x +3) xe, do đó mỗi xe chỉ còn phải chở khối lượng hàng là

Theo bài ra có phương trình:

36
x+3

(tấn)

36
36

=1
x x+3

Khử mẫu và biến đổi ta được: x2 + 3x – 108 = 0 (1)
Phương trình (1) có nghiệm là: x = 9; x = -12.
Đối chiếu điều kiện được x = 9 thoả mãn. Vậy số xe lúc đầu là 9 xe.
5. Các bài toán thực tế liên quan đến giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình.
5.1.
Phương pháp :

Bước 1: Lập hệ phương trình
– Chọn hai ẩn và đặt điều kiện thích hợp cho chúng
– Biểu diễn các đại lượng chưa biết theo các ẩn và các đại lượng đã biết
– Lập hai phương trình biểu thị mỗi quan hệ giữa các đại lượng.

Bước 2: Giải hệ phương trình nói trên.
Bước 3: Trả lời. Kiểm tra xem trong các nghiệm của hệ phương trình, nghiệm nào thích
hợp với bài toán và kết luận.
5.2.

Các ví dụ :

Bài 1: Một miếng đất hình chữ nhật có chu vi là 40m và chiều dài gấp 3 lần chiều rộng.
Tính diện tích miếng đất. (ĐỀ MINH HỌA TS 10 2016-2017)
Hướng dẫn:
gọi x (m) là chiều rộng miếng đất và y (m) là chiều dài miếng đất (x, y > 0)

Theo đề bài, ta có:

 x + y = 20  4x = 20  x = 5
⇔
⇔

 y = 3x
 y = 3x
 y = 15

(nhận)

Vậy: chiều rộng miếng đất là 5m; chiều dài miếng đất là 15m
Bài 2:Trong phòng học có một số ghế dài. Nếu xếp mỗi ghế ba học sinh thì sáu học sinh
không có chỗ. Nếu xếp mỗi ghế bốn học sinh thì thừa một ghế. Hỏi lớp có bao nhiêu ghế
và bao nhiêu học sinh?
Hướng dẫn:

( x∈ N ,y∈ N )
*

Gọi số ghế là x; số học sinh là y

*

Nếu xếp mỗi ghế ba học sinh thì số học sinh được ngồi ghế là 3x (học sinh)
Vì còn sáu học sinh không chỗ nên tổng số học sinh của lớp là 3x + 6 (học sinh)
Do đó, ta có phương trình: 3x + 6 =y

(1)

Nếu xếp mỗi ghế bốn học sinh thì thừa một ghế, nghĩa là số học sinh bằng 4(x -1) (học
sinh). Do đó, ta có phương trình: 4(x -1) = y
(2)
Ta có hệ phương trình: …
ĐS: Trong lớp có 10 ghế và 36 học sinh.
Bài 3: Trong kì thi tuyển sinh lớp 10, có 300 học sinh thi vào lớp chuyên toán của
trường A và B. Giả sử sau khi thi, tổng số học sinh đỗ vào lớp chuyên Toán của hai
trường là 67 em, trường A có tỷ lệ đỗ vào lớp chuyên Toán là 25% so với số học sinh thi
vào trường và trường B có tỷ lệ đỗ vào lớp chuyên Toán là 20% so với số học sinh thi
vào trường. Hỏi mỗi trường có bao nhiêu học sinh thi vào lớp chuyên Toán?
Hướng dẫn:
Gọi x(học sinh) là số học sinh thi vào lớp chuyên Toán của trường A (

x∈ N*

)

Gọi y(học sinh) là số học sinh thi vào lớp chuyên Toán của trường B (

… Ta có hệ phương trình:

y∈ N*

)

 x + y = 300
 x = 140

⇔

 25%x + 20%y = 67  y = 160

6. Các bài toán thực tế liên quan đến tăng dân số.
6.1.
Phương pháp :

Tùy theo dữ kiện bài toán ta áp dụng phương pháp của bài toán giải bài toán bằng cách
lập phương trình, hoặc bài toán phần trăm.
6.2.

Các ví dụ :

Bài 1:(SGK)
Năm ngoái, tổng số dân của hai tỉnh A và B là 4 triệu. Năm nay, số dân của tỉnh A tăng
thêm 1,1%, còn dân số của tỉnh B tăng thêm 1,2%. Tuy vậy, số dân của tỉnh A năm nay
vẫn nhiều hơn tỉnh B là 807200 người. Tính số dân năm ngoái của mỗi tỉnh.
Hướng dẫn:
Gọi x là số dân năm ngoái của tỉnh A (0 < x < 4 000 000; x ∈ N
Số dân tỉnh B: 4000 000 – x
Số dân của tỉnh A năm nay: 1,011.x
Số dân của tỉnh B năm nay: 1,012 (4000000 – x )
Vì dân số tỉnh A năm nay hơn tỉnh B là 8072000 người nên ta có phương trình:
1,011x − 1,012( 4000000 − x) = 807200 ⇔ x = 2400000

Vậy dân số của tỉnh A: 2 400 000 người
Dân số của tỉnh B: 1 600 000 người
Bài 2:(SGK)Dân số nước ta tính đến năm 2001 là 76,3 triệu người. Hỏi sau ba năm dân
số nước ta là bao nhiêu nếu tỉ lệ tăng dân số trung bình mỗi năm là 1,2%.

Hướng dẫn:
Dân số của nước ta tính đến năm 2002 là:
76.300.000 + 76300000. 1,2% = 77.215.600 (người)

Dân số của nước ta tính đến năm 2003 là:
77.215.600 + 77.215.600. 1,2% = 78.142.187,2 (người)
Dân số của nước ta tính đến năm 2004 là:
78.142.187,2 + 78.142.187,2.1,2% = 79.079.893,45 (người).
Vậy: sau 3 năm dân số nước ta là: 79.079.893 người.
V. Hiệu quả áp dụng
Qua trắc nghiệm và khảo sát các đối tượng HS, sau khi cung cấp cho HS nội dung
kiến thức kỹ năng các ứng dụng, kết quả bước đầu thu được:
Trước khi thực
hiện

Nội dung khảo sát

Sau khi thực hiện

SL

TL%

SL

TL%

1. Các bài toán thực tế liên quan đến tỷ lệ phần
trăm.

34/80

42.50

62/80

77,50

2. Các bài toán thực tế liên quan đến hình học.

38/80

47.50

65/80

81.25

3. Các bài toán thực tế liên quan đến lãi suất
ngân hàng.

35/80

43.75

61/80

76.25

4. Các bài toán thực tế liên quan đến giải bài
toán bằng cách lập phương trình.

32/80

40.00

73/80

91.25

5. Các bài toán thực tế liên quan đến giải bài
toán bằng cách lập hệ phương trình.

52/80

65.00

70/80

87.50

6. Các bài toán thực tế liên quan đến tăng dân
số.

25/80

31.25

45/80

56.25

PHẦN KẾT LUẬN
I. Ý nghĩa của đề tài
Từ thực tế nghiên cứu giảng dạy, tôi nhận thấy việc giảng dạy giải bài toán thực tế
có ý nghĩa thực tế rất cao. Nó rèn luyện cho học sinh tư duy logic, khả năng sáng tạo, khả
năng diễn đạt chính xác nhiều quan hệ toán học, … Do đó khi giải dạng toán này cho học
sinh, giáo viên vần lưu ý học sinh đọc kỹ đề bài, nắm được các mối quan hệ đã biết và

chưa biết giữa các đại lượng để vẽ hình hoặc thiết lập phương trình. Các bài toán, ví dụ
được nêu lên đều chủ yếu là toán hình hoặc phương trình bậc nhất hoặc hệ phương trình ,
nghĩa là các bài toán dẫn đến hình học (chủ yếu là hệ thức lượng trong tam giác) hoặc
phương trình có thể quy về bậc nhất hoặc hệ phương trình. Vì thế giáo viên cần phân tích
kỹ các bước giải, cũng như lưu ý rõ cho học sinh các yêu cầu trong khi giải và từng dạng
toán cơ bản để học sinh có được kiến thức vững chắc phục vụ cho việc giải toán ở lớp 9
đặc biệt kỳ thi tuyễn sinh vào lớp 10. Bên cạnh đó, giáo viên cũng tạo hứng thú cho học
sinh trong các giờ học, cho học sinh trải nghiệm thực tế về những bài toán thực tế, hướng
dẫn học sinh cách học bài, làm bài và cách nghiên cứu trước bài mới ở nhà. Tăng cường
phụ đạo học sinh yếu kém, tìm ra những chỗ học sinh đã bị hổng để phụ đạo. Điều đó đòi
hỏi người giáo viên phải có lòng yêu nghề, yêu thương học sinh và phải có một lượng
kiến thức vững chắc, có phương pháp truyền thụ phù hợp với từng đối tượng học sinh.
II. Khả năng vận dụng
Với những nghiên cứu ứng dụng “Phương pháp phân tích các dạng toán giải bài
toán thực tế” có thể mở rộng ứng dụng cho nhiều đối tượng học sinh, đặc biệt là rèn
luyện học sinh yếu kém và bồi dưỡng học sinh giỏi
III. Bài học kinh nghiệm
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi trong việc giảng dạy giải bài toán
thực tế cho học sinh các khối lớp 7, khối lớp 8, khối lớp 9,đặc biệt là học sinh khối lớp 9

bằng cách lập phương trình, hệ phương trình và áp dụng hệ thức lượng trong tam giác
vuông ở chương trình toán lớp 9. Cùng với sự giúp đỡ tận tình của Ban Giám Hiệu nhà
trường, của tổ chuyên môn, của các đồng nghiệp và học sinh tôi đã hoàn thành đề tài
“Phương pháp phân tích các dạng toán giải bài toán thực tế”. Tuy tôi đã có nhiều cố gắng
nhưng chắc chắn rằng vẫn còn nhiều thiếu sót. Tôi xin trân trọng tất cả những ý kiến phê
bình, đóng góp của cấp trên và đồng nghiệp để đề tài của tôi ngày càng hoàn thiện hơn và
áp dụng rộng rãi trong ngành. Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thủ Đức, ngày 23 tháng 11 năm 2018
Duyệt của BGH

Người viết

…………………………………………………………………
………………………………………………………………….
…………………………………………………………………..

Trần Đình Ngọc

………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
MỤC LỤC
Nội dung

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài…………………………………………………………

1

1. Cơ sở lí luận …………………………………………………………….

1

2. Cơ sở thực tiễn………………………………………………………….

1

II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu…………………………………..

1

1. Mục đích nghiên cứu…………………………………………………….

1

2. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………

2

III. Giới hạn đề tài………………………………………………………….

2

IV. Kế hoạch thực hiện……………………………………………………..

2

PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận………………………………………………………………

3

II. Cơ sở thực tiễn…………………………………………………………..

3

III. Thực trạng và những mâu thuẩn………………………………………..

4

IV. Các biện pháp giải quyết vấn đề………………………………………..

4

1. Tìm 2 số biết tổng và tích của chúng:……………………………………

4

2. Tính giá trị các biểu thức đối xứng giữa các nghiệm:……………………

6

3. Tìm hệ thức liên hệ giữa các nghiệm không phụ thuộc tham số:………..

8

4. Tìm điều kiện của tham số để 2 nghiệm liên hệ với nhau bởi 1 hệ thức cho
trước (điều kiện cho trước)……………………………………………
10
5. Thiết lập phương trình bậc 2……………………………………………

14

6. Xét dấu các nghiệm số:………………………………………………….

15

7. Phương trình đường thẳng y = ax + b (a ≠ 0) với Parabol ……………..

18

8. Bài toán GTLN, GTNN:…………………………………………………

20

9. Chứng minh bất đẳng thức………………………………………………

21

V. Hiệu quả áp dụng…………………………………………………………………………..

22

PHẦN KẾT LUẬN
I. Ý nghĩa của đề tài……………………………………………………………………………

23

II. Khả năng vận dụng…………………………………………………………………………

23

III. Bài học kinh nghiệm……………………………………………………………………..

23

đã có tính năng lớn so với toán học. Thực tiễn là cơ sở để phát sinh, tăng trưởng và hoànthiện các lí thuyết Toán học. Cho nên các quá trình tăng trưởng của toán học đều gắn vớinhững mối liên hệ nhiều mẫu mã như : liên hệ giữa toán học với nhu yếu hoạt động giải trí thực tiễncủa con người, liên hệ giữa toán học và sự tăng trưởng của các ngành khoa học khác, liênhệ giữa các nội dung toán học với nhau. Ngược lại, toán học lại xâm nhập vào thực tiễnthúc đẩy thực tiễn tăng trưởng. Bên cạnh đó, với mỗi cá thể, việc có tư duy toán học tốtcó tương quan mật thiết đến năng lượng nghiên cứu và phân tích, xử lý yếu tố, diễn đạt ý tưởng sáng tạo mộtcách hiệu suất cao trong những trường hợp thực tế. Cụ thể là thời nay, con người phải đối mặtngày càng nhiều các yếu tố tương quan đến Toán học như các kỹ năng và kiến thức về số lượng, địnhlượng, hình khoảng trống, thống kê, biểu đồ … Ví dụ như khi đi du lịch ta cần đến kĩ năngđọc map, nghiên cứu và phân tích lịch trình ; khi mua hàng, gửi tiền tiết kiệm chi phí, góp vốn đầu tư vào lĩnh vựckinh tế … ta cần biết đo lường và thống kê sao cho có lợi nhất. Như vậy năng lượng toán học là năng lựcrất thiết yếu so với mỗi cá thể, là kiến thức và kỹ năng quan trọng trong thời đại xã hội thông tinvà tri thức ngày này. Do đó việc nghiên cứu và điều tra khai thác những bài toán có nội dung thựctiễn đưa vào giảng dạy môn Toán nhằm mục đích tăng trưởng năng lượng của học viên là rất là cầnthiết bởi Toán học đóng vai trò quan trọng so với đời sống mỗi cá thể, với xã hộicũng như sự tăng trưởng của cả hội đồng. 2. Cơ sở thực tiễn : Vấn đề liên hệ với thực tiễn trong chương trình và sách giáo khoa toán trung học cơ sởhiện nay. Chương trình và sách giáo khoa lúc bấy giờ đã viết theo hướng phát huy tính tíchcực, dữ thế chủ động, phát minh sáng tạo, rèn luyện chiêu thức tự học của học viên. Trong sách giáokhoa và sách bài tập cũng đã đưa nhiều các bài toán thực tiễn đặc biệt quan trọng ở 1 số ít nội dungnhư phần số học được trình diễn liền mạch ở lớp 6 và lớp 7 ; Thống kê, quan hệ giữa cácyếu tố trong tam giác, các đường đồng quy. Một số giải pháp đưa các bài toán thực tiễnvào giảng dạy môn Toán cấp trung học cơ sở nhằm mục đích tăng trưởng năng lượng của học viên học toán tamgiác ở lớp 7 ; giải bài toán bằng cách lập phương trình hoặc hệ phương trình ở lớp 8 vàlớp 9 ; Hình khoảng trống ở lớp 8 và lớp 9 ; hệ thức lượng trong tam giác vuông ở lớp 9. Tuynhiên số lượng bài tập chưa liên tục và không đều, thế cho nên giáo viên cần tăng cường lựachọn, đưa thêm vào các bài tập có nội dung sát với thực tiễn để học viên có điều kiện kèm theo ápdụng kiến thức và kỹ năng Toán học vào đời sống. II. Mục đích và chiêu thức nghiên cứu1. Mục đích điều tra và nghiên cứu : Mục đích của dạy học toán, là phải mang lại cho học viên những kiến thức và kỹ năng đại trà phổ thông, những kiến thức và kỹ năng cơ bản của người lao động, qua đó rèn luyện tư duy logic, tăng trưởng nănglực phát minh sáng tạo, góp thêm phần hình thành thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn cho cácem. Quan điểm này đã dẫn đến khái niệm hiểu biết toán. Theo PISA, “ hiểu biết toán lànăng lực của một cá thể, được cho phép xác lập và hiểu vai trò của toán học trong cuộcsống, đưa ra những phán xét có cơ sở, sử dụng kết nối với toán học theo những cách khácnhau nhằm mục đích phân phối nhu yếu đời sống của cá thể đó với tư cách là một công dân cótinh thần kiến thiết xây dựng, biết chăm sóc và biết phản ánh ”. Do đó, khuynh hướng thay đổi hiện naylà không nặng về mức độ nắm các nội dung xuất hiện trong chương trình giảng dạy, mà chútrọng vào năng lực sử dụng các kiến thức và kỹ năng đã học vào thực tiễn và năng lượng giải quyết và xử lý các tìnhhuống mà họ hoàn toàn có thể đương đầu trong đời sống sau khi rời ghế nhà trường. 2. Phương pháp nghiên cứu và điều tra : – Nghiên cứu tài liệu : “ Một số yếu tố về thay đổi giải pháp dạy học môn Toán trongtrường trung học cơ sở ”. – Phương pháp hỏi đáp trực tiếp so với học viên, so với giáo viên trong cùng bộ môntrong trường – Phương pháp rèn luyện, thực hành thực tế và qua các bài kiểm tra. – Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm tay nghề. – Tham khảo từ các môn học khác, đặc biệt quan trọng là các môn khoa học tự nhiên. – Tìm kiếm trong các tài liệu, đặc biệt quan trọng là tài liệu, tìm kiếm trên Internet. – Tham khảo các yếu tố đời sống có nhiều yếu tố toán học trong đó như thốngkê, ngân hàng nhà nước, sàn chứng khoán, bảo hiểm, quản trị giao thông vận tải, điều phối sản xuất … III. Giới hạn đề tài : – Đối tượng là học viên lớp 9 là trọng tâm. – Phạm vi nghiên cứu và điều tra : nội dung chương trình đại số 8 và 9 và hình học 9, có tham khảocác tài liệu sau : + Nghiên cứu sách giáo khoa toán 9 hiện hành, sách bài tập toán 9, và các loạisách tìm hiểu thêm nâng cao. + Nghiên cứu trách nhiệm năm học 2017 – 2018. + Nghiên cứu tài liệu dạy – học toán 9. IV. Kế hoạch thực thi. – Chọn đề tài : Tên đề tài : “ Phương pháp nghiên cứu và phân tích các dạng toán giải bài toán thựctế ”. – Thu thập tư liệu : Tham khảo sách trình độ để điều tra và nghiên cứu các yếu tố lý luận. – Phỏng vấn và khảo sát : Tìm hiểu tình hình học viên lớp 9 của trường THCSNguyễn Văn Bá và khảo sát thực tế. – Nghiên cứu viết và triển khai xong đề tàiPHẦN NỘI DUNGI. Cơ sở lý luận : – Để làm tốt các dạng bài tập có vận dụng thực tế, học viên cần phải có các nhu yếu sau : Bước 1 : Xây dựng quy mô trung gian của yếu tố, tức là xác lập các yếu tố có ý nghĩaquan trọng nhất trong mạng lưới hệ thống và xác lập các quy luật mà tất cả chúng ta phải tuântheo. Bước 2 : Xây dựng quy mô toán học cho yếu tố đang xét, tức là miêu tả lại dưới dạngngôn ngữ toán học cho quy mô trung gian. Lưu ý là ứng với yếu tố đang xem xét có thểcó nhiều quy mô toán học khác nhau, tuỳ theo chỗ các yếu tố nào của mạng lưới hệ thống và mốiliên hệ nào giữa chúng được xem là quan trọng. Bước 3 : Sử dụng các công cụ toán học để khảo sát và xử lý bài toán hình thành ởbước 2. Căn cứ vào quy mô đã kiến thiết xây dựng cần phải chọn hoặc kiến thiết xây dựng chiêu thức giảicho tương thích. Bước 4 : Phân tích và kiểm định lại các tác dụng thu được trong bước 3. Trong phần nàyphải xác lập mức độ tương thích của quy mô và tác dụng đo lường và thống kê với yếu tố thực tế hoặcáp dụng chiêu thức nghiên cứu và phân tích chuyên viên. II. Cơ sở thực tiễn : – Học sinh đã biết giải các phương trình bậc nhất một ẩn số, hệ phương trình bậc nhất haiẩn số, giải phương trình bậc hai theo các công thức nghiệm và công thức nghiệm thu gọn. – Mặt khác học viên cũng nắm được các công thức hệ thức lượng, tỉ số lượng giác trongtam giác vuông : III. Thực trạng và những mâu thuẩnKhi thực thi khảo sát để triển khai đề tài về những ứng dụng thực tế của toán học, đa sốhọc sinh vẫn còn mơ hồ, chưa nắm vững một cách có mạng lưới hệ thống. Kết quả khảo sát vềnhững ứng dụng cơ bản của toán học thực tế ở các nội dung đơn cử. Một số giải pháp đưa các bài toán thực tiễn vào giảng dạy môn Toán cấp trung học cơ sở nhằmphát triển năng lượng họcsinh tăng trưởng của thực tiễn đã có công dụng lớn so với toánhọc. Thực tiễn là cơ sở để phát sinh, tăng trưởng và hoàn thành xong các lí thuyết Toán học. Chonên các quy trình tiến độ tăng trưởng của toán học đều gắn với những mối liên hệ phong phúnhư : liên hệ giữa toán học với nhu yếu hoạt động giải trí thực tiễn của con người, liên hệ giữatoán học và sự tăng trưởng của các ngành khoa học khác, liên hệ giữa các nội dung toánhọc với nhau. Ngược lại, toán học lại xâm nhập vào thực tiễn thôi thúc thực tiễn phátriển. Bên cạnh đó, với mỗi cá thể, việc có tư duy toán học tốt có tương quan mật thiếtđến năng lượng nghiên cứu và phân tích, xử lý yếu tố, diễn đạt sáng tạo độc đáo một cách hiệu suất cao trongnhững trường hợp thực tế. Cụ thể là thời nay, con người phải đương đầu ngày càng nhiềucác yếu tố tương quan đến Toán học như các kỹ năng và kiến thức về số lượng, định lượng, hình khônggian, thống kê, biểu đồ … Ví dụ như khi đi du lịch ta cần đến kĩ năng đọc map, phântích lịch trình ; khi mua hàng, gửi tiền tiết kiệm ngân sách và chi phí, góp vốn đầu tư vào nghành nghề dịch vụ kinh tế tài chính … ta cần biếttính toán sao cho có lợi nhất. Như vậy năng lượng toán học là năng lượng rất thiết yếu đối vớimỗi cá thể, là kiến thức và kỹ năng quan trọng trong thời đại xã hội thông tin và tri thức ngàynay. Do đó việc điều tra và nghiên cứu khai thác những bài toán có nội dung thực tiễn đưavào giảng dạy môn Toán nhằm mục đích tăng trưởng năng lượng của học viên là rất là cần thiếtbởi Toán học đóng vai trò quan trọng so với đời sống mỗi cá thể, với xã hội cũng nhưsựpháttriểncủacảcộngđồng. * Những thuận tiện và khó khăn vất vả : + Thuận lợi : – Trường trung học cơ sở Nguyễn Văn Bá luôn có được sự chăm sóc trợ giúp của các cấp lãnhđạo Đảng và Nhà Nước, Phòng Giáo dục và Đào tạo. Ban giám hiệu nhà trường thườngxuyên chăm sóc tới tổng thể các hoạt động giải trí của trường, luôn tạo mọi điều kiện kèm theo để giáo viênlàm tốt công tác làm việc. – Nhà trường có một đội ngũ giáo viên nhiều kinh nghiệm tay nghề, trẻ, khoẻ, nhiệt tình vàhăng say việc làm. – Hầu hết các em học viên khá giỏi thích học bộ môn toán. + Khó khăn : – Trường trung học cơ sở Nguyễn Văn Bá là điểm trường thuộc vùng ven, giáp ranh với địaphương tỉnh Tỉnh Bình Dương, hầu hết học viên không hề tự học ở nhà vì các em còn phải phụgiúp mái ấm gia đình kiếm sống. – Một số em không có kiến thức và kỹ năng cơ bản về toán học. – Khả năng nắm kỹ năng và kiến thức mới của các em còn chậm. – Kỹ năng vận dụng triết lý vào bài tập của các em còn hạn chế. – Ứng dụng vào xử lý yếu tố thực tiễn và tích hợp liên môn còn hạn chế. IV. Các giải pháp xử lý yếu tố. 1. Các bài toán thực tế tương quan đến tỷ suất Xác Suất. 1.1. Phương pháp : Dựa vào Phần Trăm mỗi lần giảm so với giá đang bán để suy ra giá phải trả cho cửahàng, hoặc Tỷ Lệ thuế VATđể thiết lập phương trình tương ứng. 1.2. Các ví dụ : Bài 1 : Giá bán một chiếc TV giảm giá 2 lần, mỗi lần giảm 10 % so với giá đangbán, sau khi giảm giá hai lần thì giá còn lại là 16.200.000 đồng. Vậy giá bán ban đầucủa chiếc ti vi là bao nhiêu ? ( ĐỀ MINH HỌA tiến sỹ 10 2016.2017 ) Hướng dẫn : Gọi x ( đồng ) là giá bán bắt đầu của chiếc TV ( x > 0 ) Số tiền còn lại sau khi giảm 10 % lần thứ nhất : Số tiền còn lại sau khi giảm 10 % lần thứ hai : Theo đề bài, ta có : x − 10 % x = 0,9 x0, 9 x − 10 %. 0,9 x = 0,81 x0, 81 x = 16.200.000 ⇔ x = 20.000.000 ( đồng ) Bài 2 : ( SGK ) Lan mua hai loại hàng và phải trả tổng số 120 nghìn đồng, trong đó đãtính cả 10 nghìn đồng là thuế giá trị ngày càng tăng ( viết tắt là thuế Hóa Đơn đỏ VAT ). Biết rằng thuế VATđối với loại hàng thứ nhất là 10 % ; thuế Hóa Đơn đỏ VAT so với loại hàng thứ hai là 8 %. Hỏi nếukhông kể thuế thì Lan phải trả mỗi loại hàng bao nhiêu tiền ? Ghi chú. Thuế VAT là thuế mà người mua hàng phải trả, người bán hàng thu và nộp choNhà nước. Giả sử thuế Hóa Đơn đỏ VAT so với mẫu sản phẩm A được pháp luật là 10 %. Khi đó nếu giábán của A là a đồng thì kể cả thuế Hóa Đơn đỏ VAT, người mua loại sản phẩm này phải trả tổng số là a + 10 % a đồng. Hướng dẫn : Gọi x ( đồng ) là tiền mua loại hàng thứ nhất không kể thuế Hóa Đơn đỏ VAT ( 0 < x < 110000 ) Tiền mua loại hàng thứ hai không kể thuế Hóa Đơn đỏ VAT : 110000 - xSố tiền thất sự Lan đã trả cho loại hàng 1 : x + 0,1 xSố tiền thất sự Lan đã trả cho loại hàng 2 : 110000 - x + 0,08 ( 110000 - x ) Ta có phương trình : x + 0,1 x + 110000 - x + 0,08 ( 110000 - x ) = 120000 ⇔ x = 6000 thoả mãn điều kiệnVậy số tiền trả cho loại hàng thứ nhất là 60000 đồng ( không kể thuế Hóa Đơn đỏ VAT ) Số tiền phải trả cho loại hàng thứ hai không kể thuế Hóa Đơn đỏ VAT : 50000 đồngBài 3 : Bạn Bình đem số tiền vừa đủ để mua 16 quyển tập. Nhưng khi đến nhà sách thì cóchương trình tặng thêm giảm giá 20 %. Hỏi với số tiền hiện có thì bạn Bình mua được baonhiêu quyển tập ? Hướng dẫn : Gọi x ( đồng ) là giá tiền mua 1 quyển tập lúc chưa giảm giá ( x > 0 ). Số tiền bạn bình đem theo là : 16 x ( đồng ) x − 20 % x = 0,8 xGiá tiền mua 1 quyển tập sau khi giảm giá là : ( đồng ) 16 x = 200,8 xSố quyển tập mà bạn Bình mua được sau khi giảm giá là : ( quyển tập ) 2. Các bài toán thực tế tương quan đến hình học. 2.1. Phương pháp : Vẽ hình mô phỏng lại bài toán rồi dùng hệ thức lượnghoặc tỉ số lượng giác trong tam giác vuông. Bài 1 : Hai cây cọ mọc đối lập ở hai bờsông, một cây cao 30 m, một cây cao20m. Trên đỉnh mỗi cây có một conchim đang đậu. Chợt có một con cá xuấthiện trên sông ở giữa hai cây cọ. Cả haicon chim lập tức bay xuống vồ mồi cùngmột lúc. Hỏi con cá cách gốc mỗi cây cọbao nhiêu mét, biết rằng hai gốc câycách nhau 50 m và khoảng cách từ haicon chim đến con cá bằng nhau. Hướng dẫn :. Giả sử AE và BC là độ cao của cây cọ, D là điểm con cá .. Đặt DE = x ⇒ CD = 50 – x. ∆ EAD vuông tại A, ∆ CBD vuông tại CMà AD = BD ⇔ AE2 + ED2 = BC2 + CD2 ⇔ 302 + x2 = 202 + ( 50 – x ) 2G iải phương trình ta được x = 20 m. Vậy con cá cách gốc cây E 20 m và gốc cây C 30 m. Bài 2 : Hòn Bà là một hòn hòn đảo nhỏ của thành phố biển Vũng Tàu nổi tiếng với con đườngđi bộ ra hòn đảo chỉ Open trong một số ít thời gian của năm ( thời hạn còn lại con đườngchìm dưới mực nước biển ). Người ta hoàn toàn có thể nhìn thấy hòn đảo Hòn Bà từ 2 vị trí A và B cáchnhau 2 km trên bờ biển như sơ đồ sau : ( góc nhìn từ A là170, từ B là80 ). C : hòn đảo Hòn BàCH : con đường đi bộ ra đảoHỏi con đường đi bộ ra hòn đảo dài bao nhiêu m ? ( làm tròn đến phần nguyên ) Hướng dẫn : Đặt x = AH ⇔ ⇒ BH = 2000 – xTa có ∆ HAC vuông tại HVà ∆ HBC vuông tại H ⇒ CH = x. tan170 ⇒ CH = ( 2000 – x ). tan80 ⇒ x. tan170 = ( 2000 – x ). tan80Giải phương trình ta được x = 630 mVậy con đường ra hòn đảo dài 630 m. Bài 3 : Cách sử dụng giác kế đo góc : ( giác kế là thước đo góc ) 001800 Đặt giác kế sao cho đường từ đếntrùng phương nẳm ngang. Ống ngắm xoayquanh tâm của giác kế. Chỉnh ống ngắm nhìn thấy đầu ngọn cây ( vị trí cần đo ). Đọc số đo trùng vị trí trên giác kế. Một nhóm học viên lớp 9 trường trung học cơ sở Nguyễn Văn Bá thực hành thực tế đo độ cao của câybằng giác kế. Khi dùng giác kế đo chiều cao cây ( xem hình vẽ ). Bạn An đo được góc của350ống ngắm và phương nằm ngang là, bạn Thảo đo chiều dài từ giác kế đến cây là6, 5 m. Bạn Hoa đo chiều cao của giác kế là 1,2 m … Bạn Minh trưởng nhóm địa thế căn cứ vào cácsố liệu các bạn đo được sẽ tính ra tác dụng đúng chiều cao của cây là bao nhiêu mét ? ( tínhtheo đơn vị chức năng mét, làm tròn đến một chữ số thập phân ). Hướng dẫn : Trong ∆ BCD vuông tại B ta có : ⇒ BC = BD.tan 350 = 6,5. tan350 = 4,6 mMà AC = AB + BC = ED + BC = 1,2 + 4,6 = 5,8 m. Vậy chiều cao của cây là 5,8 m. 3. Các bài toán thực tế tương quan đến lãi suất vay ngân hàng nhà nước. 3.1. Phương pháp : Tương tự như bai toán tỉ lệ Phần Trăm. Cần chú ý quan tâm lãi đơn hay lãi kép. + Lãi đơn là lãi suất vay chỉ tính trên số vốn bắt đầu. + Lãi kép là lãi suất vay được tính vào tiền vốn bắt đầu. 3.2. Các ví dụ : Bài 1 : ( SGK ) Bà An gửi vào quỹ tiết kiệm ngân sách và chi phí x đồng với lãi suất vay mỗi tháng là a % ( a là một cho trước ) vàlãi suất này được tính gộp vào vốn cho tháng sau. a ) Hãy viết biểu thức biểu lộ : + Số tiền lãi sau tháng thứ nhất ; + Số tiền ( cả gốc và lãi ) có được sau tháng thứ nhất ; + Tổng số tiền lãi có được sau tháng thứ hai. b ) Nếu lãi suất vay là 1,2 % ( tức a = 1,2 ) và sau 2 tháng tổng số tiền lãi là 48288 đồng thìlúc đầu bà An đã gửi bao nhiêu tiền tiết kiệm chi phí ? Hướng dẫn : Bà An gửi vào quỹ tiết kiệm chi phí : x đồng. Lãi suất là a nên số tiền lãi sau tháng thứ nhất a. xSố tiền lãi có được sau tháng thứ hai : Tổng số tiền lãi sau hai tháng : ax + ( 1 + a ) x. a = ( 2 + a ). ab ) Vì sau hai tháng bà An lãi 48288 đồng với lãi suất vay 1,2 % nên : ( 2 + 1,2 % ). 1,2 % x = 48288 ⇔ x = 2000000V ậy bà An đã gửi tiết kiệm ngân sách và chi phí 2000 000 đồng. Bài 2 : ( ĐỀ MINH HỌA tiến sỹ 10 năm nay – 2017 ) Một người gửi tiết kiệm chi phí 200 triệu đồng vào thông tin tài khoản ngân hàng nhà nước Nam Á. Có 2 sự lựachọn : người gửi hoàn toàn có thể nhận được lãi suất vay 7 % một năm hoặc nhận tiền thưởng ngay là 3 triệu với lãi suất vay 6 % một năm. Lựa chọn nào tốt hơn sau 1 năm ? Sau 2 năm ? Hướng dẫn :. Gọi a ( đồng ) là số tiền vốn khởi đầu ( a > 0 ), lãi suất vay x % / năm :. Số tiền lãi nhận được sau 1 năm : x. a. Số tiền nhận được sau 1 năm gồm vốn lẫn lãi : a +. Số tiền lãi nhận được sau 2 năm : Số tiền nhận được sau 2 năm gồm vốn lẫn lãi :. Với lãi suất vay 7 % Số tiền nhận được sau 1 năm gồm vốn lẫn lãi : đồngSố tiền nhận được sau 2 năm gồm vốn lẫn lãi : đồng. Với lãi suất vay 6 %. Số tiền nhận được sau 1 năm gồm vốn lẫn lãi và tiền thưởng : đồng. Số tiền nhận được sau 2 năm gồm vốn lẫn lãi và tiền thưởng : đồngVậy : gửi 1 năm với lãi suất vay 6 % có lợi hơn ; gửi 2 năm với lãi suất vay 7 % có lợi hơn. 4. Các bài toán thực tế tương quan đến giải bài toán bằng cách lập phương trình. 4.1. Phương pháp : 1. Các bước giải bài toán bằng cách lập phương trìnhBước 1 : Lập phương trình – Chọn ẩn số và đặt điều kiện kèm theo thích hợp cho ẩn số. – Biểu diễn các đại lượng chưa biết theo ẩn và các đại lượng đã biết – Lập phương trình bộc lộ mối quan hệ giữa các đại lượng. Bước 2. Giải phương trìnhBước 3 : Trả lời : Kiểm tra xem trong các nghiệm của phương trình, nghiệm nào thoảmãn điều kiện kèm theo của ẩn, nghiệm nào không, rồi Kết luận. 4.2. Các ví dụ : Bài 1 : Bài toán cổThưa Py-ta-go lỗi lạc, trường của người có bao nhiêu môn đệ ? Nhà hiền triết trả lởi : – Hiện nay, một nửa đang học toán, một phần tư đang học nhạc, một phần bảy đang ngồiim tâm lý. Ngoài ra còn có ba phụ nữ. Hỏi trường ĐH của Py-ta-go có bao nhiêu người ? Hướng dẫn : ( x ∈ N ) Gọi x ( người ) của trường ĐH của Py-ta-goTa có pt : x + x + x + 3 = x ( Đáp số 28 người ) Bài 2 : ( SGK ) ( Bài toán nói về cuộc sống nhà toán học Đi-ô-phăng, lấy trong Hợp tuyển Hi Lạp – Cuốnsách gồm có 46 bài toán về số, viế dưới dạng thơ trào phúng ). Thời thơ ấu của Đi-ô-phăng chiếm12cuộc đời. cuộc sống tiếp theo là người trẻ tuổi sôi nổiThêmcuộc đời nữa ông sống độc thânSau khi lập mái ấm gia đình được 5 năm thì sinh một con traiNhưng số mệnh chỉ cho con sống bằng nửa đời chaÔng đã từ trần 4 năm sau khi con mấtĐi-ô-phăng sống bao nhiêu tuổi, hãy tính cho ra ? Hướng dẫn : Gọi x là số tuổi của ông Đi – ô – phăng ( x nguyên dương ) Thời thơ ấu của ông : Thời người trẻ tuổi : 12T hời gian sống độc thân : Thời gian lập mái ấm gia đình đến khi có con và mất : Ta có phương trình : 5 + x + 4 x + x + x + 5 + x + 4 = x ⇔ x = 8412V ậy nhà toán học Đi – ô – phăng thọ 84 tuổi. Bài 12 : Công ty A dự trù chở 280 tấn hàng giao cho các đại lý nhưng sẵn sàng chuẩn bị giao thìcác đại lý cần thêm 6 tấn so với dự tính. Vì vậy đội xe bổ trợ thêm 1 xe và mỗi xe chởít hơn dự tính 2 tấn hàng. Hỏi khởi đầu có bao nhiêu xe biết rằng các xe chở số tấn hàng bằng nhau ? Hướng dẫn : Gọi x là số xe. Ta có : 280 286 = 2 ⇔ x2 + 4 x − 140 = 0 ⇔ ( x + 14 ) ( x − 10 ) = 0 ⇔ x = − 14 ; x = 10 x x + 1B ài 3 : Trong dịp kỷ niệm 42 năm ngày thắng lợi 30 tháng 4, thống nhất quốc gia, 180 học viên được điều về thăm quan diễu hành. Người ta tính, nếu dùng loại xe lớn chuyênchở một lượt hết số học viên thì phải điều động ít hơn dùng loại xe nhỏ là 2 chiếc. Biếtrằng mỗi ghế ngồi 1 học viên và mỗi xe lớn nhiều hơn xe nhỏ là 15 chỗ ngồi. Tính số xelớn nếu loại xe đó được kêu gọi. Hướng dẫn : ( x ∈ N ) Gọi x ( xe ) là số xe lớn, Số xe nhỏ là : x + 2 ( xe ) Số học sinh xe lớn chở được là : 180 ( học viên ) Số học sinh xe nhỏ chở được là : Theo đề bài, ta có phương trình : 180 x + 2 ( học viên ) 180 180 = 15 ⇔ … ⇔ x = 4 x + 2 ( nhận ) Vậy số xe lớn là : 4 xe. Bài 4 : Một đội xe phải chuyên chở 36 tấn hàng. Trước khi thao tác, đội xe đó được bổsung thêm 3 xe nữa nên mỗi xe chở ít hơn 1 tấn so với dự tính. Hỏi đội xe lúc đầu có baonhiêu xe ? Biết rằng số hàng chở trên tổng thể các xe có khối lượng bằng nhau. Hướng dẫn : Gọi số xe lúc đầu là x ( x nguyên dương ) thì mỗi xe phải chở khối lượnghàng là : 36 ( tấn ) Trước khi thao tác, có thêm 3 xe nữa nên số xe chở 36 tấn hàng là ( x + 3 ) xe, do đó mỗi xe chỉ còn phải chở khối lượng hàng làTheo bài ra có phương trình : 36 x + 3 ( tấn ) 3636 = 1 x x + 3K hử mẫu và đổi khác ta được : x2 + 3 x – 108 = 0 ( 1 ) Phương trình ( 1 ) có nghiệm là : x = 9 ; x = – 12. Đối chiếu điều kiện kèm theo được x = 9 thoả mãn. Vậy số xe lúc đầu là 9 xe. 5. Các bài toán thực tế tương quan đến giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình. 5.1. Phương pháp : Bước 1 : Lập hệ phương trình – Chọn hai ẩn và đặt điều kiện kèm theo thích hợp cho chúng – Biểu diễn các đại lượng chưa biết theo các ẩn và các đại lượng đã biết – Lập hai phương trình biểu lộ mỗi quan hệ giữa các đại lượng. Bước 2 : Giải hệ phương trình nói trên. Bước 3 : Trả lời. Kiểm tra xem trong các nghiệm của hệ phương trình, nghiệm nào thíchhợp với bài toán và Tóm lại. 5.2. Các ví dụ : Bài 1 : Một miếng đất hình chữ nhật có chu vi là 40 m và chiều dài gấp 3 lần chiều rộng. Tính diện tích quy hoạnh miếng đất. ( ĐỀ MINH HỌA tiến sỹ 10 năm nay – 2017 ) Hướng dẫn : gọi x ( m ) là chiều rộng miếng đất và y ( m ) là chiều dài miếng đất ( x, y > 0 ) Theo đề bài, ta có :  x + y = 20  4 x = 20  x = 5 ⇔  ⇔   y = 3 x  y = 3 x  y = 15 ( nhận ) Vậy : chiều rộng miếng đất là 5 m ; chiều dài miếng đất là 15 mBài 2 : Trong phòng học có 1 số ít ghế dài. Nếu xếp mỗi ghế ba học viên thì sáu học sinhkhông có chỗ. Nếu xếp mỗi ghế bốn học viên thì thừa một ghế. Hỏi lớp có bao nhiêu ghếvà bao nhiêu học viên ? Hướng dẫn : ( x ∈ N, y ∈ N ) Gọi số ghế là x ; số học viên là yNếu xếp mỗi ghế ba học viên thì số học viên được ngồi ghế là 3 x ( học viên ) Vì còn sáu học viên không chỗ nên tổng số học viên của lớp là 3 x + 6 ( học viên ) Do đó, ta có phương trình : 3 x + 6 = y ( 1 ) Nếu xếp mỗi ghế bốn học viên thì thừa một ghế, nghĩa là số học viên bằng 4 ( x – 1 ) ( họcsinh ). Do đó, ta có phương trình : 4 ( x – 1 ) = y ( 2 ) Ta có hệ phương trình : … ĐS : Trong lớp có 10 ghế và 36 học viên. Bài 3 : Trong kì thi tuyển sinh lớp 10, có 300 học viên thi vào lớp chuyên toán củatrường A và B. Giả sử sau khi thi, tổng số học viên đỗ vào lớp chuyên Toán của haitrường là 67 em, trường A có tỷ suất đỗ vào lớp chuyên Toán là 25 % so với số học viên thivào trường và trường B có tỷ suất đỗ vào lớp chuyên Toán là 20 % so với số học viên thivào trường. Hỏi mỗi trường có bao nhiêu học viên thi vào lớp chuyên Toán ? Hướng dẫn : Gọi x ( học viên ) là số học viên thi vào lớp chuyên Toán của trường A ( x ∈ N * Gọi y ( học viên ) là số học viên thi vào lớp chuyên Toán của trường B ( … Ta có hệ phương trình : y ∈ N *  x + y = 300  x = 140 ⇔   25 % x + 20 % y = 67  y = 1606. Các bài toán thực tế tương quan đến tăng dân số. 6.1. Phương pháp : Tùy theo dữ kiện bài toán ta vận dụng chiêu thức của bài toán giải bài toán bằng cáchlập phương trình, hoặc bài toán Tỷ Lệ. 6.2. Các ví dụ : Bài 1 : ( SGK ) Năm ngoái, tổng số dân của hai tỉnh A và B là 4 triệu. Năm nay, số dân của tỉnh A tăngthêm 1,1 %, còn dân số của tỉnh B tăng thêm 1,2 %. Tuy vậy, số dân của tỉnh A năm nayvẫn nhiều hơn tỉnh B là 807200 người. Tính số dân năm ngoái của mỗi tỉnh. Hướng dẫn : Gọi x là số dân năm ngoái của tỉnh A ( 0 < x < 4 000 000 ; x ∈ NSố dân tỉnh B : 4000 000 – xSố dân của tỉnh A năm nay : 1,011. xSố dân của tỉnh B năm nay : 1,012 ( 4000000 – x ) Vì dân số tỉnh A năm nay hơn tỉnh B là 8072000 người nên ta có phương trình : 1,011 x − 1,012 ( 4000000 − x ) = 807200 ⇔ x = 2400000V ậy dân số của tỉnh A : 2 400 000 ngườiDân số của tỉnh B : 1 600 000 ngườiBài 2 : ( SGK ) Dân số nước ta tính đến năm 2001 là 76,3 triệu người. Hỏi sau ba năm dânsố nước ta là bao nhiêu nếu tỉ lệ tăng dân số trung bình mỗi năm là 1,2 %. Hướng dẫn : Dân số của nước ta tính đến năm 2002 là : 76.300.000 + 76300000. 1,2 % = 77.215.600 ( người ) Dân số của nước ta tính đến năm 2003 là : 77.215.600 + 77.215.600. 1,2 % = 78.142.187,2 ( người ) Dân số của nước ta tính đến năm 2004 là : 78.142.187,2 + 78.142.187,2. 1,2 % = 79.079.893,45 ( người ). Vậy : sau 3 năm dân số nước ta là : 79.079.893 người. V. Hiệu quả áp dụngQua trắc nghiệm và khảo sát các đối tượng người tiêu dùng HS, sau khi cung ứng cho HS nội dungkiến thức kỹ năng và kiến thức các ứng dụng, tác dụng trong bước đầu thu được : Trước khi thựchiệnNội dung khảo sátSau khi thực hiệnSLTL % SLTL % 1. Các bài toán thực tế tương quan đến tỷ suất phầntrăm. 34/8042. 5062 / 8077,502. Các bài toán thực tế tương quan đến hình học. 38/8047. 5065 / 8081.253. Các bài toán thực tế tương quan đến lãi suấtngân hàng. 35/8043. 7561 / 8076.254. Các bài toán thực tế tương quan đến giải bàitoán bằng cách lập phương trình. 32/8040. 0073 / 8091.255. Các bài toán thực tế tương quan đến giải bàitoán bằng cách lập hệ phương trình. 52/8065. 0070 / 8087.506. Các bài toán thực tế tương quan đến tăng dânsố. 25/8031. 2545 / 8056.25 PHẦN KẾT LUẬNI. Ý nghĩa của đề tàiTừ thực tế nghiên cứu và điều tra giảng dạy, tôi nhận thấy việc giảng dạy giải bài toán thực tếcó ý nghĩa thực tế rất cao. Nó rèn luyện cho học viên tư duy logic, năng lực phát minh sáng tạo, khảnăng diễn đạt đúng mực nhiều quan hệ toán học, … Do đó khi giải dạng toán này cho họcsinh, giáo viên vần quan tâm học viên đọc kỹ đề bài, nắm được các mối quan hệ đã biết vàchưa biết giữa các đại lượng để vẽ hình hoặc thiết lập phương trình. Các bài toán, ví dụđược nêu lên đều đa phần là toán hình hoặc phương trình bậc nhất hoặc hệ phương trình, nghĩa là các bài toán dẫn đến hình học ( hầu hết là hệ thức lượng trong tam giác ) hoặcphương trình hoàn toàn có thể quy về bậc nhất hoặc hệ phương trình. Vì thế giáo viên cần phân tíchkỹ các bước giải, cũng như chú ý quan tâm rõ cho học viên các nhu yếu trong khi giải và từng dạngtoán cơ bản để học viên có được kỹ năng và kiến thức vững chãi Giao hàng cho việc giải toán ở lớp 9 đặc biệt quan trọng kỳ thi tuyễn sinh vào lớp 10. Bên cạnh đó, giáo viên cũng tạo hứng thú cho họcsinh trong các giờ học, cho học viên thưởng thức thực tế về những bài toán thực tế, hướngdẫn học viên cách học bài, làm bài và cách điều tra và nghiên cứu trước bài mới ở nhà. Tăng cườngphụ đạo học viên yếu kém, tìm ra những chỗ học viên đã bị hổng để phụ đạo. Điều đó đòihỏi người giáo viên phải có lòng yêu nghề, yêu thương học viên và phải có một lượngkiến thức vững chãi, có chiêu thức truyền thụ tương thích với từng đối tượng người tiêu dùng học viên. II. Khả năng vận dụngVới những nghiên cứu ứng dụng “ Phương pháp nghiên cứu và phân tích các dạng toán giải bàitoán thực tế ” hoàn toàn có thể lan rộng ra ứng dụng cho nhiều đối tượng người dùng học viên, đặc biệt quan trọng là rènluyện học viên yếu kém và tu dưỡng học viên giỏiIII. Bài học kinh nghiệmTrên đây là 1 số ít kinh nghiệm tay nghề của bản thân tôi trong việc giảng dạy giải bài toánthực tế cho học viên các khối lớp 7, khối lớp 8, khối lớp 9, đặc biệt quan trọng là học sinh khối lớp 9 bằng cách lập phương trình, hệ phương trình và vận dụng hệ thức lượng trong tam giácvuông ở chương trình toán lớp 9. Cùng với sự giúp sức tận tình của Ban Giám Hiệu nhàtrường, của tổ trình độ, của các đồng nghiệp và học viên tôi đã hoàn thành xong đề tài “ Phương pháp nghiên cứu và phân tích các dạng toán giải bài toán thực tế ”. Tuy tôi đã có nhiều cố gắngnhưng chắc như đinh rằng vẫn còn nhiều thiếu sót. Tôi xin trân trọng tổng thể những quan điểm phêbình, góp phần của cấp trên và đồng nghiệp để đề tài của tôi ngày càng triển khai xong hơn vàáp dụng thoáng rộng trong ngành. Tôi xin chân thành cảm ơn ! Quận Thủ Đức, ngày 23 tháng 11 năm 2018D uyệt của BGHNgười viết .................................................................................................................................................................................................................................... Trần Đình Ngọc ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... MỤC LỤCNội dungTrangPHẦN MỞ ĐẦUI. Lý do chọn đề tài … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 1. Cơ sở lí luận … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … …. 2. Cơ sở thực tiễn … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … …. II. Mục đích và chiêu thức nghiên cứu và điều tra … … … … … … … … … … … … … .. 1. Mục đích điều tra và nghiên cứu … … … … … … … … … … … … … … … … … … … …. 2. Phương pháp điều tra và nghiên cứu … … … … … … … … … … … … … … … … … … … III. Giới hạn đề tài … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … …. IV. Kế hoạch thực thi … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … .. PHẦN NỘI DUNGI. Cơ sở lý luận … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ... II. Cơ sở thực tiễn … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … .. III. Thực trạng và những mâu thuẩn … … … … … … … … … … … … … … … .. IV. Các giải pháp xử lý yếu tố … … … … … … … … … … … … … … … .. 1. Tìm 2 số biết tổng và tích của chúng : … … … … … … … … … … … … … … 2. Tính giá trị các biểu thức đối xứng giữa các nghiệm : … … … … … … … … 3. Tìm hệ thức liên hệ giữa các nghiệm không phụ thuộc vào tham số : … … … .. 4. Tìm điều kiện kèm theo của tham số để 2 nghiệm liên hệ với nhau bởi 1 hệ thức chotrước ( điều kiện kèm theo cho trước ) … … … … … … … … … … … … … … … … … 105. Thiết lập phương trình bậc 2 … … … … … … … … … … … … … … … … … 146. Xét dấu các nghiệm số : … … … … … … … … … … … … … … … … … … …. 157. Phương trình đường thẳng y = ax + b ( a ≠ 0 ) với Parabol … … … … … .. 188. Bài toán GTLN, GTNN : … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 209. Chứng minh bất đẳng thức … … … … … … … … … … … … … … … … … … 21V. Hiệu quả vận dụng ...................................................................................... 22PH ẦN KẾT LUẬNI. Ý nghĩa của đề tài ....................................................................................... 23II. Khả năng vận dụng .................................................................................... 23III. Bài học kinh nghiệm tay nghề ................................................................................ 23

Source: https://evbn.org
Category: Góc Nhìn