TRÒ CHƠI ĐU TIÊN TRONG LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG – MÙA XUÂN CÔN SƠN – Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc

Đánh đu là một game show thông dụng trong lễ hội truyền thống lịch sử mùa xuân Côn Sơn, được tổ chức triển khai từ ngày 16 và lê dài cho đến ngày 18 tháng Giêng, với hình thức phổ cập là đu đôi, vẫn được gọi là đu tiên, với từng cặp ( một nam, một nữ ) người trẻ tuổi cùng lên đu so tài .
Bên cạnh cây đu, người ta treo một chiếc khăn hồng ở độ cao giao động chiều cao giá đu. Người dự cuộc phải đưa cánh đu bay cao, giật cho được chiếc khăn kia, mới được coi là thắng cuộc. Ngoài việc đu cao, họ còn phải nhún sao cho thích mắt, thì mới được tán thưởng, như trong câu ca :

Nhún mình như thể nhún đu.

Càng nhún càng dẻo, càng đu càng mềm
Để tổ chức triển khai trò Đu tiên, ngoài việc phải chôn một cây nêu cao nghều, cắm những lá cờ lưỡi hổ ngũ sắc ra, khi nào người ta cũng dành một khoảnh đất có cỏ ở bên sân sân chùa làm bãi đu. Dựng cây đu trên bãi đu là cả một khu công trình của Ban tổ chức triển khai. Họ phải đi chọn tre, đẵn tre, đào hố, chôn cột đu … bắc qua hai cột đu vững chãi là một cây tre đực, thẳng. Cả một mạng lưới hệ thống ròng rọc bằng gỗ, những con sỏ, những dây tre cuốn sẵn buộc chặt lấy bộ phận khớp đu. Từ đây, buông dài xuống gần mặt đất là hai thanh tre dài, dẻo mà rắn chắc, ngay thật. Hai tay tre đặc biệt quan trọng này được gọi là tay đu. Phía dưới của hai tay đu được tiếp nối với nhau qua một chiếc bàn gỗ gọi là bàn đu, là nơi để người đánh đu đứng lên .

Hình ảnh trò chơi đu tiên 

Khi đánh đu, nếu là một người thì chỉ việc đứng lên bàn, hai tay nắm lấy hai tay đu rồi nhún cho đu bay. Nếu đánh đu kiểu một nam một nữ thì bốn bàn chân của hai người đều đứng lên bàn đu kiểu so le. Hai tay của cô gái nắm chặt vào hai tay đu. Hai tay người con trai cũng bám vào tay đu nhưng ở vị trí cao hơn hoặc thấp hơn một chút ít. Hai người giáp mặt nhau. Tư thế này là tư thế vòng tay xiết. Khi mở màn đu, họ thường đu là là trước rồi mới lấy đà bay cao lên từ từ để cây đu đưa người lên trời. Đu bay lên rồi lại hạ xuống, rồi lại bay vút lên không ngừng, tượng trưng cho sự quản lý và vận hành của ngoài hành tinh, của trời đất, âm khí và dương khí. Người trên đu làm ra gió và gió giao hòa với mặt đất phì nhiêu .
Đánh đu hoặc chơi đu còn là một game show thượng võ, game show “ mạnh ”. Trẻ, già, trai, gái đều bị hấp dẫn vào bãi đu một cách mãnh liệt nhưng đa phần là với những nam, nữ còn trẻ. Đẹp nhất là đu đôi, những đôi trai gái vừa lòng lựa chọn nhau lên đu, người nhún người đẩy cho cần đu vút lên cao trong sự thán phục của mọi người. Những người đu giỏi và mạnh dạn hoàn toàn có thể nhún cần đu vút lên cao ngang ngọn đu, thậm chí còn quay thành một vòng tròn càng mê hoặc. Nếu đã có người đu rồi, người đến sau phải đỡ đu, nghĩa là lựa lúc đu gần xuống mặt đất mà giữ đu đứng lại. Người trên đu sẽ nhường cho người đến sau thay phiên. Có khi không giữ lại được thì phải chờ : “ người thì lên đánh, kẻ ngồi trông … ”. Dù thế nào, mọi người đều vui tươi. Người đứng đu, muốn thôi đu sẽ giảm vận tốc lại, đu thấp xuống, quặp chân vào dây đu ra hiệu để cho người khác ra giữ đu lại mà lên ngồi .

Những trai gái đánh đu ở vào trạng thái hưng phấn cao thì đã đành. Những người xem, thưởng thức ở bãi đu cũng reo lên ầm ĩ, trầm trồ, cười, nói, bình luận trong âm thanh của những tiếng trống liên hồi. Nơi đây, những chàng trai được coi là những người hùng, những cô gái được coi như những hoa hậu. Có năm còn tổ chức thi đu. Các bậc đàn anh thành thạo về nghệ thuật đu căn cứ vào trình độ đu đẹp, nhún nhịp nhàng, đánh bổng… của các cặp đu mà so sánh rồi trao giải thưởng. Người ta còn đánh giá dáng vóc, cách ăn mặc của cặp đu. Khi đu, phải giữ được nét mặt tươi tỉnh, tự nhiên, ăn ý với nhau; động tác phải nhịp nhàng; nụ cười phải đằm thắm, duyên dáng. Tức là phải nam thanh nữ tú. Phần thưởng là danh dự, nhưng cũng có vài vuông vải điều, mấy gói chè thơm và một chút tiền.

Source: https://evbn.org
Category : Lễ Hội