Thanh Hằng – Đoàn Chuẩn và ‘bí mật’ được giữ kín

NSƯT Lê Hằng, người sống trong lòng người theo dõi hơn nửa thế kỷ qua với bài hát nổi tiếng Trước ngày hội bắn, vừa qua đời, để lại nhiều thương tiếc. Trong những câu truyện về NSƯT Lê Hằng những ngày qua, được nhắc đến nhiều là chuyện khi bà còn mang tên ca sĩ Thanh Hằng, khoảng chừng giữa thập niên 1950, đã là bóng hồng trong những tình khúc bất hủ của Đoàn Chuẩn, từ đó có câu truyện về mối tình câm lặng của Thanh Hằng với Đoàn Chuẩn đã trở thành một lịch sử một thời văn nghệ. Tuy nhiên, cả hai người chưa từng chính thức lên tiếng nói về cuộc tình này, dù những câu truyện kiểu giai thoại vẫn Open suốt bao năm qua. Trong một dịp hy hữu, NSƯT Lê Hằng san sẻ cùng tôi về bí hiểm ấy một cách cởi mở, chân thành …

Biết Đoàn Chuẩn yêu mình, và mình cũng có tình cảm…

Có những chuyện dù người trong cuộc cố giấu đến đâu cũng khó mà giữ được trước mắt người ngoài, nhất là chuyện tình nghệ sĩ. Khán giả hoàn toàn có thể mơ hồ đoán già đoán non chứ nghệ sĩ với nhau thì thường chẳng giấu được chuyện gì. Người ta vẫn nói thế. Với chuyện của Đoàn Chuẩn – Thanh Hằng cũng vậy. Suốt từ giữa thập niên 1950 cho đến tận giờ đây, câu truyện ấy đã trở thành một phần của lịch sử một thời phố phường Thành Phố Hà Nội, đủ gây tò mò cho thế hệ đi sau, nhất là trong những năm tháng này, khi những dòng nhạc xưa đang trở lại can đảm và mạnh mẽ, và đi cùng với những bài hát luôn là những giai thoại mà công chúng rất muốn được biết. Nhưng điều mê hoặc là chưa ai được nghe chính người trong cuộc thừa nhận một cách chính thức, nhất là lại trên truyền thông online, về câu truyện của họ. Và nhiều người đã tìm mọi cách có được một câu xác nhận từ cả Đoàn Chuẩn và Thanh Hằng, đều không thành .

NSƯT Lê Hằng ( Thanh Hằng ) năm 1955 Bạn đang đọc: Thanh Hằng – Đoàn Chuẩn và ‘bí mật’ được giữ kín Ảnh : Tư liệu mái ấm gia đình

Lúc trước, tôi không nghĩ mình có duyên với câu truyện này, cho tới khi đọc cuốn sách của bạn tôi, nhà văn Nguyễn Trương Quý, có tên Một thời TP. Hà Nội hát – một khảo cứu về văn nghệ TP. Hà Nội lúc mới giải phóng Thành Phố Hà Nội 1954. Cuốn sách có nhân vật TT là Đoàn Chuẩn, và câu truyện về mối tình với Thanh Hằng, với nhiều hình ảnh và tư liệu rất thuyết phục. Cuốn sách ấy khiến tôi tò mò hơn về câu truyện của hai người. Và đặc biệt quan trọng là dù Trương Quý đã gặp nghệ sĩ Lê Hằng ( Thanh Hằng ) nhiều lần, trò chuyện với bà rất tự do, vui tươi, nhưng hễ nhắc tới chuyện với Đoàn Chuẩn là bà dè chừng, nếu cố hỏi thì bà vẫn nói mình với ông chỉ là quan hệ xã giao trong việc làm mà thôi .
Lúc đó tôi đang tham gia triển khai chương trình Người kể chuyện tình và Chân dung cuộc tình cho Đài truyền hình Vĩnh Long. Tôi đề xuất kiến nghị mùa phát sóng đó có một số ít dành cho nhạc Đoàn Chuẩn – Từ Linh. Ban đầu tôi cũng nghĩ chắc sẽ sử dụng những tư liệu đã được công khai minh bạch và phổ cập là đủ rồi. Nhưng sau khi đọc cuốn sách nói trên, tôi khao khát được gặp bà Lê Hằng, dù không chắc có khai thác được gì từ bà hay không, nhưng cứ nghĩ bằng cách nào đó cho người theo dõi thấy được chân dung một bóng hồng là được rồi, nhất là với nhạc Đoàn Chuẩn – Từ Linh, không phải quá phổ cập với người theo dõi số đông. Nếu có câu truyện với nhân vật thật chắc sẽ thuyết phục họ hơn .
Tôi nhờ Trương Quý và những bạn ở TP.HN sắp xếp cuộc gặp với bà Lê Hằng. Một buổi sáng mùa hè TP. Hà Nội, tôi đến gặp bà. Lúc đó chỉ là bà nói gì cũng được, nói giảm nói tránh hay phủ nhận cũng được, miễn là có hình ảnh bà đang nói là được. Hôm ấy có những con gái bà nữa, tôi cũng hơi ngại không biết nếu mình cứ hỏi chuyện tình yêu của bà thời xưa có bị vô duyên không. Nhưng mọi người rất ủng hộ, và nói rằng dù sao đó cũng là dấu ấn những năm tháng đẹp tươi của cuộc sống, nếu bà kể ra được thì cũng vui .
Vì bà Lê Hằng khi ấy cũng không được khỏe, bà nói cũng không thuận tiện, nên ngay câu đầu, tôi hỏi luôn là bao năm qua người ta cứ đồn bà và nhạc sĩ Đoàn Chuẩn có một mối tình đã đi vào nhiều bài hát, những lời đồn ấy có đến tai bà không. Và điều không hề ngờ, điều mà bao người chờ đón đã thành hiện thực. Bà Lê Hằng đã tự do kể, rằng ngày ấy bà biết ông Đoàn Chuẩn yêu mình, bà cũng có tình cảm, nhưng không hề tiến tới được, vì ông có vợ con rồi. Về những bài hát ông viết có hình ảnh bà trong đó như Tà áo xanh, Lá đổ muôn chiều, Chiếc lá ở đầu cuối, Bài ca bị xé ( còn có tên là Vĩnh biệt và Vàng phai mấy lá ) …, bà cũng biết đó chính là câu truyện của hai người. Vì thế mà sau này có nhiều người ý kiến đề nghị, bà cũng không hát. Bà nói rằng những bài hát ấy viết về mình, giờ mình lại hát, hóa ra mình ca tụng chính mình à, vậy thôi cứ để người khác hát .

Những lời đề từ cho nàng thơ

Về bài hát nổi tiếng Tà áo xanh, bà Lê Hằng cũng nói đúng là mình hay mặc áo xanh, và trong một lần đến nhà nhạc sĩ Đoàn Chuẩn chúc Tết cùng nhiều nghệ sĩ khác, bà bước ra ban công nhìn xuống sân và thốt lên “ Ô mùa xuân rồi mà sao lá vẫn rơi, thế là thế nào nhỉ ? ”. Câu này sau đó đã đi vào bài hát : “ Anh còn nhớ em nói rằng, sao mùa xuân lá vẫn rơi … ”

\n

Nhạc sĩ Đoàn Chuẩn ( 1924 – 2001 ) Ảnh : Tư liệu mái ấm gia đình

Bà Lê Hằng cũng lần đầu xác nhận một câu truyện từng được coi là giai thoại, đó là việc vợ nhạc sĩ Đoàn Chuẩn đã đến gặp bà trò chuyện về cuộc tình tay ba ấy. Bà kể lại : “ Đúng là bà ấy có đến gặp tôi, bà ấy nói là giữa hai chị em mình, có một người phải quyết tử thôi. Thì tôi quyết tử, vì ông ấy có vợ rồi, tôi không hề tiến tới được ” .
Câu chuyện hôm đó hóa ra lê dài hơn tôi tưởng khi nhiều ký ức trở lại với NSƯT Lê Hằng, nhưng với hai câu truyện được bà xác nhận đó, tôi đã thấy quá đủ cho một chương trình truyền hình. Những câu truyện khác sẽ được giữ lại cho những dịp khác. Tôi tạm biệt bà để sang nhà nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, ghi một số ít hình ảnh và mượn tư liệu. Ở đây, tôi được người thân trong gia đình nhạc sĩ cho xem một cuốn nhạc chép tay, do chính nhạc sĩ Đoàn Chuẩn trong thời hạn sang Canada thăm người con trai, đã chép lại hầu hết những tác phẩm của mình, kèm theo những lời đề từ, tâm sự ở đầu mỗi bài hát. Và điều mê hoặc là những san sẻ ấy, củng cố thêm dữ kiện về câu truyện tình của ông và nàng thơ của mình. Lúc sinh thời, ông chưa từng nói về những chuyện này trước công chúng, nhưng như mong muốn ông đã kịp để lại những dòng tâm sự này, tôi xin trích ra đây một chút ít .
Với bài Tà áo xanh, ông viết : “ Có đúng không em, người con gái có đôi môi cá vàng, những lời trao đổi giữa anh và em, và từ đó, anh đã ngoan ngoãn, lặng lẽ trôi theo dòng đời, im tiếng, lảng tránh, ân hận ” .

Ở đầu bài Chiếc lá cuối cùng là: “Em còn nhớ không, chiều chia tay cuối cùng lúc tàn thu trên quãng đường Trần Hưng Đạo toả hương hoa sữa thơm lừng, và lòng chúng ta thì cay đắng vô cùng”.

Với bài Lá đổ muôn chiều, nhạc sĩ Đoàn Đính, con trai nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, cũng xác nhận rằng đây là bài được viết từ cảm hứng của Đoàn Chuẩn dành cho Lê Hằng ( Thanh Hằng ) khi cô đi lấy chồng. Đoàn Chuẩn viết ở đầu bài : “ Viết tại 63 Lý Thường Kiệt và 46 Hàng Cót ( Rạp Đại Đồng ). Không kìm nổi sự xúc động và nhớ vô cùng ” .
Thời điểm sinh ra những bài hát ấy trùng khớp với quãng thời hạn được bà Lê Hằng nhắc tới về tình cảm của hai người. Nhà văn Nguyễn Trương Quý cùng xuất hiện trong buổi gặp gỡ hôm đó có nói là lúc ấy bà Hằng khóc đấy. Tôi không biết bà khóc vì điều gì, vì tự nhiên có người đến khơi gợi ký ức trở lại, hay đơn thuần là chính những câu truyện bà kể. Với tôi, đây là cơ duyên hy hữu hiếm có khi được nghe những câu truyện trước giờ vẫn ở sau một màn sương huyền bí .

Source: https://evbn.org
Category : Lễ Hội