Văn Miếu Mao Điền Hải Dương – niềm tự hào về truyền thống hiếu học của xứ Đông.

Nằm bên đường quốc lộ 5, cách thành phố Hải Dương 15km về phía Bắc, thuộc xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng (Hải Dương), văn miếu Mao Điền được biết tới là một trong số ít văn miếu hàng tỉnh còn tồn tại ở Việt Nam. Lịch sử của văn miếu bắt đầu từ hơn 500 năm về trước.

Dưới triều vua Lê Thánh Tông, triều đình cho mở thêm một số trường học nữa ngoài trường Quốc Tử Giám ở kinh thành để đẩy mạnh phát triển Nho giáo. Ở xứ Đông (gồm toàn bộ tỉnh Hải Dương, thành phố Hải Phòng, huyện Đông Triều của Quảng Ninh) văn miếu Mao Điền được xây dựng vừa làm nơi thờ các bậc tiên hiền Nho học vừa làm trường thi của vùng.

Từ giữa thế kỷ 15 cho đến khoa thi sau cuối của nhà Nguyễn, nơi đây trở thành nơi thi hương của vùng trấn Thành Phố Hải Dương. Đặc biệt trong thời Mạc ( 1527 – 1593 ) đã bốn lần tổ chức triển khai thi đại khoa ở Mao Điền .

Ngay từ khi mới xây dựng văn miếu Mao Điền đã là một công trình có kiến trúc văn hóa uy nghi, bề thế. Đi trên quốc lộ 5 theo hướng Hải Dương – Hà Nội, ngay từ xa ta đã có thấy Tam quan đồ sộ của văn miếu Mao Điền nằm giữa cánh đồng lúa rộng mênh mông.

Qua Tam quan là cây gạo cổ thụ hơn 200 tuổi in bóng xuống hồ nước xanh mát làm tôn lên vẻ trang nghiêm, tĩnh mịch cho văn miếu. Theo nhân viên cấp dưới của ban quản trị di tích cho biết thêm, tương truyền cây gạo này được trồng vào năm Cảnh Thịnh thứ 9 ( 1801 ), thời gian tái thiết văn miếu trấn Thành Phố Hải Dương .

Cây gạo cổ thụ hàng trăm năm tuổi trong khuôn viên văn miếu Mao Điền .

Hai bên tả, hữu trước dãy điện thờ chính là lầu chuông Đồng nặng 1042 kg đường kính miệng 115 cm, cao 150 cm, lầu trống Đại có miệng 150 cm, chu vi tang trống 565 cm, dài 188 cm. Lầu chuông, lầu trống được phong cách thiết kế theo phong thái truyền thống cuội nguồn hai tầng tám mái toàn bằng gỗ lim, tuy giản dị và đơn giản nhưng lại rất quyến rũ, uyển chuyển .

Lầu chuông, lầu trống tuy giản dị nhưng vẫn rất mềm mịn và mượt mà uyển chuyển .

Dãy nhà chính của văn miếu gồm hai lớp quay về hướng Tây, với 7 gian, mái cong vút, chạm trổ hình rồng, phượng, áp sát vào nhau. Nhà trong thờ Khổng Tử. Nhà ngoài là nơi tụ hội bái lễ của những bậc quan trường học giả và đặt bàn thờ cúng và bát nhang công đồng. Hai bên vách treo bảng list 637 vị tiến sỹ quê ở trấn Thành Phố Hải Dương trong thời đại khoa cử Nước Ta .

Dãy nhà chính của khu văn miếu .

Nhìn vào bảng list đồ sộ ấy ta không khỏi cảm phục niềm tin hiếu học của người dân xứ Đông. Hai bên là hai dãy nhà giải vũ 5 gian đối lập nhau, do nằm ở hai hướng Đông và Tây nên người dân nơi đây vẫn quen gọi là nhà Đông vu, Tây vu .

Hai di vật cổ nhất của văn miếu Mao Điền được đặt ở dãy nhà ngoài là chiếc lư hương bằng đá trên bàn thờ công đồng và khánh đá từ thời Tây Sơn. Chiếc khánh đá có âm thanh trong trẻo thể hiện trình độ rất cao của người thợ chế tác đá Việt Nam đầu thế kỷ 19, với một bên tai đã vỡ.

Phía trong hậu cung của văn miếu thờ cả thảy chín bài vị. Chính giữa thờ Khổng Tử, ông tổ của đạo Nho. Lần lượt hai bên là Nguyễn Trãi, Đường Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phạm Sư Mạnh, Vũ Hữu, Tuệ Tĩnh, Nguyễn Thị Duệ. Trong cách bài trí thờ tự cũng có nhiều ý nghĩa thâm thúy. Khổng Tử là ông tổ đạo nên được thờ ở chính giữa, bên trái là Đường Chu Văn An, một người thầy mẫu mực trong truyền thống cuội nguồn đạo Nho nước ta. Những người còn lại đều là những người con xuất chúng của trấn Thành Phố Hải Dương. Đặc biệt là trạng nguyên Nguyễn Thị Duệ, nữ trạng nguyên duy nhất của nước Việt .

Khu hậu cung luôn lôi cuốn nhiều người đến để chiêm bái, cầu học tập .

Cứ vào tháng 2 âm lịch hàng năm, tỉnh Thành Phố Hải Dương lại thực thi mở hội văn miếu Mao Điền, để mọi người hoàn toàn có thể trở về đây chiêm bái, tưởng niệm những bậc danh tài và thêm tự hào về truyền thống cuội nguồn hiếu học của người nước Việt .

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh