Nghe “Đôi dép Bác Hồ” nhớ Văn An

Năm 1982, những nhạc sĩ Văn An, Nguyễn An và tôi cùng về Hưng Nguyên ( Nghệ An ) để sáng tác. Ngồi trên xe, Văn An cứ bắt tôi hát Ví, hát Dặm Nghệ Tĩnh cho những anh nghe để “ ngấm chất ” vùng này, vừa để cho lái xe đỡ buồn ngủ. Hồi đó vợ tôi làm ở Đài Truyền hình Nghệ An. Đêm hôm ấy đến nơi, trong cuộc gặp gỡ với những vị chỉ huy huyện, nhạc sĩ Văn An “ công bố ” một câu “ xanh rờn ” : “ Hai ông An chúng tôi ngủ một phòng, riêng Dân Huyền cho về với vợ, ngày cuối nhớ đem trả bài sáng tác cho huyện ”. Tất nhiên là tôi vui tươi chấp hành trang nghiêm. Nhạc sĩ Văn An vốn là người tình cảm và tâm ý .
Sau chuyến đi ấy, 3 người chúng tôi viết 3 tác phẩm. Bài “ Chiều Hưng Nguyên ” của Văn An khá nhất vì đượm vật liệu dân ca Nghệ Tĩnh. Trước đó, năm 1970, ông bảo tôi viết một ca khúc về bộ đội. Tôi viết xong hát cho ông nghe. Ông sửa cho tôi chữ chiến sỹ thay cho chữ lính ( hồi đó không dùng chữ lính, vì dễ hiểu lầm lính thời rất lâu rồi ). Sửa xong ông bảo sẽ đưa cho tốp ca nam Đoàn văn công Tổng cục Chính trị hát. Chút tình ấy của nhạc sĩ Văn An với tôi cũng khó quên .
Nhạc sĩ Văn An tên vừa đủ là Nguyễn Văn An, sinh năm 1929, quê gốc ở thành phố Tỉnh Nam Định. Lớn lên và hoạt động giải trí đoàn thể ở Thành Phố Bắc Ninh. Nhờ có năng khiếu sở trường âm nhạc, năm 1946 khi vào bộ đội, ông được đảm nhiệm công tác làm việc văn nghệ. Sau đó ông chuyển về Đoàn nhạc Công an thuộc Ty Tuyên truyền Bác Ninh. Tiếp đó là Đoàn văn công quân khu Việt Bắc. Ông tham gia những chiến dịch Tây Bắc, Việt Bắc, Đông Bắc, Trung du. Năm 1954, ông về Đoàn ca múa Tổng cục Chính trị rồi chuyển về Đoàn văn công 338. Từ năm 1958 cho đến khi nghỉ hưu, ông là Đại tá, đảm nhiệm Chương trình Văn nghệ Quân đội của Đài Tiếng nói Nước Ta ( TNVN ), tham gia giảng dạy những lớp sáng tác ca khúc trong và ngoài quân đội .

Nghe ca khúc “Đôi dép Bác Hồ” và một số ca khúc khác của Nhạc sĩ Văn An Đôi dép Bác Hồ Thể hiện: Vũ Dậu Nhịp cầu nối những bờ vui Thể hiện: Kiều Hưng Lá cờ Đảng Thể hiện: Tốp ca nam nữ Nhà hát Đài TNVN Đường lên Tây Bắc Thể hiện: Thu Phương-Kiều Hưng và tốp nữ Ấm tình quê Bác Thể hiện: Hoàng Thu Thái Văn A đứng đó Thể hiện: Trung Kiên Trên đường hạnh phúc Thể hiện: Thu Phương-Thanh Hương

 
Có lần theo đề xuất của nhạc sĩ Lê Lôi, nhạc sĩ Văn An đã đến trao đổi kinh nghiệm tay nghề viết bài hát với những biên tập viên của Ban Văn nghệ. Ông đi sâu vào việc sáng tác bài “ Đôi dép Bác Hồ ” ( phổ thơ của Nam Yên ). Ông kể lại :

“Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, những người hoạt động cách mạng ở rừng núi thiếu thốn nhiều bề nên Bác Hồ thực hành tiết kiệm đã đành, nhưng trong những năm về Hà Nội, đất nước đã bớt khó khăn, Bác vẫn giữ thói quen giản dị: Vẫn gắn bó với bộ kaki bạc màu, chiếc mũ nan bọc vải và đôi dép cao su như thời còn ở Việt Bắc.

Năm 1947, Bác được bộ đội ta khuyến mãi ngay đôi dép cao su đặc được làm từ lốp ôtô – chiến lợi phẩm từ xe quân sự chiến lược của thực dân Pháp. Bác rất vừa lòng bởi đôi dép vừa chân, mỗi lần đi công tác làm việc, Bác đều dùng đôi dép này. Có lần vừa xỏ quai xong, Bác nhìn chiến sỹ công vụ nói vui rằng : “ Đây là đôi hài vạn dặm, đôi hài thần đất đi đâu mà chẳng được ”. Đôi dép ấy sau này không riêng gì theo Bác đi những nơi trong nước, mà khi ra quốc tế, Người vẫn không quên .

Tôi ngồi vào đàn và chọn giai điệu. Để cho dễ hát, tôi chọn dạng nốt đen cho cả bài. Còn những nốt luyến chọn dạng hai móc đơn. Để nhấn mạnh cho nội dung bài hát, tôi đã cho nhắc lại hai lần những câu: “Bác đi từ ở chiến khu Bác về”, “Đều in dấu dép Bác về Bác ơi” và “Dấu dép Cha Già dẫn lối con đi”.

Phổ nhạc cho thể thơ Lục Bát ( 6/8 ) là rất khó, nên tôi nỗ lực giữ cho đúng vần của thể thơ. Vì khó, nên tôi chọn cách viết theo thể 3 đoạn, sao cho gọn ghẽ, ngặt nghèo để tăng sức truyền cảm. Riêng nốt chủ âm, đô tôi cố ý để vào chữ nhà ở giữa bài ( trong sáng tác ca khúc, ít người để nốt chủ âm ở giữa, tôi phải để nó ở phách yếu, chưa gây cảm xúc kết bài, mà còn tăng trưởng giai điệu thêm nữa ). Mấy từ i … ơ … mang hơi hướng hát Chèo, nhưng vẫn mang tính văn minh của ca khúc. Tôi rất vui khi bài hát được thính giả tiếp đón và hát nhiều trong những kỳ hội diễn … ” .
Thơ và nhạc hòa quyện với nhau, đó là “ tuyệt kỹ ” riêng của nhạc sĩ Văn An. Ngoài “ Đôi dép Bác Hồ ” ( thơ Nam Yên ), ông còn có “ Tiếng nói TP.HN ” ( thơ Tân Trà ), “ Nhịp cầu nối những bờ vui ” ( thơ Phan Văn Từ ), “ Gió sông Hồng gọi nắng sông Hương ” ( thơ Tạ Hữu Yên ), rồi “ Lá cờ Đảng ”, “ Thái Văn A đứng đó ”, “ Ấm tình quê Bác ”, “ Trên đường niềm hạnh phúc ” … Ông là một trong những nhạc sĩ đã được nhận Trao Giải Nhà nước năm 2001 .
Những ngày tháng 9 này, nghe bài hát “ Đôi dép Bác Hồ ”, chúng tôi lại nhớ đến Văn An – nhạc sĩ, chiến sỹ vừa ngừng nhịp tim ở tuổi 83. Một con người rất ân tình và duyên nợ với Đài TNVN, có nhiều góp sức cho nền âm nhạc nước nhà. / .

Source: https://evbn.org
Category : blog Leading