TOÀN CẢNH CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI HOA KÌ – TRUNG QUỐC VÀ ẢNH HƯỞNG TỚI NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI. CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIỆT NAM.

Khởi đầu bằng sự tuyên bố của tổng thống Donald Trump ngày 22/5/2018 với việc áp thuế trị giá 50 tỷ USD lên các sản phẩm hàng hóa từ Trung Quốc, thương chiến Mỹ Trung vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, không ít thì nhiều cũng sẽ có ảnh hưởng tới nền kinh tế phần còn lại của thế giới. Việt Nam ta cũng không phải là một ngoại lệ.

1. Khởi đầu

– Sau công bố của TT.Trump ngày 22/3/2018, nhưng cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung chỉ chính thức khởi đầu ngày 6/7/2018 khi Mỹ áp đặt thuế quan trị giá 35 tỷ USD lên 818 mẫu sản phẩm đến từ Trung Quốc. Ngay sau đó, Trung Quốc áp trả bằng việc đánh thuế lên 545 loại sản phẩm của Mỹ với trị giá 35 tỷ USD

Tổng Thống Hoa Kỳ Donald J. Trump

2. Nguyên Nhân

a, Nguyên Nhân sâu xa

– Mỹ vốn là nền kinh tế tài chính đứng đầu quốc tế. Nhưng với sự tăng trưởng vượt bật của Trung Quốc sẽ rình rập đe dọa đến vị trí đứng đầu của nền kinh tế tài chính Mỹ. Theo dự báo, đến năm 2030, GDP danh nghĩa của Trung Quốc sẽ vượt Mỹ. Nhưng nếu xét theo PPP ( purchasing power parity ), Hiện này Trung Quốc đã vượt Mỹ .So sánh GDP Hoa Kỳ và Trung Quốc. Có thể thấy Trung Quốc có một tốc độ tăng trưởng khá kinh ngạc. Tuy nhiên hiện tại GDP của Trung Quốc vẫn chưa thể đuổi kịp Hoa Kỳ!- Những năm gần đây, sự cạnh tranh đối đầu giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng nóng bức khi Trung Quốc dần thể hiện tham vọng muốn sửa chữa thay thế Mỹ để trở thành nền kinh tế tài chính đứng đầu quốc tế .

b, nguyên nhân cụ thể

– Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc.

+ Theo số liệu thống kê, trong 10 năm liên tục, Hoa Kỳ luôn ở trong thực trạng thâm hụt thương mại với Trung Quốc. Thâm Hụt thương mại được cho là nguyên do trực tiếp dẫn tới căng thẳng mệt mỏi thương mại Mỹ – Trung+ Đáng quan tâm là thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc liên tục tăng từ khi Trung Quốc gia nhập WTO ( từ 100 tỷ USD năm 2001 lên 375 tỷ USD năm 2017 ) .Chính quyền Mỹ đã nhiều lần nhu yếu Trung Quốc giảm thặng dư thương mại với Mỹ. Trung Quốc đáp trả rằng để giảm thâm hụt thương mại, chính Mỹ cần tăng cường hoạt động giải trí xuất khẩu của mình .Có thể thấy, thâm hụt thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ ngày càng lớn.

– “Make America great again!” – Donald Trump
“Make America great again!” – Donald Trump

Từ khi cầm quyền, TT.Trump đã theo đuổi chủ trương phục hưng kinh tế tài chính Hoa Kỳ. Chính sách này đã dẫn tới không chỉ những xích mích thương mại với Trung Quốc, mà ngay cả với những liên minh và hàng xóm của Mỹ như Canada và EU. Điển hình bằng việc hiệp định khu vực mậu dịch tự do ( FTA ) đã bị hủy ngay sau khi ông Trump lên nhận chức .

– các biện pháp hạn chế đầu tư của Trung Quốc.

Mỹ phản ứng can đảm và mạnh mẽ trước việc Trung Quốc không trao cho những công ty quốc tế quyền tiếp cận thị trường nước này một cách tương ứng. nhà nước Trung Quốc đã đưa ra cam kết là sẽ thả lỏng số lượng giới hạn chủ sở hữu quốc tế trong những nghành nghề dịch vụ sản xuất xe hơi, đóng tàu và máy bay càng sớm càng tốt ; đồng thời hứa thôi thúc những giải pháp đã công bố nhằm mục đích Open nghành kinh tế tài chính của nước này .Một số công ty của Hoa Kỳ bị cấm tại Trung Quốc, điển hình như Google hay Facebook.

– tình trạng vi phạm bản quyền nghiêm trọng ở Trung Quốc.

Mỹ nhiều lần cáo buộc về thực trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nghiêm trọng ở Trung Quốc, đặc biệt quan trọng là so với bản quyền của những công ty Mỹ. Chính quyền Mỹ cho rằng, những công ty Mỹ đã mất nhiều tỷ USD mỗi năm do việc đánh cắp bí hiểm thương mại của Trung Quốc. Điều này xuất phát từ năng lực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ rất yếu kém của mạng lưới hệ thống pháp lý Trung Quốc .

Hàng Trung quốc là thuật ngữ thường được dùng để chỉ những mẫu sản phẩm nhái, kém chất lượng đến từ Trung Quốc. Điều này phần nào bộc lộ thực trạng vi phạm bản quyền tại vương quốc này .

– tham vọng của Trung Quốc trở thành quốc gia công nghệ hàng đầu thế giới.

Mặc dù thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc được xem là nguyên do bên ngoài của cuộc chiến tranh thương mại, tuy nhiên yếu tố cốt lõi của căng thẳng mệt mỏi giữa 2 nước chính là Mỹ quan ngại về tham vọng của Trung Quốc trở thành vương quốc công nghệ tiên tiến số 1 quốc tế .Với tiềm năng trở thành nền kinh tế tài chính tiên tiến và phát triển trên quốc tế, không nhờ vào vào nhập khẩu những công nghệ tiên tiến then chốt từ những đối thủ cạnh tranh cạnh tranh đối đầu chính, Trung Quốc hiện đang đổ hàng tỷ USD vào chương trình ” Sản xuất tại Trung Quốc 2025 ( Made in Nước Trung Hoa 2025 ) ” để tạo động lực tăng trưởng những ngành công nghệ tiên tiến trọng điểm, trong đó có người máy, trí tuệ tự tạo, hàng không ngoài hành tinh, ôtô chạy điện, công nghệ tiên tiến Internet 5G .Nghịch lý là tham vọng của Trung Quốc rất lớn trong khi trình độ công nghệ tiên tiến lại còn nhiều hạn chế. Để thực thi kế hoạch ” Sản xuất tại Trung Quốc 2025 “, những công ty Trung Quốc phải dựa vào những công nghệ tiên tiến cốt lõi từ Mỹ .Mỹ cáo buộc Trung Quốc bằng những thỏa thuận hợp tác ngầm đang buộc những công ty Mỹ phải chuyển giao công nghệ tiên tiến cho những đối tác chiến lược Trung Quốc trong liên kết kinh doanh. Trung Quốc bác bỏ cáo buộc này. Tuy nhiên, Mỹ còn cáo buộc Trung Quốc tìm mọi cách lấy công nghệ tiên tiến của Mỹ trải qua những phương pháp như nhập khẩu công nghệ tiên tiến hay thậm chí còn đánh cắp công nghệ tiên tiến .Một phương pháp nữa được những công ty lớn của Trung Quốc ( ví dụ như ZTE, Huawei, China Mobile ) sử dụng để có công nghệ cao của Mỹ là trải qua mua và bán, sáp nhập với những công ty Mỹ .Với việc phát triển 5G, Trung Quốc đang thể hiện rõ tham vọng muốn làm chủ cuộc chơi trong cuộc đua công nghệ với Hoa Kỳ!

3.Phương thức áp dụng

Chiến tranh thương mại Mỹ – Trung mà là cuộc cạnh tranh đối đầu tổng lực giữa 2 siêu cường, nên mỗi bên sẽ vận dụng không chỉ những giải pháp thương mại, mà cả những giải pháp phi thương mại để tiến công nhau. Việc vận dụng phương pháp nào nhờ vào vào lợi thế mỗi bên nắm giữ cũng như điểm yếu của mỗi bên .

4. Cơ hội của Việt Nam

a, hàng hóa, nguyên liệu giá rẻ.

– Khi Mỹ và Trung Quốc có những hành vi áp thuế sẽ làm giảm mức xuất nhập khẩu sản phẩm & hàng hóa của hai vương quốc này với nhau. Trung Quốc sẽ tìm cách tiêu thụ sản phẩm & hàng hóa để tránh lưu kho, lưu bãi khi bị thị trường Mỹ phủ nhận. Với Mỹ, trước hành động đáp trả rõ ràng của Trung Quốc cũng sẽ tìm cách tuồn lượng sản phẩm & hàng hóa đó sang những nước gần Trung Quốc, trong đó có Nước Ta. Từ đó người tiêu dùngNước Ta có được những sản phẩm & hàng hóa giá rẻ, nền sản xuất Nước Ta mua được nguồn vào với mức giá cũng tương đối rẻ .

b, cơ hội chen chân vào 2 thị trường lớn.

– Nước Ta sẽ có thời cơ xuất khẩu những mẫu sản phẩm tựa như vào hai thị trường này. Mỹ đánh thuế cao với Trung Quốc với mức thuế suất nhập khẩu tới 25 %, thì Nước Ta hoàn toàn có thể có được thời cơ vào thị trườngMỹ với những loại sản phẩm xuất khẩu cùng loại. Tương tự, nhiều sản phẩm & hàng hóa Trung Quốc áp thuế cao so với Mỹ tuy không phải là thế mạnh của Nước Ta nhưng cũng không loại trừ năng lực một số ít sản phẩm & hàng hóa Nước Ta hoàn toàn có thể tận dụng thị trường Mỹ. Tức là Nước Ta có thời cơ chen chân vào thị trường Mỹ và Trung khi cả hai thị trường đó đều đang còn “ chỗ trống ” .- Nước Ta nằm trong top 5 vương quốc mà Mỹ có thâm hụt thương mại lớn nhất quốc tế, với gần 26 tỷ USDnăm năm ngoái, gần 30 tỷ USD năm năm nay và hơn 32 tỷ USD năm 2017. Mỹ được coi là thị trường mê hoặc nhất so với Nước Ta. Giống như Trung Quốc, cơ cấu tổ chức mẫu sản phẩm mà Nước Ta tập trung chuyên sâu xuất sang Mỹ là loại sản phẩm nông nghiệp. Khi cuộc chiến tranh này xảy ra, nhu yếu mẫu sản phẩm nông nghiệp ở Mỹ sẽ tăng lên, đó là thời cơ tốt cho Nước Ta nhanh chân lĩnh chiếm thị trường .

c, Dòng vốn đầu tư chảy về Việt Nam

– Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học Bộ Công an cũng cho rằng khi mối quan hệ giữa Trung – Mỹ trở nên căng thẳng mệt mỏi, yếu tố hợp tác giữa Nhật Bản, Châu Âu với Trung Quốc cũng không hề thuận tiện .- Khi đó chắc như đinh ba TT kinh tế tài chính lớn nhất quốc tế : Mỹ-Nhật – Châu Âu sẽ tìm đến những thị trường khác để góp vốn đầu tư, trong đó có Nước Ta. Đó là chính là thời cơ mà tất cả chúng ta cần phải tính trước để chớp lấy, để chuẩn bị sẵn sàng một mặt phẳng, một thiên nhiên và môi trường thuận tiện nhất để đón những dòng góp vốn đầu tư quốc tế, những tập đoàn lớn lớn từ Mỹ, Nhật, Châu Âu nhằm mục đích lan rộng ra thị trường sản phẩm & hàng hóa, dịch vụ .

5. Thách thức: Nguy cơ bị đánh thuế “vạ lây”

– Mỹ và Trung Quốc đều là hai đối tác chiến lược rất lớn của Nước Ta. Mặc dù sản phẩm & hàng hóa của Nước Ta xuất sang Mỹ chỉ chiếm khoảng chừng hơn 1 % sản phẩm & hàng hóa Mỹ nhưng so với Nước Ta thì đây lại là một tỷ trọng rất lớn .PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, khi xảy ra CTTM, Mỹ đánh thuế rất cao đối với Trung Quốc thì đương nhiên những hàng hóa tương tự của các nước khác cũng sẽ được chính phủ và hiệp hội hàng hóa của Mỹ đưa lên bàn cân xem xét đánh thuế, đặc biệt là những mặt hàng mà chúng ta đang có thặng dư thương mại với Mỹ. Về phía Trung Quốc cũng thế, họ cũng sẽ xem xét đánh thuế với những mặt hàng đã đánh thuế cao với Mỹ từ các nước khác.– Thời gian vừa mới qua, 1 số ít mẫu sản phẩm mà Trung Quốc xuất vào thị trường Nước Ta dưới dạng liên kết kinh doanh, link sau đó sẽ xuất từ Nước Ta sang Mỹ và những vương quốc khác nhằm mục đích trốn tránh thuế với cái mác “ Made in Viet Nam ”. Do đó, những nước nói trên cũng sẽ có những giải pháp kiểm tra, giám sát với những mẫu sản phẩm tương tự như của Nước Ta. Điều này gây rủi ro tiềm ẩn làm giảm lượng xuất khẩu sản phẩm & hàng hóa của nước ta sang những vương quốc này, tạo nên trào lưu bảo hộ sản xuất của những vương quốc trên quốc tế .

Bài Viết có sự tìm hiểu thêm từ những forum, bài báo :

https://www.census.gov/foreign-trade/balance/c5700.html
Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), CIA Factbook (Sách dữ kiện thế giới của CIA).
(https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/);S. Rossman, “What is a Trade War? And Why is Trump Targeting China?” (Chiến
tranh thương mại là gì? Vì sao Trump nhắm vào Trung Quốc?). USA Today, 6/4/2018,
(https://www.usatoday.com/story/money/nation-now/2018/04/06/trade-war-trump-us-china-tariffs/492616002/);B.W. Setser, “US-China Trade War:
How We Got Here?” (Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Chúng ta đã tiến đến đó như thế nào?), Hội đồng Quan hệ đối ngoại
(https://www.cfr.org/blog/us-china-trade-war-how-we-got-here);
Tuấn Anh, “Giải mã nguyên nhân căng thẳng thương mại Mỹ - Trung” VietnamNet.vn, 4/5/2018.
Diễn đàn đô thị - kinh tế Việt Nam - VPC GROUP

Source: https://evbn.org
Category: Góc Nhìn