Bài 1: Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của các nhóm nước Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại

ĐỊA LÍ 11 BÀI 1: GIẢI BÀI TẬP SỰ TƯƠNG PHẢN VỀ TRÌNH ĐỘ PHÁT TRIỂN

KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA CÁC NHÓM NƯỚC.

CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI

I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT ĐƯỢC:

– Biết sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế tài chính – xã hội của các nhóm nước : phát triển, đang phát triển, nước công nghiệp mới ( NIC ) .
– Trình bày được đặc thù điển hình nổi bật của cách mạng khoa học và công nghệ tiên tiến .
– Trình bày được tác động ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến tân tiến tới sự phát triển kinh tế tài chính : Open ngành kinh tế tài chính mới ; vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức kinh tế tài chính ; hình thành nền kinh tế tri thức .
– Nhận xét sự phân bổ các nhóm nước trên map .
– Phân tích bảng số liệu về kinh tế tài chính – xã hội của từng nhóm nước .

II. KIẾN THỨC CƠ BẢN:

1. Sự phân chia thành các nhóm nước:

Thế giới có trên 200 vương quốc và vùng chủ quyền lãnh thổ khác nhau về tự nhiên, dân cư, xã hội và trình độ phát triển kinh tế tài chính và được xếp vào hai nhóm nước : phát triển và đang phát triển .
– Các nước phát triển có tổng sản phẩm trong nước trung bình đầu người ( GDP / người ) cao, góp vốn đầu tư ra quốc tế ( FDI ) nhiều, chỉ số phát triển con người ( HDI ) ở mức cao .
– Các nước đang phát triển thường có GDP / người thấp, nợ quốc tế nhiều và HDI ở mức thấp .
Trong nhóm nước đang phát triển, 1 số ít nước và vùng chủ quyền lãnh thổ đã trải qua quy trình công nghiệp hoá và đạt được trình độ phát triển nhất định về công nghiệp gọi chung là các nước công nghiệp mới ( NIC ) như : Nước Hàn, Sin-ga-po, Đài Loan, Bra-xin, Ác-hen-ti-na, … .

2. Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của các nhóm nưởc:

– GDP trung bình đầu người có sự chênh lệch lớn giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển .
– Cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế tài chính của các nhóm nước phát triển và đang phát triển khác nhau : các nước phát triển có tỉ trọng khu vực III cao, khu vực I thấp ; các nước đang phát triển, ngược lại .
– Các nước phát triển có chỉ số HDI thường cao trên 0,7, tuổi thọ trung bình của dân số cao ; các nước đang phát triển có chỉ số HDI thấp dưới 0,7, tuổi thọ trung bình thấp .

3. Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại:

– Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ tiên tiến tân tiến được triển khai vào cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI. Đặc trưng của cuộc cách mạng này là sự Open và phát triển nhanh gọn công nghệ cao. Đây là các công nghệ tiên tiến dựa vào những thành tựu khoa học mới, với hàm lượng tri thức cao. Bốn công nghệ tiên tiến trụ cột, có ảnh hưởng tác động can đảm và mạnh mẽ và thâm thúy đến phát triển kinh tế tài chính – xã hội là : công nghệ sinh học, công nghệ tiên tiến vật tư, công nghệ tiên tiến nguồn năng lượng, công nghệ thông tin .
– Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ tiên tiến hiện đại tác động ngày càng sầu sắc, làm cho nền kinh tế tài chính quốc tế chuyển dần từ nền kinh tế tài chính công nghiệp sang một mô hình kinh tế tài chính mới dựa trên tri thức, kĩ thuật, công nghệ cao, được gọi là kinh tế tri thức .

III. GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI GIỮA BÀI:

1. Dựa vào hình 1, nhận xét sự phân bố các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới theo mức GDP bình quân đầu người (USD/người).

Trả lời:

– Các nước và vùng chủ quyền lãnh thổ có thu nhập cao tập trung chuyên sâu đa phần ở Bắc Mĩ, Tây Âu, Đông Á, Ô-xtrây-li-a. Các nước và vùng chủ quyền lãnh thổ có thu nhập thấp hầu hết tập trung chuyên sâu ở châu Phi, Nam Á, Tây Nam Á, … .

2. Dựa vào bảng 1.1, hãy nhận xét sự chênh lệch về GDP bình quân đầu người giữa các nước đang phát triển và các nước đang phát triển.

Trả lời:

GDP trung bình đầu người có sự chênh lệch lớn giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển. Các nước phát triển thường có GDP / người cao, gấp nhiều lần trung bình của quốc tế ; các nước đang phát triển có GDP / người thấp, thấp hơn rất nhiều lần trung bình của quốc tế .

3. Dựa vào bảng 1.2, hãy nhận xét cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của các nhóm nước – năm 2004.

Trả lời:

Cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế tài chính của các nhóm nước phát triển và đang phát triển khác nhau : các nước phát triển có tỉ trọng khu vực III cao, khu vực I thấp ; các nước đang phát triển, ngược lại .

4. Dựa vào bảng 1.3, kết hợp với thông tin ở trên, nhận xét sự khác biệt về chỉ số HDI và tuổi thọ trung bình giữa nhóm nước phát triển và nhóm nước đang phát triển.

Trả lời:

Các nước phát triển có chỉ số HDI thường cao trên 0,7, tuổi thọ trung bình của dân số cao ; các nước đang phát triển có chỉ số HDI thấp dưới 0,7, tuổi thọ trung bình thấp .
+ Tuổi thọ trung bình ( năm 2005 ) : quốc tế : 67, các nước phát triển : 76 ; các nước đang phát triển : 65 .
+ Chỉ số HDI ( năm 2003 ) : quốc tế : 0,741 ; các nước phát triển : 0,855 ; các nước đang phát triển : 0,694 .

5. Bằng hiểu biết của bản thân, em hãy:

– Nêu một số thành tựu do bốn công nghệ trụ cột tạo ra.

+ Công nghệ sinh học : tạo ra những giống mới không có trong tự nhiên cùng những bước tiến quan trọng trong chẩn đoán và điều trị bệnh …
+ Công nghệ vật tư : tạo ra những vật tư chuyên sử dụng mới, với những tính năng mới ( vật tư composit, vật tư siêu dẫn, … ) .
+ Công nghệ nguồn năng lượng : sử dụng ngày càng nhiều các dạng nguồn năng lượng mới ( hạt nhân, mặt trời, thuỷ triều … )
+ Công nghệ thông tin : tạo ra các vi mạch, chíp điện tử có vận tốc cao, kĩ thuật sô ” hoá, cáp quang … nâng cao năng lượng của con người trong truyền tải, xử lí và lưu giữ thông tin .

– Kể tên một số ngành dịch vụ cần đến nhiều tri thức: bảo hiểm, viễn thông, kế toán, ngân hàng, tư vấn,….

IV. GỢI Ý THỰC HIỆN CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP CUỐI BÀI:

Giải bài tập 1 trang 9 SGK địa lý 11: Trình bày những điểm tương phản về trình độ phát triển kinh tế- xã hội của nhóm nước phát triển với nhóm nước đang phát triển:

– Các nước phát triển có tổng sản phẩm trong nước trung bình đầu người ( GDP / người ) cao, góp vốn đầu tư ra quốc tế ( FDI ) nhiều, chỉ số phát triển con người ( HDI ) ở mức cao .
– Các nước đang phát triển thường có GDP / người thấp, nợ quốc tế nhiều và chỉ số HDI ở mức thấp .
Trong nhóm nước đang phát triển, một số ít nước và vùng chủ quyền lãnh thổ đã trải qua quy trình công nghiệp hoá và đạt được trình độ phát triển nhất định về công nghiệp, gọi chung là các nước công nghiệp mới NICs như : Nước Hàn, Sin-ga-po, Đài Loan, Bra-xin, Ác-hen-ti-na, … .
– Các nước phát triển có giá trị góp vốn đầu tư ra quốc tế lớn và thực thi góp vốn đầu tư xen kẽ nhau, mỗi nước góp vốn đầu tư vào các nước khác ở nghành thế mạnh của mình .
– Phần lớn các nước đang phát triển hiện đều có nợ quốc tế và nhiều nước khó có năng lực thanh toán giao dịch nợ .
– Tuổi thọ trung bình ( nãm 2005 ) : quốc tế : 67, các nước phát triển : 76, các nước đang phát triển : 65 .
– Chỉ số HDI ( năm 2003 ) : quốc tế : 0,741 ; các nước phát triển : 0,855 ; các nước đang phát triển : 0,694 .

Giải bài tập 2 trang 9 SGK địa lý 11: Nêu đặc trưng và tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đến nền kinh tế – xã hội thế giới.

a ) Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ tiên tiến văn minh được thực thi vào cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI. Đặc trưng của cuộc cách mạng này là sự Open và phát triển nhanh gọn công nghệ cao. Đây là các công nghệ tiên tiến dựa vào những thành tựu khoa học mới, với hàm lượng tri thức cao. Các công nghệ tiên tiến này đã tác động ảnh hưởng can đảm và mạnh mẽ và thâm thúy đến sự phát triển kinh tế tài chính – xả hội. Trong đó, bôn công nghệ tiên tiến trụ cột tạo ra nhiều thành tựư nhất, gồm có : công nghệ sinh học, công nghệ tiên tiến vật tư, công nghệ tiên tiến nguồn năng lượng, công nghệ thông tin .
b ) Tác động của cách mạng khoa học và công nghệ tiên tiến tân tiến đến sự phát triển kinh tế tài chính – xã hội
– Khoa học và công nghệ tiên tiến trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, hoàn toàn có thể trực tiếp làm ra loại sản phẩm ( sản xuất ứng dụng, các ngành công nghiệp diện tử, … ) .
– Xuất hiện các ngành công nghiệp có hàm lượng kĩ thuật cao ( sản xuất vật tư mới, công nghệ gen, … ), các dịch vụ nhiều kiến thức và kỹ năng ( bảo hiểm, viễn thông, … ) .
– Thay đổi cơ cấu tổ chức lao động : Tỉ lệ những người thao tác bằng trí óc để trực tiếp tạo ra mẫu sản phẩm ( như các lập trình viên, những nhà phong cách thiết kế công nghệ tiên tiến, mẫu sản phẩm trên máy tính …. ) ngày càng cao .
– Phát triển nhanh gọn mậu dịch quốc tế, góp vốn đầu tư của quốc tế trên khoanh vùng phạm vi toàn thế giới .

Giải bài tập 3 trang 9 SGK địa lý 11: Dựa vào bảng số liệu, vẽ biểu đồ đường biểu hiện tổng nợ nước ngoài của nhóm nước đang phát triển qua các năm. Rút ra nhận xét.

Gợi ý:

– Trục tung chỉ tổng nợ ( đơn vị chức năng : tỉ USD ), trục hoành chỉ năm ( chia khoảng cách năm thích hợp ). Đường biểu diễn tổng nợ quốc tế qua các năm, từ 1990 đến 2004 .
– Nhận xét vận tốc tăng qua các năm, táng của năm 2004 so với năm 1990 và diễn biến tăng qua các năm ( đều hay đột biến ) .

V. LUYỆN TẬP 

1. Các nước có GDP/người cao (trên 8 955 USD) tập trung nhiều ở khu vực:

A. Đông Á. B. Trung Đông ,
C. Bắc Mĩ. D. Đông Âu .

Gợi ý:

Chọn C

2. Sự khác biệt về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của nhóm nước phát triển so với nhóm nước đang phát triển thể hiện ở:

A. Chiếm hầu hết giá trị xuất khẩu của quốc tế .
B. Tỉ trọng của khu vực kinh tế tài chính dịch vụ rất cao .
C. Khu vực kinh tế tài chính công nghiệp – kiến thiết xây dựng tăng trưởng nhanh .
D. A + B đúng .

Gợi ý:

Chọn D

3. Điểm nào sau đây không đúng với các nước đang phát triển?

A. GDP trung bình đầu người thấp hơn mức trung bình quốc tế .
B. HDI thấp hơn mức trung bình quốc tế ,
C. Tuổi thọ cao hơn mức trung bình quốc tế .
D. Tất cả đều đúng .

Gợi ý:

Chọn C

4. Các quốc gia đang phát triển là các quốc gia có:

A. Chỉ sô ” phát triển con người ( HDI ) dưới 0,7 .
B. Có nền công nghiệp phát triển .
C. Thu nhập trung bình đầu người trên 2000 ƯSD / năm .
D. Tỉ lệ tử trận trẻ nhỏ thường rất thấp .

Gợi ý:

Chọn A

5. Đặc trưng nổi bật của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại là:

A. Làm Open nhiều ngành mới .
B. Làm Open quy trình vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức sản xuất
C. Làm Open và phát triển bùng nổ công nghệ cao .
D. Khoa học và công nghệ tiên tiến trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp .

Gợi ý:

Chọn C

6. Nghiên cứu sử dụng các vi mạch, chip điện tử có tốc độ cao, kĩ thuật số hoá, công nghệ lade thuộc lĩnh vực:

A. Công nghệ sinh học .
B. Công nghệ vật tư .
C. Công nghệ nguồn năng lượng .
D. Công nghệ thông tin .

Gợi ý:

Chọn D

7. Khoa học và công nghệ đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, vì nó đã:

A. Trực tiếp làm ra mẫu sản phẩm .
B. Tham gia vào quy trình sản xuất .
C. Sinh ra nhiều ngành công nghiệp có hàm lượng kĩ thuật cao .
D. Làm Open các dịch vụ nhiều tri thức .

Gợi ý:

Chọn A

8. Cách mạng khoa học và công nghệ thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng:

A. Giảm tỉ trọng ngành nông, lâm, ngư ; tăng nhanh tỉ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ .
B. Giảm tỉ trọng ngành nông, lâm, ngư ; giảm nhẹ tỉ trọng ngành công nghiệp ; tăng nhanh tỉ trọng ngành dịch vụ .
C. Tăng rất nhanh tỉ trọng ngành dịch vụ ; tăng nhanh tỉ trọng ngành công nghiệp ; giảm nông, lâm, ngư .
D. Tăng nhanh tỉ trọng ngành dịch vụ ; tăng rất nhanh tỉ trọng ngành công nghiệp ; giảm tỉ trọng ngành nông, lâm, ngư .

Gợi ý:

Chọn B

9. Nền kinh tế tri thức được dựa trên:

A. Vốn và công nghệ cao .
B. Công nghệ cao và lao động nhiều .
C. Công nghệ và kĩ thuật cao .
D. Tri thức và công nghệ cao .

Gợi ý:

Chọn D

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh