Quy chế đào tạo tiến sĩ mới từ góc nhìn thực tế hiện nay

Nghiên cứu sinh Cù Văn Trung   –  
Thứ sáu, 23/07/2021 12 : 59 ( GMT + 7 )

Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ mới ban hành kèm theo Thông tư số 18/2021/TT-BGDĐT (gọi tắt là Quy chế 18) vẫn đang nhận được những ý kiến trái chiều của các chuyên gia, nhà khoa học. Nhiều giáo sư cho rằng, yêu cầu luận án tiến sĩ có công bố quốc tế là tiêu chuẩn khách quan duy nhất để có “tiến sĩ thật” và cho rằng quy chế tiến sĩ mới đã “hạ chuẩn” tiến sĩ.

Một buổi lễ trao bằng tiến sĩ, thạc sĩ. Ảnh minh họa: Ng.Ngân

Nhằm tạo forum để những nhà khoa học tranh luận với nhau một cách minh bạch, công khai minh bạch, hướng đến tiềm năng vì một nền giáo dục thực ra, ngày hôm nay, Báo Lao Động ra mắt đến bạn đọc bài viết của tác giả Cù Văn Trung – quản trị Hội đồng Quản trị – Công ty Cổ phần Tư vấn và Đào tạo giáo dục .Dưới góc nhìn của một người đang là nghiên cứu sinh, chịu sự ” giao thoa ” giữa hai quy chế đào tạo tiến sĩ cũ và mới, tác giả Cù Văn Trung đã chỉ ra tình hình đào tạo tiến sĩ ở Nước Ta và đưa ra những giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ trong tương lai :

Yêu cầu bài báo quốc tế vẫn dễ hơn nhiều so với yêu cầu về ngoại ngữ

Nhiều nhà khoa học có tên tuổi đã lên tiếng về Quy chế đào tạo tiến sĩ ( Thông tư 18 ) mới của Nước Ta. Với tư cách là những giảng sư, những thầy quan ngại về một tình hình đào tạo tiến sĩ kém chất lượng trong tương lai. Tuy nhiên, chính trên góc nhìn của những người thầy, những người có nghĩa vụ và trách nhiệm với nền học thuật nước nhà thì những khoảng trống, khoảng chừng tối của nghiên cứu sinh chưa hẳn những thầy đã nhìn ra .Có một trong thực tiễn mà tôi sẽ chỉ ra cho những giáo sư, những nhà khoa học đang trăn trở với nền học thuật ở bậc cao của nước nhà rằng : Dù quy chế cũ 2017 hay quy chế mới 2021 cũng không cản trở một lượng lớn nghiên cứu sinh sẽ tham gia ứng tuyển nguồn vào trong vòng 2 năm nữa .Mấy năm nay, những cơ sở đào tạo thiếu người học, khó tuyển sinh theo quan điểm của tôi không phải do bài báo quốc tế mà là yếu tố nguồn vào và đầu ra ngoại ngữ của nghiên cứu sinh. Theo tôi, Quy chế cũ ( 2017 ) nhu yếu về ngoại ngữ chỉ làm chậm “ một bước ” trong tiến trình đào tạo tiến sĩ của nền giáo dục quốc dân mà thôi .

Có thể thấy rằng, những năm gần đây, đa phần nghiên cứu sinh thuộc thế hệ 7x; 8x rất ít 9x. Những người này họ có nhu cầu đi học cao; do yêu cầu công việc giảng dạy, vị trí công tác, khả năng tài chính, đam mê nghiên cứu… Trước đây, có lẽ vì ảnh hưởng của hoàn cảnh lịch sử, điều kiện kinh tế – xã hội của nước ta nên phần đông họ không giỏi ngoại ngữ.

Như chúng ra đã biết, việc thi lấy chứng từ quốc tế IELT, TOEFL, TOEIC của những tổ chức triển khai như : Cambridge ; Viện Khảo thí Quốc tế Hoa Kì ( IIG ), Hội đồng Anh …, họ làm rất trang nghiêm, ngặt nghèo và thực ra. Vì thế, nhiều nghiên cứu sinh thuộc lao lý của Quy chế cũ ( 2017 ) thường “ né ” tiêu chuẩn này để học văn bằng 2 tiếng Anh. Nhiều cơ sở đào tạo ngoại ngữ văn bằng 2 tiếng Anh lại là “ điểm hẹn ” của nhiều người đang và sẽ là nghiên cứu sinh .Thành thật mà nói, nhu yếu về bài báo quốc tế nghe thì là khó nhưng cũng vẫn dễ hơn rất nhiều so với nhu yếu về ngoại ngữ. Hiện nay, trên mạng Open nhiều website tư vấn, tương hỗ và mà thực ra là viết thuê những bài báo. Chỉ cần vào công cụ tìm kiếm Google để gõ cụm từ “ Hỗ trợ viết bài báo quốc tế ”, điểm qua, tôi đã thấy có 5 website hiện lên ” ( 1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ). Việc dịch thuật ra tiếng quốc tế để đăng cũng nằm gói gọn trong số tiền được thuê. Vì vậy, nếu chỉ cần có bài báo quốc tế ở mức xuất bản được thì cũng không cản trở lắm so với những nghiên cứu sinh .

4 giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ

Dưới góc nhìn thực tiễn của một người hoạt động giải trí về nghành giáo dục, tôi đề xuất kiến nghị 4 yếu tố như sau :Thứ nhất, bỏ hẳn lao lý nguồn vào và đầu ra trong đào tạo tiến sĩ là có bằng ĐH tiếng quốc tế do một cơ sở đào tạo ở Nước Ta cấp ( mục b, khoản 2, điều 7 của Thông tư 18/2021 ). Thay vì học tiến sĩ 4 năm như trước thì giờ đây họ xác lập học 6 năm ( thậm chí còn lâu hơn ) vì phải mất thêm 2 năm học văn bằng 2 ngoại ngữ. Có như vậy, nghiên cứu sinh mới không bị phân tán thời hạn, nguồn lực, công sức của con người vì tiêu chuẩn thứ yếu này .Thứ hai, pháp luật về bài báo quốc tế thì chỉ rõ những tạp chí cho từng ngành, từng nghành. Rà soát liệt kê hạng mục đơn cử cho từng khối ngành để nghiên cứu sinh địa thế căn cứ vào đó để đăng. Nếu không như vậy thì GS.TS Vũ Minh Giang ( quản trị Hội đồng Khoa học Đại học Quốc gia TP. Hà Nội ) đã chỉ ra trong thực tiễn “ Hiện tượng này khá thông dụng ( thường thấy ở 1 số ít trường ĐH nhỏ ở địa phương ), tác giả tìm đến những tạp chí ISI / SCOPUS nhưng ít được biết đến, chỉ cần phân phối nhu yếu nộp 1.000 – 2 nghìn USD và được đồng ý in rất nhanh. Nhiều khi tạp chí chẳng tương quan gì đến trình độ. Tệ hơn là khởi đầu hình thành 1 số ít TT viết bài quốc tế thuê mà thực ra là được ghép tên vào một tập thể nào đó sau khi phải trả một khoản phí ” .

Thứ ba, tuyệt đối không quy định đầu vào học nghiên cứu sinh dễ, đầu ra thắt chặt (như một số nhà khoa học đề xuất), bậc học này rất vất vả và mất nhiều thời gian cho cả trò và thầy. Đầu vào và đầu ra quy định như nhau để ai muốn tham gia vào tiến sĩ thì phải xác định luôn tư tưởng cho mình. Tôi đã gặp rất nhiều nghiên cứu sinh theo 2-3 năm rồi bỏ dở, những khó khăn trong việc thực hiện đề tài, thời gian theo đuổi công trình, vướng về ngoại ngữ đầu ra, tài chính eo hẹp để thực hiện mục tiêu, bố trí công việc cơ quan (xin công văn đi học) và sắp xếp chăm nom gia đình. Không thể để đến lúc “bỏ thì thương, vương thì tội; dở đi mắc núi dở lại mặc sông”. Điều đó rất tội cho nghiên cứu sinh chúng tôi.

Cuối cùng, siết chặt công tác làm việc đào tạo từ khâu lựa chọn tên đề tài nghiên cứu và điều tra, hội đồng nhìn nhận, phân công giảng sư hướng dẫn và những yếu tố tương quan khác mới là quan trọng. Không thể có tên đề tài và nội dung lại như một khóa luận tốt nghiệp ĐH được. Và tầm của nghiên cứu sinh cũng phải bộc lộ qua nghiên cứu và điều tra trong luận án ở trình cao hơn nhiều lần tại bậc học thạc sĩ. Những cái này yên cầu nhà trường, quản trị hội đồng, giáo viên hướng dẫn và cả nghiên cứu sinh trang nghiêm, nghiêm cẩn vì một nền học thuật văn minh của nước nhà .Trên đây là những quan điểm của tôi, tất cả chúng ta cần nhìn cả toàn cảnh tổng thể và toàn diện, cả trên, cả dưới và cả những đường đi, góc khuất đang định hình trong tư duy của nhiều nghiên cứu sinh tương lai. Nếu những chủ trương chỉ được nhìn từ những nhà quản trị, những giảng sư mà không trực tiếp từ những người đang là nghiên cứu sinh cũng như không thấy tính đối phó, chống chế của người học ở ta thì quy chế nào rồi cũng có điểm lách .Tóm lại, những nhà khoa học đang bàn quá nhiều về yếu tố bài báo quốc tế nhưng điều đó không phải là toàn bộ. Hiện thực đời sống đa dạng chủng loại và muôn màu hơn nhiều, trong thực tiễn đang có những “ cơn sóng ngầm ” chờ trực quay lại, những người đã, đang và sẽ là nghiên cứu sinh chỉ còn chờ tấm bằng tốt nghiệp ngoại ngữ thứ 2 trên tay mà thôi. Lúc đó thì quy chế mới và quy chế cũ cũng không có nhiều độc lạ. Vì thế như bắt đầu tôi đề cập, hai năm nữa, nghiên cứu sinh ở ta lại “ tựu trường đông đủ ” là như vậy.

Source: https://evbn.org
Category: Đào Tạo