Bàn về hình phạt tử hình được quy định BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017

Trong các hình phạt được quy định trong pháp luật Hình sự, tử hình là hình phạt nghiêm khắc nhất đối với người phạm tội. Lịch sự phát triển pháp luật hình sự từ BLHS năm 1985 đến nay, các quy định tội phạm và hình phạt được sửa đổi, bổ sung trên cơ sở […]

Trong những hình phạt được pháp luật trong pháp luật Hình sự, tử hình là hình phạt nghiêm khắc nhất so với người phạm tội. Lịch sự tăng trưởng pháp luật hình sự từ BLHS năm 1985 đến nay, những pháp luật tội phạm và hình phạt được sửa đổi, bổ trợ trên cơ sở sự đổi khác của kinh tế tài chính xã hội và trên cơ sở thực tiễn của tình hình tội phạm của thời kì đó. BLHS năm năm ngoái, sửa đổi, bổ trợ năm 2017 ( gọi tắt là BLHS năm năm ngoái ) đã có những sửa đổi, bổ trợ, pháp luật mới nói chung, hình phạt tử hình nói riêng. Bài viết nghiên cứu và phân tích những điểm mới của BLHS năm năm ngoái về hình phạt tử hình .

       1. Khái niệm

BLHS năm 2015 quy định về hình phạt tử hình như sau:

“Điều 40. Tử hình

1. Tử hình là hình phạt đặc biệt quan trọng chỉ vận dụng so với người phạm tội đặc biệt quan trọng nghiêm trọng thuộc một trong nhóm những tội xâm phạm bảo mật an ninh vương quốc, xâm phạm tính mạng con người con người, những tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số ít tội phạm đặc biệt quan trọng nghiêm trọng khác do Bộ luật này pháp luật .
2. Không vận dụng hình phạt tử hình so với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử .
3. Không thi hành án tử hình so với người bị phán quyết nếu thuộc một trong những trường hợp sau đây :
a ) Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi ;
b ) Người đủ 75 tuổi trở lên ;
c ) Người bị phán quyết tử hình về tội tham ô gia tài, tội nhận hối lộ mà sau khi bị phán quyết đã dữ thế chủ động nộp lại tối thiểu ba phần tư gia tài tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, tìm hiểu, giải quyết và xử lý tội phạm hoặc lập công lớn .
4. Trong trường hợp pháp luật tại khoản 3 Điều này hoặc trường hợp người bị phán quyết tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân. ”

2. Nhận thức chung về hình phạt tử hình

Trong Luật Hình sự Nước Ta, tử hình là loại hình phạt đặc biệt quan trọng và nghiêm khắc nhất trong mạng lưới hệ thống hình phạt, tước đi quyền sống của người bị phán quyết và chỉ được vận dụng so với người phạm tội có đặc thù nguy khốn đặc biệt quan trọng cao cho xã hội. Hình phạt tử hình được pháp luật trong BLHS và do Tòa án quyết định hành động. Tuy nhiên, với tư cách là một hình phạt đặc biệt quan trọng, hình phạt tử hình có những đặc thù riêng, đó là :
Thứ nhất, tử hình là một loại hình phạt nghiêm khắc nhất trong mạng lưới hệ thống hình phạt, nó tước đi quyền sống của người bị phán quyết, do đó nó chỉ được lao lý vận dụng so với người phạm tội đặc biệt quan trọng nghiêm trọng .
Thứ hai, hình phạt tử hình có mục tiêu phòng ngừa tái phạm tội mới một cách triệt để từ phía người bị phán quyết. Hình phạt này không có mục tiêu tái tạo, giáo dục người bị phán quyết, như vậy nó tước bỏ thời cơ tái hòa nhập và phục thiện của họ .
Thứ ba, hình phạt tử hình đồng thời có năng lực đạt được nhiều hiệu suất cao cao trong phòng ngừa chung ;
Thứ tư, hình phạt tử hình có đặc thù không biến hóa, nó tước đi năng lực khắc phục sai lầm đáng tiếc trong hoạt động giải trí tư pháp .

3. Những điểm mới của quy định hình phạt tử hình

So với pháp luật về hình phạt tử hình tại Điều 35 BLHS năm 1999, Điều 40 BLHS năm năm ngoái pháp luật những điểm mới cơ bản sau :

3.1. Thu hẹp phạm vi áp dụng tử hình

Điều 40 BLHS năm năm ngoái lao lý :

– Chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định;

– Loại bỏ hình phạt tử hình đối với 07 tội danh trong BLHS năm 2015, đó là: Tội cướp tài sản (Điều 168); Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193); Tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249), Tội chiếm đoạt trái phép chất ma túy (Điều 252); Tội phá huỷ công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia (Điều 303); Tội chống mệnh lệnh (Điều 394) và Tội đầu hàng địch (Điều 399).

Việc thu lao lý thu hẹp khoanh vùng phạm vi vận dụng hình phạt tử hình của BLHS năm năm ngoái là thiết yếu, biểu lộ tính nhân văn của pháp luật hình sự xã hội chủ nghĩa, tương thích với tình hình tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội của quốc gia, cung ứng nhu yếu đấu tranh phòng, chống tội phạm và hội nhập quốc tế .

3.2. Không áp dụng hình phạt tử hình và không thi hành án tử hình đối với người từ đủ 75 tuổi trở lên

Điều 35 của BLHS năm 1999 lao lý không vận dụng hình phạt tử hình so với người chưa thành niên phạm tội ; không vận dụng hình phạt tử hình và không thi hành án tử hình so với phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi khi phạm tội hoặc khi xét xử. Thực tiễn thi hành những lao lý này thời hạn qua đã phát huy tính tích cực trong việc biểu lộ chủ trương hình sự của Nhà nước ta. Tuy nhiên, trong quy trình kiến thiết xây dựng BLHS năm năm ngoái, qua bàn luận và lấy quan điểm Nhân dân, nhiều quan điểm ý kiến đề nghị và ưng ý với việc cần lan rộng ra chế định này theo hướng : bổ trợ pháp luật không vận dụng hình phạt tử hình so với người từ đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử và không thi hành án tử hình so với những người này .
Thực tiễn giải quyết và xử lý cho thấy, những trưởng hợp này là rất ít, mặt khác, việc liên tục cho vận dụng hình phạt tử hình so với người phạm tội từ đủ 75 tuổi trở lên là không nhân đạo và làm giảm ý nghĩa giáo dục. Do vậy, để góp thêm phần bộc lộ thâm thúy tính nhân đạo và chủ trương khoan hồng của pháp luật hình sự nước ta, BLHS năm năm ngoái đã bổ trợ pháp luật mới : không vận dụng hình phạt tử hình so với người từ đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử và không thi hành án tử hình so với họ ( những khoản 2, 3 Điều 40 về hình phạt tử hình ) .

 3.3. Không thi hành án tử hình trong một số trường hợp khác

Ngoài việc bổ trợ lao lý không vận dụng hình phạt tử hình và không thi hành án tử hình so với người từ đủ 75 tuổi trở lên phạm tội, Bộ luật BLHS năm năm ngoái cũng bổ trợ mới lao lý : không thi hành án tử hình so với người bị phán quyết tử hình về tội tham ô gia tài, tội nhận hối lộ mà sau khi bị phán quyết đã dữ thế chủ động nộp lại tối thiểu ¾ gia tài tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, tìm hiểu, giải quyết và xử lý tội phạm hoặc lập công lớn ( điểm c khoản 3 Điều 40 ) .
Cơ sở của pháp luật này là : người phạm tội mang tính vụ lợi thì yếu tố khắc phục hậu quả, tịch thu lại gia tài chiếm đoạt cần được xem là một diễn biến đặc biệt quan trọng khi thi hành án. Thực tế công tác làm việc tịch thu gia tài tham nhũng của nước ta lúc bấy giờ gặp rất nhiều khó khăn vất vả. Trong điều kiện kèm theo nền kinh tế tài chính nước ta còn nghèo, gia tài tham nhũng lại vô cùng lớn. Vì vậy, pháp luật mới này vừa mang tính nhân đạo, khoan hồng của Nhà nước, vừa giúp cho công tác làm việc tịch thu gia tài được khả thi, giảm gánh nặng cho nền kinh tế tài chính Nước Ta nói chung. Tuy nhiên, để bảo vệ sự công minh, người phạm tội ngoài việc nộp lại gia tài tham ô, nhận hối lộ thì còn phải có đủ những điều kiện kèm theo nhất định mang yếu tố tích cực như trên mới hoàn toàn có thể được xem xét không thi hành án tử hình .

3.4. Quy định xét giảm án đối với người bị kết án tử hình được ân giảm xuống thành tù chung thân

BLHS năm 2015 đã bổ sung trường hợp giảm mức hình phạt đã tuyên: “Đối với người bị kết án tử hình được ân giảm hoặc người bị kết án tử hình thuộc trường hợp quy định tại điểm b hoặc điểm c khoản 3 Điều 40 của Bộ luật thì thời gian đã chấp hành hình phạt để được xét giảm lần đầu là 25 năm và dù được giảm nhiều lần nhưng vẫn phải bảo đảm thời hạn thực tế chấp hành hình phạt là 30 năm” (khoản 6 Điều 63) mà BLHS năm 1999 không quy định.

Thực tế thi hành án hình sự so với phạm nhân tử hình được ân giảm thành tù chung thân, nếu không pháp luật họ được liên tục xét giảm án sẽ phát sinh một loại hình phạt mới : tù chung thân không giảm án, họ phải chấp hành án đến khi chết. Việc thi hành án vô thời hạn so với những phạm nhân tạo gánh nặng cho Nhà nước khi phải bảo vệ những điều kiện kèm theo để thi hành án phạt tù suốt đời so với những người này trong trại giam. Mặt khác, việc thi hành án suốt đời sẽ làm cho người bị phán quyết không có động lực để phấn đấu, nỗ lực trở thành người có ích, phát sinh tâm ý cực đoan, xấu đi, hoàn toàn có thể dẫn đến việc họ thực thi những hành vi nguy khốn khác như : gây rối, chống phá trại giam, tự vẫn hoặc bỏ trốn, đánh nhau …

Vì vậy, BLHS năm 2015 bổ sung quy định cho phép người bị kết án tử hình được ân giảm tiếp tục được xét giảm là hết sức đúng đắn, cần thiết. Tuy nhiên, điều kiện để xét giảm án của những người này chặt chẽ hơn so với người bị kết án tù chung thân khác, đó là: thời gian đã chấp hành hình phạt để được xét giảm lần đầu là 25 năm và dù được giảm nhiều lần thì vẫn phải bảo đảm thời hạn thực tế chấp hành hình phạt là 30 năm.  

Quy định trên đây biểu lộ thâm thúy tính nhân đạo, dân chủ, ưu tiên của Đảng và Nhà nước ta ; quan tâm đến những đặc thù, sinh lý của người chưa thành niên và phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con nhỏ, ảnh hưởng tác động của những đặc thù đó đến năng lực nhận thức và điều khiển và tinh chỉnh hành vi của họ thời gian phạm tội .

4. Áp dụng hình phạt tử hình

Trước đây, tất cả chúng ta thi hành án tử hình bằng hình thức xử bắn. Thực tiễn thi hành án tử hình bằng hình thức xử bắn sống sót nhiều hạn chế như : ngân sách thi hành án lớn, việc thi hành án cần tổ chức triển khai Hội đồng thi hành án với nhiều người tham gia, hình ảnh xử bắn gây áp lực đè nén, ám ảnh tâm ý cho những người triển khai thi hành án, thân nhân của người bị xử bắn khi nhận lại xác người thân trong gia đình về triển khai mai táng theo phong tục, …
Hiện nay, Nước Ta đang vận dụng thi hành án tử hình cho phạm nhân bằng giải pháp tiêm thuốc độc vào khung hình theo pháp luật tại Nghị định số 47/2013 / NĐ-CP ( sửa đổi, bổ trợ Nghị định 82/2011 ) .

Nguyễn Thị Hồng Loan – vkshanoi.gov.vn

1. Xem thêm: Game Góc Nhìn Thứ 3 Là Gì – Game Góc Nhìn “Người Thứ… Tư” Trông Như Thế Nào

Source: https://evbn.org
Category: Góc Nhìn