Tóm tắt Luận văn uần thể di tích lịch sử – văn hóa Phố Hiến – thị xã Hưng Yên

MỤC LỤC

Lời cam đoan

Mục lụcDanh mục những map, bảng biểu, sơ đồ, bản ảnhMỞ ĐẦU 11. Lý do chọn đề tài 12. Lịch sử điều tra và nghiên cứu yếu tố 33. Mục đích, đối tượng người tiêu dùng và khoanh vùng phạm vi nghiên cứu và điều tra 84. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 95. Phương pháp nghiên cứu và điều tra 96. Đóng góp của luận văn 107. Các nguồn tư liệu 108. Cấu trúc luận văn 11CHưƠNG 1 : ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, XÃ HỘI VÙNG PHỐ HIẾN – HưNG YÊN 131.1. Diên cách, vị trí địa lý vùng Phố Hiến – Hưng Yên 131.1.1. Diên cách 131.1.2. Vị trí địa lý 151.2. Đặc điểm tự nhiên vùng Phố Hiến – Hưng Yên1.2.1. Đặc điểm tăng trưởng địa hình1.2.1. 1. Vùng đất được hình thành do sự bồi đắp của sông Hồng và tác động ảnh hưởng của hệthống đê sông .1.2.1. 2. Vùng đất chịu tác động ảnh hưởng can đảm và mạnh mẽ do sự hoạt động đổi dòng của sông Hồng 211.2.2. Đặc điểm khí hậu 281.2.3. Đặc điểm thuỷ văn 301.3. Lịch sử tăng trưởng vùng Phố Hiến – Hưng Yên 341.4. Đặc điểm dân cư – văn hoá 371.4.1. Cộng đồng người Việt 371.4.2. Hoa Kiều và Nhật kiều 411.4.3. Khách thương phương Tây 461.5. Đặc điểm tăng trưởng kinh tế tài chính 481.6. Tiểu kết 51CHưƠNG 2 : QUẦN THỂ DI TÍCH LỊCH SỬ – VĂN HÓAPHỐ HIẾN – HưNG YÊN : LỊCH SỬ VÀ HIỆN TRẠNG2.1. Quá trình hình thành quần thể di tích 532.2. Phân loại di tích 642.2.1. Đền 64

2.2.2. Chùa 68

2.2.3. Đình 702.2.4. Hội quán 722.2.5. Nhà thờ Thiên chúa giáo 742.2.6. Văn miếu 752.2.7. Nhà thờ tộc / Từ đường 762.2.8. Nhà cổ 772.3. Tính mạng lưới hệ thống và đặc thù của quần thể di tích 782.3.1. Về tỷ lệ và quy mô 782.3.2. Đặc điểm quần thể di tích 812.4. Tiểu kết 89CHưƠNG 3 : LỊCH SỬ PHỐ HIẾN – HưNG YÊN QUA HỆ THỐNGCÁC DI TÍCH LỊCH SỬ – VĂN HÓA3.1. Giai đoạn tiền Phố Hiến – Vùng đất có vị trí kế hoạch về quân sự chiến lược 913.1.1. Thời kỳ Hai Bà Trưng 913.1.2. Thế kỷ X 963.1.3. Thời Lý – Trần 1063.2. Giai đoạn Phố Hiến – Vùng đất có vị trí trọng điểm trong mạng lưới hệ thống giao thương mua bán vàtruyền giáo3.2.1. Vùng đất có vị trí trọng điểm trong mạng lưới hệ thống giao thương mua bán trong nước và quốc tế 1123.2.2. Vùng đất quan trọng trong hành trình dài truyền giáo 1223.3. Giai đoạn hậu Phố Hiến – Đô thị TT hành chính thời Nguyễn 1273.3.1. Sự suy tàn của thương cảng kinh tế tài chính 1273.3.2. Sự hình thành đô thị TT hành chính thời Nguyễn 1333.4. Tiểu kết 136KẾT LUẬN 139TÀI LIỆU THAM KHẢO 142PHỤ LỤC

28 trang | Chia sẻ : lavie11| Lượt xem : 299| Lượt tải : 3

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Tóm tắt Luận văn uần thể di tích lịch sử – văn hóa Phố Hiến – thị xã Hưng Yên, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Bảo tàng tỉnh Hải Hưng phối hợp với một số ít nhà khoa học đã thực thi đợt tìm hiểu toàn diện và tổng thể di sản văn hoá vật thể khu vực Thị xã Hưng Yên lần tiên phong. Kết quả là đã thống kê được 60 di tích trên địa phận thị xã, trong đó có 24 đền miếu, 1 hội quán, 17 chùa, 1 nhà thời thánh thiên chúa giáo, 10 đình, 1 nhà dòng, 2 nhà thời thánh họ, 1 nghĩa trang người quốc tế, 1 văn miếu, 1 võ miếu, 1 chợ [ 69, 89 ]. Năm 1990, hội thảo chiến lược khoa học về đô thị cổ Hội An được tổ chức triển khai với sự tham gia của phần đông học giả, những nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế. Bên cạnh những nghiên cứu và điều tra sâu xa về Hội An, Phố Hiến cũng được đề cập đến trong những tham luận điều tra và nghiên cứu về quan hệ thông thương giữa Hội An với những địa phương trong nước cũng như vị trí của những cảng thị ven biển Khu vực Đông Nam Á trong lịch sử. Năm 1992, một hội thảo chiến lược khoa học quy mô về Phố Hiến lần tiên phong được tổ chức triển khai tại thị xã Hưng Yên. Hội thảo đã quy tụ phần đông những giáo sư, tiến sỹ, nhà khoa học thuộc nhiều nghành khoa học xã hội và nhân văn của những TT nghiên cứu và điều tra và giảng dạy trong nước và quốc tế. Sự sinh ra của Phố Hiến, cơ sở kinh tế tài chính – xã hội, cấu trúc dân cư, đời sống văn hóa truyền thống cũng như quan hệ thông thương của Phố Hiến với trong và ngoài nước, yếu tố sự hưng thịnh, suy tàn của Phố Hiến và việc bảo tồn, tôn tạo QTDT Phố Hiếnđều được bàn luận. Cho đến nay, đây vẫn là khu công trình nghiên cứu và điều tra cụ thể nhất, quy mô nhất, tổng lực nhất về lịch sử đô thị Phố Hiến. Sau hội thảo chiến lược, năm 1998, nhằm mục đích ship hàng công tác làm việc trình làng, tiếp thị hình ảnh Phố Hiến, giáo dục truyền thống cuội nguồn văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ Hưng Yên, Sở Văn hóa tin tức Hưng Yên phối hợp với Hội văn học Nghệ thuật Hưng Yên đã xuất bản khu công trình Phố Hiến – lịch sử văn hóa truyền thống. Với bản in màu đẹp, đây là khu công trình tiên phong đem đến cho fan hâm mộ trực quan sinh động về những di tích tiêu biểu vượt trội của Phố Hiến. Di tích và danh thắng tiêu biểu vượt trội của Phố Hiến một lần nữa được tập hợp và trình làng trong cuốn sách 11 Những danh thắng tiêu biểu vượt trội của Phố Hiến của tác giả Lâm Hải Ngọc ( HY, 2005 ). Tuy nhiên, những tuyển tập này mới chỉ dừng lại ở việc ra mắt những di tích tiêu biểu vượt trội nhất của Phố Hiến chứ chưa đem đến cho fan hâm mộ cái nhìn tổng quan về hàng loạt QTDT Phố Hiến với những đặc trưng riêng độc lạ của nó. Ngoài những khu công trình điều tra và nghiên cứu, sưu tầm, khảo sát được đề cập đến ở trên, Phố Hiến còn là chủ đề được chăm sóc với nhiều bài viết, chuyên khảo đăng tải trên những tạp chí chuyên ngành lịch sử văn hoá. Năm 1968, đề tài Phố Hiến lần tiên phong được đề cập đến trên tạp chí đầu ngành của sử học Nước Ta – Nghiên cứu lịch sử – với bài viết “ Bước đầu khám phá về Phố Hiến ” của hai tác giả Trương Hữu Quýnh và Đặng Huyền Chi. Còn trên tạp chí Xưa và Nay, đáng chú ý quan tâm là ba bài viết của những tác giả Tôn Nữ Quỳnh Trân ( 1996 ) – “ Người Pháp tại PH ”, Hoàng Kim Đáng ( 1999 ) – “ Phố Hiến qua một tấm bản đồ cổ ”, Nguyễn Văn Chiến ( 2005 ) – “ Thương điếm Hà Lan ở Phố Hiến ”. Các bài viết trên đã phần nào làm rõ nét hơn về cơ cấu tổ chức dân cư, vị trí những phường xã, thương điếm trong cơ cấu tổ chức đô thị của thương cảng Phố Hiến. Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật cũng đăng tải 1 số ít chuyên khảo về Phố Hiến. Đáng chú ý quan tâm là hai bài viết của tác giả Trần Quốc Vượng ( 2001 ) với “ Sông Nhị Hồng với Hưng Yên – một tiếp cận địa văn hoá ” và tác giả Nguyễn Quang Ngọc ( 2001 ) với “ Sông Đàng Ngoài với vị thế Phố Hiến xưa ”. Trong khi giáo sư Trần Quốc Vượng làm sáng tỏ phần nào vị thế của vùng đất Phố Hiến – Hưng Yên dựa trên những nghiên cứu và điều tra tiếp cận từ góc nhìn địa văn hoá thì giáo sư Nguyễn Quang Ngọc lại đặt Phố Hiến trong mối đối sánh tương quan với tuyến sông Đàng Ngoài. Đây cũng là chuyên khảo tiên phong chỉ ra mối quan hệ hữu cơ giữa Phố Hiến với hai cảng thị cũng nằm trên tuyến sông này là Thăng Long và Domea ( thuộc TP. Hải Phòng thời nay ). Với việc tiếp cận được một số ít bản đồ cổ được vẽ bởi những nhà du hành phương Tây đã từng đến Đàng Ngoài trong thế kỷ XVI, XVII và nguồn tư liệu tàng trữ của công ty Đông Ấn VOC tại Hà Lan, nghiên cứu và điều tra về thương mại Đàng Ngoài thế kỷ XVII đã đạt được những thành tựu mới. Liên tục trong ba năm 2005 – 2008, hàng loạt bài viết của nhóm tác giả Nguyễn Quang Ngọc, Nguyễn Văn Kim, Đỗ Thuỳ Lan, Hoàng Anh Tuấn liên tục Open trên tạp chí Nghiên cứu lịch sử. Với những chuyên khảo “ Vùng cửa sông Đàng Ngoài thế kỷ XVI-XVII ” ( Đỗ Thùy Lan, 2005 ) ; “ Công ty Đông Ấn Hà Lan ở Đàng Ngoài ” ( 2005 ), “ Kế hoạch Đông Á và sự thất bại của Công ty Đông Ấn Anh ở Đàng Ngoài thế kỷ XVII qua tư liệu phương Tây ” ( 2005 ), “ Mậu dịch tơ lụa của công ty Đông Ấn Hà Lan với Đàng Ngoài 1637 – 1670 ” ( 2006 ), “ Hải cảng 12 miền Đông Bắc và mạng lưới hệ thống thương mại Đàng Ngoài thế kỷ XVII qua những nguồn tư liệu phương Tây ” ( 2007 ) của tác giả Hoàng Anh Tuấn và những bài viết “ Vị trí của Phố Hiến và Domea trong mạng lưới hệ thống thương mại Đàng Ngoài thế kỷ XVI-XVIII ” ( Nguyễn Văn Kim, 2007 ), “ Domea trong mạng lưới hệ thống thương mại Đàng Ngoài thế kỷ XVII, XVIII ” ( Nguyễn Quang Ngọc, 2007 ), bức tranh toàn cảnh về thương mại Đàng Ngoài được phục dựng khá rõ nét. Hệ thống tuyến giao thương mua bán và vị trí của từng thương cảng cũng như mối quan hệ kinh doanh giữa Đàng Ngoài với Anh, đặc biệt quan trọng là với Hà Lan được những tác giả khảo cứu tỉ mỉ. Trong đó, vị thế của Phố Hiến được làm sáng tỏ hơn trên từng công dụng tuần ty thu thuế, trấn áp cũng như công dụng thương mại của nó. Tuy nhiên, từ những nguồn tư liệu phương Tây, những tác giả nhận định và đánh giá về vai trò của Phố Hiến với nhiều quan điểm chưa thống nhất với nhau. Mặc dù vậy, những chuyên khảo này đã góp thêm phần đem đến những hiểu biết xác đáng, tổng lực và khách quan hơn về vị thế của Phố Hiến trong toàn cảnh thương mại Đàng Ngoài. Năm 2004, Phòng Văn hóa tin tức Thị xã Hưng Yên đã thực thi kiểm kê và biên soạn tập tài liệu QTDT Phố Hiến – Thị xã Hưng Yên. Tuy nhiên đây vẫn chỉ là một bản thống kê di tích còn chưa vừa đủ, chưa đem đến nhận thức chung về vẻ đẹp, tính mạng lưới hệ thống và giá trị của QTDT lịch sử văn hóa truyền thống trên địa phận 12 phường của thị xã. Điểm qua lịch sử nghiên cứu và điều tra yếu tố, hoàn toàn có thể thấy rõ Phố Hiến – Hưng Yên là một vùng đất trọng tâm được những học giả nghiên cứu và điều tra từ rất sớm. Tuy nhiên, do hạn chế về tư liệu, nhiều yếu tố còn chưa có điều kiện kèm theo làm sáng tỏ, đặc biệt quan trọng là lịch sử vùng đất này tiến trình tiền và hậu Phố Hiến. Về mặt di tích đã có tổng kiểm kê di tích tuy nhiên vẫn chưa vừa đủ và chưa làm sáng tỏ tính mạng lưới hệ thống cũng như giá trị của di tích. 11. Mục đích, đối tƣợng và khoanh vùng phạm vi nghiên cứu và điều tra Đề tài thực thi điều tra và nghiên cứu trên địa phận thị xã Hưng Yên gồm có 12 phường xã, đồng thời lan rộng ra khoanh vùng phạm vi khảo sát thực địa sang bờ hữu ngạn sông Hồng đối lập với Phố Hiến thuộc đất Duy Tiên ( Hà Nam ) và vùng ngã ba cửa Luộc thuộc Lý Nhân ( Hà Nam ) và Hưng Nhân ( Tỉnh Thái Bình ). Nhằm tìm mối liên hệ và làm sáng tỏ vị trí của những bến đò và mạng lưới hệ thống di tích dọc sông Hồng, sông Luộc, địa phận khảo sát thực địa cũng được lan rộng ra sang những huyện Kim Động và Tiên Lữ của tỉnh Hưng Yên. Luận văn được thực thi dựa trên hiệu quả tổng kiểm kê di tích và mạng lưới hệ thống hồ sơ di tích của Bảo tàng tỉnh Hưng Yên, Phòng Văn hoá tin tức thị xã Hưng Yên phối hợp với việc thừa kế thành quả nghiên cứu và điều tra trực tiếp của Hội thảo khoa học năm 1992. Đặc biệt, nguồn tư liệu đóng vai trò hầu hết để hình thành nên những vấn đề khoa học 13 trong luận văn là tư liệu dân gian dựa trên tác dụng tập hợp, thống kê, tìm hiểu điền dã của tác giả qua những đợt khảo sát thực địa trong năm 2008. Luận văn mong ước đem đến cái nhìn tổng lực về QTDT lịch sử văn hóa truyền thống Phố Hiến với những mô hình di tích phong phú, phong thái kiến trúc độc lạ. Trên cơ sở thống kê, phân loại, luận văn tập trung tìm hiểu và khám phá và nghiên cứu và phân tích đặc thù, mối quan hệ giữa những di tích. Qua đó, phác dựng diện mạo đô thị Phố Hiến theo từng thời kỳ lịch sử, làm rõ nét hơn tiến trình lịch sử của vùng đất này không riêng gì trong tiến trình hưng thịnh của thương cảng Phố Hiến thế kỷ XVII – XVIII mà còn phác dựng lịch sử tiến trình tiền Phố Hiến và hậu Phố Hiến. Đồng thời, chúng tôi cũng mong ước dựa trên những hiệu quả nghiên cứu và điều tra về bức tranh toàn cảnh của QTDT trong đối sánh tương quan những điều kiện kèm theo tự nhiên, xã hội sẽ phân phối thêm hiểu biết để những nhà quy hoạch, quản trị văn hoá đề ra những giải pháp bảo tồn, giữ gìn mạng lưới hệ thống di tích này một cách hiệu suất cao trong quy hoạch thành phố tương lai. 12. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn Qua điều tra và nghiên cứu QTDT lịch sử – văn hóa truyền thống, góp thêm phần phác dựng lại diện mạo đô thị Phố Hiến cũng như tiến trình tăng trưởng của Phố Hiến – Hưng Yên trong lịch sử. Luận văn tiến hành theo chiêu thức liên ngành, điều tra và nghiên cứu QTDT lịch sử – văn hóa truyền thống trong mối quan hệ tổng thể và toàn diện với những điều kiện kèm theo tự nhiên, kinh tế tài chính, xã hội, nghiên cứu và điều tra di tích không tách rời khỏi những đặc trưng văn hóa truyền thống dân gian của vùng. Từ đó, chúng tôi Hưng Yên vọng đưa ra những giả thiết tổng hợp dựa trên những luận cứ khoa học về những quy trình tiến độ tăng trưởng của Hưng Yên – Phố Hiến, đồng thời góp thêm phần đề ra, yêu cầu về chiêu thức bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong toàn cảnh thị xã Hưng Yên chuyển mình thành thành phố tương lai. 13. Phƣơng pháp điều tra và nghiên cứu Đề tài sử dụng những giải pháp nghiên cứu và điều tra đặc trưng của những ngành khoa học lịch sử, văn hoá, bảo tồn, kho lưu trữ bảo tàng : Phương pháp lịch sử, chiêu thức logic, chiêu thức phỏng vấn, khảo sát thực địa, chiêu thức so sánh, nghiên cứu và phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp Ngoài những giải pháp truyền thống cuội nguồn và cơ bản trên, thiết yếu phải sử dụng giải pháp liên ngành, khu vực học trong nghiên cứu và điều tra đề tài này bởi : Di tích lịch sử văn hoá không sống sót một cách tự thân, tự phát mà nó sinh ra, tăng trưởng và được bảo tồn trên cơ sở tổng hoà những điều kiện kèm theo tự nhiên, lịch sử, tín ngưỡng, văn hoá trong một thời kỳ nhất định hoặc trong cả một chuỗi những quy trình tiến độ tăng trưởng 14 của lịch sử quốc gia nói chung và địa phương nói riêng. Vì vậy, để hiểu về bản thân từng di tích, tất cả chúng ta phải điều tra và nghiên cứu theo hướng tiếp cận tổng thể và toàn diện, tránh tách biệt di tích với tổng thể và toàn diện những điều kiện kèm theo mà trên đó di tích đã được hình thành và tăng trưởng. Nghiên cứu về cả một QTDT lịch sử, càng thiết yếu phải tiếp cận theo hướng tổng thể và toàn diện bởi đây là phương pháp tốt nhất và hiệu suất cao nhất giúp nhà nghiên cứu có được cái nhìn toàn cảnh, mạng lưới hệ thống để trên cơ sở đó, phân loại và nhìn nhận được đúng mực giá trị của từng di tích và cụm di tích. Phương án bảo tồn và phát huy rất đầy đủ giá trị của di tích lịch sử văn hoá chỉ khả thi khi nó được đề ra trên cơ sở điều tra và nghiên cứu tổng thể và toàn diện những điều kiện kèm theo, xu thế kinh tế tài chính xã hội lúc bấy giờ của địa phận – nơi di tích sống sót, bảo vệ sự đối sánh tương quan hài hoà giữa cái cũ và cái mới, giữa yếu tố bảo tồn vốn cổ và khuynh hướng tăng trưởng. Để bảo tồn di tích, thiết yếu phải có sự phối hợp ngặt nghèo giữa những nhà nghiên cứu văn hoá, lịch sử, kho lưu trữ bảo tàng với những nhà kinh tế học, xã hội học, địa lý họcvà những cấp chính quyền sở tại quản trị và hoạch định kế hoạch tăng trưởng của từng địa phương. Do vậy, trong quy trình làm luận văn, chúng tôi đã hệ thống hóa tư liệu theo phương pháp tổng hợp liên ngành để nghiên cứu và phân tích những yếu tố được đặt ra trong luận văn. 14. Đóng góp của luận văn – Tập hợp, mạng lưới hệ thống, mô hình hóa di tích khu vực Phố Hiến – Hưng Yên. – Bổ sung, làm đầy đặn hơn mạng lưới hệ thống tư liệu về di tích lịch sử văn hóa truyền thống Phố Hiến – Hưng Yên. – Làm rõ sự tương tác giữa điều kiện kèm theo tự nhiên và lịch sử – xã hội ảnh hưởng tác động tới QTDT. – Tiếp cận nghiên cứu và điều tra QTDT nhằm mục đích Phục hồi lại phần nào quy trình hình thành, biến hóa, tăng trưởng của vùng đất Phố Hiến – Hưng Yên qua những thời kỳ lịch sử. – Luận văn góp thêm phần tăng thêm cứ liệu cho công tác làm việc bảo tồn, tôn tạo di tích trong tiến trình thị xã Hưng Yên chuẩn bị sẵn sàng trở thành thành phố thường trực tỉnh trong tương lai. 15. Các nguồn tƣ liệu Nguồn tư liệu ghi chép, khảo sát về Phố Hiến – Hưng Yên không nhiều. Do vậy, để xử lý những nhu yếu đặt ra trong luận văn, chúng tôi nỗ lực khai thác tối đa những nguồn sử liệu gốc như thư tịch cổ, ghi chép của những tác giả trong và ngoài nước, đồng thời sử dụng những tư liệu thống kê, khảo sát, đo vẽ, bản ảnh di tích đã được những cơ quan văn hóa trên địa phận thị xã thực thi tập hợp trong nhiều năm. Một nguồn tư liệu khác được khai thác và có vai trò quan trọng để triển khai điều tra và nghiên cứu luận văn chính là 15 tư liệu dân gian, tư liệu hồi cố, bản ảnh di tíchdo tác giả luận văn trực tiếp thực thi qua những đợt khảo sát thực địa thực thi trong năm 2008. 16. Cấu trúc luận văn Ngoài phần mở màn, Tóm lại, mục lục, phụ lục, luận văn được chia thành 3 chương chính như sau : Chƣơng 1 : Đặc điểm tự nhiên, xã hội vùng Phố Hiến – Hƣng Yên. ( 40 trang ) Luận văn tập trung nghiên cứu và phân tích những đặc thù về diên cách, vị trí địa lý, điều kiện kèm theo tự nhiên và những điều kiện kèm theo lịch sử – dân cư – văn hóa truyền thống ảnh hưởng tác động tới sự hình thành, tăng trưởng của QTDT Phố Hiến – Hưng Yên. Đặc biệt, luận văn tập trung nghiên cứu và phân tích, tổng hợp những nguồn tư liệu khai thác trên thực địa để phác dựng lại sự đổi dòng của sông Hồng, qua đó nghiên cứu và phân tích vai trò của dòng sông này so với sự sống sót, tăng trưởng của mạng lưới hệ thống di tích tại Phố Hiến – Hưng Yên. Qua nghiên cứu và phân tích những đặc thù về điều kiện kèm theo tự nhiên và xã hội, hoàn toàn có thể đánh giá và nhận định rõ nét một vùng Phố Hiến – Hưng Yên với nhiều nét riêng không liên quan gì đến nhau – một khu vực mang tính “ đặc trưng ”. Trên tổng quan của những yếu tố đó, di tích tại khu vực này cũng mang nhiều nét riêng không liên quan gì đến nhau. Chƣơng 2 : QTDT lịch sử văn hóa truyền thống Phố Hiến – Hƣng Yên : Lịch sử và tình hình ( 40 trang ) Trong chương 2, luận văn tập trung tái hiện về quy trình hình thành QTDT qua những thời kỳ lịch sử. Trên cơ sở đó, làm sáng tỏ đặc thù tăng trưởng di tích từng thời kỳ, nghiên cứu và phân tích mối quan hệ giữa diễn tiến lịch sử vùng đất và quy trình hình thành di tích. Một nội dung quan trọng trong chương này là tác giả đã cố gắng nỗ lực mô hình hóa mạng lưới hệ thống di tích Phố Hiến – Hưng Yên. Khu vực này hiện còn tới 134 di tích gồm có nhiều mô hình phong phú. Do đó, việc phân loại di tích là vô cùng thiết yếu. Công việc này không chỉ giúp đánh giá và nhận định đúng chuẩn hơn về giá trị của từng di tích, cụm di tích mà còn làm sáng tỏ diện mạo đời sống văn hóa truyền thống – tín ngưỡng của cộng đồng cư dân khu vực này. Hơn nữa, việc mô hình hóa di tích sẽ là cơ sở quan trọng để tác giả luận văn nhìn nhận tính mạng lưới hệ thống, mối quan hệ giữa những di tích cũng như rút ra những nhận xét quan trọng về đặc thù của QTDT tại đây. Từ những nghiên cứu và phân tích trên, một Tóm lại quan trọng được rút ra đó là 134 di tích sống sót trên khu vực Phố Hiến – Hưng Yên không phải là những di tích rời rạc, riêng không liên quan gì đến nhau mà chúng thực sự tạo thành một mạng lưới hệ thống, một quần thể với mối quan hệ, gắn bó mật thiết. Do đó, giá trị chung của hàng loạt QTDT 16 được nâng cao hơn, là một tác nhân quan trọng để những nhà quy hoạch du lịch địa thế căn cứ vào đó vạch ra những kế hoạch phát huy giá trị di tích một cách hài hòa và hợp lý, hiệu suất cao. Chƣơng 3 : Lịch sử Phố Hiến – Hƣng Yên qua mạng lưới hệ thống di tích lịch sử văn hoá ( 47 trang ) Luận văn phác dựng lại phần nào về diễn tiến lịch sử miền đất Phố Hiến – Hưng Yên trên cơ sở tổng hợp những nguồn tư liệu khai thác tại di tích và xung quanh di tích. Lấy thời kỳ Phố Hiến – quá trình tăng trưởng vàng son nhất của vùng đất này làm mốc phân loại, lịch sử Phố Hiến – Hưng Yên được tác giả chia làm 3 thời kỳ : tiền Phố Hiến, Phố Hiến, hậu Phố Hiến. Trong tiến trình tiền Phố Hiến, vị trí trọng điểm của vùng đất này về quân sự chiến lược được bộc lộ rõ qua những sự kiện lịch sử quan trọng đã diễn ra tại đây trong những thời kỳ : khởi nghĩa Hai Bà Trưng, loạn 12 sứ quân và kháng chiến chống quân Tống xâm lược năm 981, kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ 2. Giai đoạn tăng trưởng của thương cảng Phố Hiến, vùng đất này điển hình nổi bật với vị thế quan trọng trong mạng lưới hệ thống giao thương mua bán của Đàng Ngoài. Những điều kiện kèm theo thuận tiện trong và ngoài nước đã đưa Phố Hiến trở thành một thương cảng sầm uất nhất của Đàng Ngoài trong những thế kỷ XVI – XVII. Trong thời kỳ này, Phố Hiến còn là địa phận quan trọng trên hành trình dài truyền bá đạo Thiên Chúa vào Đàng Ngoài. Tại đây đã diễn ra “ Công đồng ” tiên phong của Công giáo Nước Ta – Công đồng Dinh Hiến – cũng như lễ phong linh mục người Việt tiên phong. Sau thời kỳ Phố Hiến, vùng đất này dần bị nông thôn hóa trở lại. Thế kỷ XIX, việc triều Nguyễn đặt tỉnh lỵ của toàn tỉnh Hưng Yên tại đây cũng không hề Phục hồi lại được diện mạo đô thị huy hoàng của thương cảng khi trước. Sự suy tàn của tác nhân kinh tế tài chính đã biến Phố Hiến từ một đô thị kinh tế tài chính thế kỷ XVI – nửa đầu XVIII trở thành một đô thị hành chính – chính trị vào thế kỷ XIX. 17 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Đào Duy Anh ( 1997 ), Đất nước Nước Ta qua những đời, NXB Thuận Hóa, Huế. 2. Phương Anh ( 1998 ), “ Nhà ở dân gian trong lịch sử ”, T / c Kiến trúc, số 3-4. 3. Nguyễn Văn Âu ( 1997 ), Sông ngòi Nước Ta, NXB Đại học Quốc gia, TP. Hà Nội. 4. Đặng Văn Bài, “ Suy nghĩ về việc bảo vệ và khai thác những di tích lịch sử và văn hoá ở Phố Hiến ”, Phố Hiến – Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học, tr. 239 – 247, Sở Văn hoá tin tức – Thể thao Hải Hưng. 5. Đặng Văn Bài ( 2008 ), “ Nhận diện để phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống Phật giáo Nước Ta ”, T / c Di sản Văn hóa, số 2, tr. 7-12. 6. Ban nghiên cứu và điều tra chính trị tỉnh Hưng Yên ( 1965 ), Lịch sử đất đai và thổ nhưỡng HY, Bản viết tay lưu tại Thư viện tỉnh Hưng Yên. 7. Ban chỉ huy vương quốc kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – TP. Hà Nội ( 2002 ), Tìm trong di sản văn hoá Nước Ta : Thăng Long – TP.HN, NXB Văn hoá – tin tức, Thành Phố Hà Nội. 8. Phòng Quản lý Đô thị Thị xã Hưng Yên ( 2004 ), Bản đồ hành chính Thị xã Hưng Yên. 9. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đình – đền – chùa Đào Đặng. 10. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích chùa Chuông. 11. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Mẫu. 12. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Trần. 13. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đình An Vũ. 14. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Trạ. 15. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Đằng Châu. 16. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Kim Đằng. 17. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Bà Đào Nương. 18. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đình – chùa Hiến. 19. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích chùa Nễ Châu. 20. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Bảo Châu. 21. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích Văn miếu Xích Đằng. 22. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích Đông Đô Quảng Hội. 23. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích Chùa Phố. 24. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích Võ Miếu. 18 25. Bảo tàng tỉnh Hưng Yên ( 2003 ), Hồ sơ di tích đền Thiên Hậu. 26. Đỗ Bang ( 1991 ), “ Dấu tích cảng thị Nước Mặn ( Tỉnh Bình Định ) ”, Những phát hiện mới về khảo cổ học, tr. 193. 27. Đỗ Bang ( 1992 ), “ Phố cảng Thanh Hà và dấu tích phố cổ ”, Những phát hiện mới về khảo cổ học, tr. 172 – 173. 28. Đỗ Bang ( 1996 ), Phố cảng vùng Thuận – Quảng ( Hội An – Thanh Hà – Nước Mặn ) thế kỷ XVII – XVIII, NXB Thuận Hóa, Hội Khoa học Lịch sử Nước Ta, TP.HN. 29. Đỗ Bang ( 1991 ), “ Quan hệ và phương pháp kinh doanh giữa Hội An với trong nước ”, Kỷ yếu Đô thị cổ Hội An, tr. 231 – 245, NXB Khoa học Xã hội, TP. Hà Nội. 30. Đỗ Bang ( 1994 ), “ Mối quan hệ giữa những Phố Cảng Đàng Trong với Phố Hiến thế kỷ XVII-XVIII ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 188 – 195, Sở Văn hóa tin tức – Thể thao Hải Hưng. 31. Nguyễn Chí Bền ( 2006 ), “ Bảo tồn di sản văn hoá vật thể Thăng Long – Thành Phố Hà Nội : Những yếu tố phương pháp luận ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học phương pháp luận và giải pháp nghiên cứu và điều tra chương trình KX. 09, tr. 147 – 155, NXB TP. Hà Nội, Văn phòng Ban chỉ huy kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – TP. Hà Nội. 32. Nguyễn Chí Bền ( 2008 ), “ Văn hóa ven sông Hồng ở Nước Ta, yếu tố và sự tiếp cận ”, T / c Di sản văn hóa truyền thống, số 2, tr. 20-27. 33. Nguyễn Bích ( 1994 ), “ Cái đình và điêu khắc đình làng ”, Kỷ yếu Bảo tàng Mỹ thuật tháng 8-1993, NXB Văn hóa tin tức, Thành Phố Hà Nội. 34. Nguyễn Lương Bích, Phạm Ngọc Phụng ( 1971 ), Tìm hiểu thiên tài quân sự chiến lược của Nguyễn Huệ, NXB Quân đội Nhân dân, Thành Phố Hà Nội. 35. Trần Lâm Biền ( 1996 ), Chùa Việt, NXB Văn hoá tin tức, Thành Phố Hà Nội. 36. Trần Lâm Biền ( 2001 ), Trang trí trong mỹ thuật truyền thống cuội nguồn của người Việt, NXB Văn hoá Dân tộc, Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, Thành Phố Hà Nội. 37. Bộ Văn hoá tin tức ( 2003 ), Luật di sản văn hoá và văn bản hướng dẫn thi hành, NXB Chính trị vương quốc, TP.HN. 38. Laurent Burel ( 1996 ), “ Hoạt động truyền giáo của Pháp ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ ( 1856 – 1883 ) ”, T / c Nghiên cứu lịch sử, số 1, tr. 21-31. 39. Trần Bá Chí ( 1994 ), “ Quá trình thông thương giữa Xích Đằng-Phố Hiến với Càn Hải – Phù Thạch ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 210 – 214, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 19 40. Trần Bá Chí ( 2003 ), Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất, NXB Quân đội Nhân dân, TP.HN. 41. Nguyễn Văn Chiến ( 2005 ), “ Thương điếm Hà Lan ở Phố Hiến ”, T / c Xưa và Nay, số 249. 42. Phan Huy Chú ( 1992 ), Lịch triều hiến chương loại chí, Tập 2, NXB Khoa học Xã hội, Thành Phố Hà Nội. 43. Phan Huy Chú ( 2005 ), Lịch triều hiến chương loại chí, Tập 1, NXB Giáo dục đào tạo, TP. Hà Nội. 44. Cục Di sản Văn hóa ( 2005 ), Một con đường tiếp cận di sản văn hóa truyền thống, TP. Hà Nội. 45. William Dampier ( 2007 ), Một chuyến du hành đến Đàng Ngoài năm 1688, NXB Thế giới, TP.HN. 46. Phan Đại Doãn, Nguyễn Quang Ngọc ( 1985 ), “ Hoạt động thương nghiệp nông thôn đồng bằng Bắc Bộ thế kỷ XVIII-XIX ”, T / c Nghiên cứu lịch sử, số 5, tr. 26-34. 47. Phan Đại Doãn, Trương Hữu Quýnh ( 1994 ), “ Về sự suy tàn của PH ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 215 – 219, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 48. Nguyễn Đăng Duy ( 1993 ), Bảo tồn di tích lịch sử – văn hóa truyền thống, Trường Đại học Văn hóa TP.HN. 49. Nguyễn Đăng Duy, Trịnh Minh Đức ( 1993 ), Bảo tồn di tích lịch sử – văn hoá, Bộ Văn hoá – tin tức, Trường Đại học Văn hoá TP. Hà Nội. 50. Phạm Đức Dương ( 1998 ), Bước đầu tìm hiểu và khám phá sự tiếp xúc và giao lưu văn hóa truyền thống Việt Hoa trong lịch sử, NXB Thế giới, TP. Hà Nội. 51. Hoàng Kim Đáng ( 1999 ), “ Phố Hiến qua một tấm bản đồ cổ ”, T / c Xưa và Nay, số 63, tr. 21-22. 52. Nguyễn Đình Đầu ( 1991 ), “ Quá trình hình thành và tăng trưởng phố cổ Hội An ”, Kỷ yếu Đô thị cổ Hội An, tr. 161 – 166, NXB Khoa học Xã hội, TP. Hà Nội. 53. Nguyễn Khoa Điềm ( 1998 ), “ Văn hoá và bảo tồn di sản văn hoá ”, T / c Xưa và Nay, số 53, tr. 4 54. Trịnh Thị Minh Đức ( 2007 ), Bảo tồn di tích lịch sử văn hóa truyền thống, NXB Đại học Quốc gia, Thành Phố Hà Nội. 55. Lê Quý Đôn ( 1964 ), Phủ biên tạp lục, NXB Khoa học Xã hội, TP.HN. 56. Anthoyny Farrington ( 1994 ), “ Những tài liệu của công ty Đông Ấn Anh tương quan đến Phố Hiến và Đàng Ngoài ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 143 – 159, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 20 57. Riichiro Fujawara, ( 1994 ) “ Quy chế người Hoa dưới chính sách họ Trịnh và Phố Hiến ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 96-100, Sở Văn hóa tin tức – Thể thao Hải Hưng. 58. Vũ Minh Giang ( 1991 ), “ Người Nhật, phố Nhật và di tích Nhật Bản ở Hội An ”, Kỷ yếu Đô thị cổ Hội An, tr. 205 – 215, NXB Khoa học Xã hội, Thành Phố Hà Nội. 59. Vũ Minh Giang ( 1994 ), “ Góp phần nhận diện Phố Hiến qua hai tấm bia ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 115 – 122, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 60. Pierre Gourou ( 2003 ), Người nông dân châu thổ Bắc Kỳ, Hội Khoa học lịch sử Nước Ta, Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp, NXB Trẻ, Tp Hồ Chí Minh. 61. Châu Hải ( 1994 ), “ Người Hoa ở Phố Hiến trong mối quan hệ với người Hoa ở những đô thị Nước Ta cùng thời kỳ ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 202 – 209, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 62. Nguyễn Duy Hinh ( 1994 ), “ Thần điện Phố Hiến ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 232 – 238, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 63. Diệp Đình Hoa ( 2000 ), Người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ, NXB Khoa học Xã hội, Thành Phố Hà Nội. 64. Nguyễn Kim Hoa ( 1996 ), “ Di tích lịch sử – văn hóa truyền thống và danh lam thắng cảnh ngàn năm văn hiến ”, T / c Kiến trúc, số 1, tr. 64-65. 65. Nguyễn Văn Hoàn ( 1991 ), “ Hội An một TT giao lưu văn hóa truyền thống với quốc tế của Nước Ta ở thế kỷ XVII ”, Kỷ yếu Đô thị cổ Hội An, tr. 278 – 293, NXB Khoa học Xã hội, TP. Hà Nội. 66. Tăng Bá Hoành ( 1994 ), “ Di tích lịch sử văn hoá ở Phố Hiến ”, Phố Hiến – Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học, tr. 221 – 227, Sở Văn hoá tin tức – Thể thao Hải Hưng. 67. Tăng Bá Hoành ( 1994 ), “ Phố Hiến qua nghiên cứu và điều tra khảo cổ học ”, Kỷ yếu hội thảo chiến lược khoa học Phố Hiến, tr. 89-95, Sở Văn hóa Thông tin-Thể thao Hải Hưng. 68. Hội đồng Bộ trưởng, Nghị định pháp luật về việc thi hành “ Pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh ”, TP.HN. 69. Hội đồng Nhà nước nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ( 1984 ), Pháp lệnh và bảo vệ, sử dụng di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh trải qua ngày 31/03/1984. 70. Hội Văn học Nghệ thuật Hưng Yên ( 2005 ), Văn hóa văn nghệ dân gian HƯNG YÊN – đôi nét phác thảo, NXB Hội Nhà văn, TP.HN. 71. Đỗ Đức Hùng ( 1997 ), Vấn đề trị thủy ở đồng bằng Bắc Bộ dưới thời Nguyễn ( thế kỷ XIX ), NXB Khoa học Xã hội, TP.HN. 21 72. Nguyễn Quốc Hùng ( 2008 ), “ Vai trò của di sản văn hóa truyền thống trong sự nghiệp
Các file đính kèm theo tài liệu này :

• v_l2_01472_4013_2008084.pdf

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh