Hội Gióng Phù Đổng | Du lịch Gia Lâm | Dulich24

Nếu đi từ đường 5 rẽ vào đường 1 mới mở, đi qua cầu sông Đuống là ta thấy con đường đê bên phải dẫn đến làng Phủ Đổng. Ngay trên đê nhìn xuống sẽ thấy ngôi đền Gióng tuyệt đẹp với gốc đa cổ thụ xum xê xanh mát, với hồ bán nguyệt và lớp lớp mái ngói rêu phong của những mái đền cổ kính .

Bên góc hồ, có một ngôi thủy đình tám mái uốn cong, là nơi hóng mát ngày thường và là sân khấu biểu diễn rối nước vào các ngày lễ hội. Đây là ngôi đền vẫn còn đầy đủ khuôn viên hoàn chỉnh và nằm trong tầm nhìn rất đẹp từ phía mặt đê.

Tương truyền đền này được dựng trên nền nhà cũ của Thánh Gióng và gọi là chùa Thượng. Hội chính vào ngày 9 tháng Tư âm lịch. Phía ngoài đê còn có chùa Hạ thờ mẹ Thánh Gióng, gần nơi được cho là có dấu chân khổng lồ mà bà đã ướm thử rồi mang thai và sinh ra Thánh.

 
Theo những nhà nghiên cứu văn hóa truyền thống dân gian, hội Gióng ở Sóc Sơn ( nơi thánh Gióng bay về trời ) và hội Gióng ở xã Phù Đổng ( nơi sinh ra thánh Gióng ) có ý nghĩa và hoàn hảo hơn những nơi khác, từ ý tứ thần thoại cổ xưa đến thẩm mỹ và nghệ thuật diễn xướng. Những nghi thức được chăm sóc, tiềm ẩn trong nó sự huyền bí và sức sống của một lịch sử một thời gắn liền với lòng tự chủ dân tộc bản địa của người Nước Ta .

Diễn xướng kéo chữ Tỉnh Thái Bình của đoàn xã Phù Linh, Sóc Sơn .

Hội Gióng Phù Đổng chính thống được tổ chức hàng năm vào hai ngày mùng 8 và mùng 9 tháng 4 âm lịch tại xã Phù Đổng, huỵện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, nơi sinh ra người anh hùng huyền thoại “Phù Đổng Thiên Vương“. Hội gióng Phù Đổng có sức hấp dẫn trong việc hoàn thiện nhân cách con người, dân gian từng ghi nhận bằng câu ca dao:

    “Ai ơi mùng chín tháng tư
    Không đi Hội gióng cũng hư mất người”

Mở đầu cho màn hội Gióng 2011 là tiết mục hát quan họ đón mừng hành khách .

Lễ hội mở đầu với lễ tế thánh, lễ rước cờ từ đền Mẫu về đền Thượng với sự tham gia của hàng trăm người dân, thể hiện sức mạnh của đội quân Thánh Gióng. Tiếp đó, phường Ải Lao (còn gọi là phường Tùng Choặc) diễn trò săn hổ trước đền Thượng, biểu trưng cho tinh thần đoàn kết chiến thắng thú dữ.

Lễ Hội Gióng được khởi đầu tổ chức triển khai từ khoảng chừng thế kỷ XI, vào đời Vua Lý Thái Tổ. Lý Công Uẩn sau khi sáng lập ra Triều Lý, thường đến đền thờ Thánh Gióng ở làng Phù Đổng dâng hương cầu xin thần cho biết vận mệnh quốc gia. Chính Vua Lý Thái Tổ đã ra lệnh tôn tạo, lan rộng ra đền Phù Đổng và pháp luật thể thức tổ chức triển khai lễ hội Gióng .

Để miêu tả những ý tưởng sáng tạo và triết lý dân gian, Hội Gióng Phù Đổng có dàn vai diễn rất là đa dạng và phong phú và độc lạ. Đó là những ông “ Hiệu “, mạng lưới hệ thống tướng lĩnh của Ông Gióng : “ Phù Giá “, đội quân chính quy ; những “ Cô Tướng “, tượng trưng những đạo quân xâm lược ; P. “ Ải Lao “, trong đó có “ Ông Hổ “, đội quân tổng hợp ; “ Làng áo đỏ “, đội quân trinh thám nhỏ tuổi ; “ Làng áo đen “, đội dân binh ….

Nhân vật Ông Hiệu trống trong quân đội của Ông Gióng

Các ông “ Hiệu ” làm lễ xuất tướng trước đền .
 
Lễ hội Gióng làng Phù Đổng là một lễ hội truyền thống cuội nguồn được diễn ra từ thời Lý. Lễ hội được dân chúng những làng Phù Đổng, Phù Dực, Đổng Viên, Đổng Xuyên đứng ra tổ chức triển khai và nó đã trở thành lễ hội nổi tiếng nhất vùng châu thổ Bắc Bộ .

Ngựa gỗ tượng trưng cho ngựa sắt của Thánh Gióng năm xưa

Trước kia lễ hội diễn ra trong 12 ngày (từ mùng 1 đến 12/4 âm lịch). Ngày nay lễ hội Thánh Gióng được diễn ra chính thức trong 3 ngày (từ mùng 7 – 9/4 âm lịch).  Hội Gióng được mở ra để nhớ lại chiến trận năm xưa và tưởng nhớ đến công ơn của vị Thánh làng. Trong 3 ngày diễn ra hội Gióng, vào các buổi sáng sớm, bao giờ cũng phải tiến hành nghi thức tế Thánh trước khi triển khai thực hành các hình thức khác của diễn xướng hội. 

Lễ rước nước mở màn hội Gióng bộc lộ ý nghĩa lấy nước rửa khí giới trước khi bước vào trận chiến
và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi

Hội Gióng như thể một kịch trường dân gian to lớn với hàng trăm vai diễn tiến hành theo một ngữ cảnh đã được chuẩn hoá. Cũng như những đạo cụ, y phục, mỗi một chương mục, mỗi một vai diễn đều tiềm ẩn những ý nghĩa rất là thâm thúy. “ Dước khám đường “ là trinh thám giặc ; “ Rước nước “ là để tôi luyện khí giới trước khi xuất quân ; “ Rước Đống Đàm “ là đi đàm phán lôi kéo hoà bình ; Rước Trận Soi Bia “ là mô phỏng cách điệu trận đánh ác liệt .

 Ông hiệu trống phát lệnh tập trung chuyên sâu những lực lượng dàn quân tại sân đình

Ông hiệu Tiểu Cổ đánh trống chỉ huy phường Áo Đỏ rước hội
Lại như lá cờ phướn màu đỏ mà trên đó cao viết chữ “ Lệnh “ tôn nghiêm cùng với những động tác múa cờ Lệnh của ông Hiệu Cờ ( vai diễn tượng trưng Ông Gióng ) là diễn đạt 1 số ít quan điểm cơ bản của phép luỵện quân cùng chiêu thức tác chiến để giành thắng lợi. Đó là “ Quân lệnh phải nghiêm minh “ “ Binh pháp phải mưu lược phát minh sáng tạo “ ( Múa cờ thuận và múa cờ nghịch ) .

Diễn xướng nghi lễ đá bát bộc lộ sức mạnh “ bạt núi san đồi ” của Thánh Gióng .

Tái hiện hình ảnh đội quân Thánh Gióng đóng khố cởi trần, làm lễ trước giờ ra trận .

Còn như phù giá ngoại ( đội hình có tới 120 người ) là những vai diễn đóng khố, cởi trần, đầu đội mũ có hình quả dưa, trên có đính chín con rồng nhỏ, tượng trưng cho Đất, vai đeo một túi “ bán nguyệt “ có hình nửa vầng trăng, tượng trưng cho Trời, tay cầm chiếc quạt giấy màu nâu khắc cụp, khắc xòe theo khẩu lệnh của ác ông “ Xướng “ và “ Xuất “, tượng trưng cho một loại vũ khí có ức biến ảo khôn lường. Tất cả hoà quyện trong vai diễn Phù Giá làm nổi rõ sức mạnh vô địch khi người chiến binh được thấm nhuần hào khí thiêng của đất trời quê nhà và được trang bị thích hợp .

Đội Phù Giá lên đường đi đánh giặc Đội Phù Giá lên đường đi đánh giặcCác ông Hiệu, đội Phù giá, ông Hổ, làng áo đỏ, làng áo đen … lần lượt Open trong tiếng hò reo tưng bừng của nhân dân và hành khách. Những bước chân chạy rầm rập của đội phù giá thành trăm người đóng khố, cởi trần, tượng trưng cho một loại vũ khí có sức biến ảo khôn lường, tạo cho hành khách cảm xúc về một khoảng trống cổ xưa vô cùng độc lạ và oai hùng .

Ông “ Hiệu ” chiêng vừa đi vừa hành lễ và đánh chiêng rất uy nghi .

Đi đầu là phường Áo đỏ mặc áo dài sặc sỡ, tay cầm roi mây, hai ông hiệu Tiểu cổ và phường Áo đen mang cờ ngũ hành, cờ phướn nối tiếp. Kế đó là ông Hổ dẫn đầu phường ca vũ Ải Lao, rồi đến các ông hiệu Chiêng, hiệu Trống, hiệu Trung Quân.

Dẫn đầu đoàn rước là đội thám thính nhỏ tuổi tiến về khu vực tái diễn trận chiến với giặc Ân .

Ông hiệu Cờ vác cờ lệnh đi sau cùng lực lượng Phù giá tháp tùng xe Long mã là một ngựa trắng cỡ lớn, có đủ yên cương, bành, giáp, nhạc đặt trên khung xe có 4 bánh gỗ và dây lê dài. Xe Long mã là hình tượng rất thiêng nhất của lễ hội, tượng trưng cho Thánh Gióng trên đường ra trận. Khi tới trận địa, đại quân của Thánh Gióng giao chiến với quân giặc được hình tượng hóa qua ba màn múa “ đánh cờ ” rất là độc lạ của ông hiệu Cờ .

Đoàn rước dài hơn 3 km trên đê sông Đuống .

Đông đảo hành khách thập phương tới dự lễ hội Gióng

Sau khi thực hiện những nghi lễ tại đền Gióng, trận đánh bắt đầu với cuộc “trường trinh” dài hơn 2km dọc theo đê làng Phù Đổng để đánh trận đầu tiên tại Đống Đàm, tượng trưng cho trận địa của giặc Ân. Những nhịp hô vang “Reo nào” của đội phù giá, làng áo xanh, làng áo đỏ làm vang động cả một góc trời Phù Đổng. Tiếng bước chân của đội quân rầm rập chạy trước, ngựa gỗ khổng lồ được kéo theo sau tạo ra một cảnh tượng chiến trận hào hùng thời xa xưa.

Các “ Cô Tướng “ tượng trưng những đạo quân xâm lược

28 cô gái trẻ đóng vai tướng giặc tượng trưng cho 28 đạo quân xâm lược nhà Ân .

 

Kiệu rước những cô tướng đóng vai giặc Ân tập trung đóng đinh tại Đống Đàm

Cô Tướng duyệt binh .

Trong lễ hội có 28 cô gái trẻ đóng vai tứng giặc, tượng trưng cho 28 đạo quân xâm lược nhà Ân. Chọn phái nữ đóng vai tướng giặc. Còn những màn rước lễ “ Kén tướng “, “ Kén Phù Giá “, và màn diễn “ Săn hổ, bắt hổ, giúp hổ hoá thân “, hoàn toàn có thể suy ngẫm về quan điểm thảm mỹ và đạo lý ứng xử truyền thống cuội nguồn v.v … Lễ hội Gióng Phù Đổng cũng có nhiều màn hát Chèo để mừng thắng trận .
Điểm nhấn quan trọng của Hội Gióng là hai hội trận ở bãi Đống Đàm và Soi Bia. Cả hai hội trận tập trung chuyên sâu tái hiện hình ảnh uy lẫm của đội quân Thánh Gióng xuất quân đánh giặc Ân và giành thắng lợi .

Khi tới trận địa, đại quân của Thánh Gióng giao chiến với quân giặc được hình tượng hóa qua ba ván múa cờ độc lạ của ông hiệu cờ. Ván cờ thứ ba kết thúc, quân ta giành thắng lợi .

Hai hội trận ở bãi Đống Đàm và Soi Bia .

 Phút nghỉ ngơi trước giờ xuất trận của Thánh Gióng.

Hàng vạn hành khách nhích theo mỗi bước chân của đội quân xuất trận, tràn cả xuống sườn đê để được theo sau cuộc “ trường trinh ” của Thánh gióng. Tại bãi Đống Đàm, 28 nữ tướng giặc dàn trận và giao chiến ác liệt với đội quân của Thánh Gióng .

Để biểu đạt những ý tưởng và triết lý dân gian, Hội Gióng Phù Đổng có dàn vai diễn hết sức phong phú và độc đáo

Sau khi đánh trận Đống Đàm, lực lượng của ông Gióng trong thời điểm tạm thời rút lui. Quân giặc thấy vậy tưởng quân ta thất trận nên hoành tráng đuổi theo .
Hàng vạn người xem dân làng diễn trò vây bắt hổ biểu lộ sức mạnh của đội quân Thánh Gióng .

Tái hiện hình ảnh Ông Hổ
Sau khi khao quân, lực lượng của ông Gióng chặn lại quân giặc bằng trận đánh Soi Bia khiến chúng bạt vía. Trong trận này, roi sắt gãy, ông Gióng phải dùng tre đằng ngà, một vũ khí tượng trưng sức mạnh nội lực của dân tộc bản địa. Với thắng lợi huy hoàng của ông Gióng, trận Soi Bia là chiếc bia soi muôn đời so với những kẻ nào muốn nhòm ngó quốc gia ta .

Mỗi màn đánh trận của ông Gióng đều hút hồn hành khách .

Trận đánh chính hội Gióng Phù Đổng là một màn phối hợp giữa những nghi lễ cổ xưa cùng những tích trận được dàn dựng công phu mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống dân tộc bản địa Việt với những giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật rực rỡ đã một lần nữa khẳng dịnh sức mạnh đoàn kết và thắng lợi muôn đời của dân tộc bản địa Nước Ta trước giặc ngoại xâm có dự tính nhăm nhe xâm phạm bờ cõi của cha ông .

Phần Hội Gióng được tái hiện phục vụ quan khách.  Phần Hội Gióng được tái hiện ship hàng quan khách .
Một trong những phần được chờ đón nhất trong buổi lễ chính là phần hội lê dài khoảng chừng 30 phút tái hiện lại những nghi thức truyền thống cuội nguồn cơ bản và tinh hoa nhất của Hội Gióng gồm : múa cờ, cướp chiếu và kéo chữ với sự tham gia trực tiếp của nhân dân làng Phù Đổng .

Tái hiện nhiều trò đặc sắc chỉ có trong hội Gióng .
Hàng trăm người từ những chú Tiểu Cổ tuổi dưới 11 tới 28 cô tướng đóng vai tướng giặc Ân tuổi không quá 13, lực lượng Phù Giá ( 72 người – đội quân cận vệ hay ngự lâm ), những phường Áo Đỏ ( 100 em mần nin thiếu nhi tuổi từ 11-15 ), Áo Đen ( 48 người người trẻ tuổi tuổi 18-25 ), phường Ải Lao ( đội ca múa người Lào – một cống phẩm của nước Ai Lao ( Lào ) được tập trung chuyên sâu để dàn trận .

Hai mươi tám cô gái trẻ đóng vai tướng giặc tượng trưng cho hai mươi tám tướng xâm lược nhà Ân, hàng trăm những cụ bô lão, lực điền và những em mần nin thiếu nhi trong phục trang lễ hội truyền thống lịch sử đã tái hiện lại hàng loạt một khoảng trống thẩm mỹ và nghệ thuật đậm tính văn hóa truyền thống lịch sử vẻ vang dân tộc bản địa theo truyền thuyết thần thoại Thánh Gióng một cách hoành tráng để lại dấu ấn sâu đậm trong cảm hứng của bè bạn quốc tế .

Từ người già

Đến trẻ em

Hội Gióng như thể một kịch trường dân gian to lớn với hàng trăm vai diễn tiến hành theo một ngữ cảnh đã được chuẩn hoá. Cũng như những đạo cụ, y phục, mỗi một vai diễn đều tiềm ẩn những ý nghĩa rất là thâm thúy .

Sau màn múa cờ của những ông Hiệu …
 Màn “ đánh cờ ” thứ ba kết thúc cũng đồng nghĩa quân ta đã thắng lợi, những tướng giặc rời kiệu xin hàng ..

Source: https://evbn.org
Category: Lễ Hội