Hội Gióng – Lễ hội tưởng nhớ vị anh hùng đánh thắng giặc Ân

Là một trong bốn vị “ Tứ bất tử ” của tín ngưỡng dân gian Việt, Thánh Gióng gắn liền với truyền thuyết thần thoại cậu bé làng Phù Đổng đánh thắng giặc Ân, đem lại thái bình cho quốc gia .Tục truyền rằng, sau khi đánh tan quân giặc, ngài phi ngựa tới chân núi Sóc, cởi bỏ giáp trụ rồi cưỡi ngựa sắt bay về trời. Có thể nói đó là một trong những hình tượng đẹp tươi và hào hùng nhất trong kho tàng thần thoại cổ xưa Việt .Để tưởng niệm công đức của ngài, tại chân núi Sóc, nơi Thánh Gióng dừng ngựa trước khi bay về trời, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ và mở hội hàng năm từ ngày mùng 6 đến ngày mồng 8 tháng Giêng Âm lịch .

Quần thể khu di tích đền Sóc, thuộc thôn Vệ Linh, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. bao gồm 6 công trình: đền Hạ (tức đền Trình), chùa Đại Bi, đền Mẫu, đền Thượng (tức đền Sóc), tượng đài Thánh Gióng và nhà bia.

Trong đó, đền Thượng là nơi thờ Thánh Gióng và tổ chức triển khai lễ hội với khá đầy đủ những nghi lễ truyền thống lịch sử như lễ mộc dục ; lễ rước ; lễ dâng hương ; lễ hóa voi và ngựa …Hội Gióng đền Sóc Sơn là một lễ hội lớn hàng năm với sự tham gia của nhiều làng lân cận trong vùng và được người dân chuẩn bị sẵn sàng từ rất sớm .Ngay từ khoảng chừng 2-3 tuần trước ngày khai hội, những thôn tham gia lễ hội đã khởi đầu lấm tấm những việc làm chuẩn bị sẵn sàng .Theo như nội dung được ghi trên mặt bia số 6 của bia 8 mặt thì sự phân công rước những lễ vật trong lễ hội của những làng được phân chia theo thứ tự như Thôn Vệ Linh ( xã Phù Linh ) – rước giò hoa tre ; Thôn Dược Thượng ( xã Tiên Dược ) – rước voi ; Thôn Đan Tảo ( xã Tân Minh ) – rước trầu cau ; Thôn Đức Hậu ( xã Đức Hoà ) – rước ngà voi quý hiếm ; Thôn Yên Sào ( xã Xuân Giang ) – rước cỏ voi ; Thôn Yên Tàng ( xã Bắc Phú ) – rước tướng .Ngày nay, trong lễ hội đền Sóc còn có thêm hình tượng rước ngựa Gióng của thôn Phù Mã ( xã Phù Linh ) và rước cầu húc của thôn Xuân Dục ( xã Tân Minh ) .Đêm mồng 5 Tết, nghi lễ mộc dục ( tắm tượng ) được triển khai ở đền Thượng .Tảng sáng ngày mồng 6, sau ba hồi trống nổi lên từ đền Thượng thì lễ hội Gióng chính thức khởi đầu. Nhân dân 8 thôn làng quanh Khu di tích lịch sử đền dâng những lễ vật đã được sẵn sàng chuẩn bị chu đáo lên Đức Thánh, cầu mong ngài phù hộ cho dân làng có một đời sống ấm no, niềm hạnh phúc .Mở đầu lễ hội, cây giò hoa tre được rước vào đền Thượng và thực thi nghi lễ tiến. Sau khi làm lễ xong, giò hoa tre được rước xuống đền Trình. Tại đây diễn ra trò cướp lộc với mong ước được nhiều suôn sẻ trong năm cho mỗi người dự lễ .Sang ngày mùng 7 chính hội ( ngày thánh hóa theo thần thoại cổ xưa ). Một trong những tục độc lạ của lễ hội đền Sóc là tục chém tướng của thôn Yên Tàng, gồm có phần rước đồng thời diễn đạt lại việc Thánh Gióng chém 3 tướng giặc Ân ở đầu cuối ở chân núi Vệ Linh trước khi bay về trời .Cùng với những nghi lễ cúng tế, ở khu vực bên ngoài còn diễn ra những game show dân gian rất sôi sục .

Đến chiều ngày mùng 8, ngày cuối của lễ hội là lễ hóa các mô hình voi và ngựa giấy với kích thước lớn được tiến hành để kết thúc lễ hội (voi chiến và ngựa sắt là hai linh vật gắn liền với truyền thuyết Thánh Gióng chống giặc Ân, bảo vệ non sông bờ cõi

Sau lễ hội đền Sóc, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, những lễ hội ở những địa phương lân cận tương quan đến đức Thánh Gióng sẽ lần lượt diễn ra, mà điểm nhấn là lễ hội Phù Đổng ( xã Phù Đổng, Gia Lâm, TP.HN ), nơi sinh thành của đức Thánh Gióng, mở hội vào ngày mồng 9 tháng Tư âm lịch .Người xã Phù Đổng vẫn truyền nhau câu ca dao : “ Ai ơi mùng Chín tháng Tư / Không đi hội Gióng cũng hư mất đời … ”Khác với Hội Gióng đền Sóc, Hội Gióng Phù Đổng là một “ hội trận, ” vừa bộc lộ ý thức chống giặc ngoại xâm của người Việt cổ, vừa bộc lộ mong ước “ Quốc thái dân an ” của nhân dân .Lễ hội Gióng được cử hành trong một khoảng trống to lớn dài khoảng chừng 3 km gồm đền Thượng, đền Mẫu ( thờ mẹ Gióng ) và chùa Kiến Sơ …Hội bắt đầu từ ngày mồng 6/4 đến 12/4 (âm lịch). Trong những ngày 6-8/4 dân làng tổ chức lễ rước cờ tới đền Mẫu, rước cơm chay lên đền Thượng.Hội mở màn từ ngày mồng 6/4 đến 12/4 ( âm lịch ). Trong những ngày 6-8 / 4 dân làng tổ chức triển khai lễ rước cờ tới đền Mẫu, rước cơm chay lên đền Thượng .Ngày chính hội (9/4) có lễ rước kiệu võng từ đền Mẫu lên đền Thượng và tổ chức hội trận (diễn lại trận phá giặc Ân).Ngày chính hội ( 9/4 ) có lễ rước kiệu võng từ đền Mẫu lên đền Thượng và tổ chức triển khai hội trận ( diễn lại trận phá giặc Ân ) .Ngày mồng 10 làm lễ duyệt quân tạ ơn Gióng. Ngày 11 là lễ rửa khí giới. Ngày 12 lễ rước cờ báo tin thắng trận với trời đất. Cuối cùng là lễ khao quân, đến đêm có hát chèo mừng thắng trận .

Hội Gióng là một kịch trường dân gian rộng lớn với hàng trăm vai diễn tiến hành theo một kịch bản đã được chuẩn hóa từ xa xưa để lại.

Bên cạnh đó, những đạo cụ, y phục, mỗi một chương mục, một vai diễn đều tiềm ẩn những ý nghĩa rất là thâm thúy .Sự mê hoặc của Hội Gióng trước hết phải kể đến ý nghĩa giáo dục lòng yêu nước, truyền thống cuội nguồn võ thuật, ý chí quật cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc bản địa .Với những giá trị văn hóa truyền thống, lịch sử vẻ vang được bảo tồn và lưu truyền khá nguyên vẹn qua nhiều thế hệ, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa truyền thống phi vật thể đại diện thay mặt của trái đất vào năm 2010. / .

Source: https://evbn.org
Category : Lễ Hội