Đua bò Bảy Núi – một lễ hội độc đáo ở An Giang

( KTSG Xuân ) – Bà con dân tộc người Khmer ở vùng Bảy Núi – An Giang cũng như Trà Vinh, Sóc Trăng, Kiên Giang … hàng năm đều có ba ngày lễ lớn, đó là lễ Chôl Chnam, lễ Đôn ta và lễ Ok Ang Bok ( * ). Vào dịp lễ Đôn ta, tại Vùng Bảy Núi ( Thất Sơn, gồm hai huyện Tịnh Biên và Tri Tôn ) bà con tổ chức triển khai nhiều cuộc đi dạo vui chơi, trong đó hoành tráng và mê hoặc nhất là lễ hội đua bò .

Hàng năm, lễ hội Đôn ta trùng vào dịp xuống giống nên bà con thi nhau mang bò đến bừa cho thửa ruộng của ngôi chùa trong khoanh vùng phạm vi phum sóc của mình, gọi là “ Bừa công quả ”. Nhằm động viên, cổ vũ những đôi bò mạnh khỏe, bừa hay, thắng cuộc, sãi Cả tưởng thưởng cho đôi bò “ dây cà tha ” để đeo ở cổ cùng với những quả lục lạc kêu leng keng nghe thật êm tai .

Lâu dần, hình thức đua bò trên ruộng được lan truyền rộng rãi nên bà con đã bắt đầu tổ chức thành những cuộc đua hào hứng giữa phum sóc này với phum sóc kia.

Nhà nghiên cứu và điều tra Liêm Châu đã diễn đạt cuộc đua bò trước năm 1945 giống như một cuộc “ quyết chiến ” và đượm sắc tố huyền bí. Gần tới kỳ so tài, những chủ bò bí hiểm rước thầy về xên bùa, luyện ngãi, cúng ông Tà, cầu kinh để giành vị thế thượng phong khiến cho đối phương phải “ gờm ” .
Kể từ năm 1992, chính quyền sở tại địa phương đã đưa Hội đua bò thành lễ hội truyền thống lịch sử, lấy tên là “ Lễ hội đua bò truyền thống lịch sử Bảy Núi ”. Hàng năm cứ vào đầu tháng Tám Âm lịch, dưới sự điều khiển và tinh chỉnh của những già Phum, sư Sãi, lục Cả, những chủ bò đều tích cực tuyển những đôi bò khỏe mạnh và chọn những chàng trai lực lưỡng để tập dượt .

Ông Trần Văn Tượng, một kiện tướng đua bò ở xã Vĩnh Trung, cho biết muốn đạt thành tích cao, chủ bò phải có lòng say mê, dạn dày kinh nghiệm và yêu bò như yêu con. Điều cốt yếu là phải biết thuần dưỡng, chăm sóc, thường xuyên tập luyện.

Theo lao lý, hai huyện Tịnh Biên và Tri Tôn sẽ thay phiên đăng cai tổ chức triển khai. Bên cạnh những đôi bò nòng cốt đến từ hai huyện miền núi Tịnh Biên và Tri Tôn còn có sự tham gia của những huyện Châu Thành, Châu Phú, Thoại Sơn ( An Giang ) ; Hòn Đất, Kiên Lương ( Kiên Giang ) .
Mỗi đôi bò khi đua phải kéo theo một cái bừa. Thể thức đua cũng giống như những mô hình thể thao khác, những đôi bò bắt thăm từng cặp, từ vòng loại đến tứ kết, bán kết rồi chung kết. Theo điều lệ, người tham gia game show phải trải qua hai vòng hô và một vòng thả .

Người điều khiển “tài xế bò” (tiếng dân tộc gọi là Xầm – nít chí – cơ). Tài xế bò phải tuân thủ ý kiến của các trọng tài một cách nghiêm ngặt, như trong lúc bò đang chạy mà tài xế lỡ rớt chân hoặc té sẽ bị loại ngay. Còn như đương chạy ngon lành, cặp bò lại “sanh chứng” phóng ra khỏi biên, tiếng nhà nghề gọi là “tạt” cũng bị thua.

Cuộc tranh tài càng vào sâu vòng trong càng kinh khủng. Ở cự ly 120 mét bò và tài xế lao về đích với vận tốc kinh khủng mà dân làng thường gọi là “ chạy cong đuôi ”. Vào lúc này, tiếng phèng la, chiêng, trống cùng với tiếng hò reo, cổ vũ vang dội của người theo dõi khiến cho đấu trường trở nên tưng bừng, náo nhiệt .
Trước kia, nhiều bà con nông dân đi xem đua bò thường mang theo một cái hũ để đựng chút ít đất lấy từ sân đua đem về rải lên đất ruộng của mình nhằm mục đích cầu mong cho mùa màng luôn xanh tươi .
Ai đã từng đến dự đua bò Bảy Núi một lần mới hoàn toàn có thể tưởng tượng hết đặc thù hoành tráng và ý nghĩa thâm thúy của lễ hội. Nó vừa mang tính văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn vừa phát huy ý thức đoàn kết của hai dân tộc bản địa bạn bè .

Source: https://evbn.org
Category: Lễ Hội