Lễ hội đền Thái Vi

Đền Thái Vi thuộc địa phận thôn Văn Lâm, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Đền thờ 4 vị vua đời Trần là Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông và Hiển Từ Hoàng Thái Hậu. Ngôi đền được kiến thiết xây dựng ngay sau khi công cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông thắng lợi năm 1258, khi vua Trần Thái Tông quyết định hành động nhường ngôi cho con rồi lui về vùng núi non này lập am Thái Vi để xuất gia tu hành. Sau những vị vua Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông cũng xuất gia tại đây .Đền Thái Vi tọa lạc trong một khoảng trống “ sơn thủy hữu tình ” với “ non kỳ thủy tú ” khiến bao hành khách nao lòng mỗi khi đến đây. Ngôi đền có kiến trúc theo kiểu “ Nội công ngoại bang ”, những cột đá xanh nguyên khối được chạm khắc tỉ mỉ, đường nét hoa văn tinh xảo, hòa giải với khoảng trống xung quanh, tạo ra vẻ u linh trầm mặc, đồng thời cũng mang lại cảm xúc yên tĩnh, thư thái đặc biệt quan trọng cho những ai đến đây thưởng ngoạn.

Đền Thái Vi toàn cảnh

Hàng năm, để tưởng nhớ công ơn của các vị vua đời Trần, đặc biệt là vua Trần Thái Tông, người đã có công chiêu dân lập ấp, xây dựng căn cứ địa Văn Lâm, làm hậu cứ để chống giặc Nguyên Mông lần thứ 2 vào năm 1285, nhân dân địa phương tổ chức lễ hội trong 3 ngày 14, 15, 16 tháng 3 Âm lịch, chính hội là ngày rằm tháng 3. Và cứ ba năm một lần, nhân dân trong vùng lại tổ chức hội lớn.
Cũng như nhiều lễ hội khác, lễ hội đền Thái Vi cũng chia làm 2 phần: Phần lễ và phần hội với nhiều hoạt động. Phần Lễ gồm có rước kiệu và tế lễ. Phần Hội là phần vui chơi, giải trí của nhân dân và những người đến dự hội với các trò chơi dân gian như: múa rồng, múa lân, đánh cờ người, đấu vật, bơi thuyền…

Phần lễ gồm có rước kiệu và tế lễ. 

Trong những ngày lễ hội, đoàn rước kiệu mặc phẩm phục đi thành hàng dài. Đi đầu là hai người khiêng một cái trống to và một người mặc áo thụng, đội mũ cánh chuồn, đi hia, làm thủ hiệu trống. Tiếp đến là 5 người vác cờ ngũ hành, sau đó đến kiệu bát cống, trên đặt bài vị các vua Trần, Hoàng hậu, Công chúa, kiệu có lọng đỏ che. Theo sau là kiệu 4 người khiêng với hương nhang lễ vật, sau đó là phường bát âm, ban tế đi hàng đôi, vị chủ tế dẫn đầu đoàn. Thông thường đoàn rước kiệu không chỉ có một đoàn mà nhiều đoàn rước kiệu từ khắp nơi trong huyện, một số nơi trong tỉnh rước về đền Thái Vi. Đoàn rước kiệu với kiệu sơn son thiếp vàng lộng lẫy, người dân ăn vận lễ phục, tiếng nhạc lễ vang lừng, đoàn người nối bước đi theo thành những hàng dài gợi không khí vừa náo nhiệt, sinh động, vừa linh thiêng, thành kính. Đám rước kiệu là một hình thái sinh hoạt lễ hội rất đặc trưng, là điểm nhấn trong tổng thể không gian sinh hoạt lễ hội đền Thái Vi, tạo nên sức hút đặc biệt với du khách. Người dân đến với lễ hội, tham gia vào đoàn rước chính là được đắm mình vào không khí lễ hội, tự mình trải nghiệm nét văn hóa tâm linh độc đáo của lễ hội này.

Nghi thức rước kiệu Sau khi rước kiệu đến phần tế lễ, là nghi thức quan trọng nhất của lễ hội, được thực thi trên sân, trước đền Thái Vi. Ban tế từ 15 đến 20 người, có một chủ tế thường là bậc cao niên, có uy tín trong hội đồng địa phương được cử ra hành lễ ; 2 ông bồi tế ; 1 ông đọc văn tế ; 2 ông xướng tế và mỗi bên có 5 đến 7 ông tiến hương, tiến tửu. Trong không khí rất thiêng tôn kính, khúc văn tế được ngân lên, phối hợp uyển chuyển với những động tác của ban tế. Nội dung khúc văn tế là những dòng ca tụng công đức của những vị vua Trần, công lao của những vị này với dân tộc bản địa và với hội đồng dân cư địa phương. Hoạt động tế lễ vừa biểu lộ nghi thức hoạt động và sinh hoạt mang nặng tính tâm linh vừa là hình thức tôn vinh những nhân vật có công lao với nước theo một hình thái dân gian hóa. Phía sau nghi lễ tế tự chứa đựng niềm tin kính ngưỡng những bậc tiền nhân, đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc bản địa.

Nghi thức tế lễ

Phần hội: Đây là phần không thể thiếu trong lễ hội. Người dân đến tham dự lễ hội ngoài chiêm bái, tỏ lòng thành kính với các bậc tiền nhân, còn được tham gia các trò chơi dân gian như múa rồng, múa lân, đánh cờ người, đấu vật, bơi thuyền…
Nằm trong Quần thể khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, với nhiều giá trị về lịch sử văn hóa của mình, đền Thái Vi không chỉ trở thành điểm sinh hoạt tâm linh của cộng đồng dân cư địa phương, mà còn trở thành điểm du lịch hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước.
 

Source: https://evbn.org
Category: Lễ Hội