Chọi trâu Đồ Sơn – Nét đẹp văn hóa tâm linh của người Hải Phòng

Dù ai buôn đâu bán đâu,
Mồng chín tháng tám chọi trâu thì về
Dù ai buôn bán trăm nghề
Mồng chín tháng tám thì về chọi trâu.

Được ca tụng là vùng đất lịch sử một thời, Đồ Sơn mang trong mình vẻ đẹp hùng vĩ và nên thơ của trời mây sóng nước, ghi dấu những truyền thuyết thần thoại xưa và nay. Hàng năm cứ đến ngày 9/8 âm lịch, người dân khắp nơi lại rộn ràng kéo về Đồ Sơn để xem lễ hội chọi trâu – Một trong những lễ hội độc lạ nhất của dân cư đồng bằng Bắc Bộ .

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, còn gọi là đấu ngưu, là một tập tục cổ, có từ xa xưa, là lễ hội truyền thống của người dân vạn chài tại vùng biển Đồ Sơn, Hải Phòng. Diễn ra vào ngày 9 tháng 8 Âm lịch hàng năm, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013 của Việt Nam.

Lịch sử lễ hội chọi trâu gắn liền với nhiều truyền thuyết được người dân truyền miệng suốt hàng ngàn năm qua.

Thần tích Tước Điểm Đại Vương. Ở Đồ Sơn, Đồ Hải, Ngọc Xuyên, ( các xã của huyện Đồ Sơn) đều thờ chung một vị tôn thần, tên hiệu là Tước Điểm Đại Vương.Theo thần tích, dưới chân Núi Tháp, thuộc đìa phận xã Ngọc Xuyên, có một ngôi đền, mỗi khi trời u ám, thường có một vị thần râu tóc bạc phơ hiện hình ngồi trên thạch bàn, trước cửa đền có hai con trâu chọi nhau. Cảnh đó thường diễn ra vào mùng 9 tháng 8 hàng năm, nên dân ba xã làm mâm bột đặt trong đền làm lễ cầu thần hiện Sáng ra, chỉ thấy dấu chân chim sẻ trên đó, nên đặt tên là Tước Điểm thần. 
Riêng sách Đồng Khánh Địa Dư Chí Lược ghi rõ: ” Đền Hùng Trấn Tước Điểm Thần thờ thuỷ thần Đồ Sơn trên Núi Tháp thuộc huyện Nghi Dương. Tương truyền, dân ba xã Đồ Sơn sống bằng nghề chài lưới, vẫn muốn lập ngôi đền để thờ thuỷ thần, có người trong xã mộng thấy Thần Thuyền nên dựng đền trên núi Tháp, ngày hôm sau người đó lên núi thấy một đàn chim sẻ quây lượn trong giây lát rồi bay ra phía biển. Dân Đồ Sơn dựng đền trên núi. Hội chọi trâu được tổ chức hàng năm vào mùng chín tháng Tám âm lịch hàng năm là ngày đại sự.

Nguồn gốc hội chọi trâu còn được sách Đồng Khánh Dư … ghi lại qua lời tương truyền : ” Xưa có người dân trong xã đi qua đền Hùng Trấn Tước Điểm Thần thấy hai con trâu húc nhau, thấy động chúng bỏ chạy xuống biển. Về sau, dân xã Đồ Sơn mở hội chọi trâu vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm và cho rằng trong ngày hội thế nào cũng có rtận mưa to gió lớn. Đó là thuỷ thần Đồ Sơn hiển linh. Huyền tích Đền Bà Đế. Đây là một câu truyện nhuốm màu sắc thần thoại cổ xưa mà dân Đồ Sơn đã phát minh sáng tạo nên nhằm mục đích lý giải nguồn gốc lễ hội chọi trâu mà bao đời nay đã vô cùng gắn bó với họ.

Nàng là người con gái đẹp nhà nghèo, tên là Đế, có tiếng hát mê hồn quyến rũ đã đến tai vua Thuỷ Tề. Hồng nhan bạc phận, nàng bị oan với tội hoang thai. Hôm nàng bị dìm xuống nước, mây vàn vũ, trời âm u, và biển như thể nổi giận, từng đợt sóng chồm lên. Ba lần bọn hào lý ném nàng xuống biển là ba lần nàng nổi lên. Chúng đã dùng dây thừng buộc nàng vào cối đá, ném xuống. Vua Thuỷ Tề chỉ chờ có vậy đón người vợ oan ức về cung sau bao nhiêu tháng ngày đằng đẵng nhớ thương. Nơi vua Thuỷ Tề đón nàng về cung bỗng dưng có rất nhiều tôm cá. Vì thế, người ta bèn tổ chức chọi trâu, mỗi một vạn chài được phép mang một con trâu ra thi đấu. Trâu của vạn chài nào thắng, tức là năm ấy vạn chài ấy được độc chiếm bãi cá. Con trâu thắng cuộc được dùng vào tế thần, cầu mong thuỷ thần phù hộ cho dân chài Đồ Sơn quanh năm được mùa tôm cá.

Thần tích cá Kình. Nhiều lão làng kể lại rằng : Cư dân làm nghề mò cua, bắt cá ở Đồ Sơn thường bị cá kình ăn thịt. Trước sự hung tợn, sự quấy nhiễu của quái vật, con người lập đàn cầu thần linh phù hộ vào thượng tuần tháng sáu và hứa sẽ mổ trâu, mổ lợn lễ tạ. Quả nhiên, sau hai tháng, vào một đêm mưa và bão gió giật, sáng ra thấy xác cá kình chết. Trên hầu có vết chim cắn, một loại chim thần giáng thế độ dân. Từ đó, người bắt cá không bị cá kình ăn thịt nữa. Giữ lời hứa với thần linh, hàng năm dân làng đi mua trâu về lễ thần ở đền Nghè. Khi lễ ở đền Nghè, chúng đứt dây, chọi nhau kinh khủng. Các cụ cho rằng thần linh thích xem Trâu chọi. Bởi vậy hàng năm, dân làng tổ chức triển khai lễ hội chọi trâu và ngày đó đã trở thành đại sự, ngày hội truyền thống cuội nguồn. Khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu. Thế kỷ XVIII trong lịch sử vẻ vang việt nam được coi là thế kỷ của khởi nghĩa nông dân vì chính sách phong kiến Lê Mạt đã khủng hoảng cục bộ tổng lực yên cầu một sự biến hóa đến tận gốc. Trong cơn bão táp của cuộc chiến tranh nhân dân đó, nếu khởi nghĩa Tây Sơn là tiêu biẻu cho nhân dân Đằng Trong thì khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu, hay còn gọi là Quận He ở TP. Hải Phòng là tiêu biểu vượt trội cho nhân dân Đằng Ngoài.

Chuyện cũ kể rằng: ” Sau khi tập hợp số quân còn lại sau cuộc đàn áp triều đình vào năm 1741, Nguyễn Hữu Cầu kéo quân về Đồ Sơn xây dựng lực lượng. Mỗi khi đánh trận thắng ông thường mổ râu khao quân. Những con trâu trọi mổ bụng dứt dây lao ra, chọi nhau quyết liệt. Quân sĩ thấy thế hứng khởi reo hò vang dội. Kể từ đó, hàng năm, Nguyễn Hữu Cầu mở hội chọi trâu để cổ vũ động viên tinh thần quân sĩ. 
Ngoài ra, trong cuốn Lịch sử Người Hà Nội của Hà Ân viết: ” Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng đến xem hội chọi trâu Đồ Sơn đã gặp Kỳ Vỹ, người đã cứu Nhượng Vương thoát chết khỏi nạn cướp nên đã kết nghĩa làm anh em”. Vậy theo sách này chí ít tục chọi trâu cũng phải có ít nhất từ thời Trần.

Giải thích về nguồn gốc Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn khó hoàn toàn có thể hoàn thành xong trong một sớm, một chiều, trong thực tiễn lịch sử dân tộc có, lịch sử một thời có … Chỉ biết rằng lễ hội ấy ngày càng được hưởng ứng, mãi mãi là mẫu sản phẩm văn hoá niềm tin vô giá độc lạ của dân cư miền biển Đồ Sơn nói riêng và hội đồng người Việt nói chung. Để từ đó, tất cả chúng ta đảm nhiệm, bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội có 1 không 2 này.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn có sự giao thoa giữa những yếu tố văn hoá nông nghiệp đồng bằng với văn hoá cư dân ven biển, gắn liền việc thờ cúng thuỷ thần với nghi lễ chọi và hiến sinh trâu, thể hiện bản sắc văn hóa, tinh thần cùng thể chất đặc biệt của người dân miền biển hàng ngày đối diện với biển khơi và bão tố để mưu sinh.

Lễ hội chọi trâu năm nay sẽ khai mạc vào ngày 28/9 ( tức ngày 9/8 âm lịch ). Đừng quên : Đặt phòng tại khách sạn Hanvet Đồ Sơn và du lịch thăm quan Đồ Sơn trong dịp lễ hội, bạn sẽ có thời cơ tận mắt chứng kiến niềm tin thượng võ và nhân văn thâm thúy, hòa mình vào bầu không khí lễ hội sôi động, chiêm ngưỡng và thưởng thức những đấu ngưu oai phong, can đảm và mạnh mẽ, để rồi đến mùa sau lại nhớ tìm về với hội chọi trâu Đồ Sơn .

Liên hệ đặt phòng, hội nghị, sự kiện, tiệc cưới:
– Khách sạn Hanvet – Khu 1, Vạn Hương, Đồ Sơn, Hải Phòng, Việt Nam.
 (+84) 91 292 6301 – (+84) 93 642 4569
 www.hanvethotel.com

Source: https://evbn.org
Category : Lễ Hội