Độc đáo lễ hội văn hóa Ok Om Bok của người Khmer ở Trà Vinh

Truyền thuyết thú vị về lễ hội Ok Om Bok

Hầu hết những lễ hội của người Khmer đều bắt nguồn từ những câu chuyện thần thoại và Ok Om Bok cũng không ngoại lệ. Lễ hội Ok Om Bok ra đời dựa trên câu chuyện truyền thuyết kể về đức Phật.

Lễ hội Ok Om Bok. Ảnh: vietfuntravel

Tương truyền rằng, xưa kia khi chưa đắc đạo, đức Phật đầu thai thành một con thỏ. Ngọc Hoàng vì muốn Ngài sớm đắc đạo nên đã hóa thân thành một kẻ ăn mày để thử lòng đức Phật chốn trần gian. Khi xuống nhân gian, Ngọc Hoàng nhìn thấy con thỏ ( là đức Phật đầu thai ) đang ngồi ngắm trăng bình yên. Lúc này Ngọc Hoàng tiến đến con thỏ để xin ăn với giọng run lẩy bẩy .

Chú thỏ rất đồng cảm nhưng không biết kiếm đâu ra đồ ăn để giúp kẻ ăn xin. Thế nên, nó đã nhảy vào đống lửa bên cạnh với ý muốn dùng thân mình làm thức ăn. Tuy nhiên, khi con thỏ vừa nhảy vào thì đống lửa bị dập tắt và Ngọc Hoàng hiện thân từ người ăn xin. Sau đó người đứng đầu thiên đình dùng nước từ bảy ngọn núi và vẽ lên mặt trăng hình con thỏ rồi biến mất.

Từ đó về sau, cứ dịp trăng tròn vào ngày tết Hạ Nguyên ( người Khmer gọi là tháng Khe Kđắc ) là đồng bào Khmer lại làm cốm dẹp để tưởng niệm con thỏ – hiện thân của đức Phật ở kiếp khác – đã quyết tử tính mạng con người mình vì người khác. Cũng vì thế, lễ hội Ok Om Bok hay còn gọi là lễ hội cúng trăng sinh ra .

Mặt trăng có hình ảnh chú thỏ là hình tượng của lễ hội. Ảnh : @ g_nut1995

Lễ hội Ok Om Bok diễn ra khi nào?

Thời điểm diễn ra lễ hội Ok Om Bok là vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hàng năm ( khoảng chừng giữa tháng 11 dương lịch ). Theo ý niệm của người Khmer, ngày này được xem là thời gian kết thúc mùa vụ của một năm. Lễ hội này diễn ra như một dịp để người dân dâng lễ cảm tạ thần Mặt Trăng đã bảo vệ mùa màng cũng như giúp họ có một đời sống ấm no suốt một năm. Qua lễ hội Ok Om Bok, người dân cũng cầu nguyện vụ mùa mới bội thu .

Ao Bà Om trang trí ngày diễn ra lễ hội Ok Om Bok. Ảnh : @ tnhi_99
Lễ hội thường diễn ra tại những khu vực chính của tỉnh Trà Vinh như : Trung tâm Hội nghị tỉnh Trà Vinh, sông Long Bình, khu vui chơi giải trí công viên TT thành phố Trà Vinh, TT văn hóa truyền thống tỉnh và khu văn hóa truyền thống du lịch Ao Bà Om. Các khu vực này được tổ chức triển khai nhằm mục đích giúp nhân dân và hành khách thuận tiện quan sát mặt trăng hơn .

Ok Om Bok – một trong những lễ hội lớn nhất năm của người Khmer

Ok Om Bok là một trong những lễ hội lớn nhất trong năm của người Khmer. Trong tiếng Khmer, “ Ok ” có nghĩa là đút, “ Om Bok ” nghĩa là cốm dẹp. Như vậy hoàn toàn có thể hiểu Ok Om Bok là hành vi đút cốm dẹp vào miệng. Trong lễ hội này cũng có một nghi thức chính có tên gọi là ” đút cốm dẹp “. Trước khi trăng lên, người dân sẽ thực thi đào lỗ cắm hai thanh tre đóng chắc như đinh xuống đất cách nhau khoảng chừng 3 m và gác một thanh tre khác nằm ngang như cổng chào. Phía bên dưới bày những lễ cúng trên chiếc bàn như : trà, bánh, kẹo, chuối, dừa, khoai lang, khoai môn, cốm dẹp. Đây đều là những vật phẩm của mái ấm gia đình vừa thu hoạch được để dâng lên tạ ơn Thần Mặt Trăng, Thần Đất Đai, Thần Nước đã cho con người một vụ mùa bội thu .

Bàn lễ cúng những vật phẩm của mái ấm gia đình vừa thu hoạch để dâng lên những vị thần. Ảnh : @ g_nut1995
Khi trăng lên đỉnh, nghi thức lễ hội Ok Om Bok mở màn diễn ra. Lúc này, một người đại diện thay mặt, thường là sư thầy, sẽ đứng ra để cúng thần Mặt Trăng với những hoạt động giải trí như : khấn nguyện, thắp nhang và rót trà .

Sau khi nghi lễ cúng hoàn thành, sư thầy sẽ bốc, vo cốm dẹp thành từng viên rồi đút lần lượt cho trẻ ăn và xoa lưng hỏi chúng ao ước điều gì? Lời nói hồn nhiên của con trẻ cũng là ước muốn của mỗi gia đình gửi đến thần Mặt Trăng với mong muốn có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Sau nghi lễ, mọi người sẽ quây quần cùng thưởng thức mâm cúng với ý nghĩa chia sẻ lộc của thần Mặt Trăng và cũng là thể hiện sự đoàn kết, gắn bó tình thân.

Sư thầy bốc, vo cốm dẹp thành từng viên rồi đút cho trẻ ăn và xoa sống lưng hỏi chúng ao ước điều gì. Ảnh : Bandantoc. hochiminhcity.gov.vn
Ngoài phần lễ, hành khách còn hoàn toàn có thể tham gia vào phần hội sôi sục với hai hoạt động giải trí đi dạo vui chơi chính là đua ghe ngo và thả đèn gió .
Trò chơi đua ghe ngo thường khởi đầu vào tầm trưa, khi nước mở màn dâng lên. Mỗi chiếc thuyền sẽ gồm khoảng chừng 40-60 người. Các tay chèo lực lưỡng sẽ chèo thuyền đều tăm tắp hết mình trong tiếng reo hò cổ vũ của người dân đứng chật kín hai bên bờ sông .

Hoạt động đua ghe ngo sôi sục. Ảnh : dulichvietnam.com.vn

Với hoạt động thả đèn gió, những người tham gia phải chuẩn bị chiếc đèn làm từ tre, giấy có hình tròn hoặc hình vuông. Những chiếc đèn giấy khi được thả bay cao bay xa mang đi những niềm hy vọng cũng như xua tan đi các âu lo, muộn phiền. Bên cạnh đó, ở địa điểm ao Bà Om còn có hoạt động thả đèn hoa đăng thu hút nhiều du khách tham gia.

Hoạt động thả đèn gió trong lễ hội. Ảnh : @ tk.rexx

Hoạt động thả đèn trên sông trong lễ hội Ok Om Bok. Ảnh : @ g_nut1995

Ngoài ra, bạn còn có thể trải nghiệm nhiều hoạt động thú vị mang đậm màu sắc văn hóa Khmer khác như: biểu diễn các loại nhạc cụ dân tộc Khmer, hội diễn văn nghệ… Bên cạnh đó, lễ hội còn trưng bày nhiều đồ vật đặc trưng của người Khmer cho du khác chiêm ngưỡng. Bạn cũng có thể mua nhiều đồ lưu niệm thú vị làm quà cho bạn bè, người thân.

Mặt nạ được trưng bày trong lễ hội. Ảnh: @ nguyenvinhha_tg

Những món quà lưu niệm được bày bán trong lễ hội Ok Om Bok. Ảnh : @ tha_ni09
Tham gia lễ hội Ok Om Bok, hành khách sẽ được hòa mình vào không khí của một lễ hội truyền thống lịch sử, bộc lộ ý thức đoàn kết của Khmer. Đây sẽ là thưởng thức văn hóa truyền thống đáng nhớ khi bạn ghé thăm tỉnh Trà Vinh.

Source: https://evbn.org
Category: Lễ Hội