Khu phố cổ Hà Nội – Wikipedia tiếng Việt - EU-Vietnam Business Network (EVBN)

Khu phố cổ Hà Nội là tên gọi thông thường của một khu vực đô thị có từ lâu đời của Hà Nội nằm ở ngoài hoàng thành Thăng Long. Khu đô thị này tập trung dân cư hoạt động tiểu thủ công nghiệp và buôn bán giao thương, hình thành lên những phố nghề đặc trưng, mang những nét truyền thống riêng biệt của cư dân thành thị, kinh đô. Ngày nay khu phố cổ Hà Nội là điểm đến hấp dẫn cho những ai muốn tìm hiểu về Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội.

Khu ” Hà Nội 36 phố phường ” là một cách gọi không đúng mực của thành phố cổ, vì 36 phố phường là một cách gọi ước lệ khu vực đô thị cổ, nằm bên trong và bên ngoài cả thành phố cổ .
Bản đồ số lượng giới hạn Khu phố cổ Hà Nội

Theo quyết định số 70 BXD/KT-QH ngày 30 tháng 3 năm 1995 của Bộ Xây dựng, khu Phố cổ Hà nội có phạm vi được xác định[1]: phía Bắc là phố Hàng Đậu; phía Tây là phố Phùng Hưng; phía Nam là các phố Hàng Bông, Hàng Gai, Cầu Gỗ và Hàng Thùng; phía Đông đường Trần Quang Khải và đường Trần Nhật Duật.

Bạn đang đọc: Khu phố cổ Hà Nội – Wikipedia tiếng Việt

Khu phố cổ Hà Nội thuộc địa phận Q. Hoàn Kiếm tổng diện tích quy hoạnh khoảng chừng 100 ha, có 76 tuyến phố thuộc 10 phường : phường Hàng Đào, Hàng Bạc, Hàng Buồm, Hàng Bồ, Hàng Bông, Hàng Gai, Hàng Mã, Đồng Xuân, Cửa Đông, Lý Thái Tổ .Mặc dù những phố cổ của Hà Nội còn nằm cả bên ngoài khu vực này ở những Q. khác như Ba Đình, Q. Đống Đa, Hai Bà Trưng ; nhưng do đây là khu vực tập trung chuyên sâu phố cổ nhiều nhất và còn giữ được những đặc trưng nên chỉ khu vực theo lao lý trên được gìn giữ, bảo tồn là thành phố cổ .
Bản đồ thành Hà Nội thời nhà Nguyễn và phố cổ Hà Nội lui về hướng đông Bản đồ Hà Nội năm 1885 Khu vực phố cổ Hà Nội 1890 nằm trong vòng đai Khu vực TT ( phố cổ ) Hà Nội trước năm 1954 được nằm trong vùng khoanh đỏKhu dân cư hoạt động và sinh hoạt và kinh doanh sầm uất này đã được hình thành từ thời Lý – Trần, nằm ở phía đông của hoàng thành Thăng Long ra đến sát sông Hồng. Đầu đời đời Lê, trong sách Dư Địa Chí, Nguyễn Trãi cũng đã đề cập đến tên một số ít phường nghề tại đây. Dưới thời Lê, đặt phủ Phụng Thiên gồm hai huyện là Vĩnh Thuận và Thọ Xương, thì khu này nằm gọn trong bốn tổng Túc của huyện Thọ Xương là Tiền Túc, Hậu Túc, Tả Túc, Hữu Túc. Bên ngoài khu vực là vòng thành Đại La có trổ những cửa ô .Thời Lê, giữa khu này có một số ít đầm hồ, lớn nhất là hồ Thái Cực. Sông Tô Lịch nối với hào thành, những đầm hồ, thông với hồ Hoàn Kiếm và sông Hồng cũng ở khu vực này. Đến cuối thế kỉ 19 thì những sông hồ đó trọn vẹn bị lấp, nhưng vẫn còn để lại dấu tích qua những địa điểm : Hà Khẩu, Giang Khẩu, Cầu Gỗ, Cầu Đông .Thời Lý – Trần, dân cư từ những làng quanh đồng bằng Bắc Bộ tụ tập về khu vực này sinh sống, tạo thành thành phố đông đúc nhất kinh thành. Đến đời Lê, từ từ đã có 1 số ít Hoa kiều kinh doanh ở đây, hình thành nên những thành phố Tàu .Thời Pháp thuộc, sau khi lấp hàng loạt những đầm hồ, thành phố được chỉnh trang, người Ấn, người Pháp cũng đến đây kinh doanh. Hai chợ nhỏ được giải tỏa để lập chợ Đồng Xuân, Đường ray xe điện Bờ hồ – Thụy Khuê cũng chạy xuyên qua đây .Cho đến nay, đây vẫn là khu kinh doanh sinh động nhất của Hà Nội. Tuyến phố đi bộ cũng được mở tại đây .

Mục Lục

Các phố nghề[sửa|sửa mã nguồn]

Phố hàng Mắm, khoảng chừng năm 1905 Hàng bán đồ đồng Phố Văn Miếu đầu thế kỷ XXĐặc trưng nổi tiếng nhất của khu phố cổ là những phố nghề. Thợ thủ công từ những làng nghề quanh Thăng Long xưa tụ tập về đây, tập trung chuyên sâu theo từng khu vực chuyên làm nghề của mình. Các thuyền buôn hoàn toàn có thể vào giữa phố để kinh doanh trao đổi, khiến những phố nghề càng tăng trưởng. Và chính mẫu sản phẩm được kinh doanh trở thành tên phố, với chữ ” Hàng ” đằng trước, mỗi phố trình độ kinh doanh một loại loại sản phẩm .Hiện nay, một số ít phố vẫn còn giữ được mẫu sản phẩm truyền thống cuội nguồn như phố Hàng Mã, Hàng Tre, Hàng Thiếc, Thuốc Bắc … Ngoài ra một số ít phố tuy không giữ nghề truyền thống lịch sử, nhưng cũng tập trung chuyên sâu chuyên bán một loại sản phẩm & hàng hóa như phố Hàng Quạt bán đồ thờ, Hàng Buồm bán bánh kẹo, phố Mã Mây chuyên dịch vụ du lịch …
Nhà cổ phố Mã Mây

Một đặc trưng nữa của khu phố cổ là kiến trúc nhà cổ trong khu phố buôn bán. Những nhà cổ chủ yếu là nhà ống, mái ngói nghiêng, mặt tiền là cửa hàng buôn bán thò thụt không đều. Hình ảnh nhà cổ và mái ngói đã đi vào hội họa, thơ ca. Những ngôi nhà này chủ yếu được dựng vào thế kỉ XVIII – XIX, trước đó hầu hết là nhà mái tranh, chỉ có một số nhà giàu có, nhà của Hoa kiều mới lợp mái ngói.[4]

Xem thêm: Giá vàng hôm nay 22/3

Thời kì toàn nước kháng chiến, để tránh đụng độ trực tiếp với quân Pháp và lính Lê dương, người dân và Vệ quốc quân đã đục thông tường từ nhà này sang nhà khác. Khi cần người ta hoàn toàn có thể đi từ đầu đến cuối phố qua những lỗ hổng giữa những ngôi nhà mà không cần phải xuống đường .Từ cuối thế kỉ XX, những nhà cổ từ từ biến mất. Thay vào đó là những ngôi nhà ống xây mới phá vỡ cảnh sắc vốn có của phố cổ. Tuy vậy, bên trong những ngôi nhà vẫn là mạng lưới hệ thống đường đi chằng chịt .
Chợ Đồng XuânTrong khu vực phố cổ có rất nhiều di tích lịch sử lịch sử dân tộc truyền kiếp, gồm đình, đền, chùa, hội quán .

Đình: mỗi phố nghề thường có một đình để thờ tổ nghề hoặc thành hoàng làng nguyên quán. Đình ở khu này đặc biệt là tầng dưới vẫn làm cửa hàng cho thuê, tầng trên mới làm nơi thờ cúng. Qua thời gian, các đình bị lấn chiếm nhiều, rất khó tìm ra dấu.
Đền: tương tự như đình, nhiều đền cũng chỉ đặt trên tầng, phía dưới làm cửa hàng. Một số đền còn giữ được là: đền Mã Mây, đền Nhân Nội, đền Bà Chúa,
Chùa: trong khu phố cổ còn một số ngôi chùa, tuy đã bị lấn chiếm nhiều: chùa Cầu Đông, chùa Kim Cổ, chùa Thái Cam.
Hội quán: khi người Hoa đến buôn bán, đã lập ra hai hội quán: Hội quán Quảng Đông và Hội quán Phúc Kiến.

Tại khu vực thành phố cổ xưa kia có những cửa ô : ô Phúc Lâm, ô Thanh Hà ( ô Quan Chưởng ), ô Trừng Thanh, ô Mỹ Lộc. Hiện chỉ còn lại ô Quan Chưởng là còn nguyên vẹn .

Chợ: Bên cạnh các phố nghề, khu phố cổ cũng có một số chợ để tập trung bán các loại hàng hóa phục vụ đời sống, như chợ Đồng Xuân – Bắc Qua, chợ Hàng Da, chợ Hàng Bè.

Cho đến cuối thập niên 1980, phố cổ còn được giữ gần như nguyên vẹn Phố Hàng Bồ thời nayPhạm vị nghiên cứu và điều tra quy hoạch được phân loại hai khu vực bảo vệ, tôn tạo đặc trưng như sau :

Khu vực bảo vệ, tôn tạo cấp 1: Được giới hạn bởi các phố Hàng Chiếu, Hàng Đường, Hàng Ngang, Hàng Bạc, Hàng Mắm và Trần Nhật Duật (diện tích khoảng 19 ha).
Khu vực bảo vệ, tôn tạo cấp 2: Bao gồm phần còn lại trong ranh giới khu Phố Cổ.

Kiến trúc cổ của thành phố này là những ngôi nhà nhỏ bé với mái tranh hay mái ngói, thường có sân chung, lô nhô tiếp nối đuôi nhau nhau từ dãy phố này đến dãy phố khác. Khu phố này cũng đã từng là đề tài của nhiều văn nghệ sĩ tạo ra sự những giá trị văn hóa truyền thống thời nay của Hà Nội. Ngày nay nhiều thành phố đã xuống cấp trầm trọng, phải trùng tu để tăng cấp lại .Trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội năm 2010, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định hành động dùng khoảng chừng 50 tỷ đồng để tân trang 75 tuyến phố của những Q. nội, ngoài thành phố, trong đó có việc quết vôi lại màu vàng cho mặt tiền những căn nhà trong Khu phố cổ. [ 5 ] Tuy nhiên có quan điểm người dân cho biết việc tân trang được triển khai khá ẩu khiến mặt tiền nhiều ngôi nhà bị lem nhem. [ 5 ]
Nước Ta thi văn hợp tuyển của Dương Quảng Hàm có ghi lại ca dao về 36 phố ở Hà Nội như sau :
Khu phố cổ Hà Nội đã đi vào tranh của một danh họa là Họa sĩ Bùi Xuân Phái, trở thành một phe phái hội họa của Nước Ta, được biết đến với tên là phố Phái. [ 13 ] [ 4 ]

Tên những phố cổ[sửa|sửa mã nguồn]

Tên phố trong thành phố cổ hầu hết tiên phong là chữ ” Hàng “, sau đó là tên loại sản phẩm. Bên cạnh đó có một số ít phố không theo quy tắc đó, và một số ít phố mới đặt sau này mang tên người .

Các phố có chữ “Hàng” trong khu phố cổ (Dấu ** tương ứng với những tên phố hiện không còn dùng).

Các phố không có chữ “Hàng” trong khu phố cổ

Các phố có chữ “Hàng” nhưng không nằm trong khu phố cổ

Các ngõ có chữ “Hàng”

Xem thêm: Bảng Giá Vàng 9999 Hôm Nay Bao Nhiêu Tiền 1 Chỉ | Việt Nam Mới

Hàng Bông
Hàng Bột

Hàng Chỉ
Hàng Cỏ

Hàng Hành
Hàng Hương

Hàng Thịt
Hàng Trứng

Tên những đường phố Hà Nội thế kỷ 19 – 20[sửa|sửa mã nguồn]

Ancien canal – Tên cũ phố Đào Duy Từ; Ancien canal nghĩa là Sông đào cũ.
Anh Quốc – Tên phố Hàng Khay đặt trong thời tạm chiếm 1947 – 1954.
Ấu Triệu – Phố ở cạnh Nhà thờ Lớn: thời Pháp có tên là Ruelle Père Lecornu. Ấu Triệu nghĩa là Bà Triệu nhỏ, tên là Lê Thị Đàn người làng Thế Lại (Quảng Trị) tham gia phong trào Đông Du của Phan Bội Châu (năm 1903). Tên Ấu Triệu do Phan Bội Châu đặt trong tập Truyện Nghĩa liệt.
Ba Đình: Quảng trường. Thời Pháp thuộc là Rond point Puginier. Năm 1945 đổi là Quảng trường Ba Đình.
Ba Lê – Tên vườn hoa cạnh Nhà hát lớn đặt trong thời tạm chiếm 1947-1954.
Bà Triệu – Đường phố có tên cũ thường gọi là Phố Hàng Giò (đoạn phía bắc gần Hàng Khay); thời Pháp thuộc là hai phố boulevard Gia Long và Rue Lê Lợi.
Ngõ Bà Triệu – ở đoạn dưới phố Bà Triệu, trước kia được gọi là Ngõ Trường Bắn (nơi binh lính tập bắn).
Báo Khánh – Tên phố ở phía tây Hồ Gươm, thời Pháp thuộc gọi là Rue Pottier.
Bảo Linh – Tên thôn cũ thuộc khu vực phố Hàng Tre.
Borgnis Desbordes – Rue Borgnis Desbordes, tên cũ phố Tràng Thi.
Bình Chuẩn – Phố Bình Chuẩn: tên phố Hàng Thùng đặt năm 1945. Bình Chuẩn là tên một chiếc tàu thuỷ được đóng năm 1921 (chiếc tàu đầu tiên của người Việt Nam ở Bắc Kỳ).
Cambanère – Rue Cambanère, tên cũ phố Hàng Bút.
Cantonnais – Rue des Cantonnais, tên cũ phố Hàng Ngang thời thuộc Pháp (ý nghĩa là phố của người Hoa kiều gốc Quảng Đông).
Cao Thắng – Phố Cao Thắng, thời thuộc Pháp gọi là Rue Grappin; năm 1945 là phố Nguyễn Cảnh Chân.
Chân Cầm – Phố Chân Cầm thời Pháp thuộc có tên là Rue Lagisquet; tương truyền ngày xưa nơi đây có nghề sản xuất các loại đàn dùng cho âm nhạc cổ truyền.
Chí Linh C – Vườn hoa Chí Linh, nằm ở bờ phía đông của Hồ Hoàn Kiếm, tên cũ thời Pháp thuộc là Vườn hoa Paul Bert, có nhà kèn, tượng Paul Bert và là nơi hàng năm diễn ra duyệt binh trong các ngày Hội Tây.
Ngõ Chợ Đồng Xuân: một ngõ nhỏ nằm bên cạnh chợ Đồng Xuân. Nơi đây trước kia là chỗ giới thiệu người đi ở cho các gia đình.
Chợ Gạo – Phố Chợ Gạo: thời Pháp thuộc gọi là Place du Commerce, là nơi tụ họp của những người buôn bán gạo từ nông thôn vào Hà Nội.
Chùa Một Cột – Phố Chùa Một Cột: thời Pháp thuộc có tên là Rue Elie Groleau.
Cổ Ngư – Đường Cổ Ngư: Thời thuộc Pháp gọi là Route Maréchal Lyautey, nay gọi là Đường Thanh Niên.
Cống Chéo Hàng Lược – Tên gọi thông thường của phố Hàng Lược, thời Pháp thuộc gọi là Rue Sông Tô Lịch.
Cột Cờ – Phố Cột cờ: thời Pháp thuộc gọi là Avenue Puginier.
Chả Cá – Phố Chả Cá, đất thôn cũ Đồng Thuận. Trước kia phố này gọi là phố Hàng Sơn (tên chữ Pháp là Rue de la laque).
Cột Đồng Hồ – Nơi được trồng một cột sắt lớn trên có đặt chiếc đồng hồ điện, ở ngã sáu mấy phố đi ra Bờ Sông, tại đầu đường Trần Nhật Duật.
Hàng Cơm – phố Văn Miếu, tên phố Hàng Cơm được đặt từ thời vua Tự Đức. Qua nhiều giai đoạn đến ngày 28-02-1949, tên là phố Văn Miếu.
Hàng Đũa – phố Ngô Sĩ Liên, tên Hàng Đũa được đặt cho khu phố phía sau Ga Hàng Cỏ. Xưa vào thời Nguyễn đây thuộc làng Lương Sử (Ngự Sử và Lương Sừ) tổng Yên Hòa, huyện Thọ Xương. Qua nhiều giai đoạn đến nay thì tên phố là phố Ngô Sĩ Liên.