Thiên tai trên thế giới và công tác dự báo, cảnh báo thời tiết ở nước ta

14/12/2021TN&MTT rong toàn cảnh đại dịch Covid-19, thiên tai năm 2021 trên thế giới ngày càng tăng về cường độ và tần suất, … Trong tình hình đó, nhiều nước rất nỗ lực phòng, chống, nhưng công tác làm việc sẵn sàng chuẩn bị ứng phó thiên tai thời tiết chưa kịp với vận tốc ảnh hưởng tác động của đổi khác khí hậu .

Những ngôi nhà trong làng Pemba, Mozambique bị cơn bão Kenneth tàn phá khi nhìn từ trên cao.

Thiên tai trên thế giới ngày càng khốc liệt

Báo cáo khoa học về thực trạng khí hậu năm 2021 của Ủy ban Liên chính phủ về BĐKH ( IPCC ) công bố ngày 9/8/2021 đã được 195 cơ quan chính phủ đồng ý chấp thuận trong khuôn khổ phiên họp thứ 54. Theo các nhà khoa học, những hiện tượng kỳ lạ thời tiết nguy khốn từ lở đất ở Ấn Độ, nắng nóng khắc nghiệt và hỏa hoạn ở Bắc Mỹ, lũ lụt ở châu Âu và Trung Quốc, … trong những tháng gần đây chỉ là màn dạo đầu về những gì sẽ xảy ra nếu Trái đất liên tục nóng dần lên .
Trên thế giới, năm 2020, trong toàn cảnh đại dịch Covid-19, thiên tai trên thế giới và khu vực đã diễn ra rất là phức tạp, dị thường với gần 500 đợt ở quy mô vương quốc và khu vực ; với 30 cơn bão Open trên khu vực Đại Tây Dương đã vượt mức kỷ lục ; mưa, lũ, lũ quét, sụt lún đất xảy ra nghiêm trọng ở nhiều vương quốc như : Trung Quốc, Nhật Bản, Nước Hàn, … Mặc dù các vương quốc đã rất nỗ lực phòng, chống tuy nhiên thiên tai đã làm 8.200 người chết, mất tích, tổng thiệt về kinh tế tài chính trên 210 tỷ USD và tác động ảnh hưởng đến mọi mặt của đơi sống, KT-XH của nhiều vương quốc, khu vực .

Hạn hán khiến đất đai nứt nẻ ở Nam Phi .
Các hiện tượng kỳ lạ như bão, lũ lụt và hạn hán là nguyên do gây ra nhiều ca tử trận và thiệt hại nhất trong 50 năm qua. Đáng chú ý quan tâm, hơn 90 % trong số khoảng chừng 2 triệu người thiệt mạng vì thiên tai được Liên hợp quốc xác lập là ở các nước đang tăng trưởng trong khi 60 % thiệt hại kinh tế tài chính lại được ghi nhận ở các nước giàu sang hơn. Các quan chức về khí hậu của Liên hợp quốc cho rằng, mức độ tàn phá của các hiện tượng kỳ lạ thời tiết cực đoan tăng dần theo thời hạn là do ngày càng có nhiều người chuyển đến những khu vực có rủi ro tiềm ẩn cao trong khi BĐKH đang khiến thiên tai trở nên quyết liệt và diễn ra tiếp tục hơn. Tổ chức Khí tượng Thế giới ( WMO ) nhận định và đánh giá rằng việc dự báo thời tiết được nâng cao đã giúp người dân và chính quyền sở tại ở những khu vực có rủi ro tiềm ẩn chuẩn bị sẵn sàng tốt hơn cho các thảm họa. Susan Cutter, Giám đốc Trung tâm điều tra và nghiên cứu về mối nguy hại tại Đại học South Carolina, Mỹ, cho biết : “ Người dân ở nhiều khu vực trên thế giới đã học được cách thích ứng và sống chung với thiên tai ” và “ đây là một điều đáng mừng ” .

Siêu bão Ida .
Báo cáo của WMO được đưa ra năm 2021, sau khi thế giới trải qua một mùa hè với quá nhiều thiên tai được ghi nhận ở nhiều nơi. Nước Mỹ đồng thời hứng chịu siêu bão Ida ở khu vực Đông Nam trong khi miền Tây lại trải qua các trận cháy rừng lớn và dai dẳng do hạn hán. Siêu bão Ida mạnh cấp 4 trên thang gồm 5 cấp, đã quét qua bang Louisiana và khiến tối thiểu 1,3 triệu hộ mái ấm gia đình tại bang này và một số ít khu vực lân cận mất điện, trong khi thiệt hại về gia tài chưa thể được kiểm kê do các thiết bị, đường sá bị hư hại do bão. Lũ lụt cũng trở thành nỗi ám ảnh so với châu Âu và Trung Quốc trong thời hạn qua. Giữa tháng 7/2021, Đức tận mắt chứng kiến trận lũ được cho là thảm họa vạn vật thiên nhiên tồi tệ nhất tại nước này trong 6 thập kỷ qua, khiến tối thiểu 157 người thiệt mạng. Tại nước láng giềng Bỉ, lũ lụt liên tục trong nhiều ngày đã khiến tối thiểu 37 người chết, khoảng chừng 37.000 hộ mái ấm gia đình không có điện và hàng nghìn người khác thiếu nước sạch, điều tưởng như khó xảy ra tại một vương quốc châu Âu tăng trưởng. Ngày 30/8/2021, mưa lớn đã dẫn đến lũ lụt trên 4 con sông ở Trùng Khánh, phía Tây Nam Trung Quốc, khiến 2 nghìn người phải sơ tán. Giữa tháng 7/2021, nhiều tỉnh, thành của Trung Quốc đã trải qua đợt lũ lụt ảnh hưởng tác động nặng nề ; riêng tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc có hơn 300 người chết và 50 người mất tích kể từ đợt mưa và bão và lũ lụt trong năm nay .

Việt Nam với công tác dự báo, cảnh báo thời tiết

Quốc gia có trình độ KTTV số 1 thế giới lúc bấy giờ là Mỹ, công tác làm việc dự báo KTTV đa phần do Cục thời tiết vương quốc ( NWS ) đảm nhiệm ; công tác làm việc dự báo do NWS triển khai nhưng có nhiều phần do NOAA quản trị ( vệ tinh, tư liệu, thông tin ). Để dự báo KTTV, NWS tích lũy số liệu trên toàn thế giới, số liệu từ các trạm quan trắc và từ tổng thể các phương tiện đi lại : Máy bay, tàu biển, vệ tinh, trạm phao. NWS tích lũy số liệu từ mạng lưới hệ thống quan trắc KTTV với khoảng chừng 1000 trạm khí tượng tự động hóa ; 10.000 trạm khí tượng hợp tác do các cơ quan khác hoặc cá thể tự đo đạc ; hơn 300 rađa thời tiết, trong đó NOAA có gần 200 rađa, còn lại là của các ngành khác ( hàng không, quốc phòng ) ; khoảng chừng 600 trạm thủy văn ; khoảng chừng 500 máy bay thương mại có quan trắc khí tượng ; 60 trạm phao quan trắc ngoài biển, hàng chục trạm đo gió cắt lớp và xác định sét là những phương tiện đi lại quan trắc trên cao tiên tiến và phát triển thay cho quan trắc thám không vô tuyến. Hệ thống quan trắc KTTV ở Mỹ mang tính xã hội hoá rất cao với nhiều thành phần tham gia và điều quan trọng nhất là có sự tích hợp rất ngặt nghèo. Công nghệ dự báo KTTV ở Mỹ lúc bấy giờ hầu hết là các quy mô tiên tiến và phát triển dự báo chi tiết cụ thể cỡ vài km với thời hạn dự báo từ 1-15 ngày .

Lũ lụt ở miền Trung Nước Ta .

Ở nước ta, thiên tai diễn ra dồn dập và đặc biệt khốc liệt, mang nhiều yếu tố dị thường, vượt mức lịch sử trên nhiều vùng miền cả nước. Tính đến ngày 15/7/2021, xảy ra 2 cơn bão, 2 ATNĐ trên biển Đông, trong đó cơn bão số 2 (11-13/6) đổ bộ vào các tỉnh khu vực từ Thái Bình đến Bắc Nghệ An, 69 trận động đất nhẹ, 168 trận mưa đá, dông lốc, sét; 5 đợt không lạnh, gió mùa Đông Bắc trong đó đợt rét đậm, rét hại mạnh nhất từ ngày 7-13/1/2021; 30 trận mưa lớn, lũ cục bộ, trong đó 2 trận lũ ống, lũ quét, 106 vụ sạt lở bờ sông và 5 đợt nắng nóng,… Hiện nay, dịch Covid-19 đã bùng phát và diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương, ảnh hướng rất lớn các hoạt động PCTT. Trước tác động của BĐKH, ngành KTTV nước ta chú trọng công tác cảnh báo, dự báo; theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, thuỷ văn trên phạm vi cả nước. Mạng lưới trạm KTTV và môi trường trên phạm vi cả nước hoạt động ổn định, bảo đảm nhiệm vụ thường xuyên. Các Đài, Trung tâm dự báo, trạm thực hiện tốt nhiệm vụ quan trắc, phát báo số liệu phục vụ dự báo; tu bổ, sửa chữa, bảo dưỡng công trình thiết bị đo. Trung tâm KTTV Quốc gia chịu trách nhiệm cung cấp các thông tin dự báo KTTV, hải dương phục vụ phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các ngành kinh tế và đời sống xã hội. Hệ thống dự báo KTTV gồm 3 cấp: Trung ương do Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia đảm nhiệm; khu vực do các Đài KTTV khu vực đảm nhiệm; tỉnh do các Trung tâm Dự báo KTTV tỉnh đảm nhiệm. Thực hiện công tác dự báo thời tiết hạn ngắn, thời tiết hàng ngày; các bản tin dự báo được thiết lập trên cơ sở phân tích các bản đồ synop, các mô hình số trị, ảnh vệ tinh, số liệu rađa và tham khảo các kết quả dự báo của các Trung tâm khí tượng khác trong khu vực và trên thế giới. Các bản tin dự báo hạn ngắn cho các khu vực trên đất liền, một số thành phố, toàn bộ vùng biển Việt Nam và lân cận được phát trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tại địa phương, các Đài KTTV khu vực và các Trung tâm dự báo KTTV ở mỗi tỉnh cung cấp các bản tin dự báo thời tiết hàng ngày để phát trên các đài phát thanh và truyền hình địa phương. Dự báo KTTV hạn vừa (5 ngày, 10 ngày, tháng và mùa) cung cấp cho các cơ quan trong công tác phòng chống giảm nhẹ thiên tai.

Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT, thiên tai ở nước ta, diễn ra dồn dập, quyết liệt cùng với diễn biến dịch Covid-19 rất là phức tạp, tuy nhiên công tác làm việc phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả đã được các cấp, các ngành và người dân triển khai một cách dữ thế chủ động, kịp thời và hiệu suất cao, góp thêm phần giảm thiểu thiệt hại đồng thời sớm Phục hồi sản xuất, không thay đổi đời sống nhân dân ở các khu vực chịu ảnh hưởng tác động. Cơ quan dự báo vương quốc đã có nhiều tăng trưởng cả về mạng lưới hệ thống dự báo cũng như nâng cao chất lượng, quá trình phân phối thông tin nhất là dự báo vị trí và cường độ bão đã dần tiệm cận với dự báo bão của các nước tiên tiến và phát triển trong khu vực và trên thế giới, các đợt mưa lũ, hạn hán, xâm nhập mặn đã được dự báo, cảnh báo nhắc nhở sớm. Công tác theo dõi giám sát diễn biến thời tiết nguy hại, thiên tai trong nước và khu vực đã trong bước đầu được tiến hành chuyên nghiệp và phát huy hiệu quả tại cơ sở ; công tác làm việc trực ban tại các cơ quan PCTT từ TW đến địa phương được tiến hành tráng lệ, dữ thế chủ động tham mưu chỉ huy và phân phối thông tin về thiên tai cho chính quyền sở tại và người dân. Việc khai thác thông tin từ các cơ quan dự báo quốc tế và tăng trưởng mạng lưới hệ thống cơ sở tài liệu PCTT được chú trọng, qua đó giúp Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTT chớp lấy được tổng lực các diễn biến thiên tai và đưa ra các chỉ huy đúng mực, kịp thời .

NGUYỄN DŨNG

Tổng cục Phòng chống thiên tai

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh