Bình Thạnh – Wikipedia tiếng Việt

Bình Thạnh là một quận nội thành thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Quận Bình Thạnh nằm về phía bắc nội thành của thành phố Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý :
Quận có diện tích quy hoạnh 20,78 km², dân số năm 2019 là 499.164 người [ 2 ], tỷ lệ dân số đạt 24.021 người / km² .

Ngoài sông Sài Gòn, trên địa bàn quận Bình Thạnh còn nhiều kênh rạch lớn nhỏ như: Thị Nghè, Cầu Bông, Văn Thánh, Thanh Đa, Hố Tàu, Thủ Tắc… đã tạo thành một hệ thống đường thủy đáp ứng lưu thông cho xuồng, ghe nhỏ đi sâu vào các khu vực, thông thương với các địa phương khác.

Dân số là 490.380 người ( 2017 ) [ 5 ], gồm 21 dân tộc bản địa, đa phần là người Kinh. Mật độ dân số đạt 22.370 người / km² .
Quận Bình Thạnh được chia thành 20 phường gồm : 1, 2, 3, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28. Trong đó, phường 14 là nơi đặt trụ sở Ủy ban nhân dân và những cơ quan hành chính của quận .
Tòa bố Gia Định xưa, nay là trụ sở Ủy ban Nhân dân quận Bình ThạnhĐịa bàn quận Bình Thạnh thời nay, gần tương ứng với vùng đất của 5 thôn : Bình Hòa, Bình Lợi Trung, Thạnh Đa, Phú Mỹ và Bình Quới Tây, thuộc tổng Bình Trị, huyện Tỉnh Bình Dương, phủ Tân Bình, trấn Phiên An, được Trịnh Hoài Đức ghi nhận trong list những xã thôn trong Gia Định thành thông chí .Năm 1836, tổng Bình Trị được tách làm 3 tổng mới : Bình Trị Thượng, Bình Trị Trung và Bình Trị Hạ. Các thôn Bình Lợi Trung, Thạnh Đa, Phú Mỹ và Bình Quới Tây thuộc về tổng Bình Trị Thượng, còn thôn Bình Hòa thuộc về tổng Bình Trị Hạ, đều thuộc huyện Tỉnh Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định. [ 6 ]

Thời Pháp thuộc[sửa|sửa mã nguồn]

Với Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp làm thuộc địa. Chính quyền thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 thành các hạt thanh tra (inspection), do các viên chức Pháp ngạch thanh tra các công việc bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) đứng đầu, nhưng tạm thời vẫn giữ cơ cấu phủ huyện cũ. Phần đất của quận Bình Thạnh ngày nay nằm trong hạt Sài Gòn, tương ứng với 5 xã thôn Bình Hòa, Bình Lợi Trung, Thạnh Đa, Phú Mỹ và Bình Quới Tây[6], thuộc tổng Bình Trị Thượng, huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, địa hạt Sài Gòn.

Sau khi chiếm được toàn bộ Nam Kỳ, năm 1868, chính quyền thực dân Pháp bãi bỏ các đơn vị hành chính phủ, huyện, phân chia lại toàn bộ cõi Nam Kỳ. Các hạt thanh tra về sau cũng được đổi thành hạt tham biện (arrondissement), do các Chánh tham biện (administrateur) người Pháp đứng đầu. Tuy vậy, chính quyền thực dân Pháp vẫn giữ lại cơ cấu hành chính cấp thấp như tổng, thôn. Vùng đất Bình Thạnh ngày nay thuộc tổng Bình Trị Thượng, hạt Sài Gòn. Năm 1871, các thôn đổi thành làng. Năm 1874, Tổng thống Pháp Jules Grévy ký sắc lệnh thành lập thành phố Sài Gòn (ville saigon). Tòa tham biện hạt Sài Gòn chuyển từ trung tâm thành phố Sài Gòn đặt tại làng Bình Hòa[7], tại vị trí ngày nay là trụ sở Ủy ban Nhân dân quận Bình Thạnh.

Ngày 24 tháng 8 năm 1876, hạt TP HCM đổi tên thành hạt Bình Hòa. Tuy nhiên, do người Pháp dễ xảy ra sự nhầm lẫn giữa hạt Bình Hòa và hạt Biên Hòa [ 6 ], ngày 16 tháng 12 năm 1885, hạt Bình Hòa đổi tên thành hạt Gia Định theo quyết định hành động của Thống đốc Nam Kỳ. Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi toàn bộ những hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 hạt tham biện Gia Định trở thành tỉnh Gia Định. Tỉnh lỵ Gia Định vẫn đặt tại làng Bình Hòa .Ngày 1 tháng 1 năm 1911, tỉnh Gia Định chia thành bốn quận : Quận Thủ Đức, Nhà Bè, Gò Vấp và Hóc Môn. Vùng đất Bình Thạnh ngày này thuộc về tổng Bình Trị Thượng, quận Gò Vấp, tương ứng với 2 làng Bình Hòa Xã ( sáp nhập cả làng Bình Lợi Trung ) và Thạnh Mỹ Tây ( sáp nhập từ 3 làng Thạnh Đa, Phú Mỹ và Bình Quới Tây ). [ 6 ]Ngày 11 tháng 5 năm 1944, Toàn quyền Đông Dương ký nghị định tách 1 số ít vùng ( nằm kế cận Khu TP HCM – Chợ Lớn ) của tỉnh Gia Định để lập tỉnh Tân Bình. Tỉnh Tân Bình khi đó có duy nhất một quận là quận Châu Thành ( lập ngày 19 tháng 9 năm 1944 ). Làng Bình Hòa Xã và làng Thạnh Mỹ Tây khi đó thuộc thuộc tổng Bình Trị Thượng, quận Châu Thành, tỉnh Tân Bình .Tỉnh Tân Bình sống sót đến tháng 8 năm 1945 thì giải thể. Làng Bình Hòa Xã và làng Thạnh Mỹ Tây trở lại thuộc tổng Bình Trị Thượng, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định cho đến năm 1956. Cùng thời hạn đó, theo phân loại hành chính của chính quyền sở tại Việt Minh, thì làng Thạnh Mỹ Tây gọi là Hộ 19 và làng Bình Hòa Xã gọi là Hộ 20 [ 6 ] .

Thời Nước Ta Cộng hòa[sửa|sửa mã nguồn]

Sau năm 1956, những làng gọi là xã, trong đó có xã Bình Hòa Xã và xã Thạnh Mỹ Tây. Xã Bình Hòa Xã liên tục giữ vai trò là tỉnh lỵ tỉnh Gia Định cho đến năm 1975. Tuy nhiên, quận lỵ Gò Vấp lại đặt tại xã Hạnh Thông Xã .Từ năm 1962 chính quyền sở tại Nước Ta Cộng hòa bỏ dần, đến năm 1965 bỏ hẳn cấp hành chính tổng. Khi đó, xã Bình Hòa Xã và xã Thạnh Mỹ Tây trực tiếp thuộc quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định. Xã Bình Hòa Xã gồm 10 ấp đều mang địa điểm ” Bác Ái ” và đánh số kèm theo, từ Bác Ái 1 đến Bác Ái 10. Tương tự, xã Thạnh Mỹ Tây gồm 10 ấp đều mang địa điểm ” Nhất Trí ” và đánh số kèm theo, từ Nhất Trí 1 đến Nhất Trí 10 .

Từ năm 1975 đến nay[sửa|sửa mã nguồn]

Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn – Gia Định được thành lập. Theo nghị quyết ngày 9 tháng 5 năm 1975 của Ban Chấp hành Đảng bộ Đảng Lao động Việt Nam thành phố Sài Gòn – Gia Định, xã Bình Hòa Xã và xã Thạnh Mỹ Tây cũ được tách ra khỏi quận Gò Vấp để thành lập quận Bình Hòa và quận Thạnh Mỹ Tây cùng trực thuộc thành phố Sài Gòn – Gia Định. Đồng thời, quận Bình Hòa chuyển 10 ấp cũ thành 10 phường trực thuộc, từ Bác Ái 1 đến Bác Ái 10. Tương tự, quận Thạnh Mỹ Tây chuyển 10 ấp cũ thành 10 phường trực thuộc, từ Nhất Trí 1 đến Nhất Trí 10.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức triển khai hành chánh thành phố TP HCM – Gia Định được sắp xếp lần hai ( theo quyết định hành động số 301 / UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố TP HCM – Gia Định ). Theo đó, sáp nhập quận Bình Hòa và quận Thạnh Mỹ Tây cũ để xây dựng quận mới có tên là quận Bình Thạnh. Lúc này, những phường cũ đều giải thể, lập những phường mới có diện tích quy hoạnh, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận Bình Thạnh có 28 phường, đánh số từ 1 đến 28 ( địa phận quận Bình Hòa cũ có 14 phường từ 1-14, địa phận quận Thạnh Mỹ Tây cũ có 14 phường từ 15-28 ) .Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố TP HCM – Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận Bình Thạnh trở thành quận thường trực Thành phố Hồ Chí Minh .

Ngày 26 tháng 8 năm 1982, theo Quyết định số 147-HĐBT[8] của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể 2 phường: 8 và 20, địa bàn các phường giải thể sáp nhập vào các phường kế cận. Đồng thời, điều chỉnh địa giới của 2 phường: 18 và 19 với số phường trực thuộc còn 26:

  • Giải thể phường 8 để sáp nhập vào phường 12 và phường 14
  • Giải thể phường 20 để sáp nhập vào phường 18
  • Sáp nhập một phần phường 18 vào phường 19

Ngày 27 tháng 8 năm 1988, theo Quyết định số 136-HĐBT[9] của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể 6 phường: 4, 9, 10, 16, 18 và 23; địa bàn các phường giải thể nhập vào các phường kế cận với số lượng phường trực thuộc còn 20 và sự phân chia đơn vị hành chính giữ ổn định cho đến nay:

  • Giải thể các phường 9, 10 và 18 để sáp nhập vào các phường khác:
    • Sáp nhập 15 tổ dân phố với 4.059 nhân khẩu của phường 9 và 15 tổ dân phố với 3.250 nhân khẩu của phường 10 vào phường 12; tách 12 tổ dân phố với 3.402 nhân khẩu của phường 12 để sáp nhập vào phường 14.
    • Tách 4 tổ dân phố với 945 nhân khẩu của phường 14 và 27 tổ dân phố với 8.442 nhân khẩu còn lại của phường 9 để sáp nhập vào phường 24.
    • Sáp nhập 22 tổ dân phố 5.372 nhân khẩu còn lại của phường 10 vào phường 11.
    • Tách 10 tổ dân phố với 3.895 nhân khẩu của phường 18 để sáp nhập vào phường 19.
    • Sáp nhập 34 tổ dân phố với 9.063 nhân khẩu còn lại của phường 18 vào phường 21.
  • Sáp nhập phường 3 và phường 4 thành phường 3.
  • Sáp nhập phường 15 và phường 23 thành phường 15.
  • Sáp nhập phường 16 và phường 17 thành phường 17 gồm 3527 nhân khẩu.
  • Tách 11 tổ dân phố với 2.741 nhân khẩu của phường 14 để sáp nhập vào phường 2.

Từ thuở khai hoang lập ấp cho đến khi nhà Nguyễn trực tiếp quản lý, nông nghiệp lúa nước là ngành kinh tế tài chính hầu hết của dân cư Bình Hoà – Thạnh Mỹ Tây, bên cạnh chăn nuôi và đánh cá .Dưới thời Pháp thuộc, nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế tài chính chủ yếu. Tuy nhiên, do ở vị trí địa lý thuận tiện có nhiều đường giao thông vận tải thủy bộ quan trọng lại ở TT tỉnh lỵ Gia Định nên thủ công nghiệp, thương nghiệp lại có điều kiện kèm theo tăng trưởng và mở mang, đã Open một số ít cơ sở công nghiệp nhỏ .Trong thập niên 1960, kinh tế tài chính Bình Hoà – Thạnh Mỹ Tây chưa có sự đổi khác. Đến thập niên 1970, những nhà tư bản trong và ngoài nước đã có góp vốn đầu tư, nhất là nghành công nghiệp. Vì thế, trong 5 năm trước sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, sản xuất công nghiệp tăng lên đáng kể. Nông nghiệp tụt hậu do đất đai bị thu hẹp để thiết kế xây dựng nhà cửa và thương nghiệp tăng trưởng tăng vọt nhằm mục đích Giao hàng cho một số lượng đông dân cư do quy trình đô thị hoá và quân sự hoá cưỡng chế .Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, trong quy trình Phục hồi, tái tạo và thiết kế xây dựng kinh tế tài chính theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, cơ cấu tổ chức kinh tế tài chính Bình Thạnh có sự chuyển dời. Kinh tế nông nghiệp đã lùi về vị trí thứ yếu và lúc bấy giờ chiếm một tỷ trọng rất nhỏ. Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp – dịch vụ – du lịch trở thành ngành kinh tế tài chính hầu hết, thôi thúc quy trình đô thị hoá nhanh gọn, làm biến hóa diện mạo kinh tế tài chính – văn hóa truyền thống xã hội của quận .Hiện nay trên địa phận quận Bình Thạnh đã hình thành một số ít khu đô thị mới như khu đô thị Đại Phúc River View, khu đô thị Bình Thạnh City Garden, khu đô thị Vinhomes Central Park, …Cao ốc The Landmark 81 cao nhất Thành phố và Nước Ta nằm trong khu đô thị Vinhomes Central Park, quận Bình Thạnh .
Bình Thạnh là một trong những khu vực có người cư trú khá cổ xưa của thành phố, nơi qui tụ của nhiều lớp dân cư qua những thời kỳ lịch sử hình thành ngày này. Ở Bình Thạnh, cho đến nay, hầu hết xuất hiện nhiều người từ Bắc, Trung, Nam đến sinh sống lập nghiệp. Chính thế cho nên mà những hoạt động giải trí văn hóa truyền thống vừa nhiều mẫu mã vừa phong phú. Những lớp dân cư xưa của Bình Thạnh đã đến đây tìm hiểu và khám phá, sinh nhai, trong hành trang của mình, văn hóa truyền thống như một nhu yếu quan trọng để sống và sống sót. Mặt khác, trong buổi đầu chinh phục vùng đất Bình Thạnh thời điểm ngày hôm nay, những người Bình Thạnh xưa đã phải chống chọi với bao nổi nguy khốn, khắc nghiệt của vạn vật thiên nhiên, hoạt động và sinh hoạt văn hóa truyền thống đã trở nên chỗ dựa thiết yếu. Bên cạnh nền văn hóa truyền thống vốn có, những lớp dân cư xưa ấy đã có thêm những nét văn hóa truyền thống mới phát sinh trong công cuộc khám phá, chinh phục vạn vật thiên nhiên và rồi để truyền lại cho con cháu thời điểm ngày hôm nay như một truyền thống cuội nguồn văn hóa truyền thống .

Đường phố của quận Bình Thạnh trước năm 1975[sửa|sửa mã nguồn]

Tổng lãnh sự quán những nước tại Bình Thạnh[sửa|sửa mã nguồn]

Quốc gia Địa chỉ
 Philippines 40/5 đường Phạm Viết Chánh, phường 19
 Sudan 194 đường Nơ Trang Long, phường 12

Khu du lịch Bình Quới trên bán đảo Thanh Đa là một khu du lịch sinh thái xanh tái hiện lịch sử khẩn hoang Nam Bộ. Tại đây hành khách được chiêm ngưỡng và thưởng thức cảnh làng quê, sông nước Nam Bộ thời kì khẩn hoang và được chiêm ngưỡng và thưởng thức những món ăn đặc sản nổi tiếng vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là nơi chụp ảnh cưới ưa thích của rất nhiều đôi uyên ương. Ngoài ra còn có Khu du lịch Văn Thánh ( ngay chân cầu Văn Thánh ) và Khu du lịch Tân Cảng ( dưới chân cầu Hồ Chí Minh ven sông TP HCM ) .

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

  • Trang web chính thức
  • Nguyễn Đình Tư, Bình Thạnh qua các giai đoạn lịch sử, Tạp chí Xưa và Nay.
  • Tôn Nữ Quỳnh Trân – Phan Huy Xu, Bình Thạnh xưa và nay, Tạp chí Xưa và Nay.

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh