Di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh là gì?

Khái niệm di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh 

Pháp lệnh di tích lịch sử năm 1984 lần đầu tiên đưa ra khái niệm về di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh. Theo đó, di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh được hiểu như sau: 

– Di tích lịch sử, văn hoá là những khu công trình kiến thiết xây dựng, khu vực, vật phẩm, tài liệu và tác phẩm có giá trị lịch sử, khoa học nghệ thuật và thẩm mỹ, giá trị văn hoá hoặc có tương quan đến những sự kiện lịch sử, quy trình tăng trưởng văn hoá, xã hội ;
– Danh lam thắng cảnh là những khu vực vạn vật thiên nhiên có cảnh đẹp hoặc có khu công trình kiến thiết xây dựng cổ đẹp nổi tiếng .

Như vậy, pháp luật quan niệm di tích lịch sử là những di tích có giá trị về mặt lịch sử, văn hoá, khoa học, nghệ thuật và liên quan đến quá trình phát triển văn hoá, xã hội của đất nước. Còn danh lam thắng cảnh là những khu vực có cảnh đẹp được mọi người biết đến và được thừa nhận rộng rãi. 

Tiếp đó, khái niệm di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh được Luật di sản văn hoá năm 2002 tiếp cận dưới góc nhìn là một thành tố của phạm trù di sản văn hoá và được hiểu như sau :
– Di tích lịch sử, văn hoá là khu công trình thiết kế xây dựng, khu vực và những di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc khu công trình, khu vực đó có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học ;
– Danh lam thắng cảnh là cảnh sắc vạn vật thiên nhiên hoặc khu vực có sự tích hợp giữa cảnh sắc vạn vật thiên nhiên với khu công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ và nghệ thuật, khoa học ( Điều 4 ) .
So sánh với khái niệm về di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh được đề cập trong Pháp lệnh di tích lịch sử năm 1984 thì khái niệm di tích lịch sử, văn hoá được xác lập trong Luật di sản văn hoá mang tính bao quát, rất đầy đủ hơn .
Điều này được biểu lộ ở những góc nhìn sau :
Thứ nhất, khái niệm di tích lịch sử, văn hoá được lao lý khái quát và rất đầy đủ hơn trong Luật di sản văn hoá. Di tích lịch sử, văn hoá không chỉ là những khu công trình thiết kế xây dựng, khu vực mà còn gồm có những di vật, cổ vật, bảo vật vương quốc của khu công trình, khu vực đó .
Thứ hai, khái niệm danh lam thắng cảnh được Luật di sản văn hoá xác lập trên hai phương diện : “ định tính ” ( có giá trị về mặt thẩm mỹ và nghệ thuật ) và “ định lượng ” ( có giá trị lịch sử, khoa học ). Như vậy, lần tiên phong Luật di sản văn hoá tiếp cận khái niệm danh lam thắng cảnh trong mối quan hệ hài hoà giữa cảnh sắc vạn vật thiên nhiên và khu công trình kiến trúc – mẫu sản phẩm phát minh sáng tạo của con người .
Thứ ba, Luật di sản văn hoá đưa ra những tiêu chuẩn đơn cử nhằm mục đích xác lập, “ nhận dạng ” di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh. Điều này tạo thuận tiện và thuận tiện hơn cho những cơ quan chức năng trong việc xác lập và xếp hạng những di tích. Cụ thể :
Di tích lịch sử, văn hoá phải có một trong những tiêu chuẩn sau đây :
– Công trình thiết kế xây dựng, khu vực gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu vượt trội trong quy trình dựng nước và giữ nước ;
– Công trình thiết kế xây dựng, khu vực gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùng dân tộc bản địa, danh nhân của quốc gia ;
– Công trình thiết kế xây dựng, khu vực gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu vượt trội của những thời kỳ cách mạng, kháng chiến ;
– Địa điểm có giá trị tiêu biểu vượt trội về khảo cổ ;
– Quần thể những khu công trình kiến trúc hoặc khu công trình kiến trúc đơn lẻ có giá trị tiêu biểu vượt trội về kiến trúc, nghệ thuật và thẩm mỹ của một hoặc nhiều quá trình lịch sử .
Danh lam thắng cảnh phải có một trong những tiêu chuẩn sau đây :
– Cảnh quan vạn vật thiên nhiên hoặc khu vực có sự tích hợp giữa cảnh sắc vạn vật thiên nhiên với khu công trình kiến trúc có giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật tiêu biểu vượt trội :
– Khu vực vạn vật thiên nhiên có giá trị khoa học về địa chất, địa mạo, địa lí, đa dạng sinh học, hệ sinh thái đặc trưng hoặc khu vực vạn vật thiên nhiên tiềm ẩn những dấu tích vật chất về những quy trình tiến độ tăng trưởng của toàn cầu ( Điều 28 ) .
Tóm lại, khái niệm di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh được Luật di sản văn hoá đề cập tương thích với những pháp luật về di sản văn hoá của Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá của Liên hợp quốc ( UNESCO ) và tương thích với yên cầu của công tác làm việc quản trị nhà nước về bảo vệ di sản văn hoá trong thời kì “ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ” quốc gia lúc bấy giờ .

Khái niệm đất có di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh

Trên thực tiễn, những di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh luôn có mối quan hệ ngặt nghèo với đất đai, nơi trên đó có di tích và vùng đất bao quanh, bảo vệ .
Chính từ cách tiếp cận này mà Pháp lệnh di tích lịch sử năm 1984 đã đưa ra lao lý về vùng đất bao quanh, bảo vệ di tích. Theo đó : Mỗi di tích lịch sử, văn hoá là bất động sản và danh lam thắng cảnh có từ một đến ba khu vực bảo vệ :
– Khu vực I là khu vực phải được bảo vệ nguyên trạng ,

– Khu vực II là khu vực bao quanh khu vực I được phép xây dựng những công trình nhằm mục đích tôn tạo di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh;

– Khu vực III là khung cảnh quan vạn vật thiên nhiên của di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh .
Như vậy, Pháp lệnh di tích lịch sử năm 1984 lao lý việc khoanh ba vùng bảo vệ di tích trên đây dựa trên những nguyên tắc khoa học của bảo tồn, kho lưu trữ bảo tàng nhằm mục đích bảo vệ và phát huy tốt hơn những giá trị của di tích .
Tuy nhiên, Pháp lệnh này lại chưa đề cập ý niệm đất di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh. Điều này làm giảm hiệu suất cao của công tác làm việc bảo vệ những di tích .
Chỉ đến khi Luật đất đai năm 1987 được phát hành, lần tiên phong khái niệm đất di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh mới được đề cập : “ Đất di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh là đất có di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh theo lao lý của pháp lý ” ( Điều 42 ) .
Như vậy, Luật đất đai năm 1987 ý niệm đất di tích dựa trên tiêu chuẩn là đất mà trên đó có những di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh đã được Nhà nước công nhận và xếp hạng. Không chỉ dừng lại ở việc đưa ra khái niệm về đất di tích, Luật đất đai năm 1987 còn lao lý chính sách quản lí và sử dụng loại đất này .
Điều đó có nghĩa, so với việc sử dụng những loại đất khác, khi người sử dụng đất muốn chuyển mục tiêu sử dụng đất họ chỉ cần có sự được cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất hoặc cho thuê đất đó .
Còn so với đất có di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh thì pháp lý lại pháp luật thủ tục chuyển mục tiêu sử dụng đất ngặt nghèo hơn .
Trong trường hợp cơ quan quản trị nhà nước về đất đai được cho phép chuyển đất có di tích lịch sử, văn hoá sang sử dụng vào mục tiêu khác nhưng người đứng đầu cơ quan quản trị nhà nước về văn hoá không chấp thuận đồng ý thì chủ công trình phải yêu cầu lên Hội đồng Bộ trưởng ( nay là nhà nước ) là cơ quan hành pháp cao nhất để quyết định hành động .
Mặc dù vậy, do sinh ra trong quá trình quy đổi chính sách quản lí khi chính sách quản lí kế hoạch hoá tập trung chuyên sâu, quan liêu, bao cấp chưa bị xóa bỏ trọn vẹn và cơ chế thị trường đang từng bước được xác lập nên 1 số ít pháp luật của Luật đất đai năm 1987 đã bị lỗi thời so với sự biến hóa nhanh gọn của tình hình kinh tế tài chính – xã hội quốc gia .
Vì vậy, Luật đất đai năm 1993 đã được phát hành | thay thế sửa chữa cho Luật đất đai năm 1987 và có những lao lý tương thích hơn với yên cầu của thực tiễn quản trị, sử dụng đất đai nói chung và đất di tích nói riêng trong nền kinh tế thị trường .
Theo đó, đất di tích được ý niệm như sau : “ Đất có di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng phải được bảo vệ khắt khe theo pháp luật của pháp lý ” .
So sánh với khái niệm đất di tích được đề cập trong Luật đất đai năm 1987 thì đất di tích mà Luật đất đai năm 1993 pháp luật có nội hàm “ thu hẹp hơn ” và đơn cử hơn, chỉ còn là “ di tích lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng .
Bên cạnh đó, pháp lý cũng lao lý đơn cử thẩm quyền xếp hạng di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh – một tiêu chuẩn rất quan trọng để nhận ra đất di tích lịch sử .
Theo đó quản trị Ủy Ban Nhân Dân cấp tỉnh quyết định hành động xếp hạng di tích cấp tỉnh ;
– Bộ trưởng Bộ văn hoá – thông tin quyết định hành động xếp hạng di tích vương quốc ;
– Thủ tướng nhà nước quyết định hành động xếp hạng di tích vương quốc đặc biệt quan trọng, quyết định hành động việc ý kiến đề nghị Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá của Liên hợp quốc xem xét đưa di tích tiêu biểu vượt trội của Nước Ta vào Danh mục di sản quốc tế ( Điều 30 Luật di sản văn hoá ) .
Bên cạnh việc xác lập những khu vực bảo vệ, Luật di sản văn hoá cũng pháp luật rất rõ quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm của tổ chức triển khai, cá thể là chủ sở hữu hoặc được giao quản lí di tích ( Điều 33 ) .
Như vậy, Luật di sản văn hoá đã xác lập rất rõ hai khu vực bảo vệ di tích so với ba khu vực của Pháp lệnh di tích lịch sử năm 1984 .
Quy định này của Luật di sản văn hoá tương thích với pháp luật của UNESCO là có hại khu vực ( vùng bảo vệ và vùng đệm ), giúp cho việc khoanh vùng phạm vi và bảo vệ đất đai của di tích có tính khả thi cao và tương thích với pháp lý quốc tế .

Các pháp luật về quản trị và sử dụng đất có di tích lịch sử, văn hóa truyền thống, danh lam thắng cảnh

Đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng hoặc được Ủy Ban Nhân Dân cấp tỉnh quyết định hành động bảo vệ thì phải được quản lí khắt khe theo pháp luật sau đây :

– Đối với đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh do tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư trực tiếp quản lí theo quy định của pháp luật về di sản văn hoá thì tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đó chịu trách nhiệm chính trong việc sử dụng đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh. 

– Đối với đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh không do tổ chức triển khai, hộ mái ấm gia đình, cá thể, hội đồng dân cư trực tiếp quản lí thì Ủy Ban Nhân Dân cấp xã nơi có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh chịu nghĩa vụ và trách nhiệm chính trong việc quản lí diện tích quy hoạnh đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh ;
– Đối với đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh bị lấn, bị chiếm, sử dụng không đúng mục tiêu, sử dụng trái pháp lý thì quản trị Ủy Ban Nhân Dân cấp xã nơi có đất có nghĩa vụ và trách nhiệm phát hiện, ngăn ngừa và giải quyết và xử lý kịp thời .
Trong trường hợp đặc biệt quan trọng thiết yếu phải sử dụng đất có di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh vào mục tiêu khác thì việc chuyển mục tiêu phải tương thích với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và phải có văn bản chấp thuận đồng ý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định hành động xếp hạng so với di tích lịch sử – văn hoá, danh lam thắng cảnh đó .

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh