Các nước thay đổi chữ viết như thế nào?

 – Một số nhà nghiên cứu ngôn ngữ trong nước cho biết, việc đề xuất cải tiến chữ viết tiếng Việt đã được nhiều học giả đề xuất từ lâu.

Các nhà nghiên cứu ngôn từ văn minh cũng đã đưa ra những yêu cầu sửa đổi chữ viết tiếng Việt trong khuôn khổ các hội thảo chiến lược chuyên ngành .
Theo GS. Ngô Như Bình, giảng viên tiếng Việt tại ĐH Harvard, Mỹ, 1 số ít vương quốc đã cải cách chữ viết của họ thành công xuất sắc như Indonesia ( 1972 ), Hà Lan ( 1980 và 2005 ), Pháp ( 1990 ), Na Uy ( 1981 và 2005 ), Đức ( 1996 ), Áo ( 1996 ) và Thụy Sĩ ( 1996 ) .

Tiếng Nga

Ông cho biết, việc cải cách chữ viết và chính tả tiếng Nga mở màn được luận bàn vào năm 1904. Năm 1917, chữ viết mới chính thức định hình và được sử dụng vào năm 1918. Tức là khởi thảo và triển khai dưới hai chính sách khác nhau, để người Nga có được bảng vần âm và quy tắc chính tả lúc bấy giờ. Tất nhiên, 1 số ít điểm các nhà Nga ngữ học còn tranh luận, nhưng chính tả tiếng Nga hiện hành về cơ bản thuận tiện hơn cách viết trước đó .

GS. Ngô Như Bình, giảng viên tiếng Việt tại ĐH Harvard, Mỹ. Ảnh: NVCC

Sau khi Liên Xô tan rã và các nước cộng hoà trong Liên Bang Xô-viết trở thành các nước độc lập, có 3 vương quốc đã biến hóa hàng loạt mạng lưới hệ thống chữ viết của họ, gồm có : Azerbaijan ( 1991 ), Turkmenistan ( 1991 ) và Uzbekistan ( 1992 ) .
Trước đó, chữ viết của họ dùng chữ Cyrillic, tiếng Nga là Кириллица, nay chuyển hẳn sang mạng lưới hệ thống chữ viết La-tinh .
“ Ngoài 3 nước trên ra, Kazakhstan đang thực thi cải cách theo hướng này. Kyrgystan đang bàn để đi vào thực thi. Ba nước Azerbaijan, Turkmenistan và Uzbekistan đã gật đầu ngân sách tốn kém nhằm mục đích mục tiêu triển khai triệt để cải cách chữ viết ” – ông nói .

GS. Bình đã nêu ra 9 thay đổi lớn trong tiếng Nga được thực hiện cách đây 100 năm.
1. Thay con chữ “Ѣ” bằng con chữ “Е”.
2. Thay con chữ “Ѳ” bằng con chữ “Ф”.
3. Thay con chữ “І” bằng con chữ “И”.
4. Bỏ dấu cứng “Ъ” khi nó đứng cuối từ và trong các từ ghép, nhưng vẫn giữ làm dấu phân
cách giữa các âm tiết.
5. Thống nhất cách viết tiền tố mà phụ âm cuối trước đó được thể hiện bằng hai con chữ
“З” hữu thanh và “С” vô thanh. Sau cải cách, con chữ “С” nhất luật xuất hiện trước phụ
âm vô thanh, còn con chữ “З” nhất luật xuất hiện trước phụ âm hữu thanh và nguyên
âm.
6. Thay biến tố của tính từ “-аго” bằng “-ого” trong tất cả các trường hợp, trừ sau các phụ
âm quặt lưỡi thì “–аго” thay bằng “-его”.
7. Thay biến tố của tính từ “-ыя” bằng “-ые”, “-ія” bằng “-ие”.
8. Thay “онѣ” bằng “они”, “однѣ” bằng “одни”, “однѣхъ” bằng “одних”, “однѣмъ” bằng
“одним”, “однѣми” bằng “одними”.
9. Thay hình thái cách hai số ít “-ея” như trong “нея” thành “-её” như trong “неё”.

Tiếng Đức

Cải cách tiếng Đức năm 1996 là sự đổi khác chính tả và dấu câu của tiếng Đức nhằm mục đích mục tiêu làm đơn giản hóa thứ tiếng này, giúp dễ học hơn mà không biến hóa đáng kể các quy tắc quen thuộc với những người sử dụng ngôn từ này .
Cuộc cải cách được dựa trên một hiệp định được ký kết tại Vienna vào tháng 7/1996 bởi các chính phủ nước nhà của các nước nói tiếng Đức, gồm Đức, Áo, Liechtenstein và Thụy Sỹ .

Một cuốn sách nói về việc cải cách tiếng Đức mà GS. Ngô Như Bình cung cấp

Việc cải cách chính tả trở thành bắt buộc trong trường học và các cơ quan công lập. Tuy nhiên, đã có một chiến dịch chống lại việc cải cách. Cuối cùng Tòa án Hiến pháp Liên bang của Đức đã được nhu yếu đưa ra mức độ cải cách .
Năm 1998, tòa án nhân dân công bố rằng, chính do không có luật kiểm soát và điều chỉnh chính tả nên bên ngoài trường học, dân cư hoàn toàn có thể tùy ý phát âm. Tháng 3/2016, Hội đồng Chính tả tiếng Đức đồng ý chấp thuận xóa bỏ những biến hóa gây tranh cãi nhất ra khỏi cải cách .
Những quy tắc mới tương quan tới sự tương ứng giữa các âm và vần âm, viết hoa, các từ riêng và từ nối, cách viết nối, dấu câu và dấu nối ở cuối dòng. Tên và họ không nằm trong những đổi khác này .

Một số ví dụ về sự đổi khác của tiếng Đức vào năm 1996 :
ß và ss : theo như cải cách, ß được coi là một vần âm riêng không liên quan gì đến nhau, chỉ Open sau các nguyên âm dài và nguyên âm đôi. Thông thường, trong tiếng Đức, các nguyên âm dài được theo sau bởi các phụ âm đơn và theo sau nguyên âm ngắn là phụ âm đôi .
Theo cách cũ, ß được viết thay cho “ ss ” nếu âm vị “ s ” thuộc về chỉ một âm tiết, do đó ở vị trí cuối và trước phụ âm, “ ss ” luôn được viết là ß, mà không nhờ vào vào độ dài của nguyên âm trước .
Theo cách mới, nguyên âm ngắn không khi nào được theo sau bởi ß. Điều này làm nó tương thích với cách viết 2 vần âm của các phụ âm ở đầu cuối khác ( – ch, – ck, – dt, – ff, – ll, – mm, – nn, – rr, – tt, – tz ) .
Vì thế, ví dụ như Fass [ fas ] – Fässer [ ˈfɛsɐ ], tương tự như như Ball [ bal ] – Bälle [ ˈbɛlə ] ; so với cách viết cũ : Faß – Fässer, ngược lại với Maß [ maːs ] – Maße [ ˈmaːsə ] hay Tal [ taːl ] – Täler [ ˈtɛːlɐ ] .
Cái được gọi là “ quy tắc s ” này chiếm hơn 90 % các từ được đổi khác trong cải cách năm 1996. Những biến hóa khác ít được sử dụng hơn và không phải trong văn bản nào cũng được sử dụng .

Ngoài ra, những phụ âm ba không bị cắt đi nữa, nhưng gạch nối thường được sử dụng trong những trường hợp này. Ví dụ như, trước kia viết là “schiffahrt” thì giờ viết là “Schifffahrt” – được ghép từ Schiff (tàu) + Fahrt (hành trình).

Những từ có 3 chữ “ s ” được Open tiếp tục hơn các phụ âm ba khác, trong khi theo cách cũ, chúng chưa khi nào Open. Ví dụ : Flußschiffahrt → Flussschifffahrt, Mißstand → Missstand .
Phụ âm đôi Open sau nguyên âm ngắn ở cuối từ. Ví dụ : As → Ass do tại số nhiều của nó là Asse ; Stop → Stopp vì động từ là stoppen .
Thay đổi nguyên âm từ “ e ” sang “ ä ”. Ví dụ : Stengel → Stängel .
Ngoài ra còn một số ít đổi khác khác nhằm mục đích vô hiệu một số ít trường hợp đặc biệt quan trọng hoặc được cho phép cách viết thay thế sửa chữa. Một số từ mượn chuyển sang cách viết gần với chuẩn mực tiếng Đức hơn. Cụ thể, các hậu tố – phon, – phot, và – graph hoàn toàn có thể được viết bằng “ f ” hoặc “ ph ” .
Cách viết hoa và từ ghép cũng là 2 phần nằm trong cải cách tiếng Đức .
Trước kia, danh từ ghép thường được ghép thành một từ, nhưng một số ít từ ghép sau khi cải cách được tách ra. Danh từ và động từ thường được tách ra, ví dụ như “ radfahren → Rad fahren ” ( đi xe đạp điện ) .
Động từ vô định được sử dụng với động từ có ngôi được tách ra, ví dụ “ spazierengehen → spazieren gehen ” ( đi dạo ) .

Tháng 9/2016, Pháp yêu cầu những thay đổi về cách phát âm phải được xuất bản trong các cuốn sách giáo khoa và từ điển.

Tiếng Pháp

Với tiếng Pháp, từ tháng 9/2016, cách phát âm mới đã được nhu yếu xuất bản trong các cuốn sách giáo khoa và từ điển .
Sự đổi khác này đã thổi bùng lên những phẫn nộ trong dư luận Pháp sau khi một cơ quan kiểm duyệt ngôn từ chấp thuận đồng ý đổi khác cách phát âm của tối thiểu 2.400 từ tiếng Pháp nhằm mục đích làm đơn giản hóa ngôn từ này .
Sự đổi khác này đã được đồng ý chấp thuận bởi cơ quan kiểm duyệt ngôn từ chính thức của nước Pháp – Académie française vào năm 1990, nhưng đến tháng 9 / năm nay mới được xuất bản trong các cuốn sách giáo khoa và từ điển .
Thay đổi khiến người dân nước này khó chịu nhất là việc vô hiệu dấu mũ truyền thống cuội nguồn ( ^ ). Nó sẽ không còn Open trên các nguyên âm như “ i ” và “ u ” ở 1 số ít từ nhất định .
Từ “ coût ” ( Ngân sách chi tiêu ) sẽ mất dấu mũ và trở thành “ cout ”. Những từ khác cũng bị mất dấu mũ như : s’entra îner ( rèn luyện ), maîtresse ( giáo viên ) và trớ trêu thay là cả từ disparaître ( biến mất ) .
Tuy nhiên, dấu mũ không bị vô hiệu trọn vẹn ở tổng thể các từ. Nó vẫn Open trên các âm “ o ”, ví dụ như từ “ khách sạn ”. Nó cũng được giữ trong từ “ sûr ”, do tại nếu bỏ dấu mũ, nó sẽ đổi khác nghĩa trọn vẹn từ “ chắc như đinh, nhất định ” sang “ trên đầu của … ”
Những đổi khác khác gồm có việc bỏ dấu gạch nối ở những từ như “ week-end ”, để trở thành “ weekend ” và “ porte-monnaie ” ( cái ví ) thành “ portemonnaie ” .
Từ “ củ hành ” trong tiếng Pháp cũng là một trong số những từ bị biến hóa bằng cách bỏ chữ “ i ”, từ “ oignon ” thành “ ognon ” .
Việc biến hóa này không có nghĩa là sẽ chấm hết ngay lập tức cách viết cũ. Theo tờ Le Monde, các nhà xuất bản sẽ được phép lựa chọn giữa cách viết mới và cũ, và các giáo viên cũng không phạt học viên nếu các em liên tục sử dụng các viết cũ .
Mặc dù vậy, những biến hóa vẫn gây ra sự phẫn nộ trong dư luận nước Pháp với hàng ngàn lời ca thán, sự vô vọng trên mạng xã hội .
“ Cải cách chính tả ” là chủ đề được bàn luận nhiều nhất trên Twitter vào thời gian đó. Nhiều người dùng lập luận rằng những đổi khác này làm tầm thường hóa, đơn giản hóa tiếng Pháp. Một người dùng Twitter từng nhận xét : “ Đơn giản hóa nghĩa là nghèo nàn hơn. Ngôn ngữ đẹp và giàu chính vì nó phức tạp ” .
Thậm chí, các chính trị gia cũng nhảy vào cuộc tranh luận này. Phó quản trị Đảng Mặt trận Quốc gia Pháp nói rằng “ tiếng Pháp là linh hồn của tất cả chúng ta ”, trong khi Thị trưởng thành phố Nice – Christian Estrosi – còn gọi những cải cách này là “ vô lý ” .

Tuy nhiên, những thay đổi này không hoàn toàn là sự tuyệt vọng đối với nhà các nhà truyền thống Pháp. Bởi vì theo đó, một số từ hiện đại sẽ được thay đổi theo các quy tắc ngữ pháp tiếng Pháp trong một nỗ lực nhằm “Pháp hóa” các từ mượn từ tiếng Anh.

Ví dụ như từ “ Des misses ” và “ revolver ” sẽ đổi thành “ des miss ” và “ revolver ”, và “ leader ” trở thành “ leaduer ” .

Nguyễn Thảo

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh