Quảng Ngãi: Nhiều di tích trở thành “phế tích”

(Baoquangngai.vn)- Quảng Ngãi là địa phương có nhiều di tích lịch sử, văn hóa, có ý nghĩa rất lớn trong đời sống tinh thần và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ. Tuy nhiên, hiện nay nhiều di tích đã trở thành “phế tích”, không có khả năng phục hồi. 

Di tích thành phế tích

Một bãi cỏ lau chi chít gai gốc thi nhau mọc tua tủa, chi chít cao nghều đầu người. Không cọc mốc, không phù điêu, càng đi sâu vào trong, dù ” căng ” cả mắt xuyên lau lách, vạch bụi rậm, nhưng rất khó hoàn toàn có thể tìm thấy dấu tích để chứng tỏ nơi đây là di tích lịch sử .

Ngoại trừ những cụ cao niên trong làng, không ai biết đây là di tích thắng lợi Giá Vực tại xã Ba Vì, huyện Ba Tơ. Một thắng lợi vang dội góp thêm phần giải phóng Quảng Ngãi, làm ra Đại thắng mùa xuân năm 1975, thống nhất quốc gia. Cách đây 25 năm, thắng lợi Giá Vực là 1 trong 12 di tích được Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Quảng Ngãi ra quyết định hành động bảo vệ .

Ông Trần Xuân Mộc, người trực tiếp tham gia trận đánh Giá Vực không khỏi xót xa. “ Di tích giờ không còn gì, thiết kế xây dựng khu dân cư hết rồi. Rất cần thiết kế xây dựng di tích để con cháu đời sau thấy được cha ông nó đã làm nên lịch sử như thế nào ? ” .

Nhìn đám cỏ um tùm này, không ai biết đây là di tích lịch sử cấp tỉnh Giá Vực, tại xã Ba Vì, huyện Ba Tơ.

Nằm giữa đồng không hiu quanh, con đường ruộng dẫn vào di tích lịch sử đền Văn Thánh ở xã Đức Chánh ( Mộ Đức ) lầy lội, mùa mưa chẳng khác gì “ ốc đảo ”. Khuôn viên di tích, bia mộ đã bị sụt lún, hoang tàn, đổ nát, cây cối sum sê .

Tại di tích chùa Ông ở xã Nghĩa Hòa ( Tư Nghĩa ) cũng đang bị xâm hại nặng nề. Quần thể di tích này được quy hoạch quản trị, bảo vệ trên diện tích quy hoạnh hơn 4.000 mét vuông. Một phần diện tích quy hoạnh đất chùa đã “ biến ” thành đất nhà ở .

Ủy Ban Nhân Dân tỉnh cũng đã nhiều lần nhu yếu huyện Tư Nghĩa kiểm tra, giải quyết và xử lý việc xâm hại khu vực bảo vệ di tích, nhưng đến nay, đã hơn 10 năm vẫn chưa có “ động tĩnh ” trong khi di tích ngày càng xuống cấp trầm trọng nghiêm trọng .

Phó quản trị Ủy Ban Nhân Dân huyện Tư Nghĩa Bùi Văn Tiến cho biết, 2 hộ dân có nhà ở nằm trong khuôn viên chùa đã ưng ý sơ tán. Cái vướng lúc bấy giờ là cấp giấy ghi nhận quyền sử dụng đất so với chùa Ông rồi mới tính đến chuyện tôn tạo .

Di tích đền Văn Thánh.

Theo quy định phải thay đổi tên gọi Ban hộ tự thành Ban quản lý. Huyện, xã đã nhiều lần làm việc với Ban hộ tự chùa Ông, đã 5 năm qua vẫn chưa thành lập được Ban quản lý di tích. 

Cần có giải pháp bảo vệ, tôn tạo

Từ năm 2013 đến 2017, toàn tỉnh có 66 di tích đã được sửa chữa thay thế, tôn tạo với tổng kinh phí đầu tư gần 70 tỷ đồng. Tuy nhiên, còn rất nhiều di tích cấp tỉnh và vương quốc xuống cấp trầm trọng cần được góp vốn đầu tư sửa chữa thay thế, tôn tạo .

Trong đó, 1 di tích vương quốc đặc biệt quan trọng, 14 di tích di tích cấp vương quốc, 30 di tích cấp tỉnh, 20 di tích đã được Ủy Ban Nhân Dân tỉnh ra quyết định hành động bảo vệ. Có 106 di tích đã được Ủy Ban Nhân Dân tỉnh ra quyết định hành động bảo vệ cần được viết lại lý lịch, bổ trợ tập ảnh khảo tả, đo đạc số hóa map khoanh vùng những khu vực bảo vệ theo tọa độ .

Đặc biệt, có 12 di tích đã được Ủy Ban Nhân Dân tỉnh ra quyết định hành động bảo vệ đã bị xâm phạm nghiêm trọng, không có năng lực phục sinh và phát huy giá trị .

Theo Phó trưởng phòng VH – TT huyện Ba Tơ Nguyễn Quang Tấn, huyện có rất nhiều di tích, nằm ngoài vạn vật thiên nhiên, không trùng tu nên xuống cấp trầm trọng, hư hỏng là tất yếu. Các di tích vương quốc đặc biệt quan trọng mới chỉ có bằng công nhận, cần có đề án chỉnh trang, sửa chữa thay thế để phát huy giá trị của di tích .

Di tích chùa Ông bị xâm hại nghiêm trọng.

Thiếu kinh khủng, nghĩa vụ và trách nhiệm trong bảo vệ di tích lịch sử – văn hóa truyền thống từ tỉnh đến cơ sở ; những quy hoạch, đề án bảo tồn và phát huy giá trị di tích chưa hoàn thành xong ; chưa có giải pháp kêu gọi, quản trị, sử dụng nguồn lực để bảo vệ, phát huy giá trị di tích … là những nguyên do chính dẫn đến việc nhiều di tích bị xâm hại, xuống cấp trầm trọng trầm trọng .

Hiện việc góp vốn đầu tư tôn tạo di tích đang đương đầu với không ít thử thách khi nguồn kinh phí đầu tư lên tới hàng trăm tỷ đồng. Do đó, xã hội hóa là thiết yếu, nhằm mục đích phát huy sức mạnh hội đồng, nâng cao ý thức bảo vệ, phát huy giá trị di tích gắn với tăng trưởng du lịch. Dẫu vậy, việc góp vốn đầu tư, tôn tạo, phát huy giá trị của di tích cần hài hòa và hợp lý, bảo vệ mỹ quan, không ảnh hưởng tác động đến di tích .

Bài học gần đây nhất là tại Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng dù chưa được cấp phép nhưng cơ quan quản trị vẫn để “ mọc ” lên quán bida, khu đi dạo trẻ nhỏ, gây bức xúc trong dư luận. Vụ việc đã để lại một dấu hỏi lớn về nghĩa vụ và trách nhiệm quản trị di tích lịch sử, văn hóa truyền thống, danh lam thắng cảnh của ngành công dụng .

Bài, ảnh: C.P

Source: https://evbn.org
Category: Địa Danh