Mục Lục

Soạn bài Ôn tập văn học trung đại Việt Nam siêu ngắn

Soạn bài Ôn tập văn học trung đại Việt Nam

I. NỘI DUNG

Câu 1 (trang 76 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Quảng cáo

Bạn đang đọc: Soạn bài Ôn tập văn học trung đại Việt Nam siêu ngắn | Ngữ văn lớp 11

+ Biểu hiện của nội dung yêu nước trong văn học từ XVIII đến hết XIX :
– Chiến đấu, hi sinh để bảo vệ quốc gia, nỗi căm tức trước quân địch xâm lược .
– Đề ra những chủ trương, cải cách để kiến thiết xây dựng quốc gia .
– Yêu mến cảnh sắc của quê nhà quốc gia .
– Yêu nước lấy thương dân, từ bi làm gốc .
– Lo nghĩ cho vận mệnh dân tộc bản địa dù đã sống đời sống ẩn dật .
– Đau đáu, trăn trở trước sự nhố nhăng, ô hợp, đánh mất đi những giá trị truyền thống cuội nguồn .
+ Phân tích bộc lộ :
– Chạy giặc, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc ( Nguyễn Đình Chiểu ) :

Quảng cáo

→ Sự oán giận, căm thù kẻ xâm lược .
→ Tinh thần lao vào, chiến đấu hi sinh vì quê nhà, quốc gia .
– Xin lập khoa luật ( Nguyễn Trường Tộ ) : tác giả đề ra những cải cách, biến hóa để thiết lập một xã hội nghiêm minh, công minh, chí công vô tư .
– Bài ca cảnh sắc Hương Sơn ( Chu Mạnh Trinh ) :
→ Tình yêu vạn vật thiên nhiên .
→ Tư tưởng từ bi, nhân ái trong dựng nước, trị quốc .
– Câu cá mùa thu ( Nguyễn Khuyến ) :
→ Tình yêu vạn vật thiên nhiên .
→ Nỗi trăn trở, lo nghĩ cho vận mệnh dân tộc bản địa .
– Vịnh khoa thi Hương ( Trần Tế Xương ) : tác giả bộc lộ sự ghét bỏ, dị ứng trước sự nhố nhăng của thời đại đầu xã hội phong kiến thực dân đồng thời bộc lộ sự trăn trở, lo ngại trước tương lai của quốc gia .

Câu 2 (trang 76 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Quảng cáo

+ Nói văn học từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX Open trào lưu nhân đạo chủ nghĩa vì : nhiều tác giả đề cập đến tư tưởng nhân đạo trong tác phẩm của mình, lấy tư tưởng này làm tư tưởng biểu lộ TT .
+ Biểu hiện của trào lưu nhân đạo chủ nghĩa : Đề cao truyền thống cuội nguồn đạo lí, chứng minh và khẳng định quyền sống của con người, khẳng định chắc chắn con người cá thể .
+ Vấn đề cơ bản nhất của nội dung nhân đạo : Khẳng định quyền sống của con người .
– Truyện Kiều ( Nguyễn Du ) : Khắc họa số phận lưu lạc, đau đớn của Thúy Kiều, từ đó lên tiếng đòi quyền sống cho những người phụ nữ trong xã hội phong kiến, đòi công minh cho những số phận tài hoa bạc mệnh .
– Chinh phụ ngâm ( bản diễn nôm của Đoàn Thị Điểm ) : bày tỏ khát khao niềm hạnh phúc của con người, đặc biệt quan trọng là người phụ nữ, lên án chiến tranh phong kiến .
– Thơ Hồ Xuân Hương : bày tỏ khao khát niềm hạnh phúc vẹn tròn của con người .
– Trích đoạn Truyện Lục Vân Tiên ( Nguyễn Đình Chiểu ) : đòi lẽ công minh cho những người tốt, cho những người chính trực .

Xem thêm: Sách Giải Bài Tập Toán Lớp 11 Luyện Tập (trang 31-32) (Nâng Cao)

– Thương vợ ( Trần Tế Xương ) : biểu lộ mong ước mang lại cho vợ, con một đời sống .
– Khóc Dương Khuê ( Nguyễn Khuyến ) : bộc lộ tiếng lòng dành cho người bạn tri kỉ, khẳng định chắc chắn tình cảm, lòng nhân giữa con người với con người .

Câu 3 (trang 77 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Giá trị hiện thực của đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh :
+ Khắc họa bức tranh đời sống xa hoa, phong phú trong phủ Chúa .
+ Lật tẩy thực chất của đời sống xa hoa nơi đây .
+ Thái độ, quan điểm của tác giả : phê phán .

Câu 4 (trang 77 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

+ Giá trị nội dung thơ văn Nguyễn Đình Chiểu :
– Chủ nghĩa yêu nước : thương dân, nhân nghĩa .
– Nội dung giáo huấn : về lẽ ghét thương ở đời, về những phẩm chất đạo đức, đạo lí sống .
+ Giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật thơ văn Nguyễn Đình Chiểu :
– Tác phẩm đậm sắc tố Nam Bộ ( từ ngữ địa phương, hình ảnh thân thiện, … )
+ Cho đến Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, lần tiên phong trong thơ văn xuất hiện hình tượng người nông dân, còn là người nông dân nghĩa sĩ .
Hình tượng người nông dân nghĩa sĩ hiện lên cao quý, lớn lao, xinh xắn như những bậc trượng phu, anh hùng hảo hán, là tượng đài bi tráng, bất tử về lòng yêu nước .

II. PHƯƠNG PHÁP

Câu 1 (trang 77 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Bảng thống kê tác giả, tác phẩm :

STT	Tên tác giả	Tên tác phẩm	Những điểm cơ bản về ND và NT
1	Lê Hữu Trác	Vào phủ chúa Trịnh	ND: Phản ánh hiện thực cuộc sống xa hoa nơi phủ Chúa. NT: ngòi bút tự sự kết hợp miêu tả chi tiết, quan sát tỉ mỉ, trung thực.
2	Hồ Xuân Hương	Tự tình (Bài II)	ND: Số phận hẩm hiu, dở dang của người phụ nữ, khát vọng hạnh phúc mãnh liệt. NT: Từ ngữ độc đáo kết hợp ngôn ngữ bình dân và bác học, giàu sắc thái biểu cảm.
3	Nguyễn Khuyến	Câu cá mùa thu	ND: Bức tranh mùa thu ở miền quê; tình yêu thiên nhiên và nỗi trăn trở vì vận nước. NT: Miêu tả tinh tế, gieo vần lạ, thủ pháp lấy động tả tĩnh.
4	Trần Tế Xương	Thương vợ	ND: Hình ảnh đẹp đẽ về bà Tú, tiếng chửi đời chửi mình, lời tự giễu của nhà thơ. NT: bút pháp trào lộng, tự trào, từ ngữ giản dị, vận dụng ca dao.
5	Nguyễn Công Trứ	Bài ca ngất ngưởng	ND: Thái độ sống ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ. NT: thể thơ hát nói phóng khoáng, tự do, điệp từ.
6	Cao Bá Quát	Bài ca ngắn đi trên bãi cát	ND: Phản ánh con đường danh lợi tầm thường, thiếu thực chất. NT: điệp từ, điệp ngữ, ẩn dụ, xây dựng hình tượng thơ độc đáo.
7	Nguyễn Đình Chiểu	Lẽ ghét thương	ND: Lẽ ghét và lẽ thương ở đời, tư tưởng của nhà thơ về thương và ghét. NT: liệt kê kết hợp với điệp từ, sử dụng một loạt điển cố điển tích.
8	Nguyễn Đình Chiểu	Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc	ND: Vẻ đẹp bi tráng và bất từ của hình tượng người nông dân nghĩa sĩ; tình cảm xót xa, ngợi ca của tác giả. NT: thể văn biền ngẫu, ngôn từ đậm sắc thái Nam Bộ, kết hợp giữa bình dân và bác học, giàu cảm xúc.
9	Ngô Thì Nhậm	Chiếu cầu hiền	ND: Thái độ, đường lối cầu hiền; tư tưởng và tấm lòng của vua Quang Trung. NT: ngòi bút lập luận thuyết phục, sắc bén, giọng điệu vừa mềm mỏng vừa cứng rắn

Câu 2 (trang 77 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

+ Một số tác phẩm có tên gắn với tên thể loại : Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Chiếu cầu hiền, Bình Ngô đại cáo, Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Hoàng lê nhất thống chí, Thượng kinh kí sự, …
+ Đặc điểm hình thức nghệ thuật và thẩm mỹ thơ Đường luật : niêm luật ngặt nghèo, đăng đối phù hợp .
Tính chất đối trong thể thất ngôn bát cú :
– Đối âm – Luật bằng / trắc ( luật của bài thơ dựa trên chữ thứ 2 của câu tiên phong ) ; chữ thứ 2 và chữ thứ 6 của một câu phải có cùng thanh và đối thanh với chữ thứ 4 .
– Đối ý : ý nghĩa, từ loại ở hai câu 3-4 và 5-6 phải đối nhau .
Tác dụng của phép đối : Tạo nên sự đăng đối, cân xửng, khuôn thước, chuẩn mực cho thể thơ, tạo ra sự hòa giải về thanh điệu, ý nghĩa .
+ Đặc điểm của thể văn tế : gắn với phong tục tang lễ, bố cục tổng quan bốn phần : Lung khởi – Thích thực – Ai vãn – Kết .
Thể hiện trong Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc :
Phần 1 ( từ đầu đến “ tiếng vang như mõ ” ) – phần Lung khởi : Khái quát về cuộc sống những người nghĩa sĩ Cần Giuộc .
Phần 2 ( từ “ Nhớ linh xưa ” đến “ tàu đồng súng nổ ” ) – phần Thích thực : Kể lại cuộc sống, công đức của những người nghĩa sĩ .
Phần 3 ( từ “ Ôi ! ” đến “ cơn bóng xế dật dờ trước ngõ ” ) – phần Ai vãn : Lời thương tiếc trước sự ra đi của người đã khuất .
Phần 4 ( đoạn còn lại ) – phần Kết : Lòng biết ơn, sự chứng minh và khẳng định so với những công lao, phẩm tiết của những người nghĩa sĩ .
+ Đặc điểm của thể hát nói : là văn bản ngôn từ, phần lời của một bài hát nói, tiềm ẩn những tình cảm tự do, phóng khoáng, tự do, linh động trong hình thức bộc lộ .Thể hiện trong Bài ca ngất ngưởng :
– Nội dung : nói về thái độ sống ngất ngưởng, đi ngược với thói thường ở đời, không gì trói buộc được của Nguyễn Công Trứ .
– Nghệ thuật : hình thức tự do linh động, câu thơ dài ngắn xen kẽ, nhịp thơ biến hóa, vần không cố định và thắt chặt .

Ý nghĩa

Bài ôn tập mạng lưới hệ thống lại những kỹ năng và kiến thức cơ bản về văn học Việt Nam trung đại đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 11, rèn luyện, tu dưỡng năng lượng đọc – hiểu văn bản văn học, nghiên cứu và phân tích văn bản theo những Lever cho học viên .
Xem thêm những bài Soạn bài lớp 11 ngắn gọn, hay khác :

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 11 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại thông minh, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .