Mục Lục

Ôn tập tiếng Việt cuối học kì I – Ngữ văn lớp 6

Bạn đang đọc: Ôn tập tiếng Việt cuối học kì I – Ngữ văn lớp 6

Ôn tập tiếng Việt cuối học kì I – Ngữ văn lớp 6

A. Nội dung bài học

1. Cấu tạo từ của Tiếng Việt

• TIẾNG là đơn vị cấu tạo nên từ.

• TỪ là đơn vị nhỏ nhất dùng để đặt câu.

• TỪ ĐƠN : Từ do một tiếng tạo thành .VD: cây, đứng, đẹp, vui…

• TỪ PHỨC: Từ do 2 hoặc nhiều tiếng tạo thành. VD : trồng trọt, sách vở, xinh xắn, hợp tác xã, chủ nghĩa xã hội…

• TỪ LÁY : Là từ phức mà giữa các tiếng có quan hệ láy âm. VD : Khanh khách, Xinh xinh, long lanh, lom khom…

• TỪ GHÉP :Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.

2. Nghĩa của từ

• NGHĨA CỦA TỪ là nội dung( sự vật,tính chất,hoạt động, quan hệ…)mà từ biểu thị.

• NGHĨA GỐC là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hình thành nên các nghĩa khác

• NGHĨA CHUYỂN là nghĩa được hình thành trên cơ sở của nghĩa gốc

VD : Mũi ( DT )

1. Bộ phận nhô cao ở mặt người và động vật, là cơ quan để thở và ngửi. ( Nghĩa gốc )

2. Bộ phận có đầu nhô ra ở phía trước của một số vật : mũi thuyền mũi kéo, mũi giầy…( Nghĩa chuyển )

3. Mỏm đất nhô ra biển : mũi Cà Mau ( Nghĩa chuyển)

• GIẢI NGHĨA TỪ : Có thể giải nghĩa từ bằng 2 cách chính :

+ Trình bày khái niệm mà từ bộc lộ. VD : Trạng nguyên : học vị cao nhất trong mạng lưới hệ thống thi tuyển chữ Hán ngày trước .
+ Đưa ra những từ đồng nghĩa tương quan hoặc trái nghĩa với từ cần lý giải
VD : Lẫm liệt : hùng dũng, oai nghiêm

3. Phân loại từ theo nguồn gốc

• TỪ THUẦN VIỆT : là những từ do nhân dân ta tự sáng tạo ra ( phần lớn là từ đơn,biểu thị các sự vật, hành động, trạng thái ,tính chất sinh hoạt trong nền kinh tế nông nghiệp) VD: Lúa, ngô. khoai, sắn, nhanh, chậm,cày ,cuốc, mua, bán, vui, buồn…

• TỪ MƯỢN : Là những từ vay mượn của tiếng nước ngoài đẻ biểu thị những sự vật,hiện tượng,đặc điểm …mà tiếng Việt chưa có từ thật thích hợp để biểu thị.

– Từ mượn tiếng Hán là bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong tiếng Việt .
– Từ mượn của những ngôn từ khác : Pháp, Anh, Nga …

4. Lỗi dùng từ :

• LỖI LẶP TỪ : Sự dùng từ trùng lặp gây cảm giác nặng nề nhàm chán.

• LỖI LẪN LỘN CÁC TỪ GẦN ÂM: VD : Tham quan- thăm quan, hủ tục – thủ tục…

• LỖI DÙNG TỪ KHÔNG ĐÚNG NGHĨA.

5. Từ loại và cụm từ

• DANH TỪ

+ Khái niệm : Danh từ là những từ chỉ người, vật, hiện tượng kỳ lạ, khái niệm .
+ Khả năng phối hợp : tích hợp với số từ, lượng từ ở phía trước, chỉ từ và một số ít từ khác ở phía sau để tạo thành cụm danh từ .
+ Chức vụ ngữ pháp : Chủ yếu làm chủ ngữ, khi làm vị ngữ cần có từ là đứng trước .
+ Phân loại : Danh từ chỉ đơn vị chức năng tự nhiên và danh từ chỉ đơn vị chức năng quy ước

• CỤM DANH TỪ :

+ Khái niệm : Là loại tổng hợp từ do danh từ và 1 số ít từ ngữ nhờ vào nó tạo thành .
+ Mô hình cụm DT :

• ĐỘNG TỪ

+ Khái niệm : Là những từ chỉ hành vi, trạng thái của sự vật .
+ Khả năng phối hợp : Thường phối hợp với những từ đã, sẽ, đang, không, chưa, chẳng, hãy, đừng, chớ, cũng, vẫn, cứ, còn … để tạo thành cụm động từ
+ Chức vụ ngữ pháp : Chủ yếu là làm vị ngữ. Khi làm chủ ngữ ĐT mất năng lực tích hợp với những từ đã, sẽ. đang … .
+ Phân loại : ĐT tình thái ( thường yên cầu ĐT khác đi kèm ) và ĐT chỉ hành vi, trạng thái .

• CỤM ĐỘNG TỪ :

+ Khái niệm : Là loại tổng hợp từ do động từ với 1 số ít từ ngữ nhờ vào nó tạo thành .
+ Cấu tạo phức tạp hơn động từ nhưng hoạt động giải trí trong câu giống như động từ .
+ Mô hình cụm ĐT : 3 phần : Phần trước phần TT và phần sau

• TÍNH TỪ

+ Khái niệm : TT là những từ chỉ đặc thù, đặc thù của sự vật, hành vi, trạng thái …
+ Khả năng tích hợp : Có thể tích hợp với những từ đã, sẽ, đang, rất, hơi, quá, lắm … để tạo thành cụm tính từ. Kết hợp hạn chế với hãy, đừng, chớ
+ Chức vụ ngữ pháp : Có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu. Khả năng làm vị ngữ cuả TT hạn chế hơn ĐT
+ Phân loại : TT chỉ đặc thù tương đối. ( Có thể tích hợp với từ chỉ mức độ : rất, hơi, quá … ) và TT chỉ đặc thù tuyệt đối. ( Không thể phối hợp với từ chỉ mức độ )

• CỤM TÍNH TỪ :

+ Mô hình cụm tính từ gồm phần trước, phần TT và phần sau
+ Trong cụm tính từ : Các phụ ngữ ở phần trước hoàn toàn có thể biểu thị quan hệ thời hạn ; sự tiếp nối tựa như, mức độ của đặc thù, đặc thù ; sự chứng minh và khẳng định hay phủ định. Các phụ ngữ ở phần sau hoàn toàn có thể biểu lộ vị trí ; sự so sánh ; mức độ, khoanh vùng phạm vi hay nguyên do của đặc thù, đặc thù ; …

• SỐ TỪ : Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật. Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ. Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ.

• LƯỢNG TỪ : là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật. Có 2 nhóm lượng từ :

– Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể : cả, toàn bộ, hết thảy, hàng loạt …
– Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp ( những, những, mấy … ) hay phân phối ( mọi, mỗi, từng … )

• CHỈ TỪ : Là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian.Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm DT, ngoài ra nó còn làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ của câu .

B. tự luyện

Bài 1: Em hãy sửa lại những từ ngữ sau để đúng chính tả

1. Gai gắt
2. Tre trở
3. Dụng xuống
4. Sương rồng
5. Trọi gà
6. Nghi nhớ

7.Lãng mạng

Xem thêm: Giải vở bài tập địa lý 6 (giai-vo-bai-tap-dia-li-6)

8. Khoảng khắc

Gợi ý

1. Gay gắt
2. Rụng xuống
3. Xương rồng
4. Chọi gà
5. Ghi nhớ
6. Lãng mạn
7. Khoảnh khắc

Bài 2: Chọn các từ thích hợp điền vào chỗ trống:

a. Bàng hoàng / sợ hãi .
….. : ngẩn người ra, choáng váng đến mức như không còn ý thức được gì nữa .
b. Khẩn thiết / khẩn khoản .
….. : nài nỉ một cách tha thiết để người khác gật đầu nhu yếu của mình .
c. Tận tụy, tận tình .
….. : hết lòng, rất là với việc làm, không ngại gian nan, khó khăn vất vả .
d. nhanh gọn / nhanh nhảu .
……. : nhanh trong nói năng, việc làm, không để người khác phải chời đợi .
e.minh mẫn, minh bạch .
…… : có năng lực nhận thức nhanh và rõ ràng, ít nhầm lẫn .

Gợi ý:

a. bàng hoàng
b. khẩn khoản
c. tận tụy
d.nhanh nhảu
e.minh mẫn

Bài 3: Tìm số từ trong câu sau và giải thích ý nghĩa của nó:

Dù ai nói ngả nói nghiêng
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân
( ca dao )

Gợi ý:

– Số từ : “ ba ”
– Ý nghĩa : số nhiều, sự chắc như đinh .

Bài 4: Điền vào chỗ trống trong các câu sau:

a. Thân em như … lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?
( Ca dao )
b. Mẹ em mua biếu bà nội một … áo lụa .
c. Ngoài thềm rơi … la đa
Tiếng rơi rất mỏng dính như là rơi nghiêng .
( Trần Đăng Khoa )

Gợi ý:

a. dải
b. tấm
c. chiếc

Bài 5: Tìm danh từ trong hai đoạn văn sau:

a. Bấy giờ, ở vùng núi cao phương Bắc, có nàng Âu Cơ thuộc dòng họ Thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần. Nghe tiếng vùng đất Lạc có nhiều hoa thơm cỏ lạ, nàng bèn tìm đến thăm. Âu Cơ và Lạc Long Quân gặp nhau, đem lòng yêu nhau rồi trở thành vợ chồng, cùng chung sống trên cạn ở hoàng cung Long Trang .
( Con rồng cháu Tiên )
b. Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay, bác Tai, lão Miệng từ xưa vẫn sống với nhau rất thân thương .
( Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng )

Gợi ý:

Các danh từ trong hai đoạn văn trên :
a. núi cao, vùng, nàng, Âu Cơ, phương Bắc, dòng họ, Thần Nông, vùng đất, Lạc, hoa, cỏ, vợ chồng, hoàng cung, Long Trang, Lạc Long Quân, …
b. cô, bác, cậu, Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng

Bài 6: Cho các danh từ: bờ đê, cây tre, đồng lúa, đàn cò, dòng sông. Phát triển chúng thành cụm danh từ.

Gợi ý:

– Bờ đê ⇒ bờ đê thoai thoải
– Cây tre ⇒ những cây tre cứng cỏi
– Đồng lúa ⇒ đồng lúa bát ngát
– Đàn cò ⇒ một đàn cò trắng phau
– Dòng sông ⇒ một dòng sông hiền hòa, thơ mộng
Xem thêm tài liệu Ngữ văn lớp 6 phần Tiếng Việt và Tập làm văn tinh lọc, hay khác :
Xem thêm những loạt bài Để học tốt Ngữ văn lớp 6 hay khác :

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 6 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại cảm ứng, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .