Soạn bài Ôn tập phần Văn học (học kì 1)

Bạn đang đọc: Soạn bài Ôn tập phần Văn học (học kì 1) | Ngắn nhất Soạn văn 11

Soạn bài Ôn tập phần Văn học

Câu 1 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

* Văn học Nước Ta từ đầu thế kỉ XX đến cách mạng tháng Tám năm 1945 hình thành theo hai bộ phận và phân hóa thành nhiều dòng, vừa đấu tranh với nhau, vừa bổ trợ cho nhau để cùng tăng trưởng. Do đặc thù của một nước thuộc địa, chịu sự chi phối can đảm và mạnh mẽ và thâm thúy của quy trình đấu tranh giải phóng dân tộc bản địa, văn học từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 hình thành hai bộ phận : văn học công khai minh bạch và văn học không công khai minh bạch .

Quảng cáo

– Bộ phận văn học công khai minh bạch : là văn học hợp pháp sống sót trong vòng pháp lý của chính quyền sở tại thực dân phong kiến. Những tác phẩm này có tính dân tộc bản địa và tư tưởng lành mạnh nhưng không có ý thức cách mạng và ý thức chống đối trực tiếp với chính quyền sở tại thực dân. Phân hóa thành nhiều khuynh hướng :
+ Xu hướng văn học lãng mạn .
+ Xu hướng văn học hiện thực .
– Bộ phận văn học không công khai minh bạch là văn học cách mạng bí hiểm. Đây là bộ phận của văn học cách mạng và nó trở thành dòng chủ của văn học sau này .
* Văn học Nước Ta từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 tăng trưởng với một vận tốc rất là nhanh gọn. Nguyên nhân :
– Sức sống văn hóa truyền thống mãnh liệt mà hạt nhân là lòng yêu nước và niềm tin dân tộc bản địa, biểu lộ rõ nhất là sự trưởng thành và tăng trưởng của tiếng Việt và văn chương Việt .
– Sự thức tỉnh ý thức cá thể của những tầng lớp tri thức Tây học .
– Sự ảnh hưởng tác động của thời đại : Văn chương lúc này trở thành một thứ sản phẩm & hàng hóa, viết văn trở thành một nghề để kiếm sống .

Quảng cáo

Câu 2 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

a. So sánh tiểu thuyết trung đại và tiểu thuyết văn minh :
– Tiểu thuyết trung đại Nước Ta thường vay mượn đề tài, diễn biến của văn học Trung Quốc ; tập trung chuyên sâu vào việc kiến thiết xây dựng diễn biến li kì, mê hoặc ; cấu trúc theo kiểu chương hồi và theo công thức ; kết thúc có hậu ; truyện được trần thuật theo trình tự thời hạn ; nhân vật thường phân tuyết rạch ròi ; câu văn theo lối biền ngẫu …
– Tiểu thuyết tân tiến không theo những lối mòn cũ. Tiểu thuyết tân tiến lấy tính cách nhân vật làm TT, chú trọng tính cách hơn là diễn biến, đi sâu và quốc tế nội tâm nhân vật. Tiểu thuyết trần thuật theo thời hạn tự nhiên mà rất linh động ; kết thúc thường không có hậu ; bỏ những ước lệ, dùng bút pháp tả thực ; lời văn tự nhiên, gần với đời sống hàng ngày .

b. Trước năm 1930, tiểu thuyết viết bằng chữ quốc ngữ chưa nhiều. Hồ Biểu Chánh là người đầu tiên khẳng định được chỗ đứng của mình trên lĩnh vực tiểu thuyết, ông để lại hàng chục tác phẩm khắc họa cuộc sống của con người nơi vùng đất Nam Bộ. Tuy nhiên, tác phẩm của Hồ Biểu Chánh còn mô phỏng cốt truyện từ bên ngoài và chịu ảnh hưởng của văn chương trung đại, chưa thoát khỏi kết cấu chương hồi, cách kết thúc có hậu, nhân vật có tính chất minh họa cho những quan điểm đạo đức… Các đặc điểm này thể hiện rõ trong tiểu thuyết Cha con nghĩa nặng của ông.

Câu 3 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

– Tình huống truyện trong tác phẩm Vi hành của tác giả Nguyễn Ái Quốc đó là tình huống nhầm lẫn của đôi trai gái người Pháp trong chuyến tàu điện ngầm: nhìn người An Nam (nhân vật tôi) và cho đó là Khải Định. Nhờ sự nhầm lẫn mà hình ảnh Khải Định được miêu tả vừa rất khách quan lại vừa hài hước.

– Tình huống truyện trong Tinh thần thể dục của Nguyễn Công Hoan là mâu thuẫn trào phúng giữa chính quyền thực dân phong kiến với mong ước xin được ở nhà của người dân, giữa việc đi cổ vũ với việc tìm mọi cách chạy chọt để được ở nhà, thậm chí tìm mọi cách trốn tránh. Trên cở sở những mâu thuẫn đó, mỗi cảnh tình riêng lại có những nét hài hước riêng.

– Trong tình huống truyện Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân đã xây dựng được một tình huống truyện độc đáo: Cuộc kì ngộ của hai con người khác thường:

+ Viên quản ngục – kẻ đại diện thay mặt cho quyền lực tối cao, nhưng lại khát khao cái đẹp, mê hồn cái đẹp .
+ Huấn Cao – người tử tù có tài viết chữ đẹp, chống lại triều đình phong kiến, đại diện thay mặt cho cái đẹp .
→ Xét trên bình diện xã hội : Họ là những kẻ đối nghịch .
→ Xét trên bình diện nghệ thuật và thẩm mỹ : Họ là tri âm, tri kỉ, yêu cái đẹp .
=> Tình huống truyện độc lạ, mê hoặc : Mối quan hệ éo le, đầy trớ trêu giữa hai con người tri âm, tri kỉ .

– Tình huống truyện trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao là tình huống bi kịch thể hiện mâu thuẫn giữa khát vọng sống lương thiện, khát vọng làm người và tình trạng bị cự tuyệt quyền làm người.

Câu 4 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

* Đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam:

– Cốt truyện đơn giản, nổi bật ở những dòng tâm trạng trôi chảy, cảm xúc mong manh, mơ hồ trong tâm hồn nhân vật.

Xem thêm: 10 bài tập tăng vòng 3 cho nữ giúp mông cong vút cực kỳ quyến rũ

– Miêu tả tinh xảo sự chuyển biến của cảnh vật và tâm trạng con người .
– Bút pháp tương phản trái chiều : vừa đậm đà yếu tố hiện thực vừa phảng phất chất lãng mạn .
– Lối kể chuyện thủ thỉ, tâm tình, thấm đợm chất thơ trữ tình thâm thúy .

* Đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân:

– Nghệ thuật kiến thiết xây dựng nhân vật : nhân vật được thiết kế xây dựng bằng bút pháp lí tưởng hóa cảm cảm hứng lãng mạn .
– Cảnh trong tác phẩm được thiết kế xây dựng bằng thẩm mỹ và nghệ thuật tương phản, làm điển hình nổi bật sự trái chiều nóng bức giữa cái đẹp và cái xấu, cái ác và cái thiện, tính cách và thực trạng .
– Trong truyện đoạn miêu tả cảnh vật và không khí thiêng liêng, cổ kính của cảnh cho chữ. Đoạn văn thể hiện kĩ năng tinh tế của Nguyễn Tuân trong việc sử dụng ngôn từ một cách điêu luyện, giàu tính tạo hình, phối hợp với bút pháp trái chiều trong tạo dựng cảnh .

* Đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao: Ngôn ngữ trong tác phẩm rất sống động, vừa điêu luyện, nghệ thuật, vừa rất gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày. Giọng điệu của nhà văn phong phú và biến hóa, có sự đan xen lẫn nhau. Cách trần thuật cũng rất linh hoạt. Nhà văn có khả năng nhập vào các vai, chuyển từ vai này sang vai khác một cách tự nhiên, linh hoạt, gây hấp dẫn cho người đọc. Lúc thì trần thuật theo điểm nhìn của tác giả, lúc thì trần thuật theo điểm nhìn của nhân vật Chí Phèo, khi lại trần thuật theo điểm nhìn của thị Nở, bá Kiến… Qua đó tạo nên giọng điệu đan xen độc đáo.

Câu 5 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

Quảng cáo

* Nghệ thuật trào phúng đặc sắc trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia:

– Nghệ thuật tạo trường hợp cơ bản rồi mở ra những trường hợp khác .
– Khai thác và sử dụng triệt để giải pháp nghệ thuật và thẩm mỹ trái chiều nhưng cùng sống sót trong một sự vật, một con người để làm điển hình nổi bật lên tiếng cười .
– Giọng văn mỉa mai, sử dụng thủ pháp cường điệu, nói quá được sử dụng một cách linh động .
– Ngòi bút miêu tả tinh tế : Những nét riêng của từng nhân vật trong đoạn trích .
* Số đỏ là tác phẩm tiêu biểu vượt trội nhất của Vũ trọng Phụng và được nhìn nhận là tác phẩm vào loại xuất sắc nhất của văn xuôi Nước Ta, kể từ khi có chữ quốc ngữ. Thông qua tác phẩm, nhà văn đả kích sâu cay xã hội tư sản thành thị đang chạy theo lối sống nhố nhăng, đồi bại đương thời .

Câu 6 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

– Mâu thuẫn thứ nhất là xích míc giữa nhân dân khốn khổ, lầm than với bọn hôn quân bạo tàn cùng phe phái của chúng đã được xử lý dứt khoát theo quan điểm của nhân dân. Bạo chúa Lê Tương Dực bị giết ; đại thần Nguyễn Vũ tự sát ; đám cung nữ bị những kẻ làm mưa làm gió nhục mạ, bắt bớ .
=> Vũ Như Tô đã đứng trên quan điểm của nhân dân để xử lý xích míc .
– Mâu thuẫn thứ hai là xích míc giữa quan điểm nghệ thuật và thẩm mỹ cao siêu, thuần túy của muôn đời và quyền lợi thiết thực của quần chúng nhân dân chưa được tác giả xử lý một cách dứt khoát. Điều đó được biểu lộ trong hồi cuối của vở kịch ở việc Vũ Như Tô cho đến lúc chết vẫn không nhận ra sai lầm đáng tiếc của mình, vẫn đinh ninh là mình vô tội. Ông không đứng về phía Lê Tương Dực nhưng ông lại muốn mượn uy quyền và tiền tài của hắn để thực thi tham vọng và tham vọng của mình, và vì vậy vô tình gây nên nỗi khổ cho nhân dân. => Cách xử lý yếu tố của Vũ Như Tô trong đoạn trích đã phần nào xử lý được mối quan hệ giữa nghệ thuật và thẩm mỹ và đời sống. Nghệ thuật chân chính phải chú ý quan tâm đến con người, người nghệ sĩ khi làm thẩm mỹ và nghệ thuật phải quan tâm đến điều đó .

Câu 7 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

Trong Đời thừa Nam Cao phát biểu: “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, biết khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có”.

Ý kiến nêu trên khẳng định chắc chắn nhu yếu rất là quan trọng so với tác phẩm văn chương và những tác phẩm nghệ thuật và thẩm mỹ. Người nghệ sĩ ở đây phải phát minh sáng tạo, tìm tòi và phát hiện ra những cái mới .
Đây là quan điểm trọn vẹn đúng, phản ánh thực chất của thẩm mỹ và nghệ thuật, đã được nhiều người thừa nhận và chứng minh và khẳng định theo những cách diễn đạt khác nhau. Ở đây, Nam Cao đã diễn đạt điều đó một cách ngắn gọn, hàm xúc và giàu hình ảnh. Soi tỏ vào những sáng tác của Nam Cao hoàn toàn có thể thấy rất rõ yếu tố này .
Ví dụ : Trong những sáng tác của Nam Cao trước cách mạng tháng Tám ở đề tài người nông dân. Đây là đề tài không phải mới mẻ và lạ mắt so với những nhà văn hiện thực, bởi trước Nam Cao đã có Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan … Nhưng Nam Cao không đi lại lối mòn của những nhà văn trước đó, mà ông đi sâu vào việc khá phá quy trình con người bị tha hóa, bị đè nén trở thành những tên lưu manh hóa. Từ đó ông đặt ra những yếu tố có ý nghĩa xã hội và nhân sinh .

Câu 8 (trang 204 sgk Ngữ Văn 11 Tập 1):

– Tình yêu của Rô – mê – ô và Giu – li – ét diễn ra trong thực trạng hai dòng họ có mối hận thù truyền kiếp. Tính chất hận thù của hai dòng họ được phản ánh trong lời thoại của Rô-mê – ô ba lần và Giu – li – ét năm lần .
– Nỗi ám ảnh về hận thù giữa hai dòng họ Open ở Giu – li – et nhiều hơn, nhưng thái độ của Rô – mê – ô thì kinh khủng hơn, vì tình yêu chàng sẵn sàng chuẩn bị từ bỏ cả dòng học của mình để đến với Giu – li – et .
– Cả hai đều ý thức được sự hận thù nhưng tình yêu của họ không hề xung đột với sự hận thù mà họ cùng muốn vượt qua toàn bộ, vượt qua sự hận thù để đến với nhau .
Xem thêm những bài Soạn văn lớp 11 cực ngắn, hay khác :

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 11 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại cảm ứng, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .