Ôn thi vào lớp 10 Mùa xuân nho nhỏ năm 2022

Ôn thi vào lớp 10 Mùa xuân nho nhỏ năm 2022

Tải xuống

Nhằm mục tiêu giúp học viên nắm chắc kỹ năng và kiến thức môn Ngữ văn lớp 9 để sẵn sàng chuẩn bị tốt cho kì thi vào lớp 10 năm 2022, VietJack tổng hợp hàng loạt nội dung trọng tâm của tác phẩm Mùa xuân nho nhỏ không thiếu, cụ thể .

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ 

I. Những nét chính về tác giả – tác phẩm

1. Tác giả

– Thanh Hải ( 1930 – 1980 ), tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn, quê huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế .
– Ông tham gia hoạt động giải trí văn nghệ từ cuối năm kháng chiến chống Pháp. Sự nghiệp thơ văn Thanh Hải gắn liền với hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc bản địa .

– Phong cách sáng tác: ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhạc điệu, cảm xúc chân thành, đằm thắm,…

2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ ” được viết tháng 11 năm 1980. Đây là thời gian Thanh Hải đang bệnh nặng và chỉ mấy tuần sau ông qua đời. Bài thơ là những dòng chữ ở đầu cuối mà nhà thơ để lại. Nó như một sự tổng kết về cuộc sống của ông và gửi gắm về lẽ sống cao quý, xinh xắn .

b. Ý nghĩa nhan đề

– Tính từ “ nho nhỏ ” ở nhan đề bài thơ đã cụ thể hóa, hữu hình hóa mùa xuân và mang đến những lớp nghĩa khác nhau :

+ Lớp nghĩa thực: Gợi về mùa xuân của đất trời, của thiên nhiên vũ trụ.

+ Là hình ảnh ẩn dụ độc lạ bộc lộ khát vọng, lí tưởng muốn góp sức tổng thể những gì đẹp tươi nhất, tinh túy nhất cho cuộc sống, quê nhà, quốc gia của nhà thơ .

c. Bố cục: Ba phần

– Phần một : 1 khổ thơ đầu : Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân vạn vật thiên nhiên .
– Phần hai : 2 khổ tiếp theo : Cảm xúc của nhà thơ về mùa xuân quốc gia .
– Phần ba : 3 khổ còn lại : Khát vọng và lí tưởng sống cao đẹp của tác giả .

II. Trọng tâm kiến thức

1. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên

Bài thơ mở ra một khung cảnh vạn vật thiên nhiên trong trẻo và tràn trề sức sống của mùa xuân :
“ Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiên
Hót chi mà vang trời ”

– Sử dụng nghệ thuật đảo ngữ:

+ Đảo động từ “mọc” lên đầu câu thơ để tô đậm sức sống mạnh mẽ đến bất ngờ của một bông hoa trên dòng sông xanh.

+ Gợi liên tưởng về một bông hoa đang từ từ vươn lên trên mặt nước tràn đây sức xuân và sắc xuân .
– Bức tranh xuân xứ Huế được chấm phá bằng hình ảnh tinh lọc và giàu sức gợi : “ Dòng sông xanh ”, “ hoa tím biếc ”, “ chim chiền chiện ” .
+ Đó là những hình ảnh, tín hiệu đặc trưng của mùa xuân xứ Hue .
+ Gợi lên khoảng trống bát ngát sóng nước và một khung trời cao rộng, trong veo .

– Để cho bức tranh thiên nhiên mùa xuân hài hòa, tươi sáng, ông đã sử dụng những gam màu tươi tắn “xanh, tím”.

– Các từ cảm thán “ơi”, “chi” gợi lên một chất giọng ngọt ngào, thân thương, gần gũi.

Khi đối lập với vẻ đẹp ấy, mặc dầu là ai cũng phải ngỡ ngàng, xao xuyến đến say sưa :
“ Từng giọt lộng lẫy rơi
Tôi đưa tay tôi hứng. ”

– Hình ảnh “giọt long lanh rơi” thật giàu sức gợi:

+ Đó hoàn toàn có thể là giọt mưa mùa xuân, giọt sương buổi sớm lộng lẫy trong ánh sáng .

+ Trong mối quan hệ với câu thơ trước, tiếng hót của con chim chiền chiện vang vọng nhưng không tan biến trong không gian mà đọng lại thành từng giọt trong vắt, “long lanh”. Như một thứ quà tặng của thiên nhiên xứ Huế, thi nhân đã vội vàng đưa đôi bàn tay để hứng lấy. Tiếng chim từ chỗ được cảm nhận bằng thính giác chuyển thành thị giác rồi xúc giác. Đó chính là nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác được Thanh Hải sử dụng một cách tài tình.

– Đại từ “tôi” được điệp hai lần và đi liền với hành động “hứng” cho thấy thái độ trân trọng của thi nhân trước vẻ đẹp của thiên nhiên. Đồng thời, gợi sự tận hưởng, chiếm lĩnh và giao hòa với mùa xuân.

Chỉ với vài nét vẽ, xen kẽ một chút ít chất nhạc, Thanh Hải đã phác họa được một bức tranh có cái hồn mùa xuân xứ Huế. Nó đủ đầy cả sắc tố, hình ảnh, âm thanh. Từ đó, thể hiện được niềm say xưa, ngây ngất của tác giả trước vạn vật thiên nhiên đất trời mùa xuân .

2. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước

Từ vẻ đẹp của mùa xuân quê nhà, Thanh Hải đã lan rộng ra để mày mò, ngợi ca vẻ đẹp của mùa xuân quốc gia :
“ Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên sống lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như quay quồng
Tất cả như rối loạn … ”

– Nhà thơ cảm nhận mùa xuân đất nước qua hình ảnh “người cầm súng” và “người ra đồng”:

+ Biểu trưng cho hai trách nhiệm kế hoạch quan trọng của quốc gia ta là cùng chiến đấu ở tiền tuyến và lao động thiết kế xây dựng hậu phương vững chãi .
+ Hình ảnh “ người cầm súng ” đi liền với hình ảnh “ lộc giắt đầy trên sống lưng ” gợi liên tưởng đến vòng lá ngụy trang của người chiến sỹ đang nảy những chồi non, lộc biếc cùng những anh ra trận để bảo vệ tổ quốc .
+ Hình ảnh “ người ra đồng ” đi liền với hình ảnh “ lộc trải dài nương mạ ” gợi liên tưởng đến những cánh đồng phì nhiêu, xanh tươi của những bàn tay khôn khéo gieo trồng .

– Điệp từ “mùa xuân”, “lộc”:

+ Gợi quang cảnh mùa xuân tươi đẹp đang vươn những chồi non lộc non .
+ Gợi thành quả trong công cuộc dựng xây và bảo vệ quốc gia .

– Điệp từ “tất cả” đi liền với những từ láy “hối hả”, “xôn xao” làm cho nhịp thơ trở nên nhanh, gấp, gợi một nhịp sống sôi động, hối hả, khẩn trương trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước.

Trước mùa xuân của quốc gia, nhà thơ đã bày tỏ niềm tự hào và niềm tin vào tương lai tươi tắn :
“ Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước”

– Hệ thống tính từ “vất vả”, “gian lao” đã giúp tác giả đúc kết chặng đường 4000 năm dựng nước và giữ nước với biết bao thăng trầm, thử thách. Trong suốt chiều dài lịch sử ấy, đất nước ta đã trải qua biết bao đau thương và mất mát, song đã khẳng định được sức mạnh, ý chí và bản lĩnh của dân tộc mình.

– Hình ảnh so sánh “đất nước như vì sao” gợi lên những liên tưởng và ý nghĩa thật sâu sắc:

+ Gợi liên tưởng đến nguồn sáng lấp lánh lung linh, sống sót vĩnh hằng trong khoảng trống và thời hạn .
+ Gợi ý nghĩa về dân tộc bản địa Nước Ta ta trong suốt chiều dài lịch sử vẻ vang, từ trong đêm hôm nô lệ đã phá vỡ xiềng xích, thoát khỏi phong kiến, thực dân để tỏa sáng .
+ Gợi niềm tin của tác giả vào một tương lai tươi tắn, rộng mở với khí thế đi lên can đảm và mạnh mẽ không gì cản nổi .

– Điệp từ “đất nước” cộng với cấu trúc song hành “đất nước bốn ngàn năm… đất nước như vì sao…” diễn tả sự vận động đi lên của lịch sử và khẳng định sự trường tồn vĩnh cửu của đất nước.

– Cụm từ “cứ đi lên” thể hiện ý chí, lòng quyết tâm và niềm tin sắt đá của nhà thơ và cả dân tộc về tương lai tươi sáng của đất nước.

Giọng thơ vừa tha thiết sôi sục, vừa sang chảnh đã gói trọn niềm yêu quý tự hào, tin cậy của nhà thơ vào quốc gia .

3. Khát vọng và lí tưởng sống cao đẹp của nhà thơ

Từ những xúc cảm vui mừng, say xưa, ngây ngất trước vẻ đẹp của vạn vật thiên nhiên đất trời xứ Huế vào xuân, vào tương lai tươi đẹp của quốc gia, Thanh Hải đã có những lời ước nguyện thật thiết tha, cảm động :
“ Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến ”

– Đại từ “ta” bộc lộ một cách trực tiếp tâm niệm của thi nhân.

– Điệp cấu trúc ngữ pháp “Ta làm… Ta nhập…” được đặt ở vị trí đầu của ba câu thơ đã khiến cho nhịp điệu thơ trở nên nhẹ nhàng, khiến cho câu thơ như một lời thủ thỉ tâm tình về ước nguyện hóa thân, hiến dâng cho quê hương, đất nước của nhà thơ.

– Hệ thống hình ảnh “con chim hót’’, “cành hoa”, “nốt trầm xao xuyến” là những hình ảnh giản dị nhưng cũng thật hàm xúc:

+ Con chim cất cao tiếng hót để làm vui cho đời ; cành hoa điểm sắc để thắm cho mùa xuân ; một nốt trầm trong muôn nốt nhạc của bản hòa ca muôn điệu. Đó là những hình ảnh rất là đơn giản và giản dị, nhỏ bé tuy nhiên đã cho thấy ước nguyện khiêm nhường mà cao quý của thi nhân .
+ Những hình ảnh này có sự đổi ứng ngặt nghèo với những hình ảnh khởi đầu của bài thơ để khẳng định chắc chắn một lẽ tự nhiên, tất yếu : con chim sinh ra là để dâng tiếng hót cho đời ; bông hoa sinh ra là để tỏa hương sắc ; bản hòa ca tưng bừng, rộn ràng tuy nhiên không hề thiếu nốt trầm .
+ Gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá thể và hội đồng, giữa con người và quốc gia .
Cống hiến cho đời, cho quốc gia là một lẽ sống tốt đẹp mà Thanh Hải luôn theo đuổi .
Từ cái khát vọng sống cao quý, tác giả đã nâng lên thành một lí tưởng sống cao quý :
“ Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dáng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc ”
– Tác giả xin được làm một “ mùa xuân nho nhỏ ” để góp thêm phần làm đẹp cho mùa xuân lớn của dân tộc bản địa. Đây chính là một hình ảnh ẩn dụ rực rỡ của nhà thơ Thanh Hải .

– Từ láy “nho nhỏ”:

+ Thể hiện mong ước, khát vọng nhã nhặn và giản dị và đơn giản của nhà thơ .
+ Gợi về những gì xinh xắn và tinh túy nhất của cuộc sống con người để góp cho mùa xuân quốc gia .

– Tính từ “lặng lẽ” đã cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, lối sống và nhân cách. Mùa xuân của Thanh Hải không hề ồn ào, khoa trương, náo nhiệt mà lặng lẽ hiến dâng. Dâng cho đời là dâng một cách tự nguyện, không đòi hỏi sự đền đáp. Đó chính là lối sống, cống hiến đẹp đẽ, vô tư, trong sáng nhất mà con người cần hướng tới.

– Điệp cấu trúc ngữ pháp “Dù là… Dù là…” và hình ảnh tương phản “tuổi hai mươi” và “khi tóc bạc” khiến cho lời thơ như một lời hứa, lời tự nhủ với mình.

Đồng thời, chứng minh và khẳng định sự sống sót bền vững và kiên cố của những khát vọng sống, lí tưởng sống là góp sức, hi sinh .
Lời tổng kết của nhà thơ về cuộc sống mình, một cuộc sống thật đẹp xứng danh để tất cả chúng ta suy ngẫm, học tập và noi theo .
Bài thơ khép lại trong giai điệu ngọt ngào, êm dịu của làn điệu dân ca trữ tình xứ Huế :
“ Mùa xuân ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huê ”

– Câu “Nam ai” là khúc nhạc buồn thương, da diết để gợi con đường đầy hi sinh, gian khổ mà đất nước đã đi qua.

– Câu “Nam bình” là khúc nhạc êm ái, dịu ngọt để gợi mùa xuân hiện tại với cuộc sống thanh bình, no ấm.

– “Nhịp phách tiền” là điệu nhạc rộn ràng để khép lại bài thơ, đó là giai điệu của cuộc sống mới, sức sống mới của dân tộc.

Tình yêu đời, yêu đời sống trỗi dậy thật mãnh liệt, trở thành khúc hát tâm tình trong những dòng thơ cuối. Khúc hát đó thật cảm động, cao quý và đáng trân trọng biết bao .

III. Tổng kết

1. Nội dung

Trong bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ ”, tác giả đã tái hiện thành công xuất sắc vẻ đẹp của mùa xuân vạn vật thiên nhiên, mùa xuân quốc gia. Qua đó bày tỏ lẽ sống cao đẹp, là chuẩn bị sẵn sàng dâng hiến cuộc sống mình cho quốc gia .

2. Nghệ thuật

– Thể thơ năm chữ, cách gieo vần liền giữa những khổ thơ đã tạo ra sự liền lạc của cảm hứng .
– Ngôn ngữ và hình ảnh thơ giản dị và đơn giản, trong sáng, giàu sức gợi .
– Cảm xúc rất đỗi chân thành, tha thiết, vì vậy bài thơ trở thành tiếng lòng của nhà thơ Thanh Hải với quốc gia, với cuộc sống .

Tải xuống

Xem thêm những tài liệu môn Ngữ văn ôn thi vào lớp 10 năm 2022 hay khác
Đã có giải thuật bài tập lớp 10 sách mới :

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 9 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại cảm ứng, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không lấy phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k7: fb.com/groups/hoctap2k7/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Theo dõi chúng tôi không tính tiền trên mạng xã hội facebook và youtube :

Loạt bài Ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn được các Giáo viên hàng đầu biên soạn bám sát kiến thức trọng tâm, hệ thống lại câu hỏi phần Tiếng Việt, các tác phẩm văn học, bài thơ có trong đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Văn.

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập