Đề cương lý thuyết học kì 1 – Vật lí 10>

Chương 1

CHƯƠNG 1: ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM

I. Chuyển động thẳng đều

1. Tính vận tốc trung bình

Tốc độ trung bình cho biết đặc thù nhanh hay chậm của hoạt động, được đo bằng thương số giữa quãng đường đi được và thời hạn dùng để đi quãng đường đó .
\ ( { v_ { tb } } = \ frac { s } { t } = \ frac { { { s_1 } + { s_2 } + … } } { { { t_1 } + { t_2 } + … } } \ )

2. Phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều

Phương trình hoạt động màn biểu diễn sự phụ thuộc vào của tọa độ của chất điểm theo thời hạn. Để lập phương trình hoạt động của chất điểm ta làm như sau :
– Chọn hệ quy chiếu :
+ Trục tọa độ ( thường trùng với đường thẳng quỹ đạo của chất điểm )
+ Mốc thời hạn : thường chọn là thời gian khởi đầu khảo sát hoạt động của chất điểm .
– Xác định điều kiện kèm theo bắt đầu : Ở thời gian khởi đầu ( t = t0 ) là thời gian được chọn làm gốc thời hạn, xác lập tốc độ và tọa độ của chất điểm : x0 và v0 .
* Chú ý : Nếu chất điểm hoạt động cùng chiều dương thì tốc độ nhận giá trị dương, nếu chất điểm hoạt động ngược chiều dương thì tốc độ nhận giá trị âm .
– Viết phương trình hoạt động :
\ ( x = { x_0 } + v \ left ( { t – { t_0 } } \ right ) = { x_0 } + vt \ )
– Dựa vào phương trình hoạt động để xác lập giải thuật của bài toán .
+ Vị trí ở thời gian t = t1 chính là tọa độ x1 của chất điểm ở thời gian t1 :
\ ( { x_1 } = { x_0 } + v \ left ( { { t_1 } – { t_0 } } \ right ) \ )
+ Quãng đường chất điểm đi được trong một khoảng chừng thời hạn bằng độ lớn hiệu hai tọa độ của nó ở hai thời gian đầu và cuối của khoảng chừng thời hạn đó : \ ( x = \ left | { x – { x_0 } } \ right | \ )
+ Khoảng cách giữa hai chất điểm có giá trị bằng độ lớn của hiệu hai tọa độ của hai chất điểm đó : \ ( d = \ left | { { x_2 } – { x_1 } } \ right | \ )
+ Hai chất điểm gặp nhau khi tọa độ của chúng bằng nhau : \ ( { x_1 } = { x_2 } \ )
– Vẽ đồ thị của hoạt động : có hai loại đồ thị :
+ Đồ thị tọa độ – thời hạn : là đường thẳng, xiên góc, có thông số góc bằng tốc độ của vật .
+ Đồ thị tốc độ – thời hạn : là đường thẳng song song với trục thời hạn .
+ Vị trí cắt nhau của hai đồ thị chính là vị trí gặp nhau của hai chất điểm .

II. Chuyển động thẳng biến đổi đều

1. Gia tốc:

– Là đại lượng đặc trưng cho sự đổi khác của tốc độ : \ ( \ overrightarrow a = \ frac { { \ overrightarrow { \ Delta v } } } { { \ Delta t } } = \ frac { { \ overrightarrow { { v_2 } } – \ overrightarrow { { v_1 } } } } { { \ Delta t } } \ )
– Đon vị : m / s2 .

2. Chuyển động thẳng biến đổi đều

– Định nghĩa : Là hoạt động của vật có quỹ đạo là đường thẳng và vận tốc tăng đều hoặc giảm đều theo thời hạn .
– Gia tốc của hoạt động thẳng đổi khác đều không đổi .
– Phương trình tốc độ : \ ( v = { v_0 } + a \ left ( { t – { t_0 } } \ right ) = { v_0 } + at \ ) ( t0 = 0 )
Vận tốc trong hoạt động thẳng biến hóa đều biến thiên đều đặn theo thời hạn .
+ Nếu vật hoạt động nhanh dần đều : \ ( \ overrightarrow a \ uparrow \ uparrow \ overrightarrow v \ Leftrightarrow a. v > 0 \ )
+ Nếu vật hoạt động chậm dần đều : \ ( \ overrightarrow a \ uparrow \ downarrow \ overrightarrow v \ Leftrightarrow a. v < 0 \ ) - Phương trình tọa độ : \ ( x = { x_0 } + { v_0 } t + \ frac { 1 } { 2 } a { t ^ 2 } \ ) - Hệ thức độc lập với thời hạn : \ ( { v ^ 2 } - v_0 ^ 2 = 2 { \ rm { a } }. s \ )

III. Sự rơi tự do

– Định nghĩa : Sự rơi tự do là hoạt động của một vật chỉ dưới tính năng của trọng tải .
– Đặc điểm : Chuyển động rơi tự do là hoạt động thẳng, nhanh dần đều theo phương thẳng đứng với tần suất bằng tần suất trọng trường ( không nhờ vào vào khối lượng của vật .
– Gia tốc rơi tự do : ở một nơi trên Trái Đất và ở gần mặt đất, tần suất g có giá trị như nhau .
– Các phương trình của sự rơi tự do :
Gốc tọa độ O ở điểm thả rơi vật, chiều dương hướng xuống .
+ Phương trình tốc độ : \ ( v = g \ left ( { t – { t_0 } } \ right ) = gt \ )
+ Phương trình tọa độ : \ ( y = \ frac { 1 } { 2 } g { \ left ( { t – { t_0 } } \ right ) ^ 2 } = \ frac { 1 } { 2 } g { t ^ 2 } \ )
+ Công thức độc lập với thời hạn : \ ( v = \ sqrt { 2 g. s } \ )

IV. Chuyển động tròn đều

– Định nghĩa : Chuyển động tròn đều là hoạt động của vật có quỹ đạo là đường tròn và vận tốc tức thời không đổi theo thời hạn .
– Đặc điểm : Trong hoạt động tròn đều, vật quay được những góc bằng nhau trong những khoảng chừng thời hạn bằng nhau bất kỳ .
– Các đại lượng đặc trưng của hoạt động tròn đều :
+ Vecto tốc độ trong hoạt động tròn đều có phương tiếp tuyến với quỹ đạo tại mọi điểm \ ( v = \ frac { { \ Delta s } } { { \ Delta t } } \ )
+ Tốc độ góc : đặc trưng cho sự quay nhanh hay chậm của nửa đường kính khi chất điểm hoạt động tròn, được đo bằng góc quay được trong một đơn vị chức năng thời hạn :
\ ( \ omega = \ frac { { \ Delta \ alpha } } { { \ Delta t } } \ )
Đơn vị : rad / s
+ Công thức liên hệ giữa vận tốc góc và vận tốc dài : \ ( v = \ omega R \ ), R là nửa đường kính quỹ đạo .
+ Chu kì : là thời hạn để vật hoạt động được một vòng quỹ đạo :
\ ( T = \ frac { { 2 \ pi } } { \ omega } \ )
+ Tần số : số vòng mà vật hoạt động được trong thời hạn 1 s : \ ( f = \ frac { 1 } { T } \ ) ( Hz )
+ Gia tốc hướng tâm : đặc trưng cho sự đổi khác về hướng của tốc độ :
\ ( { a_ { ht } } = \ frac { { { v ^ 2 } } } { R } = { \ omega ^ 2 } R \ )

Chương 2

CHƯƠNG 2: ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM

I. Tổng hợp và phân tích lực

1. Khái niệm về lực:

– Lực là một đại lượng đặc trưng cho tính năng của vật này lên vật khác .
– Lực là một đại lượng vecto có :
+ Gốc : chỉ điểm đặt của lực .
+ Phương chiều : chỉ phương chiều của lực .
+ Độ lớn : chỉ cường độ của lực

2. Tổng hợp lực:

– Là thay thế hai hay nhiều lực bằng một lực có tác dụng giống hệt như tác dụng của toàn bộ các lực thành phần.

– Để tổng hợp hai hay nhiều lực đồng quy ta trượt những vecto lực trên giá của chúng về điểm đồng quy rồi dùng quy tắc hình bình hành để tìm lực tổng hợp .

3. Phân tích lực:

Là sửa chữa thay thế một lực bằng hai hay nhiều lực thành phần có tính năng tổng hợp giống hệt như công dụng của những lực thành phần mà ta cần sửa chữa thay thế .

4. Hợp lực:

Áp dụng quy tắc hình bình hành để xác lập \ ( \ overrightarrow { { F_ { hl } } } \ )

II. Các định luật Niuton

1. Định luật I Niuton:

– Nội dung : Khi một vật không chịu tính năng của lực nào hoặc chịu tính năng của những lực có hợp lực bằng 0 thì vật đang đứng yên sẽ liên tục đứng yên, vật đang hoạt động sẽ liên tục hoạt động thẳng đều .
– Tính chất bảo toàn trạng thái đứng yên hoặc hoạt động thẳng đều của vật gọi là quán tính .
– Định luật I Niuton còn gọi là định luật quán tính .

2.  Định luật 2:

– Khối lượng : đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật. Vật có khối lượng càng lớn thì có mức quán tính càng lớn .
– Nội dung định luật : Gia tốc mà một vật thu được tỷ suất thuận với lực tính năng lên vật và tỉ lệ nghịch với khối lượng của vật .
– Biểu thức : \ ( \ overrightarrow a = \ frac { { \ overrightarrow F } } { m } \ )
– Định luật II Niuton cho ta định nghĩa rất đầy đủ về vecto lực :
+ Điểm đặt : là vị trí mà lực đặt lên vật .
+ Phương chiều : là phương, chiều của vecto tần suất mà lực truyền cho vật .
+ Độ lớn bằng tích khối lượng và tần suất mà lực truyền cho vật .
– Khi một vật ở trạng thái cân đối : \ ( \ overrightarrow a = 0 \ Rightarrow \ overrightarrow { { F_ { hl } } } = 0 \ )

3. Định luật 3:

– Lực trực đối : là hai lực cùng phương, ngược chiều, cùng độ lớn .
– Nội dung : Trong mọi trường hợp, khi vật A tác dụng lên vật B một lực thì vật B cũng công dụng lại vật A một lực. Hai lực này có cùng giá, cùng độ lớn nhưng ngược chiều .
– Biểu thức : \ ( \ overrightarrow { { F_ { 12 } } } = – \ overrightarrow { { F_ { 21 } } } \ )

III. Các lực cơ học

1. Lực hấp dẫn

– Định luật vạn vật mê hoặc : Lực mê hoặc giữa hai chất điểm bất kể tỉ lệ thuận với tích hai khối lượng của chúng và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng .
– Biểu thức : \ ( { F_ { h { \ rm { d } } } } = G \ frac { { { m_1 } { m_2 } } } { { { r ^ 2 } } } \ ), \ ( G = 6, { 67.10 ^ { – 11 } } N. { m ^ 2 } / k { g ^ 2 } \ )

2. Lực đàn hồi

– Lực đàn hồi Open khi một vật bị biến dạng và có khuynh hướng chống lại nguyên do gây ra biến dạng .
– Lực đàn hồi của lò xo có :
+ phương trùng với trục của lò xo .
+ chiều : ngược chiều biến dạng
+ độ lớn : tỷ suất với độ biến dạng của lò xo \ ( { F_ { dh } } = – k \ Delta l \ )
( dấu “ – ” biểu lộ lực đàn hồi luôn ngược chiều biến dạng )

3. Lực ma sát

– Lực ma sát nghỉ Open khi một vật có khuynh hướng hoạt động trên một vật khác. Nó nằm trên mặt phẳng tiếp xúc, ngược chiều ngoại lực và có độ lớn bằng với độ lớn của ngoại lực công dụng lên vật .
– Lực ma sát trượt Open ở mặt tiếp xúc giữa hai vật khi một vật trượt trên mặt một vật khác, có khuynh hướng cản trở hoạt động trượt : \ ( { F_ { m { \ rm { s } } t } } = \ mu N \ )
– Lực ma sát lăn Open khi một vật hoạt động lăn trên mặt phẳng một vật khác, có xu thế cản trở hoạt động lăn .

IV. Lực hướng tâm

– Khi một vật hoạt động tròn đều, tần suất của vật là tần suất hướng tâm. Lực gây ra tần suất hướng tâm gọi là lực hướng tâm .
– Biểu thức : \ ( { F_ { ht } } = m { a_ { ht } } = m { \ omega ^ 2 } R = m \ frac { { { v ^ 2 } } } { R } \ )
– Lực hướng tâm không phải là một loại lực mới mà chỉ là một trong những lực đã học hay hợp lực của những lực đó .

V. Chuyển động của vật ném ngang

Dùng giải pháp tọa độ Oxy để khảo sát hoạt động của vật bị ném .
– Chọn hệ trục tọa độ Oxy là mặt phẳng thẳng đứng, trục Ox nằm ngang, trục Oy thẳng đứng hướng xuống, gốc tọa độ tại điểm ném vật .
– Phân tích hoạt động của vật thành hai thành phần :
+ Theo trục Ox : hình chiếu của vật hoạt động thẳng đều .
\ ( \ left \ { \ begin { array } { l } { v_x } = { v_0 } \ \ x = { v_0 } t \ end { array } \ right. \ )
+ Theo trục Oy : hình chiếu của vật hoạt động thẳng đổi khác đều với a = g ( rơi tự do )
\ ( \ left \ { \ begin { array } { l } { v_y } = gt \ \ y = \ frac { 1 } { 2 } g { t ^ 2 } \ end { array } \ right. \ )
– Phương trình quỹ đạo : \ ( y = \ frac { g } { { 2 v_0 ^ 2 } } { x ^ 2 } \ )
– Qũy đạo là một nhánh parabol .
– Độ lớn tốc độ \ ( v = \ sqrt { v_x ^ 2 + v_y ^ 2 } \ )

Chương 3

CHƯƠNG 3: TĨNH HỌC

I. Vật rắn chịu tác dụng của hai lực: hai lực cùng giá, cùng độ lớn và ngược chiều.

– Tác dụng của một lực lên một vật rắn không biến hóa khi trượt vecto trên giá của nó .
– Trọng tâm : điểm đặt của trọng tải .
– Một số vật rắn có dạng phẳng, mỏng mảnh và có dạng hình học đối xứng thì trọng tâm của vật trùng với trọng tâm hình học .

II. Vật rắn chịu tác dụng của ba lực không song song.

1. Điều kiện cân bằng

Ba lực có giá đồng phẳng, đồng quy và hợp lực của hai lực này phải cân đối với lực thứ ba .

2. Quy tắc tổng hợp hai lực có giá đồng quy

– Trượt hai vecto lực về điểm đồng quy .
– Áp dụng quy tắc hình bình hành để tìm hợp lực .

III. Mômen của một lực đối với trục quay cố định

1. Định nghĩa: Là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực.

– Biểu thức : M = F.d
– Đơn vị : N.m

2. Cánh tay đòn của lực: là khoảng cách từ giá của lực đến trục quay.

3. Quy tắc mômen về ĐKCB của vật rắn có trục quay cố định:

Tổng những mômen lực có xu thế làm vật quay theo chiều kim đồng hồ đeo tay bằng tổng những mômen lực làm vật quay theo chiều ngược lại.

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập