LỄ HỘI GẮN LIỀN VỚI CÁC VỊ THẦN TRONG HINDU GIÁO (KỲ 1)

04 : 58 18/10/2021

 Lễ hội Navratri với nữ thần Durga 

Mở đầu :Ấn Độ là cái nôi của Hindu giáo với nhiều câu truyện thần thoại cổ xưa đa sắc màu gắn liền với những tín ngưỡng tôn thờ nhiều vị thần khác nhau. Durga là một vị nữ thần tiêu biểu vượt trội trong truyền thuyết thần thoại Hindu giáo – hóa thân của nữ thần Parvati vợ của thần Shiva. Nữ thần Parvati trong hóa thân của Durga là một nữ chiến binh đầy sức mạnh hủy hoại con quỷ đầu trâu Mahisshasura để bảo vệ sự độc lập và thịnh vượng cho con người. Chính vì thế, nữ thần Durga được những Fan Hâm mộ Hindu giáo tôn thờ vô cùng tôn kính như những vị thần khác. Một liên hoan truyền thống cuội nguồn có tên là Navratri được tổ chức triển khai hàng năm trong hội đồng của những Fan Hâm mộ Hindu giáo nhằm mục đích tôn vinh nữ thần Durga đã diễn đạt một phần của đời sống tín ngưỡng thờ cúng của Hindu giáo .

Từ khóa :Vasant Navratri, Durga, Uma, Parvati

1. Nữ thần Durga trong tín ngưỡng của Hindu giáo và trong văn hóa Óc Eo 

Durga là một vị nữ thần nổi bật trong trong văn hóa truyền thống của Hindu giáo, là một tạo hình của nữ thần Parvati – vợ của vị thần Shiva tối cao và là em hoặc chị gái của thần Vishnu. Nữ thần Durga còn được gọi bằng nhiều tên gọi khác như Amba, Ambika, Jagadamba, Parvathi, Shakti, Adishakti, Adi Parashakti và Devi .

Trong văn hóa truyền thống tín ngưỡng của Hindu giáo, nữ thần Durga là một vị thần của sự bảo vệ, sức mạnh, tình mẫu tử, sự diệt trừ và cuộc chiến tranh. Bà được sinh ra là để chống lại tệ nạn và những thế lực ma quỷ rình rập đe dọa đến sự tự do và thịnh vượng. Tạo hình của nữ thần thường được biểu lộ với hình ảnh của một người phụ nữ xinh đẹp, mãnh mẽ, cưỡi trên mình một con sư tử hoặc hổ ; có nhiều cánh tay, mỗi tay mang một vũ khí khác nhau : Chakra, Shankha, Trishula, Gada, Cánh cung và Mũi tên, Khanda, Khiên, Ghanta ; và luôn được biểu lộ trong tư thế thắng lợi quỷ trâu Mahishasura. Trong văn hóa truyền thống Óc Eo tượng nữ thần Parvati được tìm thấy khá nhiều ở khắp vùng đồng bằng Nam Bộ, thường được bộc lộ dưới hình dạng nữ thần Durga hay Uma Mahisasuramadini .

-Chân tượng nữ thần Uma ở Bảo tàng An Giang :

Hiện vật được phát hiện ở xã Thới Sơn, Tịnh Biên, có chất liệu bằng sa thạch màu trắng xám ; bị gãy hết chỉ còn phần bàn chân, bệ đứng và chốt cắm
tượng. Hiện vật cao còn lại 23.3cm, phần bệ tượng rộng 10.5cm, bề mặt phía trước chạm hình đầu trau dạng phù điêu nổi rất tinh xảo. Dựa vào đặc điểm đầu trâu trên bệ tượng, các nhà nghiên cứu đã cho rằng đây là phần lại của một pho tượng nữ thần Uma đã bị gãy vỡ.

-Tượng nữ thần Durga ở Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh :
Pho tượng cao 75 cm, ngang 32.3 cm, được làm bằng sa thạch, được tìm thấy ở Liên Hữu, Trà Vinh. Pho tượng tạc nữ thần Durga đầu độ mũ trụ tròn, mặc váy dài thuôn, mình để trần, đứng trên một bệ tượng có cung chống vòng cung ngang đầu và hai trụ chống dọc hai bên chân. Tượng có 04 cánh tay, hai tay sau cầm con dao và gương, hai tay trước đặt bàn tay trên trụ chống nắm khum lại, trong lòng hai bàn tay rỗng nên hoàn toàn có thể hai tay này nắm những binh khí rời đã bị mất. Mặt trước của bệ tượng có tạc điêu khắc hình đầu trâu dạng phù điêu .

Hình 1. Tượng nữ thần Durga trong văn hóa truyền thống Óc Eo ( Chất liệu : sa thạch ; Niên đại : thế kỷ VII – VIII CE ; Nơi phát hiện : Liên Hữu, Trà Vinh ) ( Ảnh : Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh )

 -Tượng Nữ thần Uma Mahisasuramadini ở BT Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh :

Pho tượng nữ thần Uma Mahisasuramadini được tìm thấy ở làng An Thành ( xã Thanh Điền ngày này ). Tượng còn khá nguyên vẹn, được tạc ở tư thế đứng hơi lệch hông trên bệ đầu trâu. Vóc dáng nhỏ, khuôn mặt tròn đầy, tay chân thonthả, phần thân trên thắt lại ở vùng eo kết hợp bộ ngực vun đầy gợi cảm. Mũ trụ cao, sarong dài, gấu váy ôm sát cổ chân, vạt vải thân trước tạo một đường nếp mềm mại khiến tượng có vẻ cao và thanh thoát hơn. Bệ tượng chạm nổi hình đầu trâu sừng cong là một trong những biểu tượng của vị nữ thần này. Dấu vết còn lại của chiếc gậy và chày trên bệ, bốn cánh tay bị gãy vỡ có lẽ cầm một số vật tùy thân của Vishnu (chiếc đĩa, vỏ ốc, quả cầu). Hình ảnh vỏ ốc trong tay Uma tượng trưng cho sự thụ thai, sinh nở và bảo tồn, đặc điểm này giống với pho tượng Uma bằng đồng được phát hiện ở tỉnh Kiên Giang. Theo hình tượng học Ấn Độ, hình ảnh nữ thần Uma cầm vật tùy thân của thần Vishnu được gọi là Uma Mahisasuramadini (Bảo tàng mỹ thuật Tp.Hồ Chí Minh).

Hình 2. Tượng Nữ thần Uma Mahisasuramadini ( Ảnh : Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh )

2. Ý nghĩa của tiệc tùng Navratri

Lễ hội Navratri là một tiệc tùng lớn được tổ chức triển khai hàng nằm của những những Fan Hâm mộ Hindu giáo, được tổ chức triển khai trong 9 đêm 10 ngày dành để tôn vinh nữ thần Durga và những vị thần khác. TừNavratritrong tiếng Phạn cổ có nghĩa là‘ ‘ 9 đêm ’ ’,Navacó nghĩa là 9 ,ratricó nghĩa là ‘ ‘ đêm ’ ’. Lễ hội được tổ chức triển khai là nhằm mục đích kỷ niệm ngày thắng lợi của nữ thần Durga chiến đấu với quỷ trâu Mahishasura. Trong 9 ngày tổ chức triển khai tiệc tùng, mỗi ngày sẽ tôn vinh thờ cúng một hóa thân khác nhau của nữ thần Durga .

Ngày đầu tiên được gọi là ngày Pratipada, ngày này gắn liền với Shailaputri – một hóa thân của Parvati. Đây là một hóa thân của nữ thần Durga được tôn thờ 

là vợ của vị thần tối cao Shiva. Trong hiện thân này, nữ thần được miêu tả là đang cưỡi trên mình bò thần Nandi, tay phải cầm trishula và tay trái cầm lotus.

Ngày thứ hai là ngày Dwitiya, gắn liền với Brahmacharini – một hóa thân của nữ thần Parvati. Trong hóa thân này, Parvati trở thành Yogini và tiến trình này nữ thần chưa kết hôn với thần Shiva. Ở hiện thân này, nữ thân được miêu tả đang đi chân trần, tay cầm một tràng hạt, một kamandala và hiện thân này là tượng trưng cho phúc lạc và sự bình tĩnh .

Ngày thứ ba là ngày Tritiya dành để tôn thờ Chandraghanta – một hiện thân của nữ thần Parvati ngay sau khi kết hôn với thần Shiva. Trong hóa thân này, nữ thần Parvati được miêu tả trên trán có trang điểm hình ảnh 50% vầng trăng. Trong hóa thân này, nữ thần là hiện thân của vẻ đẹp và cũng là hình tượng của sự gan góc .

Ngày thứ tư là ngày Chaturthi dành để tôn thờ nữ thần Kushmanda – một hóa thân của nữ thần Parvati. Trong này này, nữ thần được miêu tả có 8 cánh tay và cưỡi trên mình một con hổ .

Ngày thứ năm là ngày Panchami dành để tôn thờ nữ thần Skandamata – là mẹ của vị thần cuộc chiến tranh Kartikeya – là con trai của nữ thần Parvati với thần Shiva. Hóa thân này được cho là sự biến hóa sức mạnh của nữ thần Parvati khi con trai của mình phải cạnh tranh đối đầu với sự nguy khốn. Trong hiện thân này, nữ thần thần được miêu tả đang cưỡi trên sống lưng một con sư tử hung tàn, có 04 cánh tay và đang ôm con trai của mình .

Ngày thứ sáu được dành để tôn thờ Katyayana – một hóa thân của nữ thần Durga bộc lộ cho lòng dũng mãnh. Trong hiện thân này, nữ thần được miêu tả có bốn cánh tay và ngôi trên sống lưng một con sư tử .

Ngày thứ bảy để tôn thờ Kalaratri – một hóa thân hung ác nhất của nữ thần Durga. Trong hiện thân này, nữ thần Durga được miêu tả trong phục trang màu đỏ hoặc màu da hổ với đôi mắt rực lửa, làn da của nữ thần chuyển sang màu sẫm .

Ngày thứ tám để tôn thờ nữ thần Mahagauri – một hóa thân của nữ thần Parvati tượng trưng cho sự mưu trí và tự do .

Ngày thứ chín được gọi là ngày Navami, đây là ngày để cầu nguyện nữ thần Siddhidhatri – một hóa thân của nữ thần Parvati. Trong ngày này, nữ thần Parvati được miêu tả là có bốn cánh tay, ngồi trên bông hoa sen và ban phát sự phước lành cho những Fan Hâm mộ .

3. Hoạt động của tiệc tùng Navratri

Lễ hội Navratri được tổ chức triển khai trong tháng Ashvin theo lịch Hindu, vì thế theo tây lịch thì thời hạn tổ chức triển khai không cố định và thắt chặt tổng thể những năm mà thường rơivào khoảng chừng tháng 9 đến tháng 10 hàng năm. Lễ hội Navratri năm 2021 mở màn vào ngày 07/10 và lê dài 09 ngày, kết thúc vào ngày 15/10. Năm 2022 sẽ khởi đầu vào ngày 26/09 và kết thúc vào ngày 05/10 .

Trong 09 ngày tiên phong của tiệc tùng sẻ được triển khai bởi những nghi lễ khác nhau để tương thích với từng hóa thân của nữ thần Durga. Vào ngày thứ 10, tức là ngày sau cuối của liên hoan thực thi Lễ kỷ niệm Dussehra ( còn gọi là Vijayadashami ), kỷ niệm ngày thắng lợi quỷ trâu Mahishasura của nữ thần Durga .

Lễ hội Navratri là khoảng chừng thời hạn để những Fan Hâm mộ Hindu cầu nguyện với nữ thần Durga, kể về câu truyện thắng lợi quỷ Mahishasura của nữ thần, dâng những lễ vật lên cho nữ thần và thực thi chính sách ăn chay. Các điệu múa cũng được thực thi trong khoảng chừng thời hạn tổ chức triển khai liên hoan. Một nghi lễ quan trọng nhất của tiệc tùng Navratri là nghi thức Kanya Puja, thường được tổ chức triển khai vào ngày thứ 8 hoặc thứ 9. Trong nghi lễ này, có 09 cô gái trẻ sẽ mặc quần áo hóa thân giống như 09 hóa thân của nữ thần Durga, được những Fan Hâm mộ triển khai nghi lễ rửa chân và dâng lên những lễ vật thức ăn, quần áo .

Một nghi thức quan trọng khác của tiệc tùng Navratri được thực thi vào ngày thứ 10 là tượng nữ thần Durga trong hình ảnh thắng lợi quỷ trâu Mahishasura sẽ được tổ chức triển khai kiệu rước đưa đi ngâm nước vào dòng sông hoặc ao nước thần tại đền thờ .

4. Kết luận

Văn hóa Óc Eo là một nền văn hóa truyền thống cổ ở Nam Bộ đã hấp thu một cách tích cực những giá trị vật chất và văn hóa truyền thống của văn minh Ấn Độ. Các giá trị văn hóa truyền thống của Ấn Độ sở hữu một vị trí cao trong đời sống của dân cư văn hóa truyền thống Óc Eo xưa mà nổi bật là những thực hành thực tế tín ngưỡng thờ cúng những vị thần trong Hindu giáo – một tôn giáo chính của dân cư Óc Eo cổ .

Trong bài viết này, tác giả nhằm mục đích mục tiêu trình làng một liên hoan truyền thống lịch sử ở Ấn Độ được tổ chức triển khai nhằm mục đích tôn vinh nữ thần Durga. Durga cũng là một vị thần được tôn thờ khá thông dụng trong văn hóa truyền thống Óc Eo, vật chứng là có rất nhiều tượng thờ của nữ thần Durga được tìm thấy trong những di chỉ khảo cổ văn hóa Óc Eo. Vì vậy, qua bài viết này tác giả mong ước hoàn toàn có thể góp thêm phần nào nghiên cứu và điều tra về đời sống tín ngưỡng của dân cư văn hóa truyền thống Óc Eo trải qua những tiệc tùng tôn thờ những vị thần Hindu giáo ở Ấn Độ mà tiệc tùng Navratri dành cho nữ thần Durga là một nổi bật .

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Lê Xuân Diệm, Đào Linh Côn, Võ Sĩ Khải, Văn hóa Óc Eo, những khám phá mới, Nxb Khoa học Xã hội, 1995.
2. Lê Thị Liên (2005), Nghệ thuật Phật giáo và Hindu giáo ở ĐBSCL trước thế kỷ X, NXB Thế Giới.
3. Lương Ninh (2006), Nước Phù Nam, NXB Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
4. Lưu Đức Trung, 2010. Văn học Ấn Độ. NXB Giáo dục Việt Nam
5. PGS.TS Doãn Chính (Chủ biên), 2017. Veda Upanishad – Những bộ kinh triết lý tôn giáo cổ Ấn Độ. NXB Chính trị quốc gia sự thật.
6. Albert Schweitzer, 2008. Tư tưởng Ấn Độ theo dòng lịch sử. NXB Văn hóa thông tin.
7. Kim Knot, 2011. Ấn Độ giáo nhập môn. NXB Thời đại.
8. Roy C. Craven, 2005. Mỹ thuật Ấn Độ. NXB Mỹ thuật.
9. Will Durant, 2018. Lịch sử văn minh Ấn Độ. NXB Hồng Đức.
10.

http://baotangmythuattphcm.com.vn
11 .https://www-britannica-com.translate.google

Phạm Văn Tùng

Source: https://evbn.org
Category: Sao Nữ