Một số giải pháp hướng dẫn học sinh lớp 5 giải toán về tỉ số phần trăm

 I. ĐẶT VẤN ĐỀ:

 1-LÝ DO ĐỀ XUẤT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Trong chương trình Toán lớp 5 hiện hành, 5 mảng kỹ năng và kiến thức được đưa vào giảng dạy đó là : Số học và phép tính ; đo lường và thống kê ; hình học học ; giải bài toán có lời văn và một số yếu tố thống kê. Trong 5 mảng kiến thức và kỹ năng đó, hoàn toàn có thể nói mảng kiến thức và kỹ năng về giải toán là khá nặng với học sinh trong đó phải kể đến nội dung giải toán về tỉ số phần trăm. Nội dung này được đưa vào chính thức là 9 tiết, trong đó có 1 tiết cung ứng về khái niệm tỉ số phần trăm, 3 tiết giải toán về tỉ số phần trăm và 5 tiết rèn luyện ; còn lại là những bài toán phần trăm đơn lẻ, nằm rải rác xen kẽ với các yếu tố khác trong cấu trúc chương trình ( từ tuần 15 đến tuần 17 ). Tỉ số phần trăm là một kiến thức và kỹ năng mới lạ so với các lớp học dưới, mang tính trừu tượng cao và đồng thời cũng có tính ứng dụng rất lớn.

      Dạy – học về “ tỉ số phần trăm” và “ giải toán về tỉ số phần trăm” không chỉ củng cố các kiến thức toán học có liên quan mà còn giúp học sinh (HS) gắn học với hành, mang tính ứng dụng cao. Qua việc học các bài toán về Tỉ số phần trăm, học sinh có hiểu biết thêm về thực tế, vận dụng được vào việc tính toán trong thực tế như: Tính tỉ số phần trăm các loại học sinh (theo giới tính hoặc theo học lực, …..) trong lớp mình học hay trong nhà trường, tính tiền vốn, tiến lãi khi mua bán hàng hóa hay khi gửi tiền tiết kiệm; tính sản phẩm làm được theo kế hoạch dự định, ..v..v.Đồng thời rèn những phẩm chất không thể thiếu của người lao động đối với học sinh Tiểu học.

Nhưng việc dạy – học “ Tỉ số phần trăm ” và “ Giải toán về tỉ số phần trăm ” không phải là việc dễ so với cả giáo viên và học sinh Tiểu học, mà đơn cử là giáo viên và học sinh lớp 5. Bản thân những bài toán về tỉ số phần trăm vừa thiết thực lại vừa rất trừu tượng, HS phải làm quen với nhiều thuật ngữ mới như : “ đạt một số phần trăm chỉ tiêu ; vượt kế hoạch ; vượt chỉ tiêu ; vốn ; lãi ; lãi suất vay ” …, yên cầu phải có năng lượng tư duy, năng lực suy luận hợp lý, cách phát hiện và xử lý các yếu tố … Thế nhưng, qua trong thực tiễn giảng dạy lớp 5 nhiều năm, bản thân tôi nhận thấy khi dạy mảng kiến thức và kỹ năng này HS tiếp thu bài và vận dụng vào thực hành thực tế đạt tác dụng chưa cao trong khi nhu yếu, yên cầu về chất lượng ngày càng cao. Vậy cần phải làm gì để đưa chất lượng môn Toán nói chung được nâng lên trong đó có mảng kỹ năng và kiến thức về giải toán về tỉ số phần trăm đó là trách nhiệm của người giáo viên ( GV ) có tâm với nghề. Từ việc xác lập vị trí, vai trò của môn Toán nói chung và nội dung toán về tỉ số phần trăm nói riêng cũng như những do dự về cách dạy và học kiến thức và kỹ năng này, bản thân tôi nghĩ cần phải có một giải pháp đơn cử giúp học sinh nắm – hiểu và giải được các bài toán về tỉ số phần trăm một cách chắc như đinh hơn. Tôi chọn nội dung : “ Một số giải pháp hướng dẫn học sinh lớp 5 giải toán về tỉ số phần trăm ” để điều tra và nghiên cứu, thực nghiệm, nhằm mục đích góp thêm phần tìm ra giải pháp khắc phục khó khăn vất vả cho bản thân cũng như giúp các em học sinh lớp 5 nắm chắc kỹ năng và kiến thức khi học đến nội dung này.

 2. MỤC ĐÍCH CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Mục đích điều tra và nghiên cứu ý tưởng sáng tạo này là nhằm mục đích đưa ra một số giải pháp giúp học sinh lớp 5A giải toán về tỉ số phần trăm đạt hiệu quả tốt hơn.

II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

   1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ:

Dạy học Toán ở bậc Tiểu học nhằm mục đích giúp HS có những kỹ năng và kiến thức cơ bản bắt đầu về số học ( số tự nhiên, phân số, số thập phân ) ; các đại lượng thông dụng ; một số yếu tố hình học và thống kê đơn thuần ; hình thành các kĩ năng tính, thống kê giám sát, giải bài toán có nhiều ứng dụng thiết thực trong đời sống ; góp thêm phần trong bước đầu tăng trưởng năng lượng tư duy, năng lực suy luận hợp lý và diễn đạt đúng ( nói và viết ) cách phát hiện và cách xử lý các yếu tố đơn thuần, thân mật trong đời sống ; kích thích trí tưởng tượng ; gây hứng thú học tập toán ; góp thêm phần hình thành trong bước đầu chiêu thức tự học và thao tác có kế hoạch, khoa học, dữ thế chủ động, linh động, phát minh sáng tạo ( BDTX chu kì III, 2003 – 2007, tập 2 ) Chương trình sách giáo khoa toán ở Tiểu học nói chung, ở lớp 5 nói riêng đã thừa kế chương trình SGK cũ, đồng thời đã được các nhà nghiên cứu sửa đổi, bổ trợ, nâng cao cho ngang tầm với trách nhiệm mới, góp thêm phần huấn luyện và đào tạo con người theo một chuẩn mực mới. Trong trong thực tiễn giảng dạy, để đạt được tiềm năng do Bộ và ngành Giáo dục đào tạo đề ra, yên cầu người giáo viên phải thật sự nỗ lực trên con đường tìm tòi và phát hiện những chiêu thức, giải pháp mới cho tương thích với từng nội dung dạy học, từng đối tượng người dùng học sinh. Một nội dung toán học rất thiết thực trong đời sống đó là “ tỉ số phần trăm ”, có lẽ rằng thế cho nên mà trong chương trình toán cải cách ở cuối bậc Tiểu học đã đề cập đến yếu tố này một cách không thiếu ( nhu yếu kiến thức và kỹ năng, kĩ năng, mức độ vận dụng cao hơn hẳn so với chương trình chưa cải cách ) với cả ba dạng : – Tìm tỉ số phần trăm của hai số. – Tìm giá trị tỉ số phần trăm của một số cho trước. – Tìm một số khi biết giá trị tỉ số phần trăm của số đó.

  2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:  

    2.1. Thuận lợi: 

a. Giáo viên : – Được sự chăm sóc của Ban giám hiệu nhà trường luôn nâng cao và chỉ huy, tư vấn kịp thời về trình độ, về giải pháp dạy học cũng như những vướng mắc trong quy trình dạy học của giáo viên. – Giáo viên nhiệt tình trong giảng dạy, tích cực thay đổi chiêu thức dạy học tương thích với đối tượng người tiêu dùng học sinh, tích cực vận dụng giải pháp dạy học mới vào dạy học góp thêm phần phát huy tối đa năng lượng học tập của mỗi học sinh. Ngoài ra, bản thân nắm vững nội dung chương trình môn Toán lớp 5 nói chung và mảng kiến thức và kỹ năng về tỉ số phần trăm và giải toán về tỉ số phần trăm nói riêng góp thêm phần cung ứng kiến thức và kỹ năng cho học sinh đúng chuẩn, có mạng lưới hệ thống. b. Học sinh : – Qua thực tiễn giảng dạy toán lớp 5 lúc bấy giờ tôi nhận thấy HS tiếp thu bài nhanh, kĩ năng thực hành thực tế thống kê giám sát so với các tập hợp số khá thành thạo góp thêm phần thuận tiện cho việc giảng dạy của giáo viên cũng như quy trình học tập của các em. – Học sinh học tập tích cực, dữ thế chủ động sở hữu các kiến thức và kỹ năng trong chương trình học. Đặc biệt, với dạng toán giải về tỉ số phần trăm, một số em hoàn toàn có thể phân biệt tốt 3 dạng toán và vận dụng công thức để giải thành thạo.

    2.2. Khó khăn:

a. Giáo viên : Nhìn chung mọi giáo viên dạy lớp 5 đều chăm sóc về nội dung này ; có góp vốn đầu tư, nghiên cứu và điều tra cho mỗi tiết dạy. Tuy nhiên, nhiều lúc còn chịu ràng buộc vào sách giáo khoa nên rập khuôn một cách máy móc, dẫn đến học sinh hiểu bài một cách mơ hồ, giáo viên giảng giải nhiều nhưng lại chưa khắc sâu được bài học kinh nghiệm. Thực trạng này cũng một phần làm giảm chất lượng dạy – học môn Toán trong nhà trường. b. Học sinh : Giải toán về tỉ số phần trăm có 3 dạng. Khi dạy học yếu tố giải toán về tỉ số phần trăm, tôi nhận thấy những hạn chế của học sinh thường gặp phải là : – Thứ nhất : Dạng bài tìm tỉ số phần trăm của hai số Đối với dạng toán này học sinh thường hay quên nhân nhẩm thương với 100 ( chỉ tìm thương của hai số rồi viết thêm kí hiệu % vào bên phải thương ) ( 1 ) hoặc các em tìm thương rồi thực thi phép nhân với 100 mà không chia cho 100 ( 2 ) do không hiểu được thực chất của yếu tố. Ví dụ : Tìm tỉ số phần trăm của 315 và 600 ? HS làm như sau : 315 : 600 = 0,525 % ( 1 ) Hoặc 315 : 600 x 100 = 52,5 % ( 2 ) – Thứ hai : HS khó định dạng bài tập. Cụ thể ở đây là dạng thứ hai ( Tìm một số phần trăm của một số ) và dạng thứ ba ( Tìm một số khi biết giá trị một số phần trăm của số đó ). Hai dạng bài tập này chỉ biểu lộ ra dưới hình thức bài tập mẫu, nhu yếu HS vận dụng tương tự như. Vì không nắm vững ý nghĩa của tỉ số phần trăm, không nghiên cứu và phân tích rõ được thực chất bài toán, chưa nắm rõ mối quan hệ giữa hai dạng toán cơ bản về tỉ số phần trăm nên hiểu một cách mơ hồ. Những năm học trước khi dạy dạng toán này, mặc dầu sau khi hình thành kiến thức và kỹ năng mới, bản thân tôi đã rút ra quy tắc, công thức cho HS vận dụng nhưng yếu tố nằm ở chỗ các em không biết vận dụng công thức nào để giải. Lí do là HS không nhận diện được dạng toán. Đây là tình hình gây khó khăn vất vả nhất cho người học cũng như sự trăn trở cho người dạy. Ví dụ : Một trường tiểu học có 800 học sinh, trong đó số học sinh nữ chiếm 52,5 %. Tính số học sinh nữ của trường đó ? ( HS xác lập là dạng thứ ba ). Hay : Số học sinh nữ của trường Vạn Thịnh là 552 em, chiếm 92 % số học sinh toàn trường. Hỏi trường Vạn Thịnh có bao nhiêu học sinh ? ( HS xác lập là dạng thứ hai ). Với hai dạng bài tập trên, nhiều em đã không xác lập được mỗi bài tập thuộc dạng nào và cần vận dụng công thức nào của giáo viên rút ra để giải ( những năm trước ). Nguyên nhân hầu hết là do học sinh đã vận dụng một cách máy móc bài tập mẫu mà không hiểu thực chất của bài toán nên khi không có bài tập mẫu thì các em làm sai. Điều này biểu lộ rất rõ khi học sinh gặp các bài toán đơn lẻ được sắp xếp xen kẽ với các yếu tố khác ( theo nguyên tắc tích hợp ), thường là các em có biểu lộ lúng túng khi xử lý các yếu tố đặt ra của bài toán. Thực trạng này phản ánh rõ qua bài kiểm tra của GV đưa ra sau khi học xong mảng kỹ năng và kiến thức này ở năm học năm trước – năm ngoái của lớp 5D tôi đảm nhiệm ( Đề và hướng dẫn chấm ở phần phụ lục ). Cụ thể :

( Theo thông tư 30, từ năm học năm trước – 2015 GV không sử dụng điểm số để nhìn nhận bài làm của HS trừ 2 kì kiểm tra vào 2 thời gian cuối kì 1 và cuối kì 2. Tuy nhiên, để nắm đúng mực mức độ đạt được của học sinh ở mảng kiến thức và kỹ năng này tôi vẫn thực thi ăn được điểm trên từng bài làm của học sinh nhằm mục đích khảo sát chất lượng của từng học sinh và bài làm này không phát lại cho HS sau khi chấm ). Từ tình hình trên, bản thân tôi đã trăn trở, tìm tòi, điều tra và nghiên cứu tìm giải pháp để xử lý những khó khăn vất vả trên nhằm mục đích đưa chất lượng dạy học môn Toán nói chung và mảng kỹ năng và kiến thức về ” giải toán về tỉ số phần trăm ” nói riêng được nâng lên nên tôi mạnh dạn đề xuất kiến nghị một số giải pháp hướng dẫn HS lớp 5A năm học năm ngoái – năm nay giải toán về tỉ số phần trăm.

  3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HƯỚNG DẪN HS LỚP 5A GIẢI TOÁN VỀ TỈ SỐ PHẦN TRĂM:

     3.1. Muốn cho học sinh hiểu và giải được các dạng toán về tỉ số phần trăm, giáo viên cần  giúp học sinh hiểu “ thế nào là tỉ số của 2 số?” và “ thế nào là tỉ số phần trăm ?”; “tỉ số và tỉ số phần trăm” khác nhau như thế nào?

– Ở lớp 4, các em đã được học về tỉ số ( tỉ số của 2 số và thương của phép chia số thứ nhất cho số thứ hai ) thường viết dưới dạng phép chia hoặc dạng phân số :

   Ví dụ :      ;          ;    ;….. đều là tỉ số, trong đó tỉ số  có mẫu số là 100 nên ta gọi   là tỉ số phần trăm. Như vậy, để viết tỉ số thành tỉ số phần trăm thì điều kiện cần và đủ ở đây là phải làm xuất hiện mẫu số là 100 (chia cho 100).

    – Người ta quy ước cách viết tỉ số phần trăm như sau : viết “60” thêm kí hiệu phần trăm “ %” ( phần một trăm) vào bên phải thành “60%”, đọc là “ sáu mươi phần trăm” và cũng có thể viết ngược  60% thành phân số thập phân .

– Một số tỉ số ( phân số ) khác viết được thành tỉ số phần trăm :

      Ví dụ:  Viết phân số  thành phân số có mẫu số là 100 rồi chuyển thành tỉ số phần trăm:

                =             =>   = 40%    

    *  Lưu ý: Trong thực tế, không phải tỉ số nào cũng dễ dàng viết thành tỉ số phần trăm như tỉ số  ( đều nhân cả tử số và mẫu số với 20 ), mà có nhiều trường hợp khi viết thành tỉ số phần trăm của hai số ta phải theo quy tắc như ở sách giáo khoa toán 5 trang 75  (tìm thương của hai số, nhân thương đó với 100 rồi viết kí hiệu %  bên phải tích vừa tìm được ) và tỉ số phần trăm đó chỉ có giá trị tương đối.

Ví dụ : Tính tỉ số phần trăm của hai số 19 và 30 : 19 : 30 = 0,6333 …. = 63,33 %

    3.2. Việc giải một bài toán có lời văn ở bậc tiểu học đều phải theo các quy trình cụ thể, và đối với việc giải bài toán về tỉ số phần trăm thì quy trình này càng trở nên thiết thực hơn trong khi làm toán. Chính vì vậy mà khi dạy về giải toán về tỉ số phần trăm, tôi yêu cầu HS thực hiện tuần tự 3 bước. Cụ thể đó là:  

* Phân tích đề bài.

*Tóm tắt bài toán.(Đây là bước quan trọng nhất có thể giúp HS nhận ra dạng toán ). Vì vậy, khi dạy tôi đặc biệt quan tâm và giúp các em tóm tắt được từng bài toán cụ thể.

* Giải toán.

    3.3. Ngoài ra, đối với mảng kiến thức về tỉ số phần trăm và giải toán về tỉ số phần trăm, cần phân biệt được 3 dạng để có cách giải phù hợp là vấn đề then chốt. Dưới đây là các giải pháp tôi đã áp dụng ( gồm 3 bước nêu mục 3.2) để phân biệt được 3 dạng và cách giải như sau:

DẠNG THỨ NHẤT:Tìm tỉ số phần trăm của hai số

Ví dụ : Một lớp học có 25 học sinh, trong đó có 13 học sinh nữ. Hỏi số học sinh nữ chiếm bao nhiêu phần trăm số học sinh của lớp đó ? ( bài tập 3 trang 75 sách toán 5 )

     a. Hướng dẫn học sinh phân tích đề toán   

– Gọi HS đọc đề toán, cả lớp đọc thầm, GV nêu một số câu hỏi gợi ý : – Bài nhu yếu làm gì ? ( Tìm số học sinh nữ chiếm bao nhiêu phần trăm số học sinh cả lớp ? ) – Em hiểu câu hỏi của bài như thế nào ? ( Nếu số học sinh cả lớp được chia làm 100 phần bằng nhau thì số học nữ chiếm bao nhiêu phần ? ) – Bài toán cho biết gì ? ( Số học sinh cả lớp là 25 em, trong đó học sinh nữ có 13 em )

      b. Hướng dẫn tóm tắt đề bài:

Với dạng bài này, các em cũng thuận tiện tóm tắt như sau : Lớp có : 25 học sinh Nữ có : 13 học sinh ( 1 ) Nữ chiếm : ? …. % cả lớp * Ngoài ra, giáo viên còn hoàn toàn có thể gợi ý học sinh như sau : Bài toán nhu yếu cho biết số học sinh nữ chiếm bao nhiêu phần trăm ( % ) nghĩa là nhu yếu ta lập tỉ số học sinh nữ và số học sinh cả lớp, đơn cử như sau : Lớp có : 25 học sinh Nữ có : 13 học sinh ( 2 ) Tỉ số phần trăm của HS nữ so với HS cả lớp : …. %

        hay :    =  …… % ?                                     

– Hai cách tóm tắt đều ngắn gọn, rõ nhưng nhìn vào cách tóm tắt ( 2 ) HS hoàn toàn có thể thấy ngay hướng xử lý của bài toán là tìm tỉ số giữa số học sinh nữ với số học sinh cả lớp rồi viết tỉ số đó dưới dạng tỉ số phần trăm.

     c. Hướng dẫn học sinh lựa chọn phương pháp giải toán thích hợp.

Với dạng bài này, sau khi học sinh đã nghiên cứu và phân tích và tóm tắt đề bài thì học sinh sẽ thuận tiện giải bài toán theo các bước đã học về tìm tỉ số phần trăm của hai số : B ­ ­ ước 1 : Tìm tỉ số của số HS nữ so với cả lớp : 13 : 25 = 0,52 Bước 2 : Viết tỉ số thành tỉ số phần trăm : 0,52 x 100 : 100 = 0,52 x 100 % = 52 % ( cùng nhân và chia cho 1 số để được biểu thức mới có giá trị bằng biểu thức bắt đầu ).

     – Tôi phân tích cho HS thấy bước 0,52 x 100 : 100 tức là 0,52 x   ( làm xuất hiện mẫu số là 100 tức là đưa về phân số thập phân có mẫu số là 100 để viết thành tỉ số phần trăm).

– Sau đó tôi hướng dẫn HS viết gọn lại cách tìm tỉ số phần trăm của 13 và 25 là : 13 : 25 x 100 % = 52 %. * Chính vì xác lập được các lỗi mà HS đã mắc phải như tình hình đã đề cập ở trên, tôi nhấn mạnh vấn đề cho HS thấy giá trị của :

         13 : 25 13 : 25 ( %)  13 : 25 x 100.

Mà 13 : 25 = 13 : 25 x 100 : 100 = 13 : 25 x 100 %. Như vậy, khi HS đã hiểu được rằng các biểu thức mới khi viết cần có giá trị bằng biểu thức khởi đầu nên các em sẽ không vấp phải lỗi sai như những năm trước nữa. * Sau khi học xong dạng này, tôi còn tổng kết thành quy tắc và công thức để HS thuận tiện vận dụng. Cụ thể :

     Quy tắc: ” Muốn tìm tỉ số phần trăm của hai số a và b ta lấy a chia b rồi nhân với 100 % “. (Hay a chia b rồi nhân với 100 và chia cho 100).

     Công thức:

Và từ đó, HS đều vận dụng cách viết như tôi đã hướng dẫn để tìm tỉ số phần trăm của hai số rất tốt.

DẠNG BÀI THỨ HAI : Tìm giá trị tỉ số phần trăm của một số cho trước

Ví dụ : Trường Vạn Thọ có 600 học sinh, trong đó số học sinh nữ chiếm 92 %. Tìm số học sinh nữ của Trường Tiểu học Vạn Thọ ?

     a. Hướng dẫn học sinh phân tích đề bài:

– Sau khi HS đọc kĩ bài toán, xác lập được cái đã cho và cái cần tìm, GV gợi ý bằng một số câu hỏi : + Bài toán cho biết “ 92 % là học sinh nữ ” nói lên điều gì ? ( Tức là cứ 100 học sinh thì có 92 học sinh nữ ).

      + Ta có sơ đồ :  ==

– Với cách hướng dẫn HS nghiên cứu và phân tích đề toán như vậy, HS sẽ nắm chắc đề toán hơn và số lượng 92 % không còn trừu tượng với học sinh nữa, sẽ giúp các em quen dần với kí hiệu %.

      b. Hướng dẫn tóm tắt đề toán:

Với dạng bài toán này, tôi thường tổ chức triển khai cho các em đàm đạo nhóm ( nhóm đôi ) để tóm tắt bài toán, thường thì các em sẽ tóm tắt như sau : Tổng số HS toàn trường : 600 học sinh HS nữ chiếm : 92 % HS nữ : … … … … … … … .. học sinh ? Mặc dù cách tóm tắt như trên đã bộc lộ được nội dung và nhu yếu của bài toán, tuy nhiên so với HS còn chậm sẽ khó nhận diện được dạng toán và xác lập cách giải một cách mơ hồ, vì vậy tôi hướng dẫn HS đưa ra cách tóm tắt đơn cử hơn như sau : Tổng số học sinh : 600 em : 100 % Số học sinh nữ : … em : 92 % Hay : Tổng số HS : 100 % : 600 em HS nữ : 92 % : ……. em ?

       c. Hướng dẫn học sinh lựa chọn phương pháp giải bài toán

– Từ cách tóm tắt của bài toán mà GV đưa ra, HS sẽ thuận tiện nhận ra cái gì cần tìm, dựa vào cái đã có để tìm cái chưa có ( thực ra dạng toán về quan hệ tỉ lệ mà các em đã được học ). – Trước hết phải sử dụng bước rút về đơn vị chức năng tức là tìm 1 % của 600 học sinh ( 600 : 100 = 6 học sinh ), sau đó tìm 92 % của 600 ( 6 x 92 = 552 học sinh )

      – Đối với HS nhanh hơn có thể làm gộp nhưng phải chỉ ra được bước rút về đơn vị:                                 600: 100  x 92  = 552

Rút về đơn vị chức năng Sau khi HS giải được bài toán, GV khắc sâu lại cách giải toán bằng cách nêu câu hỏi : – Muốn tìm 92 % của 600 ta làm thế nào ? ( nhiều hs nhắc lại cách thực thi ). * Tương tự như khi dạy dạng thứ nhất, với dạng thứ hai này, sau phần bài mới, tôi cũng khái quát thành quy tắc và công thức cho HS khắc sâu hơn. Cụ thể :

  Quy tắc: ” Muốn tìm một số phần trăm ( b%) của một số (a) ta lấy số đó (a) nhân với số chỉ phần trăm (b) rồi chia cho 100″.

  Công thức:

– Khi HS đã giải được bài toán, tôi phân phối thêm cho HS một số yếu tố thường gặp trong các bài toán về tỉ số phần trăm, những yếu tố này thường thì là chiếm 100 % : Ví dụ : + Tổng số ( học sinh ; gạo ; mẫu sản phẩm ; thu nhập ; … ) + Diện tích cả mảnh đất ( thửa ruộng, mảnh vườn ; … ) + Số tiền vốn ( tiền gửi, tiền bỏ ra ; … ) + Theo dự kiến ( theo kế hoạch ; …. ) – Đặc biệt, với dạng toán này tôi lồng ghép hướng dẫn thêm để HS hiểu được các thuật ngữ của đề bài như : tiền vốn, tiền lãi, dự kiến, kế hoạch, … * Có một số bài toán ở dạng này nhưng có xen kẽ thêm một số yếu tố khác thì nhu yếu HS cũng phải tóm tắt đề bài để xác lập được dạng toán mới thuận tiện giải được bài toán : Ví dụ : Lãi suất tiết kiệm chi phí là 0,5 % một tháng. Một người gửi tiết kiệm ngân sách và chi phí là 5 000 000 đồng. Hỏi sau một tháng cả số tiền gửi và tiền lãi là bao nhiêu ? ( bài tập 3 / trang 77, sách toán 5 ) Hướng dẫn học sinh tóm tắt như sau :

                            Tiền vốn : 100% :   5 000 000 đồng

…. đồng ? Tiền lãi : 0,5 % : … … … … đồng ? Với bài tập trên, khi HS đã tóm tắt được như trên thì HS sẽ thuận tiện nhận ra được dạng toán và cách giải tương thích với dạng toán đó.

DẠNG THỨ BA : Tìm một số khi biết giá trị một số phần trăm của số đó.

Ví dụ : Số học sinh nữ của trường Vạn Thịnh là 552 em, chiếm 92 % số học sinh toàn trường. Hỏi trường Vạn Thịnh có bao nhiêu học sinh ? ( Bài tập 1 – sách Toán 5 trang 78 )

 a. Hướng dẫn học sinh phân tích đề bài   

Sau khi học sinh đọc kĩ đề bài, gv gợi ý bằng một số câu hỏi : – Bài toán cho biết gì ? ( trường Vạn Thịnh có 552 học sinh nữ, chiếm 92 % số học sinh toàn trường ) – Bài toán nhu yếu gì ? ( tìm tổng số học sinh trường Vạn Thịnh ) – Tổng số HS toàn trường chiếm bao nhiêu phần trăm ? ( 100 % ) – Giáo viên ghi sơ đồ minh họa : SH nữ 92 552 HS toàn trường 100 … HS ?

      b. Hướng dẫn tóm tắt  đề toán :

– Đây là bước rất quan trọng vì nếu HS không tóm tắt được bài toán thì sẽ không xác lập được dạng toán và không giải được bài toán. – Với bài này, tôi cho học sinh bàn luận nhóm để tóm tắt bài toán. – HS hoàn toàn có thể tóm tắt như sau : HS nữ : 552 em, chiếm 92 % HS toàn trường : … … .. em ? – Sau khi các nhóm trình diễn, GV hoàn toàn có thể hướng dẫn tóm tắt như sau : HS nữ : 552 em : chiếm 92 % HS toàn trường : …. em : chiếm 100 % ? Hay : HS nữ : 92 % : 552 em HS toàn trường : 100 % : … em ?

    c. Hướng dẫn học sinh lựa chọn phương pháp giải toán 

– HS nhìn vào tóm tắt của bài toán sẽ thuận tiện nêu được các bước giải của bài toán : Bước 1 : Rút về đơn vị chức năng ( tìm 1 % số học sinh toàn trường : 552 : 92 = 6 hs ) Bước 2 : Tìm số HS toàn trường ( tìm 100 % số HS : 6 x 100 = 600 hs )

       HS nhanh hơn có thể làm gộp:       552  :  92  x  100  =  600 (hs) 

Rút về đơn vị chức năng Đàm thoại : – Muốn tìm một số biết 92 % của nó là 552, ta làm như thế nào ? ( học sinh nói cho nhau nghe cách làm ). * GV mạng lưới hệ thống lại thành quy tắc và công thức cho dạng 3 :

      Quy tắc: “Muốn tìm một số (a) khi biết giá trị một số phần trăm (b%) của nó (c) ta lấy số đã biết (c) chia cho số chỉ phần trăm (b) rồi nhân với 100”.

     Công thức:

Sau khi học sinh giải được bài toán, GV sẽ mạng lưới hệ thống lại hai dạng toán ( dạng 2 và dạng 3 ) để cho học sinh thấy sự khác nhau cơ bản của hai dạng bài, vì HS hay lẫn lộn giữa nhân với 100 và chia cho 100 ở hai dạng này. Ví dụ :

      3.4. Dạy học Toán nói chung, dạy mảng kiến thức về giải toán về tỉ số phần trăm nói riêng có thể nói là rất “khô khan”. Vậy làm thế nào để cho tiết học Toán được sinh động, phát huy tối đa tính tích cực của HS và đạt hiệu quả cao nhất? Ngoài những giải pháp nêu trên, bản thân tôi luôn tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhằm tránh nhàm chán cho HS. Thực hiện sự chỉ đạo của chuyên môn nhà trường, năm học 2015- 2016 này, trường TH Hoàng Văn Thụ tiếp tục vận dụng mô hình trường học mới (VNEN) vào dạy học nên bản thân tôi cũng tích cực hưởng ứng. Việc dạy học theo hướng cá thể hóa, dạy theo đối tượng học sinh nhằm phát huy hết năng lực của từng em và đảm bảo tính vừa sức cũng được tôi chú trọng đến. Những yếu tố này góp phần không nhỏ mang lại hiệu quả cho quá trình dạy- học Toán của cô và trò.

  4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN:

Với việc vận dụng những giải pháp đã đề xuất kiến nghị ở trên vào giảng dạy mảng kiến thức và kỹ năng về giải toán về tỉ số phần trăm so với HS lớp 5A, trường TH Hoàng Văn Thụ năm học năm ngoái – năm nay này tôi đã đạt được những hiệu quả nhất định. Sau khi học xong mảng kiến thức và kỹ năng này, tôi cũng đã thực thi cho HS làm bài kiểm tra trên lớp ( thực thi vào tiết học tăng cường ) lấy từ đề kiểm tra năm năm trước – năm ngoái tôi đã tổ chức triển khai cho HS làm, so sánh tác dụng 2 bài kiểm tra, tôi thấy chất lượng được tăng lên rõ ràng. Cụ thể :

( Trong đó, loại Hoàn thành đạt từ 5 điểm trở lên, loại Chưa triển khai xong đạt điểm dưới 5 )

 III. PHẦN KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT:

      1. Ý nghĩa:

Sau khi vận dụng các giải pháp trên vào các tiết dạy, tôi nhận thấy chất lượng giảng dạy có sự tân tiến rõ ràng. HS tiếp cận nhanh với các tài liệu của bài toán, xác lập được nhu yếu bài, phân biệt được các dạng toán và giải khá thành thạo. Khái niệm về tỉ số phần trăm trở nên thân mật và quen thuộc so với các em. Đặc biệt là các giải pháp đã giúp HS nhận dạng bài tập một cách đúng mực. Điều này góp thêm phần xử lý được những do dự, trăn trở của bản thân tôi khi dạy mảng kiến thức và kỹ năng này từ những năm trước.

     2. Phạm vi áp dụng:

      Với phạm vi sáng kiến này tôi đã áp dụng đối với HS lớp 5A tôi đang phụ trách. Theo chủ quan của cá nhân, tôi nhận thấy có thể áp dụng sáng kiến này khi dạy mảng kiến thức về giải toán về tỉ số phần trăm đối với HS toàn khối 5 .

     3. Bài học kinh nghiệm:

Trên đây là những giải pháp mà tôi đã vận dụng trong thời hạn qua thật sự đã giúp tôi nâng cao dần hiệu suất cao giảng dạy của các bài học kinh nghiệm tương quan đến “ Giải toán về tỉ số phần trăm ”. Học sinh nắm vững ba dạng bài cơ bản này sẽ là cơ sở để các em liên tục vận dụng giải các bài toán có tương quan đến tỉ số phần trăm trong chương trình. Qua quy trình vận dụng ý tưởng sáng tạo này vào trong thực tiễn giảng dạy, tôi rút ra được những bài học kinh nghiệm kinh nghiệm tay nghề quý cho bản thân. Đó là : – GV phải nắm chắc nội dung chương trình Toán Tiểu học nói chung, chương trình Toán 5 nói riêng để giảng dạy kiến thức và kỹ năng cho HS một cách có mạng lưới hệ thống, đúng chuẩn và bảo vệ tính thừa kế chương trình từ thấp đến cao. – Nắm chắc 3 dạng toán giải về tỉ số phần trăm để làm chủ kỹ năng và kiến thức, không gặp lúng túng hay dạy học một cách mơ hồ dẫn tới con đường tiếp cận kiến thức và kỹ năng của HS trở nên khó khăn vất vả. Bên cạnh đó, việc GV nắm chắc kỹ năng và kiến thức, cung ứng kỹ năng và kiến thức đúng mực cũng góp thêm phần xu thế cho HS khi gặp những dạng toán tương quan đến tỉ số phần trăm. – GV cần tích cực thay đổi giải pháp dạy học tương thích với đối tượng người dùng học sinh. Vận dụng linh động quy mô trường học mới vào giảng dạy. – Dạy học theo hướng thành viên hóa, phát huy tối đa năng lượng học tập của từng HS cũng là một yếu tố góp thêm phần đưa chất lượng dạy học đi lên. – Trong quy trình giảng dạy, GV cần sửa sai triệt để, kịp thời tuyên dương sự tân tiến của HS, tránh chê trách gây tâm lí nặng nề cho người học. Vận dụng nhìn nhận HS theo thông tư 30 một cách triệt để.

     4. Đề xuất:

4.1. Đối với nhà trường, Tổ trình độ : – Tổ chức các chuyên đề dạy học về mảng kỹ năng và kiến thức giải toán về tỉ số phần trăm để tư vấn, tháo gỡ những khó khăn vất vả mà GV còn vướng mắc giúp GV có giải pháp dạy học hợp lý, góp thêm phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán nói chung và mảng kiến thức và kỹ năng về giải toán về tỉ số phần trăm nói riêng được nâng lên. 4.2. Đối với GV : – GV cần nắm chắc nội dung môn Toán trong chương trình trong đó có mảng kỹ năng và kiến thức về giải toán về tỉ số phần trăm đặc biệt quan trọng cần phân biệt được 3 dạng Toán này để giảng dạy cho HS đúng chuẩn, có mạng lưới hệ thống. – Cần điều tra và nghiên cứu giải pháp giảng dạy kĩ càng để truyền đạt kiến thức và kỹ năng một cách rõ ràng dễ hiểu, không nên rập khuôn theo sách giáo khoa một cách cứng ngắc hoặc chỉ cung ứng kỹ năng và kiến thức và công thức cho HS vận dụng mà trong khi việc khó nhất với HS không phải là vận dụng công thức mà cần vận dụng công thức nào ( vì các em không xác lập đúng dạng toán ). – Cần tổ chức triển khai các hình thức dạy học tương thích với từng nội dung và đối tượng người tiêu dùng học sinh. Với năng lực và sự hiểu biết hạn chế của mình, trong khuôn khổ sáng tạo độc đáo này tôi chỉ đưa ra được một số giải pháp giúp HS giải toán về tỉ số phần trăm theo chủ quan của bản thân tôi, chắc như đinh sẽ có nhiều thiếu sót, rất mong được sự góp ý, bổ trợ của các bạn đồng nghiệp và của Hội đồng khoa học nhà trường giúp cho những giải pháp của bản thân tôi được hoàn thành xong hơn. Xin chân thành cám ơn ! Kon Tum, ngày 14 tháng 1 năm năm nay Người viết TRẦN THỊ THANH HẬU

NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG:

… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … .. … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … ..

IV.MỤC LỤC:

V- TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 – Sách giáo khoa Toán 5 – Nhà xuất bản Giáo dục đào tạo 2 – Sách giáo viên Toán 5 – Nhà xuất bản Giáo dục đào tạo 3 – Tài liệu BDTX cho giáo viênTiểu học – chu kì III ( 2003 – 2007 ) – Bộ GD và ĐT ( tập 2 )

V.PHỤ LỤC:

TRƯỜNG TH HOÀNG VĂN THỤ                  ĐỀ KIỂM TRA

LỚP 5D Họ và tên … … … … … … … … … … … … … … … … … … … Ngày kiểm tra : Thứ hai ngày 19 tháng 12 năm năm trước

Bài 1 : Tìm tỉ số phần trăm của : a. 15 và 40 b. 480,51 và 210,75 Bài 2 : Mẹ đi chợ về mua 8 lít nước mắm, trong đó có 3 lít nước mắm loại một, còn lại là nước mắm loại hai. Hỏi : a. Số nước mắm loại một chiếm bao nhiêu phần trăm tổng số nước mắm ? b. Tỉ số phần trăm giữa số lít nước mắm loại một và số lít nước mắm loại hai là bao nhiêu ? Bài 3 : Một mảnh đất hình chữ nhật có chiều dài 15 m, chiều rộng 13 m. Người ta dành 25 % diện tích quy hoạnh mảnh đất để làm nhà. Tính diện tích quy hoạnh phần đất làm nhà ? Bài 4 : Một nông trại nuôi bò và trâu, số bò có 195 con và chiếm 65 % tổng số trâu bò. Hỏi số trâu của nông trại là bao nhiêu con ?

 TRƯỜNG TH HOÀNG VĂN THỤ          ĐỀ KIỂM TRA

LỚP 5A Họ và tên … … … … … … … … … … … … … … … … … … … Ngày kiểm tra : Thứ hai ngày 16 tháng 12 năm năm ngoái

Bài 1 : Tìm tỉ số phần trăm của : a. 15 và 40 b. 480,51 và 210,75 Bài 2 : Mẹ đi chợ về mua 8 lít nước mắm, trong đó có 3 lít nước mắm loại một, còn lại là nước mắm loại hai. Hỏi : a. Số nước mắm loại một chiếm bao nhiêu phần trăm tổng số nước mắm ? b. Tỉ số phần trăm giữa số lít nước mắm loại một và số lít nước mắm loại hai là bao nhiêu ? Bài 3 : Một mảnh đất hình chữ nhật có chiều dài 15 m, chiều rộng 13 m. Người ta dành 25 % diện tích quy hoạnh mảnh đất để làm nhà. Tính diện tích quy hoạnh phần đất làm nhà ? Bài 4 : Một nông trại nuôi bò và trâu, số bò có 195 con và chiếm 65 % tổng số trâu bò. Hỏi số trâu của nông trại là bao nhiêu con ?

ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM :

( Điểm trình diễn : 1 điểm )

Source: https://evbn.org
Category: Học Sinh