47.01 – tiểu luận – KHOA LỊCH SỬ -- BÀI TIỂU LUẬN MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ĐỀ TÀI: XÂM – StuDocu

KHOA LỊCH SỬ

––

BÀI TIỂU LUẬN

MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

ĐỀ TÀI: XÂM NHẬP MẶN TẠI CÁC TỈNH NAM BỘ – THỰC TRẠNG VÀ

GIẢI PHÁP

Giảng viên hướng dẫn : ThS Đào Ngọc Bích Sinh viên thực thi : Trịnh Thị Diệu Linh MSSV : 47.01. Lớp : GEOGTP. Hồ Chí Minh, ngày 21 tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU ………………………………………………………………………………………………. 1

1. Tính cấp thiết của đề tài ……………………………………………………………………………. 1
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài …………………………………………………………………. 1
3. Đối tượng nghiên cứu ……………………………………………………………………………….. 1
4. Phạm vi nghiên cứu ………………………………………………………………………………….. 1
5. Kết cấu của đề tài …………………………………………………………………………………….. 2
PHẦN NỘI DUNG ……………………………………………………………………………………………. 2
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ XÂM NHẬP MẶN ……………………………………… 2
1. Khái niệm về xâm nhập mặn ………………………………………………………………….. 2
1. Những nguyên nhân dẫn đến xâm nhập mặn ………………………………………….. 2
1. Những yếu tố ảnh hưởng đến xâm nhập mặn ………………………………………….. 3
1 .4. Xâm nhập mặn tại Việt Nam ………………………………………………………………….. 4
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂM NHẬP MẶN TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG
CỬU LONG (ĐBSCL) …………………………………………………………………………………. 5
2. Đặc điểm xâm nhập mặn ở các vùng thuộc ĐBSCL ………………………………… 5
2. Những tác động xâm nhập mặn ở ĐBSCL ………………………………………………. 8
CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP ỨNG PHÓ VỚI XÂM NHẬP MẶN …………… 10
3. Xâm nhập mặn và một số giải pháp ứng phó tại một số địa phương vùng
ĐBSCL trong những năm gần đây ………………………………………………………….. 10
3. Đề xuất một số giải pháp để ứng phó với xâm nhập mặn ở ĐBSCL trong
điều kiện Biến đổi khí hậu ………………………………………………………………………. 14
PHẦN KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………… 20

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TT Từ Viết Tắt Nghĩa Đầy Đủ

1 BĐKH Biến đổi khí hậu 2 ĐBSCL Đồng Bằng Sông Cửu Long 3 ĐTM Đồng Tháp Mười 4 TGLX Tứ giác Long Xuyên

5. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục tài liệu tham
khảo, nội dung của tiểu luận gồm 3 chương.
**PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ XÂM NHẬP MẶN

1. Khái niệm về xâm nhập mặn**
   Nước ngọt là nguồn tài nguyên khan hiếm. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, chỉ
   có 2,5% tổng lượng nước trên trái đất là nước ngọt, phần còn lại là nước mặn. Nguồn
   nước ngọt lớn nhất nằm dưới lòng đất và một phần nước mặn nằm rải rác ở nhiều khu
   vực t rên thế giới. Nước ngầm được sử dụng rộng rãi để bổ sung cho nguồn nước mặn
   nhằm đáp ứng nhu cầu nước ngày càng tăng. Tuy nhiên, một trong những vấn đề đối
   với hệ thống nước ngầm ở những vùng ven biển chính là xâm nhập mặn. Xâm nhập
   mặn là quá trình thay thế nước ngọt trong các tầng chứa nước ở ven biển bằng nước
   mặn do sự dịch chuyển của khối nước mặn vào tầng nước ngọt (Hình 1). Xâm nhập
   mặn làm giảm nguồn nước ngọt dưới lòng đất các tầng chứa nước ven biển do cả hai
   quá trình tự nhiên và con người gây ra [5].

Hình 1. Sự dịch chuyển của khối nước mặn vào tầng nước ngọt
Nguồn: Theo EOE (2012)
Theo Trung tâm phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển
Nông thôn: Xâm nhập mặn là hiện tượng nước mặn với nồng độ mặn bằng 4%o xâm
nhập sâu vào nội đồng khi xảy ra triều cường, nước biển dâng hoặc cạn kiệt nguồn
nước ngọt [8].

Xâm nhập mặn là yếu tố nghiêm trọng so với nhiều chính quyền sở tại địa phương, yếu tố này đã được nỗ lực xử lý trong toàn cảnh đang diễn ra biến hóa khí hậu như nước biển dâng, tăng nhiệt độ, khai thác nước ngầm quá mức để phân phối nhu yếu nước cho tăng trưởng, những nguyên do này đang làm tăng rủi ro tiềm ẩn xâm nhập mặn [ 6 ] .

1. Những nguyên nhân dẫn đến xâm nhập mặn

Nguyên nhân dẫn đến xâm nhập mặn xuất phát từ biến hóa khí hậu toàn thế giới. Bên cạnh đó còn là do hoạt động giải trí kinh tế tài chính của con người. Hiện nay, BĐKH toàn thế giới như nước biển dâng, tăng nhiệt độ đang diễn ra rất tiếp tục ở nhiều địa phương .Tác động rõ nét nhất của đổi khác khí hậu là làm đổi khác lớn chính sách dòng chảy trên hầu hết những sông, suối dẫn đến sự suy giảm dòng chảy nghiêm trọng. Ngoài ra còn làm ngày càng tăng thực trạng lũ lụt, lũ quét, sụt lún bờ sông ; đặc biệt quan trọng gây ra xâm nhập mặn nặng nề. Không chỉ vậy, con người còn khai thác nước ngầm quá mức để cung ứng nhu yếu nước cho tăng trưởng .Chính điều này dẫn đến sự ngày càng tăng rủi ro tiềm ẩn xâm nhập mặn một cách đáng kể .

• Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng xâm nhập mặn hàng năm ở ĐBSCL là do
  sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau.

+ Trước tiên, không hề không kể đến là do sự biến hóa khí hậu. Lượng mưa và nhiệt độ làm đổi khác đáng kể vận tốc bổ trợ nước ngầm cho những mạng lưới hệ thống tầng ngậm nước, gây ra quy trình xâm nhập mặn .+ Việc khai thác quá mức nguồn nước ngầm để Giao hàng cho đời sống nhân dân, tăng trưởng kinh tế tài chính xã hội cũng gây ra sự hết sạch nguồn nước. Hơn nữa, không có sự bổ trợ thiết yếu để bù lại lượng nước đã bị khai thác càng làm ngày càng tăng rủi ro tiềm ẩn xâm nhập mặn .+ Bên cạnh đó còn là do tác động ảnh hưởng của những quy trình tự tạo, hoạt động giải trí thuỷ lợi và sử dụng phân bón hóa học .

1. Những yếu tố ảnh hưởng đến xâm nhập mặn

Trong tự nhiên, mặt phẳng ngăn cách giữa nước ngọt và nước mặn hiếm khi không thay đổi ( Hình 1 ). Quá trình bổ trợ nước hoặc khai thác nguồn nước ngầm đều dẫn đến sự di dời mặt phẳng phân làn giữa nước ngọt và nước mặn từ vị trí này sang vị trí khác. Sự di dời đó hoàn toàn có thể làm mực nước dâng lên hoặc hạ xuống tùy thuộc vào việc nước ngọt đổ vào tầng ngầm nước tăng hay giảm. Do đó, sự đổi khác lượng nước ngầm gây ảnh hưởng tác động trực tiếp đến xâm nhập mặn. Tình trạng này sẽ tăng nhanh hơn nếu giảm bổ trợ nước ngầm .Những biến hóa do biến hóa khí hậu như lượng mưa và nhiệt độ, biến hóa mục tiêu sử dụng đất cũng hoàn toàn có thể làm đổi khác đáng kể vận tốc bổ trợ nước ngầm cho những mạng lưới hệ thống tầng ngậm nước, gây ảnh hưởng tác động đến quy trình xâm nhập mặn [ 5 ] .Ảnh hưởng của đổi khác khí hậuBiến đổi khí hậu hoàn toàn có thể ảnh hưởng tác động thâm thúy đến quy trình thủy văn trải qua đổi khác quy mô lượng mưa, lượng nước bốc hơi và nhiệt độ của đất. Lượng mưa hoàn toàn có thể tăngNước Ta có trên 3000 km bờ biển, tập trung chuyên sâu hàng triệu người sinh sống và khai thác những nguồn lợi từ biển. Xâm nhập mặn diễn ra tại hầu hết những địa phương ven biển, gây tác động ảnh hưởng lớn đến hoạt động giải trí sản xuất và hoạt động và sinh hoạt của dân cư, đặc biệt quan trọng tại những cửa sông đổ ra biển. Hai đồng bằng to lớn của Nước Ta là Đồng bằng sông Hồng ( ĐBSH ) và Đồng bằng sông Cửu Long ( ĐBSCL ) là những nơi chịu tác động ảnh hưởng lớn nhất của hiện tượng kỳ lạ này .Trong suốt quy trình mà Nước Ta phải đối lập với nạn xâm nhập mặn, nhiều giải pháp đã được đưa ra, phần nào hạn chế được thực trạng xâm nhập mặn nhưng trong toàn cảnh đổi khác khí hậu diễn ra ngày càng phức tạp thì trong thời hạn tới, hiện tượng kỳ lạ xâm nhập mặn vẫn là mối rình rập đe dọa lớn đến đời sống những khu vực này, đặc biệt quan trọng là khu vực ĐBSCL, vựa lương thực của cả nước .

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂM NHẬP MẶN TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG
CỬU LONG (ĐBSCL)

2. Đặc điểm xâm nhập mặn ở các vùng thuộc ĐBSCL

Do vị trí địa lý, ĐBSCL chịu ảnh hưởng tác động của thủy triều từ cả biển Đông và biển Tây. Trong mùa cạn, khi lưu lượng nước ở thượng lưu đổ về giảm, thủy triều ảnh hưởng tác động mạnh lên thượng lưu và mạng lưới hệ thống kênh rạch nội đồng, dẫn theo nước mặn xâm nhập sâu cả trên sống và nội đồng. Theo thống kê, có trên 50 % diện tích quy hoạnh ĐBSCL ( 39330 km ) bị nhiễm mặn, gồm địa phận những tỉnh : Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và Kiên Giang. Trên cơ sở số liệu tại những trạm đo mặn và số liệu tìm hiểu khảo sát mặn ở vùng cửa sông Tiền – sông Hậu ( những tỉnh Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, và một phần Sóc Trăng ), sông Vàm Cỏ ( tỉnh Long An ), vùng BĐCM ( tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau ) và vùng ven biển Tây ( tỉnh Kiên Giang và một phần tỉnh Cà Mau ), hoàn toàn có thể chia ĐBSCL ra những vùng chịu ảnh hưởng tác động của xâm nhập mặn như sau [ 2, 3, 7 ] :Vùng ven sông Vàm Cỏ thuộc địa phận tỉnh Long AnHiện trạng xâm nhập mặn vùng hai sông Vàm Cỏ từ đầu mùa khô đến đầu tháng 3 ( 4/3/2016 ), độ mặn Open lớn nhất so với cùng kỳ năm năm ngoái tăng từ 4,7 – 7,4 g / 1, đơn cử một số ít trạm chính sau ( Biểu đồ 2 ) :

• Trên dòng sông chính Vàm Cỏ, tại trạm Cầu Nổi : độ mặn lớn nhất đạt 20,3 g / ( ngày 9/2/2016 ) ; so với cùng kỳ năm năm ngoái ( 15,6 g / l ) tăng 4,7 g1 .
• Trên sông Vàm Cỏ Đông, tại trạm Bến Lức : độ mặn lớn nhất đạt 9,7 g / l ( ngày 8/2/2016 ) ; so với cùng kỳ năm năm ngoái ( 3,1 g / l ) tăng 6,6 g / l .
• Trên sông Vàm Cỏ Tây, tại trạm Tân An : độ mặn lớn nhất đạt 81 g / l ( ngày 8/2/2016 ) ; so với cùng kỳ năm năm ngoái ( 0,7 g / l ) tăng 7,4 g / l [ 7 ] .

Biểu đồ 2: Độ mặn lớn nhất đầu tháng 3/2016 so với cùng kỳ năm 2015

Vùng hai sông Vàm CỏNguồn : Viện Khoa học Thủy lợi Nước Ta ( năm nay ) [ 17 ]Vùng những cửa sông Cửu LongHiện tượng xâm nhập mặn vùng cửa sông Cửu Long từ đầu mùa khô đến đầu tháng 3 ( ngày 4/3/2016 ), độ mặn Open lớn nhất so với cùng kỳ năm năm ngoái tăng từ 1,5 – 8,2 g / l .Diễn biến độ mặn lớn nhất đến ngày 4/3/2016 so với cùng kỳ năm năm ngoái tại 1 số ít trạm chính thuộc vùng cửa sông Cửu Long như sau ( Biểu đồ 2 ) :

Biểu đồ 2: Độ mặn lớn nhất đầu tháng 3/2016 so với cùng kỳ năm 2015
Vùng cửa sông Cửu Long

Nguồn : Theo Viện Khoa học Thủy lợi Nước Ta ( năm nay ) [ 7 ]

• Tại Vàm Kênh, trên sông Cửa Tiểu: Độ mặn lớn nhất đạt 23 g/1 (ngày 24/2/2016)
  so với cùng kỳ năm 2015 (19,8 g/l) tăng 3,2 g/l.

độ mặn trung bình tháng lớn nhất Open hầu hết trong tháng 4 hoặc tháng 5 – chậm hơn so với những khu vực khác .

2. Những tác động xâm nhập mặn ở ĐBSCL

Mặn xâm nhập vào ĐBSCL theo thuỷ triều biển Đông và biển Tây. Tuỳ theo chính sách dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công, điều kiện kèm theo khí tượng ( mưa, gió, nhiệt độ, … ), mạng lưới hệ thống sông kênh, rạch tự nhiên của vùng cùng với những tác động ảnh hưởng của con người ( thiết kế xây dựng những mạng lưới hệ thống khu công trình thuỷ lợi, sắp xếp cơ cấu tổ chức cây xanh ) mà mức độ xâm nhập vào trong sông có sự biến hóa khác nhau .Nước biển chứa khoảng chừng 35 g muối trong một lít ( tức 35 % o ). Tiêu chuẩn độ mặn trong nước uống là < 0,25 % o. Nước có độ mặn 0,14 % o thì không tác động ảnh hưởng xấu tới hoa màu. Có vài loại hoa màu chịu đựng được nước có độ mặn 0,36 % o. Trên mức này, thực vật thường thì có tín hiệu suy thoái và khủng hoảng hay bị chết. Tuy nhiên, có khoảng chừng 3. loài thực vật chịu đựng được nước mặn - gọi là nhóm halophytes. Trong số này, thực vật trong rừng ngập mặn, đứng đầu chịu mặn là cây Mâm ( Avicennia alba ). Một số loài thực vật trong sa mạc cũng chịu đựng được nước mặn. Lúa thường thì không hề canh tác khi nước có độ mặn quá 4 % o .Các giống lúa thường thì khởi đầu có triệu chứng chậm tăng trưởng ở độ mặn 2 % o, tuy nhiên có 1 số ít giống lúa kháng mặn như CSR10 của nước Australia vẫn cho năng xuất khá. Yêu cầu nước uống cho gia súc có độ mặn dưới 1,5 % o. Cá nước ngọt hoàn toàn có thể sống được ở trong môi trường tự nhiên độ mặn 15 % o .- Ảnh hưởng mặn những năm 1993 - 2001 :Vì tác động ảnh hưởng thủy triều và lưu lượng nước sông xuống thấp trong mùa khô, nên nước biển xâm nhập sâu vào trong nước. Trong những năm hạn hán 1993 và 1998, lưu lượng nước sông Cửu Long xuống rất thấp, nên khoảng chừng 1/3 diện tích quy hoạnh Cà Mau bị nhiễm mặn 4 % o, không canh tác được. Năm 1999, riêng tại những tỉnh Bến Tre, Trà Vinh, Tiền Giang và Cà Mau khoảng chừng 100 ha đất canh tác bị nhiễm mặn. Ngay đầu năm 2001, khi khởi đầu mùa mưa vào tháng 5, 1 số ít tỉnh ở ĐBSCL vẫn bị nước mặn ảnh hưởng tác động .- Ảnh hưởng mặn trong mùa khô những năm 2004 - 2005 :Độ mặn có khuynh hướng ngày càng tăng. Ví dụ như độ mặn ở cùng một khu vực thuộc Long An tăng từ 0,3 % o vào tháng 3/2002 lên 1,8 % o vào tháng 3/2004. Tại cống Cái Xe ( rạch Mỹ Xuyên và thị xã Sóc Trăng ), ngày 20/2/2005 độ mặn trong nước là 5,9 % o. Tại cống Xuân Hoà ( Gò Công ), vào những năm trước đây độ mặn chỉ ở mức 2 % o, nhưng những năm gần đây độ mặn đạt mức 3 % o thậm chí còn 5 % o .- Ảnh hưởng mặn trong mùa khô những năm 2009 - 2010 :Diện tích bị nhiễm mặn ở ĐBSCL trong mùa khô thông thường đổi khác từ 1,4 và 200 triệu ha ( riêng năm 1998, diện tích quy hoạnh nhiễm mặn lên tới 2,8 triệu ha ). Trong mùa khô năm 2010 độ mặn trong những sông ở khu vực hạ lưu ven biển ĐBSCL biến hóa từ 0,1 đến 12,4 % o, cao hơn so với cùng kỳ năm 2009 : tại Sóc Trăng, độ mặn từ 1,9 đến 9,6 % o, tại Bạc Liêu, độ mặn đạt khoảng chừng 3 % o ; tại Hậu Giang khoảng chừng 7 % o. Vùng 2 sông Vàm Cỏ ( Long An ), độ mặn trong kỳ triều cường cuối tháng 2 tăng từ 0,8 - 2 % o so với cùng kỳ năm 2009. Vùng cửa sông Tiền, sông Hậu tính đến đầu tháng 3, độ mặn tăng từ 0,9 đến 1,5 % o. Cao nhất là vùng ven biển Tây và bán đảo Cà Mau, độ mặn tăng từ 1 đến 8 % o. Diện tích lúa đông xuân 2009 - 2010 chịu tác động ảnh hưởng mặn lên đến 620 ha, chiếm 40 % diện tích quy hoạnh toàn vùng, tập trung chuyên sâu ở những tỉnh ven biển như Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và Kiên Giang. Ngoài ra, còn 100 ha khác có rủi ro tiềm ẩn bị tác động ảnh hưởng của mặn. Các trà lúa xuống giống trong tháng 12 và đầu tháng 1 đang ở quá trình ngậm sữa và trổ có năng lực bị giảm hiệu suất .- Ảnh hưởng mặn trong mùa khô năm 2013 :Theo thống kê của Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, khoảng chừng 300 ha lúa ở ĐBSCL bị ảnh hưởng tác động bởi thực trạng hạn, trong đó hơn 100. ha sẽ bị ảnh hưởng tác động trực tiếp, ảnh hưởng tác động lớn đến hiệu suất .Theo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bình Đại ( Bến Tre ) thì trong vụ lúa đông xuân, toàn huyện đã xuống giống 1 ha, nhưng đã có 500 ha bị khô hạn, thiếu nước và nhiễm mặn ... có năng lực giảm hiệu suất 70 %. Bên cạnh đó, có 30 ha hoa màu bị nhiễm mặn, cho thu hoạch kém, thiệt hại từ 80 đến 90 % ( vì nhiều nơi độ mặn đo được lên tới 8 % o ). Do đó, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã khuyến nghị người dân chuyển sang trồng rau màu ngắn ngày .Trong khi đó, tại huyện Trần Đề ( Sóc Trăng ), bà con nông dân đã ngừng chăm nom hơn 600 ha xuống giống muộn, xem như thất thu trọn vẹn, những diện tích quy hoạnh còn lại hoặc bị khô hạn hoặc bị nhiễm mặn nên tăng trưởng rất kém .Theo Chi cục Thủy lợi tỉnh Kiên Giang, để đối phó với xâm nhập mặn, bảo vệ sản xuất, ngành thủy lợi tình đầu tư hơn 4,5 tỷ đồng đập 95 đập ngăn mặn, nạo vét kênh mương nội đồng, hoạt động nhân dân tiết kiệm chi phí nước, duy tu sửa chữa những trạm bơm ... Kiên Giang và An Giang đã cho đóng hàng loạt 27 cống ngăn mặn trong vùng Tứ giác Long Xuyên ( TGLX ) để ngăn mặn và giữ nước ngọt Giao hàng sản xuất .Tỉnh Bạc Liêu cũng đang khẩn trương đắp hơn 30 đập ngăn mặn giữ ngọt tại những huyện Hồng Dân, Giá Rai, Phước Long, ... ; đồng thời khuyến nghị nông dân gia cố lại ao hồ, bờ ruộng nhằm mục đích tránh thiệt hại .Ở Cà Mau, thời tiết đổi khác cũng dẫn đến nắng hạn cục bộ và xâm nhập mặn sâu trong nội đồng từ năm 2005 đến 2010. Đất sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng tác động đã lên đến 29 ha, ước thất thu khoảng chừng 107 tỷ đồng / năm. Ở Sóc Trăng, đất mặn có khoanh vùng phạm vi phân bổ rộng khắp những huyện : Vĩnh Châu, Mỹ Xuyên, Long Phú, Kế Sách, Mỹ Tú và thành phố Sóc Trăng. Đây là nhóm đất bị ngập nặng, độ mặn trong đất ngày càng tăng cao do nước biển dâng, tác động ảnh hưởng bởi biến hóa khí hậu. Diện tích trồng lúa, hoa màu trong vùng mặn ít và mặn trung bình thuộc vùng Trần Đề, Long Phú, Mỹ Xuyên, gần đây cũng bị nhiễm mặn nặng. Vùng trồng lúa 2 vụ có hiệu suất, chất lượng cao của tỉnh Sóc Trăng cũng bị tác động ảnh hưởng nghiêm trọng do mặn xâm nhập, làm cho hiệu suất cao sản xuất thấp ... dẫn đến thiệt hại hằng năm trên 100 tỷ đồng. Theo dự báo của những chuyên viên, xét về hiệu suất những vụ, vụ hè thu chịu tác động ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH, do sản xuất vào mùa khô. Dự báo sản lượng vụ lúa hè thu sẽ giảm 3,8 % thời kỳ năm 2020 ; giảm 5,06 % thời kỳ năm 2050 và giảm tới 9,87 % vào thời kỳ năm 2100. Dự báo lượng mưa vụ Đông Xuân giảm tới 14,3 % và tăng 13 % vào vụ Thu Đông thì hiệu suất lúa cả 3 vụ Đông Xuân, Hè Thu, Thu Đông đều giảm trên 5 % đến năm 2100 .

3.1. Tỉnh Sóc Trăng

Sóc Trăng là một trong mười tình của cả nước chịu tác động ảnh hưởng nặng nề nhất của hiện tượng kỳ lạ nước biển dâng do tác động ảnh hưởng của biến hóa khí hậu toàn thế giới. Chế độ thủy triều trong khu vực có những đặc thù chính : đỉnh triều cao, chân thấp, mực nước trung bình thiên về chân triều. Phần lớn thời hạn trong năm, dòng chảy hầu hết trên những kênh rạch là dòng chảy hai chiều. Do đặc thù này, về mùa mưa, hiện tượng kỳ lạ ngập úng xảy ra cho những vùng trũng của những huyện Thạnh Trị, Mỹ Tú, Ngã Năm, Mỹ Xuyênòn về mùa khô, phần nhiều diện tích quy hoạnh của tỉnh đều nằm trong vùng bị tác động ảnh hưởng mặn .

Tỉnh Sóc Trăng đã tiến hành xây dựng danh mục dự án ưu tiên ứng phó với biến
đổi khí hậu và tổ chức thực hiện kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH. Mục tiêu
của kế hoạch hành động là đánh giá mức độ của biến đổi khí hậu và nước biển dâng
đối với tài nguyên môi trường, lồng ghép được các nội dung quan trọng trong kế hoạch
giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu vào các chương trình, dự án phát triển của
địa phương, đồng thời hướng dẫn xây dựng và lựa chọn các giải pháp đối với từng lĩnh
vực, bao gồm cả các chính sách, chương trình và dự án đầu tư. Một số giải pháp ứng
phó được đề xuất tại Sóc Trăng:

a ) Xây dựng chính sách điều tiết nước hài hòa và hợp lý cho mạng lưới hệ thống cống ngăn mặnHệ thống cống ngăn mặn Sóc Trăng nằm trong toàn diện và tổng thể mạng lưới hệ thống thủy lợi của tỉnh, có tính năng điều tiết nguồn nước mặn – ngọt ship hàng đa tiềm năng cho những hoạt động giải trícủa tỉnh Sóc Trăng, việc điều tiết hiệu suất cao mạng lưới hệ thống cống này xuất phát từ việc góp vốn đầu tư một mạng lưới hệ thống thủy lợi đồng nhất và tương thích với mục tiêu đa tiềm năng của tỉnh :

• Xây dựng chế độ đóng, mở cửa hợp lý:

Đối với những công ngăn mặn ven biển, trách nhiệm của những công này là : thoát lũ, ngăn mặn, giữ ngọt cần kiến thiết xây dựng có cấu trúc van một chiều, do khu vực ven biển lúc bấy giờ sắp xếp nuối tôm và nuôi trồng tôm – lúa nên việc lấy mặn rất khó khăn vất vả, nếu lấy mặn qua những cống này sẽ xích míc với việc ngăn mặn, giữ ngọt và gây ảnh hưởng tác động tới sản xuất khu vực phía trong. Đặc biệt phải phát huy công dụng những công trên tuyến đê biển huyện Vĩnh Châu, việc sử dụng có hiệu suất cao những công này sẽ làm giảm đáng kể xâm nhập mặn vào nội đông .Vùng sau khu vực những cống đập tràn thường được sắp xếp làm khu vực nuôi trồng thủy hải sản. Do đó, việc đóng mở cửa cống xả nước giữ vai trò quan trọng, có ảnh hưởng tác động lớn đến hoạt động giải trí nuôi trồng thủy hải sản cũng như giải pháp ngăn mặn của người dân địa phương trong khu vực. Vì vậy, cần triển khai quy trình đóng Open một cách hài hòa và hợp lý nhằm mục đích bảo vệ sinh thái xanh trong khu vực, bảo vệ kinh tế tài chính cho người dân vùng chịu ảnh hưởng tác động, đồng thời cải tổ tình hình xâm nhập mặn vào mùa khô .Việc đóng Open đập cần được xem xét vào những khoảng chừng thời hạn thích hợp và phải thông tin kịp thời cho người dân tại khu vực nuôi thủy hải sản sau những cống, đập nhằm mục đích có giải pháp kiểm soát và điều chỉnh, đối phó để không thay đổi sản xuất .

• Đầu tư, xây dựng, bổ sung hệ thống thủy lợi đồng bộ:

• Biện pháp hàng đầu là lợi dụng nắng kéo dài, tổ chức đào những con kênh nhỏ trên
  ruộng để phơi đất trong mùa khô. Theo kinh nghiệm, những đường mương được đào
  như vậy để khi mưa xuống sẽ có tác dụng cho nước mặn lắng xuống, mặt ruộng hạn
  chế được nước mặn. Cách làm này còn có tác dụng rửa phèn trên mặt đất…

+ Xây dựng thêm mạng lưới hệ thống để bao ngăn mặn tại những khu vực trọng điểm của tỉnh. + Xây dựng mạng lưới hệ thống khu công trình phân ranh mặn ngọt vùng Quản Lộ – Phụng Hiệp .Kiểm soát và kiểm soát và điều chỉnh mạng lưới hệ thống thủy lợi ngăn mặn tại khu vực tiếp giáp với tỉnh Bạc Liêu .

• Đào, mở rộng thêm hệ thống kênh mương dẫn nước ngọt nhằm tích trữ nguồn nước
  ngọt thích hợp, khắc phục tác động của quá trình mặn hóa vào mùa khô.

+ Khai thông dòng chảy, làm thủy lợi nội đồng, bơm tạo nguồn từ hệ thống kênh trục lên kênh sườn để phân phối nước ngọt cho những khu vực vùng ngọt .b ) Kiểm soát việc khai thác nước ngầm, hạn chế mức độ nhiễm mặn của nước ngầmTuy nhiên, việc triển khai những quy mô trên chỉ vận dụng trong điều kiện kèm theo lúc bấy giờ, khi độ mặn trong đất thấp. Do đó, những nhà chọn giống liên tục điều tra và nghiên cứu, lại tạo ra những giống thích ứng với những điều kiện kèm theo của đổi khác khí hậu như giống lúa có năng lực chịu mặn tương thích với điều kiện kèm theo canh tác và diễn biến của biến hóa khí hậu, nước biển dâng trên địa phận tỉnh Sóc Trăng .Ngoài ra, tăng cường điều tra và nghiên cứu những loại rau màu chịu hạn, chịu mặn, chịu sâu bệnh ; những giống cây ăn trái chịu được sâu bệnh trong điều kiện kèm theo ngày càng tăng sâu bệnh do thời tiết biến hóa .

• Chọn hình thức canh tác thích hợp với độ mặn của nước:

• Độ mặn < 4 % o, thời hạn nhiễm mặn <3 tháng : Trồng lúa và hoa màu ;
• Độ mặn > 4 – 8 % o, thời hạn nhiễm mặn < 6 tháng : Lúa - tôm ;
• Độ mặn > 8 % o, thời hạn nhiễm mặn > 6 tháng : Nuôi trồng thủy hải sản .

• Áp dụng hình thức canh tác thích hợp:

Chuyển đổi cơ cấu mùa vụ cây trồng

• Chuyển một phần đất canh tác 3 vụ lúa sang trồng hai vụ lúa phối hợp nuôi cá đồng, tôm nước ngọt để tăng hiệu suất cao sử dụng đất .
• Cơ cấu cây cối và mùa vụ cần vận động và di chuyển : 2 vụ lúa ( đông xuân – hè thu ) ; 1 vụ lúa + nuôi trồng thủy hải sản ( lúa mùa – tôm cá ) ; 1 vụ lúa + 1 vụ mùa ( lúa mùa – rau màu ) ; chuyên màu ( bắp, đậu tương, mía, đậu đỗ … ) ; trồng rừng ngập mặn tích hợp nuôi cá .
• Đối với khu vực bị nhiễm mặn nặng hoàn toàn có thể chuyển diện tích quy hoạnh lúa, hoa màu sang thành những vùng nuôi tôm chuyên canh, đặc biệt quan trọng là những khu vực ven biển .

Thời vụ gieo trồng lúa

+ Vụ mùa cần xuống giống sớm nhằm mục đích né mặn cuối vụ .+ Vụ Hè Thu cần gieo trồng muộn nhằm mục đích né mặn, đặc biệt quan trọng là khu vực giáp tỉnh Bạc Liêu : đa phần tại những xã Vĩnh Biên, Mỹ Quới huyện Ngã Năm, …

• Đối với một số vùng trồng lúa 3 vụ, cần nghiên cứu lại và sản xuất 2 vụ chính
  nhằm đạt hiệu quả cao do vụ 3 thường xuyên bị mất trắng do xâm nhập mặn. (khu vực
  Long Phú, Trần Đề,…).

3. Đề xuất một số giải pháp để ứng phó với xâm nhập mặn ở ĐBSCL trong
điều kiện Biến đổi khí hậu

3.2. Tăng cường quan trắc, giám sát, nâng cao năng lực dự báo mặn

Ở ĐBSCL, lúc bấy giờ những vị trí quan trắc mặn đã được bổ trợ tương thích với Quyết định số 16 / QĐ-TTg ngày 29 tháng 01 năm 2007 của Thủ tướng nhà nước về Quy hoạchtoàn diện và tổng thể mạng lưới quan trắc Tài nguyên và Môi trường vương quốc đến năm 2020. Tuy nhiên, để hoàn toàn có thể giám sát được vừa đủ phân bổ mặn trong quy trình truyền triều – mặn, cần xem xét tăng cường chính sách quan trắc ở 2 góc nhìn :

• Tại mỗi vị trí lấy mẫu : lấy tối thiểu 3 thủy trực : bờ trái, bờ phải và giữa dòng .
• Bố trí quan trắc mặn tại lân cận thời gian xảy ra chuyển triều ( chuyển triều khi triều lên và chuyển triều khi triều xuống ) .

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế với các nước trong Ủy hội Mê Công và
Trung Quốc

Nước Ta phải hợp tác ngặt nghèo với những nước trong lưu vực sông Mê Công trên cơ sở Hiệp định Mê Công 1995 để cùng san sẻ quyền lợi chung trong việc tăng trưởng và thịnh vượng chung cho cả khu vực, hoặc bằng những ký kết song phương với từng vương quốc, hay đa phương với cả khu vực. Đó là nghiên cứu và điều tra thiết lập 🙁 i ) Các đập, hồ tích trữ nước trong mùa mưa để giảm thiểu lũ lụt và sử dụng nước trong mùa hạn, không phương hại lẫn nhau ;( ii ) Chuyển nước qua biên giới giữa Cămpuchia và Nước Ta với việc tập trung chuyên sâu trấn áp lũ, điều tiết dòng chảy … ;( iii ) Giao thông thủy, bộ và tăng trưởng kinh tế tài chính ven sông ;( iv ) Giải quyết yếu tố ô nhiễm nước sông Mê Công. Đặc biệt chăm sóc cùng với Cămpuchia thiết lập đập trên sông Tông Lê Sáp, chuyển nước lũ vào Biển Hồ trong mùa lũ, và tháo nước vào mùa hạn để Cămpuchia và Nước Ta cùng sử dụng. Loại đập này vừa có năng lực đóng mở giữ nước và tháo nước Biển Hồ, đồng thời tàu thuyền lớn qua lại thuận tiện, nổi Phnôm Pênh với biển Đông, biển Tây qua Nước Ta, hay ngượ c dòng đến xứ sở của những nụ cười thân thiện, Lào và Trung Quốc .

3.2. Lựa chọn cây trồng vật nuôi thích nghi với điều kiện khô hạn và môi
trường nước mặn, nước lợ

BĐKH diễn ra trên quy mô toàn thế giới. Một trong những hậu quả của BĐKH là thực trạng nước biển dâng dẫn đến sự ngày càng tăng ngập lụt cũng như tác động ảnh hưởng của xâm nhập mặn trên quy mô to lớn ở ĐBSCL. Việc nghiên cứu và điều tra thực thi những giải pháp ngăn ngừa phạm vi ảnh hưởng của mặn trên toàn khoanh vùng phạm vi đồng bằng là một yếu tố khó khăn vất vả, tốn kém và không bền vững và kiên cố. Biện pháp vĩnh viễn là phải thích ứng với quy trình này. Muốn vậy, cần phải từng bước lựa chọn và lai tạo những loại cây xanh, vật nuôi hoàn toàn có thể sống sót và tăng trưởng trong thiên nhiên và môi trường khô hạn, nước mặn, nước lợ, được xem như thể bước tiến tương thích nhất .

3.2. Kiện toàn hệ thống đê và thành lập nhiều khu tứ giác

Hồ nước ngọt Búng Bình Thiên ( Châu Đốc ), là một hồ nước ngọt tự nhiên, có diện tích quy hoạnh khoảng chừng 300 ha, độ sâu trung bình 4 m vào mùa cạn ; khoảng chừng 1 ha, độ sâu trung bình 7 m, có chỗ sâu 20 m vào mùa lũ. Có thể kiến thiết xây dựng mạng lưới hệ thống đê và cống bao quanh để giữ nước .Đông Hồ ( Hà Tiên ) lúc bấy giờ là một đầm nước lợ, có chiều dài 8 km, rộng 1, km, hoàn toàn có thể biến thành một hồ nước ngọt, lấy nước ngọt từ sông Giang Thành và kênh Vĩnh Tế .Vịnh Ông Trăng ( Cà Mau ) có chiều dài 8 km, rộng 1,7 km cũng hoàn toàn có thể biến thành một hồ nước ngọt cho vùng cực nam Cà Mau .ĐTM là vùng thấp nhất có nhiều đầm lầy nằm trong khu vực số lượng giới hạn bởi những kênh Kháng Chiến – Đồng Tiến – Phước Xuyên – Tân Thanh – Lò Gạch, có diện tích quy hoạnh khoảng chừng 700 km ; trong đó hiện tại còn trên 50 đất đầm lầy hoang vu không có dân cư. Có thể biến vùng đầm lầy này thành một hồ trừ nước ngọt, có năng lực trữ 3 tỷ m 3 nước .U Minh vốn là vùng đầm lầy thấp thuộc những tỉnh Kiên Giang ( còn 50 đất đầm lầy chưa khai thác ), Hậu Giang ( còn 770 chưa sử dụng ), Bạc Liêu ( 18. ha đầm lầy chưa sử dụng ). Trong mùa mưa, nước ngập tới 3 m, nhưng bị cạn và nhiễm mặn vào mùa khô. Có thể thiết kế xây dựng mạng lưới hệ thống để bao quanh và mạng lưới hệ thống cống giữ và điều hòa mực nước, có năng lực trữ 10 tỷ m 3 nước .Việc thiết kế xây dựng những hồ chứa nước ngọt ở ĐBSCL sẽ có những công dụng sau :+ Cung cấp nước ngọt trong mùa cạn ;+ Giúp nước thẩm lậu vào những túi nước ngầm gần kiệt quệ lúc bấy giờ, + Giúp đồng bằng không bị lún sụp ;

• Bảo vệ môi trường, sinh thái tự nhiên.

– Tận dụng nguồn nước mưaBiện pháp tích trữ nước trong những thùng, lu, bể, … đã được sử dụng từ lâu ship hàng cho nhu yếu hoạt động và sinh hoạt, do đó cần được phát huy .Ngoài ra, lúc bấy giờ ở ĐBSCL đã sử dụng nước ngầm trên quy mô khá lớn không những cho hoạt động và sinh hoạt, mà còn cho mục tiêu nông nghiệp, công nghiệp. Bán đảo Cà Mau là vùng có nhiều giếng nhất, Cà Mau có 178 giếng, Bạc Liêu có 98. giếng. Riêng tại Cần Thơ có 32 giếng khoan cỡ nhỏ của hộ mái ấm gia đình với hiệu suất khoảng chừng 5 m 3 / ngày, hơn 300 giếng cở trung bình hiệu suất khoảng chừng 500 m 3 / ngày cho trạm cấp nước nhỏ và 20 giếng qui mô lớn hiệu suất trên 100 m 3 / ngày để cấp nước cho hoạt động và sinh hoạt và công nghiệp. Ước tính tổng lượng nước ngầm hiện đang khai thác sửdụng toàn vùng khoảng chừng 1 triệu m 3 / ngày, nhưng hầu hết những địa phương trong vùng chưa có quy hoạch khai thác, sử dụng, và bảo vệ nước ngầm .Hiện tại, ở vùng Cà Mau, hiện tượng kỳ lạ hạ thấp mực nước ngầm đã xảy ra và ngày càng thông dụng. Nếu liên tục khai thác, sử dụngvới mức độ như lúc bấy giờ sẽ có 3 rủi ro tiềm ẩn lớn : Nước ngầm sẽ hết sạch ; Đồng bằng sẽ bị lún sụp và hậu quả nước biển dâng cao sẽ trầm trọng thêm ; Nước mặn sẽ xâm nhập vào túi nước ngầm .Như vậy đúc rút được là giải pháp giữ nước không những bảo vệ cho những nhu yếu hoạt động và sinh hoạt và sản xuất mà còn góp phân chia cập cho nguồn nước ngầm đang bị suy giảm .

3.2. Xây dựng đập ngầm

Nước mặn hiện tại đã xâm nhập ngày càng vào sâu vào trong nước. Trong toàn cảnh nước biển dâng, xâm nhập mặn sẽ càng nghiêm trọng hơn đây là một rủi ro tiềm ẩn lớn cần phải từng bước xử lý .

Biện pháp làm đập, như đập Ba Lai, trên tất cả các cửa sông ở ĐBSCL có các hạn
chế: ĐBSCL bị khép kín, không bị ảnh hưởng của thủy triều, tác động rất lớn đến môi
sinh, đời sống động thực vật và con người, và tạo ô nhiễm nước bên trong, Hoạt động
giao thông thủy gặp nhiều khó khăn.

Một giải pháp thích hợp, vừa chống mặn xâm nhập trên sông, vừa duy trì ảnh hưởng tác động của chính sách thủy triều của Biển Đông, vừa duy trì sinh môi mặn của vùng duyên hải, vừa thuận tiện cho tàu bè lớn lưu thông là vận dụng kiểu đập ngầm ( Underwater sill ) trên sông Mississippi của Hoa Kỳ. ĐBSCL về mặt thủy tính tựa như như hạ lưu sông Mississippi của Hoa Kỳ .Bởi vì nước mặn có tỉ trọng lớn hơn nước ngọt, nên nằm ở bên dưới lớp nước ngọt, tạo thành nêm mặn. Hình dáng và vị trí nêm mặn đổi khác theo lưu lượng nước chảy ( Hình 3 ) .

Hình 3. Nêm mặn và hình dạng đập ngầm
Nguồn: Theo Cục Quản lý Tài nguyên nước (2013) [4]

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập