Luận văn Thực trạng và hiệu quả can thiệp thừa cân, béo phì của mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng ở trẻ em từ 6 đến 14 tuổi tại Hà Nội – Luận văn, đồ án, đề tài tốt nghiệp

Sự ngày càng tăng tỷ suất thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ đang là một trong những mối chăm sóc số 1 ở những vương quốc đã và đang tăng trưởng mà nguyên do không riêng gì do chính sách nhà hàng siêu thị thiếu khoa học ( mất cân đối với nhu yếu khung hình ) mà còn do những yếu tố có tương quan ( giảm hoạt động giải trí thể lực, str s, ô nhiễm môi trường tự nhiên và cả những yếu tố xã hội. ). Người ta chăm sóc đến béo phì trẻ nhỏ vì đó là mối rình rập đe dọa vĩnh viễn đến sức khỏe thể chất, tuổi thọ và lê dài thực trạng béo phì đến tuổi trưởng thành, sẽ làm ngày càng tăng rủi ro tiềm ẩn so với những bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, tiểu đường, viêm xương khớp, sỏi mật, gan nhiễm mỡ, và một số ít bệnh ung thư. Béo phì ở trẻ nhỏ còn làm ngừng tăng trưởng sớm, dễ dẫn tới những tác động ảnh hưởng nặng nề về tâm ý ở trẻ như tự ti, nhút nhát, kém hòa đồng, học kém. Béo phì ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể là nguồn gốc thảm họa của sức khỏe thể chất trong tương lai [ 21 ], [ 24 ], [ 26 ], [ 128 ] .

157 trang |

Chia sẻ: duongneo

| Lượt xem : 5592

| Lượt tải: 30

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận văn Thực trạng và hiệu quả can thiệp thừa cân, béo phì của mô hình truyền thông giáo dục dinh dưỡng ở trẻ em từ 6 đến 14 tuổi tại Hà Nội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƯỠNG TRẦN THỊ XUÂN NGỌC THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP THỪA CÂN, BÉO PHÌ CỦA MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC DINH DƯỠNG Ở TRẺ EM TỪ 6 ĐẾN 14 TUỔI TẠI HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ DINH DƯỠNG HÀ NỘI, 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƯỠNG TRẦN THỊ XUÂN NGỌC THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP THỪA CÂN, BÉO PHÌ CỦA MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC DINH DƯỠNG Ở TRẺ EM TỪ 6 ĐẾN 14 TUỔI TẠI HÀ NỘI CHUYÊN NGÀNH DINH DƯỠNG MÃ SỐ : 62.72.03. 03 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC : 1. PGS.TS PHẠM DUY TƯỜNG 2. PGS.TS NGUYỄN VĂN HIẾN HÀ NỘI, 2012 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam kết đây là khu công trình điều tra và nghiên cứu do chính tôi thực thi. Các số liệu, tác dụng trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Bộ môn dinh dưỡng và vệ sinh bảo đảm an toàn thực phẩm – Trường ĐH Y TP. Hà Nội, Ban giám đốc và Trung tâm giảng dạy dinh dưỡng và thực phẩm – Viện dinh dưỡng, Khoa chủ trương và giám sát dinh dưỡng đã tạo điều kiện kèm theo trợ giúp tôi trong thời hạn nghiên cứu và điều tra. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và thâm thúy nhất tới Phó giáo sư, Tiến sĩ Phạm Duy Tường và Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiến, những người Thầy đáng kính luôn dành thời hạn và sức lực lao động để động viên, giúp sức tôi trong suốt quy trình triển khai luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Sở giáo dục TP.HN, phòng giáo dục những Q. / huyện và 30 trường tiểu học và trung học cơ sở đã giúp sức và tạo điều kiện kèm theo cho tôi thực thi điều tra và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn những bè bạn, đồng nghiệp của Viện Dinh dưỡng luôn khuyến khích, san sẻ kinh nghiệm tay nghề, giúp tôi hoàn thành xong luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn đặc biệt quan trọng tới Tiến sĩ Trần Thị Phúc Nguyệt, giảng viên Bộ môn dinh dưỡng và bảo đảm an toàn thực phẩm, đã giúp tôi trong quy trình tiến hành tích lũy số liệu và theo dõi can thiệp. Cuối cùng, tôi xin gửi lòng biết ơn tới mái ấm gia đình, bè bạn thân thiện đã luôn bên tôi để động viên, tương hỗ trong suốt quy trình học tập và điều tra và nghiên cứu của tôi. iii MỤC LỤC MỤC LỤC iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ vii MỞ ĐẦU 1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 3 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4 1.1. Khái niệm thừa cân, béo phì 4 1.2. Phân loại béo phì 4 1.3. Thực trạng thừa cân, béo phì trên quốc tế và Nước Ta 6 1.3.1. Thực trạng thừa cân, béo phì trên quốc tế 6 1.3.2. Thực trạng thừa cân, béo phì ở Nước Ta 13 1.4. Những yếu tố rủi ro tiềm ẩn của thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ lứa tuổi học đường 14 1.4.1. Cơ chế bệnh sinh của béo phì 14 1.4.2. Yếu tố mái ấm gia đình 16 1.4.3. Yếu tố di truyền 17 1.4.4. Khẩu phần và thói quen siêu thị nhà hàng của trẻ thừa cân, béo phì 18 1.4.5. Hoạt động thể lực và béo phì 19 1.4.6. Một số nguyên do khác 22 1.5. Hậu quả của béo phì 26 1.5.1. Ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất 26 1.5.2. Tăng rủi ro tiềm ẩn mắc bệnh và tử trận 26 1.5.3. Hậu quả kinh tế tài chính và xã hội của béo phì 32 1.6. Các giải pháp can thiệp phòng chống thừa cân, béo phì 34 40 iv CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Đối tượng nghiên cứu và điều tra 40 2.2. Thời gian điều tra và nghiên cứu 40 2.3. Địa điểm nghiên cứu và điều tra 41 2.4. Phương pháp điều tra và nghiên cứu 41 2.4.1. Thiết kế điều tra và nghiên cứu 41 2.4.2. Cỡ mẫu 42 2.4.3. Chọn mẫu 44 2.4.4. Mô tả những bước triển khai nghiên cứu và điều tra 45 2.5. Nội dung, những biến số điều tra và nghiên cứu 46 2.6. Phương pháp và công cụ tích lũy số liệu 47 2.7. Xây dựng quy mô can thiệp 51 2.8. Tiêu chuẩn và giải pháp nhìn nhận 56 2.9. Các giải pháp khống chế sai số 58 2.10. Xử lý và phân tích số liệu 59 2.11. Khía cạnh đạo đức trong điều tra và nghiên cứu 61 CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 62 3.1. Thông tin về khu vực và đối tượng người dùng điều tra và nghiên cứu 62 3.2. Tình trạng dinh dưỡng học viên từ 6 – 14 tuổi 64 3.3. Một số yếu tố rủi ro tiềm ẩn tương quan đến thừa cân, béo phì ở học viên 73 3.4. Đánh giá hiệu suất cao can thiệp 80 3.4.1. Đặc điểm đối tượng người tiêu dùng lựa chọn vào can thiệp 80 3.4.2. Hiệu quả so với thực trạng thừa cân, béo phì 80 3.4.3. Hiệu quả biến hóa về kiến thức và kỹ năng và thái độ của học viên 83 3.4.4. Hiệu quả biến hóa về thói quen của học viên 86 3.4.5. Hiệu quả tới sự đổi khác khẩu phần ăn của học viên 89 3.4.6. Hiệu quả của can thiệp tới thể lực của học viên 91 v CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN 92 4.1. Tình trạng dinh dưỡng của học viên từ 6 đến 14 tuổi tại 30 trường tiểu học và trung học cơ sở ở TP.HN 92 4.2. Các yếu tố rủi ro tiềm ẩn gây thừa cân, béo phì ở học viên từ 6 đến 14 tuổi 96 4.3. Xây dựng và thực thi quy mô can thiệp giáo dục dinh dưỡng phòng chống béo phì ở trẻ nhỏ lứa tuổi học đường 104 Kết luận 113 Khuyến nghị 116 Tài liệu tìm hiểu thêm Phụ lục 1. Bộ câu hỏi Phụ lục 2. Thư gửi cha mẹ học viên vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BMI Chỉ số khối khung hình ( Body Mass Index ) BP Béo phì CN Cân nặng CC Chiều cao CT Can thiệp ĐC Đối chứng HS Học sinh IOTF Tổ chức chuyên trách béo phì quốc tế ( Ỉnternational Obesity Task Force ) NC Nhóm chứng NCĐN Nhu cầu đề xuất NLKP Năng lượng khẩu phần P : L : G Tỷ trọng ( % ) nguồn năng lượng do Protein, Lipit và Gluxit cung ứng SD Độ lệch chuẩn ( Standard Deviation ) SDD Suy dinh dưỡng SK Sức khoẻ TC Thừa cân TH Tiểu học trung học cơ sở Trung học cơ sở TP Thành phố TT – GDSK Truyền thông giáo dục sức khoẻ VDD Viện Dinh dưỡng WHO Tổ chức Y tế thế giới ( World Health Organization ) vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1. Hậu quả của béo phì 26 Bảng 1.2. Béo phì ở trẻ nhỏ và rủi ro tiềm ẩn béo phì ở tuổi trưởng thành 32 Bảng 1.3 Hậu quả kinh tế tài chính của béo phì tại 1 số ít nước tăng trưởng 33 Bảng 3.1 Phân bố đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu và điều tra theo Q. / huyện 62 Bảng 3.2 Phân bố đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu và điều tra theo tuổi và giới 63 Bảng 3.3 Tình trạng dinh dưỡng theo BMI percentile của học viên từ 6 đến 14 tuổi 64 Bảng 3.4 Tình trạng dinh dưỡng theo BMI percentile của học viên tiểu học 67 Bảng 3.5 Tình trạng dinh dưỡng theo BMI percentile của học viên trung học cơ sở 69 Bảng 3.6 Cân nặng và chiều cao trung bình của học viên tiểu học 71 Bảng 3.7 Cân nặng và chiều cao trung bình của học viên trung học cơ sở 72 Bảng 3.8 Yếu tố kinh tế tài chính hộ mái ấm gia đình và thừa cân, béo phì 73 Bảng 3.9 Thu nhập, tiêu tốn hộ mái ấm gia đình và thừa cân, béo phì 74 Bảng 3.10 Yếu tố mái ấm gia đình và thừa cân, béo phì 75 Bảng 3.11 Hoạt động thể lực và thừa cân, béo phì 76 Bảng 3.12 Thói quen nhà hàng và thừa cân, béo phì 77 Bảng 3.13 Mức tiêu thụ lương thực, thực phẩm 24 giờ qua của học viên từ 7 đến 9 tuổi 78 Bảng 3.14 Giá trị dinh dưỡng và tính cân đối khẩu phần của học viên từ 7 đến 9 tuổi 79 Bảng 3.15 Tỷ lệ thừa cân, béo phì sau khi can thiệp tại trường tiểu học 80 Bảng 3.16 Tỷ lệ thừa cân, béo phì sau khi can thiệp tại trường trung học cơ sở 82 Bảng 3.17 Mức độ cải tổ kỹ năng và kiến thức của học viên sau khi can thiệp 83 Bảng 3.18 Mức độ cải tổ thái độ của học viên sau khi can thiệp 85 Bảng 3.19 Thay đổi thói quen nhà hàng của học viên sau khi can thiệp 86 Bảng 3.20 Thay đổi hoạt động giải trí tĩnh tại của học viên sau khi can thiệp 87 Bảng 3.21 Thay đổi những hoạt động giải trí thể thao sau khi can thiệp 88 Bảng 3.22 Mức tiêu thụ lương thực, thực phẩm 24 giờ qua của học viên từ 7 đến 9 tuổi sau khi can thiệp 89 Bảng 3.23 Giá trị dinh dưỡng và tính cân đối khẩu phần của học viên từ 7 đến 9 tuổi sau khi can thiệp 90 Bảng 3.24 Tỷ lệ đạt nhu yếu kiểm tra thể lực của học viên tiểu học 91 Bảng 3.25 Tỷ lệ đạt nhu yếu kiểm tra thể lực của học viên THCS 91 viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1 Tỷ lệ dân số có BMI > 30 ở một số ít vương quốc trên quốc tế năm 2007 7 Hình 1.2 Gánh nặng kép dinh dưỡng ( suy dinh dưỡng còm còi và thừa cân, béo phì ) của trẻ nhỏ châu Mĩ la tinh 12 Hình 1.3 Mối tương quan giữa tiền sử thấp còi và thừa cân, béo phì của trẻ vị thành niên tại Nam Phi 25 Hình 3.1 Tình trạng dinh dưỡng của học viên nam theo nhóm tuổi 70 Hình 3.2 Tình trạng dinh dưỡng của học viên nữ theo nhóm tuổi 71 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ Biểu đồ 1.1 Xu hướng thừa cân, béo phì của trẻ nhỏ lứa tuổi học đường trên quốc tế 8 Biểu đồ 1.2 Tỷ lệ thừa cân ở trẻ nhỏ từ 5 – 11 tuổi ở 1 số ít vương quốc 9 Biểu đồ 1.3 Tỷ lệ béo phì trẻ nhỏ ở cộng hòa Pháp 10 Biểu đồ 1.4 Tỷ lệ thừa cân, béo phì trẻ nhỏ ở châu Á, châu Phi, châu Mĩ la tinh ( 1990 – 2010 ) 11 Biểu đồ 1.5 Số trẻ nhỏ thừa cân, béo phì ở châu Á, châu Phi, châu Mĩ la tinh ( 1990 – 2010 ) 11 Biểu đồ 1.6 Diễn biến thực trạng thừa cân, béo phì của học viên TP. Thành Phố Hà Nội từ năm 1995 đến năm 2000 14 Biểu đồ 3. 1 Tình trạng dinh dưỡng học viên theo nhóm tuổi 66 Biểu đồ 3.2 Yếu tố mái ấm gia đình và thừa cân, béo phì của học viên từ 6 – 14 tuổi 76 Biểu đồ 3.3 Tỷ lệ thừa cân, béo phì sau can thiệp tại trường tiểu học 81 Biểu đồ 3.4 Tỷ lệ thừa cân, béo phì sau can thiệp tại trường trung học cơ sở 83 Biểu đồ 4.1 Tỷ lệ thừa cân, béo phì của học viên tiểu học theo những Q. / huyện của TP. Hà Nội 95 Biểu đồ 4.2 Tỷ lệ thừa cân, béo phì của học viên tiểu học theo những Q. / huyện của TP.HN 95 Sơ đồ 1.1 Mô hình nguyên do và chính sách sinh bệnh của béo phì 16 Sơ đồ 2.1 Qui trình những bước điều tra và nghiên cứu 45 Sơ đồ 2.2 Mô hình can thiệp 51 1 MỞ ĐẦU Sự ngày càng tăng tỷ suất thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ đang là một trong những mối chăm sóc số 1 ở những vương quốc đã và đang tăng trưởng mà nguyên do không riêng gì do chính sách nhà hàng siêu thị thiếu khoa học ( mất cân đối với nhu yếu khung hình ) mà còn do những yếu tố có tương quan ( giảm hoạt động giải trí thể lực, stress, ô nhiễm môi trường tự nhiên và cả những yếu tố xã hội … ). Người ta chăm sóc đến béo phì trẻ nhỏ vì đó là mối rình rập đe dọa lâu dài hơn đến sức khỏe thể chất, tuổi thọ và lê dài thực trạng béo phì đến tuổi trưởng thành, sẽ làm ngày càng tăng rủi ro tiềm ẩn so với những bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, tiểu đường, viêm xương khớp, sỏi mật, gan nhiễm mỡ, và 1 số ít bệnh ung thư. Béo phì ở trẻ nhỏ còn làm ngừng tăng trưởng sớm, dễ dẫn tới những tác động ảnh hưởng nặng nề về tâm ý ở trẻ như tự ti, nhút nhát, kém hòa đồng, học kém. Béo phì ở trẻ nhỏ hoàn toàn có thể là nguồn gốc thảm họa của sức khỏe thể chất trong tương lai [ 21 ], [ 24 ], [ 26 ], [ 128 ]. Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới ( WHO ), năm 2008 trên toàn quốc tế có khoảng chừng 1,5 tỷ người từ 20 tuổi trở lên bị thừa cân. Trong số đó, hơn 200 triệu phái mạnh và hơn 300 triệu nữ giới bị béo phì. Tại 10 quốc đảo ở khu vực Thái Bình dương có tỷ suất người thừa cân, béo phì chiếm trên 50 % dân số. Nhìn chung cứ 10 người trưởng thành thì có 1 người bị béo phì. Năm 2010, khoảng chừng 43 triệu trẻ nhỏ dưới 5 tuổi bị thừa cân, đa phần ở những nước tăng trưởng ( gần 35 triệu trẻ nhỏ ) và ở những nước đang tăng trưởng ( gần 8 triệu trẻ nhỏ ). Không chỉ ở những nước có thu nhập cao mà ngay tại những nước có thu nhập thấp và trung bình thì tỷ suất thừa cân, béo phì cũng tăng, nhất là ở những khu vực đô thị [ 129 ]. Tại Nước Ta, những cuộc tìm hiểu dịch tễ trước năm 1995 cho thấy tỷ suất thừa cân không đáng kể, béo phì phần đông không có. Nhưng tới Tổng tìm hiểu dinh dưỡng toàn nước năm 2000 thì tỷ suất thừa cân ở phụ nữ tuổi sinh đẻ từ 15 – 49 2 tuổi là 4,6 %, ở thành phố ( 9,2 % ) cao gấp 3 lần nông thôn ( 3,0 % ) [ 33 ]. Điều tra thừa cân, béo phì ở người trưởng thành Nước Ta năm 2005 thấy 16,3 % bị thừa cân, béo phì và tỷ suất ở thành thị là 32,5 %, cao hơn so với 13,8 % ở nông thôn [ 5 ]. Những điều tra và nghiên cứu ở trẻ nhỏ tuổi học đường cũng cho thấy tỷ suất thừa cân, béo phì đang có khuynh hướng ngày càng tăng. Năm 2000, một nghiên cứu và điều tra ở nhóm trẻ từ 6 – 14 tuổi thấy tỷ suất thừa cân là 2,2 %, trong đó ở thành phố là 6,6 % và ở nông thôn là 1,2 % [ 33 ]. Năm 2002, tỷ suất thừa cân ở trẻ nhỏ từ 6 – 11 tuổi tại Q. Đống Đa, Thành Phố Hà Nội là 9,9 % [ 14 ]. Tại Q. CG cầu giấy, TP.HN năm 2003, tỷ suất thừa cân của trẻ nhỏ từ 6 – 11 tuổi là 6,8 % và béo phì là 3,2 % [ 44 ]. Đặc biệt, thành phố Hồ Chí Minh là nơi có tỷ suất thừa cân, béo phì trẻ nhỏ cao nhất trên toàn nước. Kết quả tìm hiểu của Trung tâm Dinh dưỡng thành phố TP. Hồ Chí Minh cho thấy thực trạng lệ thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ tuổi học đường đang ngày càng tăng mạnh. Tỷ lệ béo phì ở trẻ 6 tuổi tăng từ 4,4 % năm học 1999 – 2000 lên 10,4 % năm học 2002 – 2003, tỷ suất béo phì ở trẻ nhỏ 7 tuổi tăng từ 1 % năm học 1999 – 2000 lên 9,5 % năm học 2002 – 2003. Nhìn chung quá trình 2002 – 2004, tỷ suất thừa cân, béo phì của học viên cấp I là 9,4 %, học viên cấp II là 6,1 % và học viên cấp III là 4,8 % [ 39 ], [ 106 ]. Thừa cân và béo phì hoàn toàn có thể phòng ngừa được nhưng việc điều trị lại rất khó khăn vất vả, tốn kém và phần đông không có hiệu quả. Trên khoanh vùng phạm vi quốc tế, ngân sách cho xử lý nạn dịch béo phì lúc bấy giờ đã làm cho tất những những ngân sách sức khỏe thể chất khác trở nên nhỏ bé. Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới ( WHO ) thì những ngân sách trực tiếp cho điều trị béo phì chiếm tới 6,8 % ( hay 70 tỷ đô la Mỹ ) trong tổng ngân sách cho chăm nom sức khoẻ. Do đó phòng ngừa được béo phì ở trẻ nhỏ sẽ góp thêm phần làm giảm tỷ suất béo phì ở người lớn, giảm rủi ro tiềm ẩn mắc những bệnh mãn tính không lây có tương quan đến béo phì và giảm ngân sách y tế [ 66 ], [ 111 ]. 3 Nhiều điều tra và nghiên cứu đã triển khai những giải pháp can thiệp với mục tiêu ngăn ngừa sự ngày càng tăng của thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ lứa tuổi học đường. Tuy nhiên, có rất ít giải pháp can thiệp bằng truyền thông online giáo dục dinh dưỡng nhằm mục đích đổi khác kỹ năng và kiến thức, thái độ, thực hành thực tế và tăng cường hoạt động giải trí thể lực. Chính vì nguyên do trên nên chúng tôi thực thi điều tra và nghiên cứu quy mô tiếp thị quảng cáo giáo dục dinh dưỡng ở học viên từ 6 đến 14 tuổi tại thành phố Thành Phố Hà Nội nhằm mục đích góp thêm phần hạ thấp tỷ suất thừa cân, béo phì đang tăng nhanh. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu điều tra và nghiên cứu : 1. Xác định tỷ suất thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ từ 6 đến 14 tuổi tại thành phố TP.HN. 2. Phân tích những yếu tố rủi ro tiềm ẩn tương quan đến thực trạng thừa cân và béo phì ở trẻ nhỏ từ 6 đến 14 tuổi tại thành phố TP. Hà Nội. 3. Đánh giá tác dụng trong bước đầu truyền thông online giáo dục dinh dưỡng phòng chống thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ từ 6 đến 14 tuổi tại thành phố Thành Phố Hà Nội. Giả thuyết nghiên cứu và điều tra : 1. Có sống sót những yếu tố ngoại cảnh đặc trưng ở trẻ nhỏ từ 6 đến 14 tuổi khác với những lứa tuổi khác ? 2. Thừa cân, béo phì hoàn toàn có thể được trẻ nhỏ từ 6 đến 14 tuổi tự chủ động khống chế sau khi được tiếp thị quảng cáo giáo dục dinh dưỡng và giám sát đổi khác hành vi ? 4 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1. Khái niệm thừa cân, béo phì : 1.1.1. Định nghĩa : Thừa cân là thực trạng cân nặng vượt quá cân nặng “ nên có ” so với chiều cao. Còn béo phì là thực trạng tích góp mỡ thái quá và không thông thường một cách cục bộ hay toàn thể tới mức ảnh hưởng tác động xấu tới sức khoẻ [ 111 ], [ 112 ]. 1.1.2. Lịch sử khái niệm thừa cân, béo phì : Obesity là một danh từ của Obese, nguồn gốc Latin là Obesus, nghĩa là béo, béo tròn. Obesity được Noah Biggs sử dụng chính thức trong Y học vào năm 1651 [ 35 ], [ 120 ]. 1.1.3. Quá trình nghiên cứu và điều tra thừa cân, béo phì : Lâm sàng của bệnh béo phì được ghi nhận từ thời Hy lạp – La mã cổ. Nhưng những hiểu biết khoa học về béo phì mới khởi đầu từ thế kỷ XX [ 35 ], [ 120 ]. 1.2. Phân loại béo phì : 1.2.1. Phân loại béo phì theo sinh bệnh học : 1.2.1. 1. Béo phì đơn thuần ( béo phì ngoại sinh ) : Là béo phì không có nguyên nhân sinh bệnh học rõ ràng. 1.2.1. 2. Béo phì bệnh lý ( béo phì nội sinh ) : Là béo phì do những yếu tố bệnh lý tương quan tới béo gây nên : – Béo phì do nguyên do nội tiết. – Béo phì do suy giáp trạng : Thường Open muộn, béo vừa, chậm lớn, da khô, táo bón và chậm tăng trưởng ý thức. 5 – Béo phì do cường vỏ thượng thận : Có thể do tổn thương tuyến yên hoặc u tuyến thượng thận, tăng cortisol và insulin huyết thanh, không dung nạp glucose, thường béo ở mặt và thân, kèm theo tăng huyết áp. – Béo phì do thiếu hormon tăng trưởng : Béo phì thường nhẹ hơn so với những nguyên do khác, béo đa phần ở thân kèm theo chậm lớn. – Béo phì trong hội chứng tăng hormon nang buồng trứng : thường Open sau dậy thì. Người béo phì có những tín hiệu của rậm lông hoặc nam hóa sớm, kinh nguyệt không đều, thường gặp những u nang buồng trứng kèm theo. – Béo phì trong thiểu năng sinh dục. – Béo phì do những bệnh về não : Do tổn thương vùng dưới đồi, u não, chấn thương sọ não, phẫu thuật thần kinh. Các nguyên do này gây hủy hoại vùng TT não trung gian, tác động ảnh hưởng đến sức thèm ăn, tăng insulin thứ phát nên thường kèm theo béo phì [ 27 ], [ 121 ], [ 126 ]. 1.2.2. Phân loại béo phì theo hình thái của mô mỡ và tuổi khởi đầu béo phì : – Béo phì khởi đầu từ nhỏ ( trẻ nhỏ, thanh thiếu niên ) : Là loại béo phì có tăng số lượng và size tế bào mỡ. – Béo phì mở màn ở người lớn : Là loại béo phì có tăng kích cỡ tế bào mỡ còn số lượng tế bào mỡ thì thông thường. – Béo phì Open sớm : Là loại béo phì Open trước 5 tuổi. – Béo phì Open muộn : Là loại béo phì Open sau 5 tuổi. Các quy trình tiến độ thường Open béo phì là thời kỳ nhũ nhi, 5 tuổi, 7 tuổi và vị thành niên ( tuổi tiền dậy thì và dậy thì ). Béo phì ở những thời kỳ này làm tăng rủi ro tiềm ẩn của béo phì trường diễn và những biến chứng khác [ 30 ], [ 128 ]. 6 1.2.3. Phân loại béo phì theo vùng của mô mỡ và vị trí giải phẫu : – Béo bụng ( béo TT, béo phần trên, béo hình quả táo, béo kiểu đàn ông – thể Android ) : Là dạng béo phì có mỡ hầu hết tập trung chuyên sâu ở vùng bụng. – Béo đùi ( béo ngoại vi, béo phần thấp, béo hình quả lê, béo kiểu đàn bà – thể Gynoid ) : Là loại béo phì có mỡ hầu hết tập trung chuyên sâu ở vùng mông và đùi. Phân loại này giúp Dự kiến rủi ro tiềm ẩn sức khoẻ của béo phì. Béo bụng có rủi ro tiềm ẩn cao mắc và tử trận do những bệnh tim mạch, đái tháo đường, tăng Insulin máu, rối loạn Lipit máu, không dung nạp Glucose hơn so với béo đùi [ 27 ], [ 126 ]. 1.2.4. Một số phân loại béo phì khác : – Béo phì do sử dụng thuốc : Sử dụng corticoit liều cao và lê dài, dùng estrogen, deparkin hoàn toàn có thể gây béo phì. – Béo có khối nạc tăng so với chiều cao và tuổi : Trẻ béo phì có khối nạc tăng so với tuổi thường có độ cao cao hơn chiều cao trung bình, thường là trẻ béo phì từ nhỏ, dạng này đặc trưng cho hầu hết béo phì ở trẻ nhỏ. – Trẻ thừa cân và thừa mỡ, thừa mỡ nhưng không thừa cân ( rất ít trẻ thuộc nhóm này ) và thừa cân nhưng không thừa mỡ [ 48 ], [ 51 ]. 1.3. Thực trạng thừa cân béo phì trên quốc tế và Nước Ta. 1. 3.1. Thực trạng thừa cân béo phì trên quốc tế : Trên quốc tế, thừa cân và béo phì là yếu tố rủi ro tiềm ẩn thứ 5 gây tử trận với gần 2,8 triệu người trưởng thành tử trận hàng năm. Bên cạnh đó, 44 % bị béo phì, 23 % thiếu máu cục bộ ở tim và từ 7 % đến 41 % mắc một số ít bệnh ung thư có nguyên do từ thừa cân và béo phì. Trong 3 thập kỷ qua ( 1980 – 2010 ) số ca béo phì đã tăng gấp đôi trên toàn quốc tế [ 128 ], [ 129 ]. 7 Hình 1.1. Tỷ lệ dân số trên 15 tuổi có BMI > 30 ở một số ít vương quốc trên quốc tế năm 2007 [ 129 ] Trước đây thừa cân và béo phì được xem như là đặc thù riêng của những nước có thu nhập cao, nhưng gần đây TC, BP đã tăng lên một cách kỷ lục ở cả những vương quốc có thu nhập thấp và trung bình, nhất là ở vùng đô thị. Năm 2009, khoảng chừng 300 triệu người ở những nước có thu nhập thấp, hơn 200 triệu người ở những nước có thu nhập trung bình và dưới 100 triệu người ở những nước có thu nhập cao bị tử trận có tương quan tới TC, BP. Nhiều nghiên cứu và điều tra cho thấy tỷ suất tử trận do những yếu tố tương quan đến BP cao hơn so với những yếu tố tương quan đến suy dinh dưỡng ( SDD ), 65 % dân số ở những nước có thu nhập trung bình và cao có tỷ suất tử trận do căn nguyên BP cao hơn so với căn nguyên SDD. Trên khoanh vùng phạm vi toàn thế giới thì TC và BP gây tử trận nhiều hơn thiếu cân [ 57 ], [ 92 ], [ 103 ]. 8 Điều đáng quan ngại là sự ngày càng tăng TC, BP ở lứa tuổi trẻ nhỏ trên khoanh vùng phạm vi toàn thế giới với tỷ suất trung bình hàng năm là 10 %. Năm 2010, tác dụng nghiên cứu và phân tích trên 450 cuộc tìm hiểu cắt ngang về TC, BP của trẻ nhỏ ở 144 nước trên quốc tế cho thấy có khoảng chừng 43 triệu trẻ nhỏ dưới 5 tuổi bị TC, BP ( 35 triệu trẻ nhỏ từ những nước đang tăng trưởng, 8 triệu từ những nước đã tăng trưởng ), 92 triệu trẻ nhỏ có rủi ro tiềm ẩn bị thừa cân. Tỷ lệ TC, BP của trẻ nhỏ trên quốc tế đã tăng từ 4,2 % ( CI 95 % : 3,2 % – 5,2 % ) năm 1990 lên 6,7 % ( CI 95 % : 5,6 % – 7,7 % ) vào năm 2010. Với khuynh hướng này thì dự kiến đến năm 2020 sẽ có 9,1 % ( CI 95 % : 7,3 % – 10,9 % ), tương tự với khoảng chừng 60 triệu t

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập