Lý luận văn học về hình tượng nhân vật

Camnangbep.com cũng giúp giải đáp những vấn đề sau đây:

• Những câu lí luận văn học về nhân vật trong tác phẩm

• Nhà văn sáng tạo nhân vật để gửi gắm tư tưởng, tình cảm và quan niệm của mình về cuộc đời

• Lý luận văn học về nhân vật trong tác phẩm

• Lý luận văn học về hình tượng nhân vật

• Những nhân định hay về nhân vật trong văn học

• Nhân vật chính trong tác phẩm văn học là

• Hình tượng nhân vật được sinh ra từ tâm trí của nhà văn

• Nhân vật trong tác phẩm văn học

Trong tác phẩm văn học, nhân vật luôn là một yếu tố hết sức quan trọng góp phần thể hiện giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Nghị luận về một nhân vật, một nhóm nhân vật trong tác phẩm văn học cũng là một dạng cơ bản của nghị luận văn học. Camnangbep.com sẽ hướng dẫn các em cách chinh phục bài văn nghị luận về nhân vật trong tác phẩm văn học.

Nghị luận về nhân vật trong tác phẩm văn học là dạng đề quen thuộc khi fan hâm mộ muốn tiếp cận tác phẩm văn chương một cách thâm thúy. Đối với dạng đề này, người viết cần đưa ra những nhận xét, đánh giá và nhận định và nhìn nhận, nhìn nhận trải qua việc bám sát nghiên cứu và điều tra và nghiên cứu và phân tích những đặc trưng của nhân vật được thể hiện trong tác phẩm .

Nhân vật văn học và vai trò của nhân vật trong tác phẩm

1. Nhân vật văn học.

Ðối tượng chung của văn học là cuộc sống nhưng trong đó con người luôn giữ vị trí TT. Những sự kiện kinh tế tài chính, chính trị, xã hội, những bức tranh vạn vật thiên nhiên, những lời phản hồi … đều góp thêm phần tạo nên sự nhiều mẫu mã, phong phú cho tác phẩm nhưng cái quyết định hành động chất lượng tác phẩm văn học chính là việc kiến thiết xây dựng nhân vật. Ðọc một tác phẩm, cái đọng lại thâm thúy nhất trong tâm hồn người đọc thường là số phận, tình cảm, cảm hứng, suy tư của những con người được nhà văn bộc lộ. Vì vậy, Tô Hoài đã có lí khi cho rằng “ Nhân vật là nơi duy nhất tập trung chuyên sâu hết thảy, xử lý hết thảy trong một sáng tác ”
“ Văn học là nhân học ” ( M. Gorki ). Văn học khi nào cũng bộc lộ đời sống của con người. Nói đến nhân vật văn học là nói đến con người được nhà văn miêu tả biểu lộ trong tác phẩm, bằng phương tiện đi lại văn học. Nhân vật văn học có khi là những con người có họ tên như : Từ Hải, Thúy Kiều, Lục Vân Tiên, Chị Dậu, anh Pha, … Khi là những người không họ không tên như : tên lính lệ, người hầu gái, 1 số ít nhân vật xưng “ tôi ” trong những truyện ngắn, tiểu thuyết văn minh, như mình – ta trong ca dao. Khái niệm con người này cũng cần được hiểu một cách thoáng rộng trên hai phương diện : số lượng và chất lượng. Về số lượng, hầu hết những tác phẩm từ văn học dân gian đến văn học văn minh đều tập trung chuyên sâu miêu tả số phận của con người. Về chất lượng, dù nhà văn miêu tả thần linh, ma quỉ, vật phẩm, … nhưng lại gán cho nó những phẩm chất của con người. Nhân vật trong văn học có khi là một loài vật, một vật phẩm hoặc một hiện tượng kỳ lạ nào đó của quốc tế tự nhiên, mang ý nghĩa biểu trưng cho số phận, cho tư tưởng, tình cảm của con người. Có thể nói nhân vật là phương tiện đi lại để phản ánh đời sống, khái quát hiện thực .
Miêu tả con người, chính là việc thiết kế xây dựng nhân vật của nhà văn. Ở đây, cần quan tâm rằng nhân vật văn học là một hiện tượng kỳ lạ nghệ thuật và thẩm mỹ mang tính ước lệ, đó không là sự sao chép đầy mọi chi tiết cụ thể biểu lộ của con người mà chỉ là sự bộc lộ con người qua những đặc thù nổi bật về tiểu sử, nghề nghiệp, tính cách. Nói đến văn học thì không hề thiếu nhân vật, vì đó chính là phương tiện đi lại cơ bản để nhà văn khái quát hiện thực một cách hình tượng .

Nhà văn phát minh sáng tạo nhân vật để bộc lộ nhận thức của mình về một cá thể nào đó, về một loại người nào đó, về một yếu tố nào đó của hiện thực. Những con người này hoàn toàn có thể được miêu tả kỹ hay sơ lược, sinh động hay không rõ nét, Open một hay nhiều lần, tiếp tục hay từng lúc, giữ vai trò quan trọng nhiều, ít hoặc không ảnh hưởng tác động nhiều lắm so với tác phẩm .
Có thể nói, “ nhân vật là phương tiện đi lại để phản ánh đời sống, khái quát hiện thực. Chức năng của nhân vật là khái quát những quy luật của đời sống và của con người, biểu lộ những hiểu biết, những tham vọng, kì vọng về đời sống ”. Các vị thần như thần Trụ trời, thần Gió, thần Mưa bộc lộ nhận thức của người nguyên thuỷ về sức mạnh của tự nhiên mà con người chưa lý giải được. Truyền thuyết về Lạc Long Quân và Âu Cơ thể hiện niềm tự hào về nòi giống dân tộc bản địa Việt. Nhân vật lí tưởng của văn học cổ Hi – La là những anh hùng chưa có ý thức về đời sống cá thể, tìm lẽ sống trong việc Giao hàng quyền hạn bộ tộc, thành bang, vương quốc, đó là những Asin, Hécto trong Iliát, Uylítxơ trong Ôđixê, Prômêtê trong Prômêtê bị xiềng. Nhà văn phát minh sáng tạo nên nhân vật là để biểu lộ những cá thể xã hội nhất định và ý niệm về những cá thể đó .
Nhân vật văn học được tạo nên bởi nhiều thành tố gồm hạt nhân niềm tin của cá thể như : ý chí, khát vọng, lí tưởng, những bộc lộ của quốc tế cảm hứng, những quyền lợi đời sống, những hình thái ý thức, những hành vi trong quy trình sống. Nhân vật văn học là một hiện tượng kỳ lạ thẩm mỹ và nghệ thuật có những tín hiệu để phân biệt như tên gọi, tiểu sử, nghề nghiệp, những đặc thù riêng, … Những tín hiệu đó thường được ra mắt ngay từ đầu và thường thì, sự tăng trưởng về sau của nhân vật gắn bó mật thiết với những ra mắt khởi đầu đó. Việc trình làng Tràng trong tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân có vẻ như cũng báo trước về số phận của nhân vật sau này : “ Hắn vừa đi vừa tủm tỉm cười, hai con mắt nhỏ tí, gà gà đắm vào bóng chiều, hai bên quai hàm bạnh ra, rung rung làm cho bộ mặt thô kệch của hắn khi nào cũng nhấp nhỉnh những ý nghĩ gì vừa lí thú, vừa dữ tợn. Hắn có tật vừa đi vừa nói. Hắn lảm nhảm than phiền những điều hắn nghĩ ” .
Gắn liền với những tâm lý, nói năng, hành vi trong quy trình tăng trưởng về sau của nhân vật. Nhân vật văn học không giống với những nhân vật thuộc những mô hình thẩm mỹ và nghệ thuật khác. Ở đây, nhân vật văn học được biểu lộ bằng vật liệu riêng là ngôn từ. Vì vậy, nhân vật văn học yên cầu người đọc phải vận dụng trí tưởng tượng, liên tưởng để dựng lại một con người hoàn hảo trong toàn bộ những mối quan hệ của nó .

2. Vai trò và chức năng của nhân vật trong tác phẩm.

Nhân vật văn học có công dụng khái quát những tính cách, hiện thực đời sống và biểu lộ ý niệm của nhà văn về cuộc sống. Khi thiết kế xây dựng nhân vật, nhà văn có mục tiêu gán liền nó với những yếu tố mà nhà văn muốn đề cập đến trong tác phẩm. Vì vậy, tìm hiểu và khám phá nhân vật trong tác phẩm, bên cạnh việc xác lập những nét tính cách của nó, cần nhận ra những yếu tố của hiện thực và ý niệm của nhà văn mà nhân vật muốn bộc lộ. Chẳng hạn, khi nhắc đến một nhân vật, nhất là những nhân vật chính, người ta thường nghĩ đến những yếu tố gắn liền với nhân vật đó. Gắn liền với Kiều là thân phận của người phụ nữ có tài sắc trong xã hội cũ. Gắn liền với Kim Trọng là yếu tố tình yêu và tham vọng vươn tới niềm hạnh phúc. Gắn liền với Từ Hải là yếu tố đấu tranh để triển khai khát vọng tự do, công lí … Trong Chí Phèo của Nam Cao, nhân vật Chí Phèo biểu lộ quy trình lưu manh hóa của một bộ phận nông dân trong xã hội thực dân nửa phong kiên. Ðằng sau nhiều nhân vật trong truyện cổ tích là yếu tố đấu tranh giữa thiện và ác, tốt và xấu, giàu và nghèo, những tham vọng tốt đẹp của con người …
Nhân vật là phương tiện đi lại để phản ánh đời sống, khái quát hiện thực. Vai trò của nhân vật là khái quát những quy luật của đời sống con người, bộc lộ những hiểu biết, những ước ao và kì vọng về con người. Mặt khác, nhân vật là phương tiện đi lại khái quát tính cách, số phận con người và những ý niệm về chúng. Ví dụ, nhân vật người anh trong truyện cổ tích Cây khế là biểu lộ của loại người tham lam trong xã hội. Nhân vật còn là phương tiện đi lại biểu lộ tư tưởng, tình cảm của nhà văn. Nó bộc lộ ý niệm thẩm mỹ và nghệ thuật và lí tưởng thẩm mĩ của nhà văn về con người. Vì thế, nhân vật luôn luôn gắn chặt với chủ đề của tác phẩm .
Thông qua việc kiến thiết xây dựng nhân vật, nhà văn thể hiện tư tưởng, tình cảm của mình so với từng loại người trong xã hội, đồng thời dẫn dắt người đọc đi vào những quốc tế riêng với đủ mọi khát vọng cùng với xúc cảm yêu thương hay lòng căm giận. Nhân vật Hămlét của Sêchxpia tiêu biểu vượt trội cho con người thời đại Phục hưng có lí tưởng nhân văn cao đẹp bị bế tắc và khủng hoảng cục bộ khi phải đối lập với những cách sống, phản trắc, thời cơ, tàn ác, con đẻ của chủ nghĩa tư bản ở thời kì tích luỹ bắt đầu. Qua việc diễn đạt những nhân vật như bà Phó Đoan, cụ Cố Hồng trong tiểu thuyết Số đỏ, nhà văn Vũ Trọng Phụng đã thể hiện niềm chán ghét lối sống suy thoái và khủng hoảng về đạo đức đến cùng cực của giới thượng lưu trong xã hội thực dân phong kiến .
Nhân vật văn học do nhà văn phát minh sáng tạo nên, trên cơ sở quan sát những con người trong đời sống. Chính thế cho nên, khái niệm nhân vật văn học là một trong những khái niệm TT để xem xét kĩ năng thẩm mỹ và nghệ thuật của nhà văn. Sức sống của nhân vật được biểu lộ qua việc diễn đạt ngoại hình, nội tâm, ngôn từ và hành vi của nhân vật, những cái làm cho nhân vật có sức mê hoặc kì quặc với người đọc. Có những nhân vật đã bất tử với thời hạn : Hămlét, Võ Tòng, Lỗ Trí Thâm, Lâm Xung, Khổng Minh, Trương Phi, Quan Công, Tào Tháo, Lâm Đại Ngọc, Giả Bảo Ngọc, AQ, Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thúy Kiều, Lục Vân Tiên, …
Sức mê hoặc so với người đọc của một nhân vật có nhiều lí do. Nhưng một lí do cơ bản là họ rất độc lạ, không hề giống ai như Hêghen từng nói. Chí Phèo được nhớ mãi bởi những lời lẽ chửi rủa độc lạ, bởi cách đến nhà Bá Kiến xin được đi ở tù lại, bởi cách trêu ghẹo Thị Nở .
Do nhân vật có tính năng khái quát những tính cách, hiện thực đời sống và biểu lộ ý niệm của nhà văn về cuộc sống cho nên vì thế trong quy trình miêu tả nhân vật, nhà văn có quyền lựa chọn những chi tiết cụ thể, yếu tố mà họ cho là thiết yếu thể hiện được ý niệm của mình về con người và đời sống. Chính vì thế, không nên giống hệt nhân vật văn học với con người trong cuộc sống. Khi nghiên cứu và phân tích, nghiên cứu nhân vật, việc so sánh, so sánh hoàn toàn có thể thiết yếu để hiểu rõ thêm về nhân vật, nhất là những nhân vật có nguyên mẫu ngoài cuộc sống ( anh hùng Núp trong Ðất nước đứng lên ; Chị Sứ trong Hòn Ðất … ) nhưng cũng cần luôn luôn nhớ rằng nhân vật văn học là một phát minh sáng tạo thẩm mỹ và nghệ thuật độc lạ gắn liền với ý đồ tư tưởng của nhà văn trong việc nêu lên những yếu tố của hiện thực đời sống. Betông Brecht cho rằng : “ Các nhân vật của tác phẩm thẩm mỹ và nghệ thuật không phải giản đơn là những bản dập của những con người sống mà là những hình tượng được khắc họa tương thích với ý đồ tư tưởng của tác giả ” .
Nhân vật văn học giữ vai trò quyết định hành động nội dung tư tưởng trong tác phẩm, thế cho nên nhà văn luôn dồn tận tâm và kĩ năng của mình vào việc khắc hoạ nhân vật chính vì vậy mà tất cả chúng ta thấy có nhiều người không nhớ tên tác giả nhưng rất nhớ tên những nhân vật tác giả tạo dựng nên. Do nhân vật có vai trò khái quát những tính cách, hiện thực đời sống và bộc lộ ý niệm của nhà văn về cuộc sống, cho nên vì thế trong quy trình miêu tả nhân vật, nhà văn có quyền lựa chọn những cụ thể, yếu tố mà họ cho là thiết yếu thể hiện được ý niệm của mình về con người và đời sống. Chính vì vây, không nên như nhau nhân vật văn học với con người trong cuộc sống. Khi nghiên cứu và phân tích, nghiên cứu nhân vật, việc so sánh, so sánh hoàn toàn có thể thiết yếu để hiểu rõ thêm về nhân vật, nhất là những nhân vật có nguyên mẫu cuộc sống. Dạng đề này nhu yếu người đọc cần hiểu rõ và hiểu đúng về nhân vật dựa trên những phương diện :

Bạn đang đọc: cách làm bài nghị luận về nhân vật văn học

– Tất cả những thông tin về nhân vật được tác giả miêu tả trong tác phẩm ( gồm có nguồn gốc xuất thân, đặc trưng ngoại hình, đặc trưng tính cách, …. ) qua hành vi, ngôn từ. – Nắm được vai trò của nhân vật trong tác phẩm. ( nhân vật TT, nhân vật chính, … ) – Mối quan hệ giữa nhân vật cần nghị luận với những nhân vật khác trong tác phẩm. – Nêu được ý nghĩa của nhân vật so với tác phẩm ( nhân vật có vai trò gì trong việc biểu lộ nội dung, nghệ thuật và thẩm mỹ và nghệ thuật và thẩm mỹ và tư tưởng, quan điểm của tác giả, … )
Chí phèo trong tác phẩm văn học Làng Vũ Đại ngày ấy