HƯỚNG DẪN ĐƯA LÍ LUẬN VĂN HỌC VÀO BÀI VIẾT

Ngày 12/10/2021 16:18:39, lượt xem : 4140Một bài văn được xem là có chất văn, là một bài văn hay là bài văn hội tụ rất nhiều yếu tố : văn viết quyến rũ, truyền cảm, văn viết có chất phát minh sáng tạo, văn viết giàu chất lí luận. Và một bài văn giống như một bông hoa đẹp ngào ngạt hương thơm và lí luận văn học là một trong những hương thơm sắc màu làm cho bài văn có sức mê hoặc với người đọc, người nghe .
– Làm sao để đưa lý luận văn học vào bài thi ?

– Cách đưa lý luận văn học như thế nào?

– Áp dụng lý luận văn học vào bài làm có nên không ?
Bài viết này sẽ giúp những em có thêm một số ít kiến thức và kỹ năng để vận dụng tốt lí luận văn học vào bài viết của mình nhé .

1. Áp dụng vào mở bài

Ví dụ : Phân tích hình tượng nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “ Làng ” của nhà văn Kim Lân
Thay vì viết :
Nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân đã để lại cho người đọc những ấn tượng thâm thúy. Đó là người nông dân có tình yêu làng và yêu nước thâm thúy, hai tình yêu này hòa quyện với nhau tạo nên dấu ấn khó phai về nhân vật. Tình yêu làng của ông Hai được bộc lộ ở mọi lúc, mọi nơi, nó ngấm vào máu thịt trong ông. Tình yêu ấy hoàn toàn có thể chia làm ba chặng chính : tình yêu làng khi ông Hai ở làng tản cư ; tình yêu làng, yêu nước khi ông Hai nghe tin làng mình theo Việt gian ; tình yêu làng, yêu nước khi ông nghe tin cải chính .
=> CHÚNG TA SẼ VIẾT :
Một tác phẩm văn học chỉ thực sự có giá trị khi nó cất lên lời nói của con người, ca tụng và bảo vệ con người. Bởi thế Nam Cao từng nói : “ Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, không nên là ánh trăng lừa dối ; thẩm mỹ và nghệ thuật hoàn toàn có thể chỉ là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp sống lầm than ” ( Trăng Sáng ). Văn chương là vậy, nó vẫn luôn đẹp một cách đặc biệt quan trọng nhất. Phải chăng chính do đó mà những nhà thơ, nhà văn luôn tạo ra những nét riêng cho mình bằng việc kiến thiết xây dựng lên những hình tượng nhân vật độc lạ chở nặng tâm tư nguyện vọng của tác giả. Điều đó được biểu lộ rõ qua nhân vật ông Hai trong tác phẩm “ Làng ” của nhà văn Kim Lân. Sự tinh xảo, độc lạ trong nghệ thuật và thẩm mỹ xây dựng hình tượng nhân vật của nhà văn Kim Lân đã góp thêm phần chắp cánh cho tác phẩm vút bay trên khung trời văn đàn dân tộc bản địa

2. Áp dụng vào luận điểm

Ví dụ : 2 câu đầu bài thơ “ Bếp lửa ”
Thay vì viết :
Mở đầu bài thơ là hình ảnh ” nhà bếp lửa ” – nơi khơi nguồn cảm hứng nỗi nhớ, hồi tưởng về người bà kính yêu :
Một nhà bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một nhà bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa .
=> CHÚNG TA SẼ VIẾT :
Nhà thơ Puskin từng nói rằng : “ Thơ được tạo ra từ cơn động kinh của tâm hồn. Đó là cú đại địa chấn được dồn ứ từ những biến cố, những kỉ niệm, có khi là nỗi nhớ quặn lòng. ” Và phải chăng khi “ kỉ niệm ” và “ cảm hứng ” đã đong đầy trong nỗi nhớ cũng là lúc mà hồn thơ Bằng Việt bật lên những trang viết thiết tha :
Một nhà bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một nhà bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa .

3. Áp dụng vào phân tích thơ

Ví dụ : Phân tích 6 câu thơ trong “ Mùa xuân nho nhỏ ” của Thanh Hải :
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi ! Con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt lộng lẫy rơi
Tôi đưa tay tôi hứng .
Thay vì viết :
Bài thơ khởi đầu bằng bức tranh vạn vật thiên nhiên mùa xuân mang sắc màu và âm thanh quen thuộc của đồng quê được vẽ bằng hình ảnh bình dị, tinh lọc, quyến rũ :
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt lộng lẫy rơi
Tôi đưa tay tôi hứng .
Rồi sau đó những bạn nghiên cứu và phân tích lần lượt từng câu thơ …..
=> CHÚNG TA SẼ VIẾT :
Bàn về tính nhạc trong thơ tác giả Trần Thiện Thanh cho rằng : “ Thi nhân phổ nhạc cho thơ, tiếng thơ vang ngân trong khoảng trống, tạo thành những “ bước sóng ” gõ cửa tâm hồn đọc giả. Ở đoạn thơ trên Thanh Hải đã vô cùng khôn khéo, linh động trong cách ngắt nhịp thơ 2/3, 3/2 xen kẽ khiến người cảm thấy mình đang đứng trước một khúc nhạc chứ không chỉ đứng trước một bài thơ đơn thuần. Việc sử dụng những hình ảnh giàu tính tạo hình và hình tượng : dòng sông xanh, bông hoa tím, tiếng chim ngân vang bộc lộ xúc cảm say sưa, ngây ngất của tác giả trước cảnh đất trời xứ Huế vào xuân, mong ước hoà vào vạn vật thiên nhiên đất trời trong tâm tưởng giữa mùa đông giá lạnh khiến ta vô cùng khâm phục. Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân đất trời biểu lộ qua cái nhìn trìu mến với cảnh vật, trong những lời thể hiện trực tiếp như lời trò chuyện với vạn vật thiên nhiên “ ơi, hót chi … mà … ” làm cho câu thơ như trải dài, ngân vang khắp khoảng chừng trời xứ Huế ……

4. Áp dụng vào phân tích nghệ thuật ngôn từ

Ví dụ : Phân tích câu thơ :
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Thay vì viết :
Khép lại khổ thơ là hình ảnh đám mây được nhân hóa với hành vi “ vắt nửa mình ”. Hình ảnh thơ rất giàu đặc thù tạo hình trong khoảng trống và có ý nghĩa miêu tả sự hoạt động của thời hạn. Đám mây trắng buốt mềm mịn và mượt mà trải dài như một tấm lụa treo ngang trên khung trời, rất nhẹ nhàng, duyên dáng. Và mây cũng chính là ranh giới chao nghiêng giữa hai mùa hạ – thu. Cảnh vật trở nên vừa hư lại vừa thực, đó là mẫu sản phẩm của trí tưởng tượng rất nên thơ và rất là độc lạ, mới lạ của tác giả. Tóm lại, với một mạng lưới hệ thống những hình ảnh đẹp, giàu đặc thù tạo hình trong khoảng trống, tích hợp với thẩm mỹ và nghệ thuật nhân hóa, tương phản, nhà thơ đã khắc họa thành công xuất sắc khung cảnh trời đất khi mở màn vào thu thật sôi động, tinh xảo, nhẹ nhàng .
=> CHÚNG TA SẼ VIẾT

Ngôn từ là tinh hoa quý giá nhất của người làm thơ. Người làm thơ cũng như kẻ làm vườn vậy, phải chăm chút sao cho vườn hoa ngôn ngữ của mình nở ra những bông hoa đẹp nhất. Thế mới có ý kiến: “Làm thơ là cân một nghìn milligram quặng chữ”. Với ý niệm ấy chữ “vắt” xứng đáng là nhãn tự của câu thơ, là tinh hoa của cả câu thơ này. Hữu Thỉnh dùng động từ “vắt” để gợi ra trong thời điểm giao mùa, đám mây như kéo dài ra, nhẹ trôi như tấm lụa mềm treo lơ lửng giữa bầu trời trong xanh, cao rộng. Đám mây ấy dường như nó vẫn còn vương vấn ánh nắng ấm áp của mùa hạ nên chỉ “vắt nửa mình sang thu”. Nó đã tạo nên một lằn ranh giới mỏng manh, hư ảo. Có lẽ, thực tế sẽ không thể nào có áng mây bé nhỏ nào như thế. Đó chỉ là sự liên tưởng đầy thú vị của thi sĩ. Tất cả góp phần tạo nên một thời khắc giao mùa đầy chất thơ, tinh tế và nhạy cảm, độc đáo nhưng bâng khuâng trong không gian êm dịu của mùa thu.

Để giúp ích cho các em thật nhiều trong kì thi quan trọng sắp tới thì chỉ có thể là những buổi học tại KHÓA VĂN VIP 2K7  – một khóa học sẽ giúp các em cải thiện cũng như nâng cao kĩ năng làm bài để đạt được kết quả cao nhất.

Đăng ký khóa học và đọc thêm nhiều bài viết hấp dẫn khác của Học Văn Chị Hiên tại đây:
Facebook Học Văn Chị Hiên THCS.
Youtube Học Văn Chị Hiên.
Instagram Học Văn Chị Hiên.
Tiktok Học Văn Chị Hiên.

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập