Cách viết Mở bài hay cho phần Nghị luận Văn học

Viết mở bài hay sẽ có tác dụng gì?

Theo cô Hà Trang, mở bài hay khẳng định được chất lượng bài văn đạt giá trị cao. Đối với người viết, sẽ giúp có thêm cảm hứng cho bài viết, viết bài trôi chảy hơn. Còn với người đọc, sẽ tạo được ấn tượng, sự thích thú, cuốn hút. Chia sẻ cách viết mở bài cho phần nghị luận văn học hay nhất được nhiều người áp dụng.

Mở bài là yếu tố quyết định xem bài văn đó có đi đúng hướng và đi sâu vào vấn đề cần thể hiện hay không. 

Cách viết mở bài hay cho nghị luận văn học

Yếu tố nào để tạo nên một mở bài hay?

Để mở bài hay cần dựa trên hai NGUYÊN TẮC đó là: Nêu đúng vấn đề đặt ra trong đề bài và khái quát được vấn đề cần thể hiện.

Dựa vào hai nguyên tắc trên, học viên cần nắm rõ 4 yếu tố quyết định hành động mở bài hay đó là :

• Ngắn gọn:tức là ngắn về số lượng câu và nội dung. Số lượng câu nên dừng ở 4 – 6 câu. Các câu sẽ chứa nội dung tóm tắt ngắn gọn để người đọc cảm thấy hấp dẫn và muốn tìm hiểu và khám phá thêm .
• Đầy đủ: Một mở bài rất đầy đủ khi nào cũng phải nêu được yếu tố cần nghị luận, yếu tố chính cũng như nội dung bao quát bắt buộc ở phần mở bài .

• Độc đáo:Mở bài cần sự độc lạ bởi sự độc lạ sẽ gây được sự quan tâm cho người đọc qua những liên tưởng, tưởng tượng đa dạng và phong phú, khiến bài văn hấp dẫn người đọc .

• Tự nhiên: Sử dụng ngôn từ đơn giản và giản dị, mộc mạc sẽ gây thiện cảm so với người đọc, người đọc sẽ cảm thấy thân mật hơn .

Xem thêm: Kỹ năng làm bài Nghị luận về một tư tưởng đạo lý

📍 Cách viết mở bài hay cho đề thi nghị luận văn học

Để viết mở bài cho đề thi nghị luận văn học có hai cách viết đó là viết mở bài trực tiếp và mở bài gián tiếp .

Với cách mở bài trực tiếp:

Người viết sẽ đi thẳng vào yếu tố cần xử lý bằng cách trình diễn đủ ý, nhưng cũng không nói hết nội dung nhằm mục đích khơi gợi sự tò mò trong lòng người đọc. Cách viết này nhanh gọn, dễ làm, dễ tiếp cận tuy nhiên thường gây cứng ngắc và khô khan cho bài viết .
Ví dụ :

Việt Bắc: Tố Hữu là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam. Thơ ông là sự kết hợp hài hòa giữa lý tưởng cách mạng  với cảm hứng trữ tình. Một trong những bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Tố Hữu là bài Việt Bắc. Bài thơ được sáng tác năm 1954, nhân dịp trung ương Đảng và chính phủ rời chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội. Bài thơ là khúc hát ân tình của người kháng chiến đối với quê hương đất nước, nhân dân cách mạng được thể hiện bằng hình thức đậm đà tính dân tộc.

Tham khảo: Vai trò của “Bài văn Nghị luận Xã hội” trong Giáo dục

Với cách mở bài gián tiếp:

Người viết sẽ dẫn dắt một ý tương quan đến yếu tố sau đó sẽ trình diễn yếu tố cần xử lý. Mở bài gián tiếp sẽ tạo được sự linh động, mê hoặc người đọc. Với cách viết gián tiếp người viết hoàn toàn có thể dẫn dắt từ những cách sau :

• Mở bài đi từ chủ đề, đề tài: Dựa trên đề tài của tác phẩm, người viết sẽ ra mắt trực tiếp yếu tố cần nghị luận .

Ví dụ : Đất Nước là một đề tài muôn thuở của thơ ca và nghệ thuật và thẩm mỹ. Hình hài quốc gia cũng được tạc thành nhiều vẻ đẹp khác nhau từ những góc nhìn khác nhau. Nguyễn Trãi tự hào về triều đại Triệu, Đinh, Lý, Trần …, Tố Hữu thấy Đất Nước trong bóng hình người anh hùng, người Mẹ. Chế Lan Viên “ tìm hình của nước ” trong vị cha già Hồ Chí Minh, còn Nguyễn Khoa Điềm, một nhà thơ trẻ thời chống Mỹ, lại tìm vẻ đẹp của Đất Nước trong chiều sâu văn hóa truyền thống, phong tục mang đậm dấu ấn tư tưởng “ Đất Nước của nhân dân ”. Chiều sâu tư tưởng ấy đã bộc lộ thâm thúy qua đoạn thơ :

• Mở bài đi từ giai đoạn lịch sử: Dựa trên toàn cảnh xã hội qua từng tiến trình sẽ có những giá trị nội dung, giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật của tác phẩm khác nhau. Đi từ quy trình tiến độ, thời kì văn học sẽ gắn hiện thực đời sống với nhà văn – tác phẩm – bạn đọc, cách viết này sẽ tạo điểm nhấn cho bài viết .

Ví dụ : Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đã góp thêm những trang vàng vào lịch sử vẻ vang dân tộc bản địa. Đã có rất nhiều văn nghệ, đã có được cảm hứng sáng tác từ đề tài này. Chính vì thế đây cũng là tiến trình văn học có nhiều thành công xuất sắc góp thêm phần làm rạng rỡ nền văn học nước nhà …. ( ra mắt tác giả, tác phẩm sẽ nghiên cứu và phân tích ) .

• Mở bài theo cách so sánh:với cách viết này người viếtso sánh hai hoặc nhiều đối tượng người tiêu dùng với nhau ở phương diện giống nhau, khác nhau hoặc cả hai .

Ví dụ : Đất Nước là tiếng ca bay vút lên từ thẳm sâu tình yêu con người, là giọt đàn bầu thon thả gọi về điệu hồn dân tộc bản địa. Ta đã từng gặp một Đất Nước hóa thân trong mảnh hồn quê Kinh Bắc đậm sắc tố dân gian mà quằn quại dưới gót giày xâm lược trong Bên kia tuy nhiên Đuống – Hoàng Cầm ; một Đất Nước tươi đẹp và đau thương trong thơ Nguyễn Đình Thi … thì thời điểm ngày hôm nay ta lại phát hiện Đất Nước bình dị thân thương ấy trong trang thơ của Nguyễn Khoa Điềm với bao ý tình tươi đẹp, mà mỗi dòng thơ như dòng suối ngọt ngào chảy vào hồn ta đầy thương mến .

• Mở bài đi từ một nhận định, nhận xét: Là cách viết trích dẫn những nhận định, nhận xét có liên quan đến nội dung vấn đề cần nghị luận. 

Ví dụ: Thời gian vẫn trôi đi và bốn mùa luôn luân chuyển. Con người chỉ xuất hiện một lần trong đời và cũng chỉ một lần ra đi mãi mãi vào cõi vĩnh hằng… Nhưng những gì là thơ, là văn, là nghệ thuật đích thực thì vẫn còn mãi với thời gian. Trước khi chết, vua Phổ cầm tay Môda và nói: “Ta tiêu biểu cho trật tự, ngươi tiêu biểu cho cái đẹp. Biết đâu là hậu thế sẽ quên ta và nhắc nhở đến ngươi”. Có lẽ mãi về sau, chúng ta vẫn sẽ không quên “Sóng – Xuân Quỳnh” – một bài thơ ngọt ngào, da diết, là tiếng lòng thổn thức của một trái tim rạo rực của người phụ nữ khi yêu…

• Mở bài từ một số cách dẫn dắt chung

Ví dụ 1 : Xây dựng hình tượng nhân vật đã khó, nhưng để nhân vật đó có sức lay động, chiếm trọn trái tim người đọc còn khó hơn. Ấy vậy mà nhà thơ / nhà văn … đã làm được điều đó. Nhân vật A của ông đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng người đọc về hình ảnh của một …
Ví dụ 2 : Nếu phải tìm bản nhạc hay nhất, có lẽ rằng tôi sẽ chọn văn chương. Bởi chỉ khi đến với văn chương, người nghệ sĩ mới được tự do để trái tim dẫn dắt, được bộc lộ ý niệm của chính mình và rồi mang đến cho người đọc biết bao giai điệu xúc cảm với nhiều cung bậc. Và tác giả … đã để tác phẩm … của mình là nốt ngân đầy phát minh sáng tạo trong bản hòa tấu của văn học, đặc biệt quan trọng là đoạn trích …

Trên đây là cách viết mở bài hay cho phần nghị luận văn học. Hi vọng rằng bài viết này sẽ giúp các bạn học sinh có thêm kiến thức để rèn luyện cách viết và tạo được cho mình cách viết mở bài lôi cuốn và thu hút nhất. Để tìm hiểu thêm về các viết kết bài các bạn có thể tham khảo bài giảng trọn bộ của cô Hà Trang theo link sau: https://evbn.org/library/kien-thuc–ky-nang-lam-bai-van-nghi-luan-van-hoc-1625566218

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập