CÂU HỎI ÔN TẬP CUỐI KỲ TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN - CÂU HỎI ÔN TẬP TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN Câu 1: Vấn đề cơ bản - StuDocu

CÂU HỎI ÔN TẬP TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

Câu 1: Vấn đề cơ bản của triết học là gì? Phân tích nội dung vấn đề cơ bản của triết
học?

Chủ nghĩa Mác – Lênin là hệ thống quan điểm và học thuyết khoa học của C. Mác, Ph. Ăngghen và sự tăng trưởng của V. I. Lênin ; được hình thành và tăng trưởng trên cơ sở thừa kế những giá trị tư tưởng của quả đât và tổng kết thực tiễn thời đại ; là thế giới quan, phương pháp luận thông dụng của nhận thức khoa học và thưc tiễn cách mạng ; là khoa học về sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản, giải phóng nhân dân lao động và giải phóng con người .Chủ nghĩa Mác – Lênin bao quát những nghành nghề dịch vụ tri thức rất là to lớn mang nhiều giá trị khoa học và thực tiễn. Nội dung của Chủ nghĩa Mác – Lênin được cấu thành từ ba bộ phận lý luận cơ bản có mối quan hệ thống nhất biện chứng với nhau, đó là : Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học .

Vấn đề cơ bản của triết học là vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt trong
triết học hiện đại, là mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại hoặc mối quan hệ vật chất và ý
thức.

Bạn đang đọc: CÂU HỎI ÔN TẬP CUỐI KỲ TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN – CÂU HỎI ÔN TẬP TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN Câu 1: Vấn đề cơ bản – StuDocu

Vấn đề cơ bản của triết học có hai mặt, vấn đáp hai câu hỏi lớn. Mặt thứ nhất : Giữa ý thức và vật chất thì cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào quyết định hành động cái nào ? Nói cách khác, khi truy lùng nguyên do ở đầu cuối của hiện tượng kỳ lạ, sự vật hay sự hoạt động đang cần phải lý giải thì nguyên do vật chất hay nguyên do niềm tin đóng vai trò là cái quyết định hành động. Chia làm những phe phái :

Chủ nghĩa duy vật: vật chất có trước, có vai trò quyết định, ý thức chỉ là sự
phản ánh thế giới vật chất, vật chất là tính thứ nhất, ý thức là tính thứ hai. Có
các hình thức:
+ Chủ nghĩa duy vật chất phát
+ Chủ nghĩa duy vật siêu hình
+ Chủ nghĩa duy vật biện chứng
Chủ nghĩa duy tâm: ý thức có trước, quyết định vật chất, ý thức là tính thứ
nhất, vật chất là tính thứ hai. Chia làm các hình thức:
+ Chủ nghĩa duy tâm khách quan: ý thức là 1 lực lượng siêu nhiên có trước
con người
+ Chủ nghĩa duy tâm chủ quan: các sự vật, hiện tượng tồn tại là do phức
hợp của cảm giác
Thuyết nhị nguyên luận: vật chất và ý thức không nằm trong quan hệ sản sinh

Mặt thứ hai : Con người có năng lực nhận thức được quốc tế hay không ? Nói cách khác, khi khám quá sự vật và hiện tượng kỳ lạ, con người có dám tin rằng mình sẽ nhận thức được sự vật và hiện tượng kỳ lạ hay không. Chia làm những phe phái :

Khả tri luận: đa số thừa nhận khả năng nhận thức của con người
Bất khả tri luận: 1 số phủ nhận khả năng nhận thức của con người
Thuyết hoài nghi: nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc trong nhận thức

Câu 2: Tại sao mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại hay giữa vật chất và ý thức là vấn
đề cơ bản của triết học?

Vấn đề cơ bản của triết học là yếu tố cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt quan trọng trong triết học văn minh, là mối quan hệ giữa tư duy và sống sót hoặc mối quan hệ vật chất và ý thức .Vấn đề cơ bản của triết học có hai mặt, vấn đáp hai câu hỏi lớn :

Giữa ý thức và vật chất thì cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào quyết định hành động cái nào ?
Con người có năng lực nhận thức được quốc tế hay không ? Mối quan hệ giữa tư duy và sống sót hay giữa vật chất và ý thức là yếu tố cơ bản của triết học vì :
Tất cả những nhà triết học đều trực tiếp hoặc gián tiếp xử lý những mối quan hệ này .
Trên quốc tế có nhiều những sự vật, hiện tượng kỳ lạ khác nhau nhưng người ta phân thành 2 loại chính. Đó là vật chất ( sống sót ) và ý thức ( tư duy ). Vì vậy mối quan hệ giữa vật chất và ý thức đã bao trùm lên hàng loạt quốc tế. Mà triết học thì chủ nghiên cứu và điều tra mối quan hệ chung nhất của quốc tế thế cho nên quan hệ giữa vật chất và ý thức là đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu và điều tra của triết học, nếu không nghiên cứu và điều tra yếu tố này triết học không hề sống sót .
Căn cứ vào cách xử lý mối quan hệ giữ vật chất và ý thức làm cơ sở để phân định lập trường tư tưởng thế giới quan của những nhà triết học cũng như những học thuyết của họ .
Giải quyết những mối quan hệ này là nền tảng, điểm xuất phát xử lý những yếu tố còn lại của triết học .

Câu 3: Phân tích sự đối lập giữa phương pháp biện chứng và phương pháp siêu
hình và ý nghĩa của hai phương pháp tư duy đó.

Siêu hình Biện chứng – Là giải pháp xem xét sự vật, hiện tượng kỳ lạ 1 cách cô lập, tách rời, không có- Là chiêu thức xem xét sự vật, hiện tượng kỳ lạ trong sự ràng buộc, sự pháp luật, tác Nguồn gốc lý luận : – Kế thừa những tinh hoa của nền triết học cũ, đặc biệt quan trọng là triết học cổ xưa Đức. Kế thừa có tinh lọc phép biện chứng của Hêghen nhưng lại bác bỏ thế giới quan duy tâm của Hêghen, thừa kế chủ nghĩa duy vật trong nghành tự nhiên của Phơbách nhưng lại bác bỏ yếu tố duy tâm trong nghành xã hội và chiêu thức siêu hình. Qua đó ông kiến thiết xây dựng nên chủ nghĩa duy vật biện chứng. – Kế thừa kinh tế tài chính chính trị học ở Anh ( Dácđô và Aít ) tìm ra giá trị thặng dư, tư hữu tài sản, phân loại giai cấp, qua đó thiết kế xây dựng nên chủ nghĩa duy vật lịch sử vẻ vang. – Kế thừa chủ nghĩa xã hội ngoạn mục ở Pháp ( Xanh Ximông, Phuriê, Ôwen ) để hình thành nên xã hội cộng sản chủ nghĩa, tìm ra thiên chức lịch sử vẻ vang của giai cấp công nhân và biến chủ nghĩa xã hội ngoạn mục thành khoa học.  Tiền đề khoa học tự nhiên : – Định luật bảo toàn và chuyển hoá nguồn năng lượng : chứng tỏ tính thống nhất trong quốc tế vô cơ và chứng tỏ quốc tế vật chất luôn hoạt động, những dạng hoạt động và chuyển hoá lẫn nhau. – Thuyết tế bào : chứng tỏ tính thống nhất trong quốc tế hữu cơ, bác bỏ ý niệm duy tâm và tôn giáo về nguồn gốc sự hình thành của quốc tế thực vật và động vật hoang dã. – Thuyết tiến hoá của Đác-uyn : là vật chứng khoa học chứng tỏ về nguyên tắc về sự tiến hoá trong học thuyết của Mác, sự tiến hoá đi từ thấp đến cao và có tính thừa kế .Tóm lại, sự sinh ra của triết học Mác nói riêng và chủ nghĩa Mác nói chung là 1 tất yếu lịch sử dân tộc. Nó là tác dụng của 1 nền kinh tế tài chính xã hội đương thời, là sản phẩn của tri thức trái đất, là thực tiễn cách mạng của giai cấp công nhân và đồng thời là loại sản phẩm của sự phát minh sáng tạo và tính nhân văn trong Mác và Ăngghen .

Câu 5: Phân tích định nghĩa vật chất của Lênin và rút ra ý nghĩa khoa học của định
nghĩa?

Các quan điểm trước Mác về vật chất : những nhà triết học đã như nhau những dạng của vật chất, như nhau vật chất với thuộc tính của vật chất .Sự tăng trưởng của khoa học tự nhiên cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, đặc biệt quan trọng là những ý tưởng của Rơnghen, Becơren, Tômxon … đã bác bỏ quan điểm của những nhà duy vật những chất được gọi là “ số lượng giới hạn tột cùng ”, từ đó dẫn tới cuộc khủng hoảng cục bộ về thế giới quan trong nghành nghề dịch vụ điều tra và nghiên cứu vật lý học. Chủ nghĩa duy tâm tận dụng thời cơ này để chứng minh và khẳng định thực chất “ phi vật chất ” của quốc tế, chứng minh và khẳng định vai trò của những lực lượng siêu nhiên phát minh sáng tạo ra quốc tế .Kế thừa những tư tưởng của Mác và Ăngghen, tổng kết những thành tựu của khoa học tự nhiên cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX và từ nhu yếu của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa duy tâm, Lênin đã đưa ra định nghĩa : Vật chất là 1 phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho người trong cảm xúc, được cảm xúc của tất cả chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và sống sót không chịu ràng buộc vào cảm xúc .Phân tích :

Vật chất là 1 phạm trù triết học
- Vật chất được thừa nhận dưới 1 góc độ triết học cụ thể, chỉ cái chung nhất,
  đặc trưng, phổ biến của vật chất
- Vật chất rất rộng, chỉ có một phạm trù rất rộng và đối lập với nó là phạm trù
  ý thức
- Quan niệm về vật chất trong triết học khác quan niệm về vật chất trong các
  ngành khoa học cụ thể (Những dạng cụ thể của vật chất: cấu trúc, hình hài, kết
  cấu, hình thành, sinh ra và mất đi, đó là tính chất hữu hạn)
Chỉ thực tại khách quan
- Quan niệm về vật chất trong triết học chỉ phản ánh thuộc tính chung vĩnh
  hằng với mọi dạng vật chất, đó là tồn tại khách quan. Thuộc tính này tồn tại 1
  cách vô hạn và vô tận.
- Vật chất là tất cả những gì tồn tại ở bên ngoài và độc lập với ý thức của con
  người, không phụ thuộc vào vấn đề con người biết hay chưa biết.
- Tồn tại khách quan là 1 tiêu chuẩn để phân biệt cái gì là vật chất, cái là
  không phải là vật chất kể cả trong tự nhiên và xã hội.
Được đem lại cho con người trong cảm giác
- Vật chất rất rộng nhưng không phải tồn tại lơ lửng ở đâu đó mà nói tồn tại 1
  cách hiện thực thông qua những dạng cụ thể để khi trực tiếp hay gián tiếp tác
  động vào giác quan của con người thì gây nên cảm giác, đem lại sự nhận biết
  về chính nó.

Tóm lại :

Vật chất là tất cả những gì tồn tại bên ngoài và độc lập với ý thức con người
Là cái gây cảm giác cho con người
Ý thức chỉ là sự phản ánh của thế giới vật chất

Ý nghĩa :

Giải quyết hai mặt yếu tố cơ bản của triết học
Khắc phục hạn chế trong ý niệm về vật chất của duy vật siêu hình
Cung cấp địa thế căn cứ nhận thức khoa học để xác lập thứ thuộc vật chất, khắc phục hạn chế duy tâm trong ý niệm về xã hội .
Đứng im là trong thời điểm tạm thời vì nó chỉ xảy ra trong 1 khoảng chừng thời hạn nhất định và ngay trong khoảng chừng thời hạn đó nó đã phát sinh những tác nhân mới để phá vỡ sự đứng im đó .

Câu 7: Phân tích quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về nguồn gốc và bản
chất của ý thức?

Ý thức có 2 nguồn gốc: nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội.

Nguồn gốc tự nhiên :

Ý thức là sản phẩm của quá trình phản ánh lâu dài của 1 dạng vật chất sống có
tổ chức cao (não người chứa hàng tỉ nơron thần kinh).
Phản ánh là năng lực tái tạo những đặc điểm của dạng vật chất này bởi dạng
vật chất khác trong quá trình tác động qua lại lẫn nhau giữa chúng.
Các hình thức phản ánh:
- Vật lý
- Sinh học: Kích thích và cảm ứng
- Tâm lý
- Phản ánh của bộ óc người hình thành ý thức: đỉnh cao của sự phản ánh
  Vì vậy thế giới bên ngoài cùng năng lực phản ánh của bộ óc người tác động thế
  giới khách quan.

Nguồn gốc xã hội : Lao động : – Định nghĩa : Lao động là hoạt động giải trí có mục tiêu mà trong đó con người dùng công cụ lao động tác động lên quốc tế tự nhiên – Vai trò : + Bằng hoạt động giải trí lao động, con người sẽ tác động ảnh hưởng và quốc tế vật chất, làm thể hiện ra những thuộc tính, những quy luật của nó, những cấu trúc của nó rồi sau đó con người nhận thức để hình thành nên những tri thức mà tri thức là phương pháp sống sót của ý thức. + Bằng hoạt động giải trí lao động sẽ giúp cho giác quan của con người triển khai xong hơn ( bộ não triển khai xong hơn ), năng lượng nhận thức phản ánh tốt hơn. + Thông qua lao động, những quan hệ xã hội được hình thành từ đó những ý thức của xã hội như tôn giáo, đạo đức, văn hoá, thẩm mỹ và nghệ thuật được hình thành.  Ngôn ngữ : – Định nghĩa : Là 1 hệ thống những tín hiệu mang nội dung vật chất, là cái vỏ vật chất của tư duy, là hiện thực trực tiếp của tư tưởng .

Sự ra đời của ngôn ngữ gắn liền với lao động. Nhờ có ngôn ngữ con người đã
giao tiếp, trao đổi với nhau, khái quát, tổng kết thực tiễn và truyền đạt kinh
nghiệm, truyền đạt tư tưởng từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Tóm lại : nếu như nguồn gốc tự nhiên là điều kiện kèm theo cần thì nguồn gốc xã hội là điều kiện kèm theo đủ để hình thành ý thức con người. Nguồn gốc trực tiếp quan trọng nhất quyết định hành động sự sinh ra và tăng trưởng của ý thức là lao động và thực tiễn xã hội. Ý thứ phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người trải qua lao động, ngôn từ và những quan hệ xã hội. Ý thức là mẫu sản phẩm xã hội, là một hiện tượng kỳ lạ xã hội .

Bản chất của ý thức : Ý thức là sự phản ánh có tính chất năng động, sáng tạo của bộ óc
con người về thế giới khách quan, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan.

 Ý thức là một hình ảnh về quốc tế khách quan, hình ảnh này bị quốc tế khách quan lao lý về nội dung, về hình thức nhưng không còn y nguyên như cũ mà đã được nâng cấp cải tiến, tạo ra 1 hình ảnh mới về sự vật. Đó là hình ảnh niềm tin. Các nói : “ Ý thức chẳng qua chỉ là cái vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người và được cải biến đi trong đó ”.  Sự phản ánh của ý thức mang thực chất phát minh sáng tạo : – Dựa vào những tri thức đã có, con người ta tạo ra những tri thức mới. – Người ta dự báo được tương lai và tưởng tượng ra những cái không có trong hiện thực. – Sự phản ánh của ý thức được thống nhất bởi 3 quy trình : + Sự trao đổi thông tin giữa chủ thể với đối tượng người tiêu dùng nhận thức + Mô hình hoá đối tượng người dùng tư duy dưới dạng hình ảnh niềm tin + Đưa cái quy mô đó ra ngoài hiện thực  Bản chất ý thức là sự phản ánh có mục tiêu tích cực, có kế hoạch.  Ý thức mang thực chất xã hội và nó là 1 hiện tượng kỳ lạ xã hội vì sự sống sót của ý thức gắn liền với hoạt động giải trí thực tiễn, nó không chỉ bị chi phối bởi quy luật tự nhiên mà nó còn bị chi phối bới quy luật xã hội .Tóm lại : ý thức là hình thức phản ánh cao nhất, riêng có của óc người về hiện thức khách quan trên cơ sở thực tiễn xã hội lịch sử dân tộc .

Câu 8: Phân biệt giữa hoạt động có ý thức của con người và hoạt động bản năng của
động vật và hoạt động của người máy (rô bốt).

 Bản chất của ý thức : – Ý thức là sự phản ánh, cái phản ánh, còn vật chất là cái được phản ánh – Ý thức là sự phản ánh có tính dữ thế chủ động, năng động và phát minh sáng tạo. Con người là 1 thực thể xã hội năng động và phát minh sáng tạo – Ý thức là quy trình phản ánh đặc biệt quan trọng, thống nhất – Ý thức là 1 hiện tượng kỳ lạ xã hội, mang thực chất xã hộiVD : con người với con người, con người với vạn vật thiên nhiên, …

Tính phổ biến:

Bất kỳ nơi đâu, trong tự nhiên, trong xã hội và trong tư duy đều có vô vàn
các mối liên hệ, chúng giữ những vai trò, vị trí khác nhau trong sự vận động,
chuyển hoá của các sự vật, hiện tượng.
VD: cá nhân với gia đình, gia đình với xã hội,…
Giữa các mặt, các yếu tố của mỗi sự vật, hiện tượng cũng đều có mối liên hệ
với nhau
Các quá trình, giai đoạn tồn tại của mỗi sự vật, hiện tượng đều có mối liên hệ
với nhau

Tính đa dạng, phong phú: sự vật, hiện tượng hay quá trình khác nhau đều có
mối liên hệ khác nhau. Trong cùng một mối liên hệ nhất định, thì ở những giai
đoạn khác nhau trong quá trình vận động, phát triển cũng sẽ có những tính chất
và vai trò khác nhau.
VD: con người với trình độ học thức,…

Ý nghĩa phương pháp luận : từ sự điều tra và nghiên cứu nội dung nguyên tắc về mối liên hệ phổ cập rút ra được nguyên tắc tổng lực với những nhu yếu :

Xem xét đối tượng trong chỉnh thế thống nhất của tất cả các mặt, các bộ phận,
các yếu tố, các thuộc tính, các mối liên hệ của chỉnh thể đó.
Cần xem xét sự vật trong mối quan hệ biện chứng qua lại giữa các bộ phận,
giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật và trong sự tác động qua lại giữa
sự vật đó với sự vật khác, kể cả mối liên hệ trung gian.
Phải phân loại các mối quan hệ để có cách giải quyết đúng đắn và khắc phục
quan điểm phiến diện, siêu hình triết trung, nguỵ biện.

Sự vận dụng của ĐCS việt nam trong thời kỳ thay đổi :

Để phát triển đất nước, Đảng ta chủ trương phát triển tất cả các mặt của đời
sống xã hội, kinh tế, chính trị,văn hoá, đạo đức, khoa học, kỹ thuật, giáo dục…
nhưng chú trọng đổi mới và phát triển về mặt kinh tế theo xu thế của thời đại.
Đảng ta chủ trương khuyến khích phát triển tất cả các vùng miền dựa trên cơ
sở đặc thù của các vùng.
Một số thành tựu:
- Việt Nam thuộc nhóm các nước tăng trưởng kinh tế cao nhất thế giới. Kinh tế
  vĩ mô ổn định. Cải cách thể chế được đẩy mạnh.
- Theo số liệu nghiên cứu của Bộ Khoa học và Công nghệ, nhân tố KHCN
  đóng góp hơn 30% giá trị gia tăng trong sản xuất nông nghiệp, 38% trong sản
  xuất giống cây trồng, vật nuôi. Số lượng bài báo khoa học, công trình công bố
  quốc tế của Việt Nam tăng nhanh, xếp thứ 56 trên tổng số hơn 200 quốc gia và

vùng chủ quyền lãnh thổ, chỉ số thay đổi phát minh sáng tạo toàn thế giới ( GII ) của Nước Ta liên tục tăng .

Hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non; duy trì, nâng cao chất lượng phổ cập
giáo dục tiểu học và trung học cơ sở.

Câu 10: Phân tích cơ sở lý luận của Nguyên tắc Phát triển? ĐCSVN đã vận dụng
nguyên tắc này như thế nào trong thời kì đổi mới?

Cơ sở lý luận của nguyên tắc tăng trưởng là nội dung nguyên tắc của sự tăng trưởng .

Nội dung nguyên lý của sự phát triển:

Xem thêm: Sách Giải Bài Tập Toán Lớp 11 Luyện Tập (trang 31-32) (Nâng Cao)

Khái niệm : Phát triển là quy trình hoạt động của sự vật theo khuynh hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém triển khai xong đến hoàn thành xong hơn, từ chất cũ đến chất mới ở trình độ cao hơn .Tích chất của tăng trưởng :

Tính khách quan:
- Nguồn gốc của sự phát triển nằm ở bên trong sự vật, đó là quá trình giải
  quyết mâu thuẫn của sự vật đó
- Cách thức của sự phát triển là do sự tích luỹ về lượng để thay đổi về chẩt ở
  trình độ cao hơn
Tính phổ biến: sự phát triển có mặt ở khắp mọi nơi trong các lĩnh vực tự nhiên,
xã hội và tư duy, trong tất cả mọi sự vật, hiện tượng và trong mọi quá trình,
mọi giai đoạn của sự vật, hiện tượng đó.
VD: trong xã hội, từ xã hội công xã nguyên thuỷ trải qua nhiều gia đoạn lên
cao nhất là cộng sản chủ nghĩa.
Tính kế thừa: sự vật, hiện tượng mới ra đời trên cơ sở chọn lọc cái cũ
Tính đa dạng, phong phú: sự vật, hiện tượng khác nhau thì sự phát triển khác
nhau, cùng một sự vật, hiện tượng nhưng ở không gian và thời gian khác nhau
thì sự phát triển cũng khác nhau
Tính phức tạp:
- Phát triển không đi theo đường thằng mà đi theo đường xoáy ốc
- Đổi chiều hướng của sự phát triển

Ý nghĩa phương pháp luận : sau khi nghiên cứu và điều tra nguyên tắc về sự tăng trưởng, người ta rút ra nguyên tắc tăng trưởng với những nhu yếu :

Khi điều tra và nghiên cứu, cần đặt đối tượng người dùng vào sự hoạt động, phát hiện xu thế biến hóa của nó. Dự báo được khuynh hướng tăng trưởng của nó trong tương lai .
Phát triển là quy trình trải qua nhiều quy trình tiến độ nên cần phải có hình thức, chiêu thức ảnh hưởng tác động tương thích để ngưng trệ hoặc thôi thúc sự tăng trưởng đó
Cái chung sống sót trong cái riêng, vì cái chung là một mặt, một thuộc tính của cái riêng, không có cái chung sống sót bên ngoài cái riêng và nó liên hệ không tách rời cái đơn nhất .
Mọi cái riêng đều là sự thống nhất của những mặt trái chiều, giữa cái đơn nhất và cái chung. ( Trong cùng một lúc, sự vật, hiện tượng kỳ lạ đó vừa là cái đơn nhất vừa là cái chung ; những mặt riêng biệt, không lặp lại của sự vật, hiện tượng kỳ lạ đó là biểu lộ cái đơn nhất. Còn những mặt lặp lại ở nhiều sự vật hiện tượng kỳ lạ thì biểu lộ cái chung )
Cái riêng là cái hàng loạt do tại nó là một chỉnh thể độc lập với cái khác, là cái đa dạng chủng loại hơn cái chung vì ngoài những điểm chung, cái riêng còn có cái đơn nhất .
Cái chung là cái bộ phận chính bới nó chỉ là những thuộc tính của cái riêng nhưng nó thâm thúy hơn cái riêng vì cái chung là những thuộc tính, những mối liên hệ không thay đổi, tất yếu lặp lại ở nhiều cái riêng cùng loại .
Cái đơn nhất và cái chung có mối liên hệ lẫn nhau trong một thể thống nhất. Trong những điều kiện kèm theo nhất định hoàn toàn có thể chuyển hoá lẫn nhau : khi cái đơn nhất chuyển hoá thành cái chung thì nó bộc lộ cái mới sinh ra và tăng trưởng, khi cái chung chuyển hoá thành cái đơn nhất thì nó bộc lộ cái cũ, cái lỗi thời cần phải vứt bỏ .

Ý nghĩa phương pháp luận:

Nhiệm vụ của nhận thức là phải tìm ra cái chung và trong hoạt động thực tiễn
phải dựa vào cái chung để cải tạo cái riêng.
Khi vận dụng cái chung, phải cá biệt hoá cái chung trong mỗi hoàn cảnh cụ
thể.
Trong hoạt động thực tiễn phải tạo ra điều thuận lợi để cái đơn nhất và cái
chung có thể chuyển hoá lẫn nhau nếu có lợi cho con người.

Câu 12: Phân tích nội dung cơ bản của cặp phạm trù Nguyên nhân và Kết quả? Ý
nghĩa phương pháp luạn của việc nghiên cứu cặp phạm trù này?

Khái niệm:

Nguyên nhân: là phạm trù chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự
vật hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra một biến đổi nhất định nào đó.
Kết quả: là phạm trù chỉ những biến đổi xuất hiện do tác động lẫn nhau giữa
các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra.

Tính chất của mối quan hệ nhân quả:

Tính khách quan : mối liên hệ nhân quả là cái vốn có của bản thân sự vật, không nhờ vào vào ý thức của con người .
Tính thông dụng : mọi sự vật hiện tượng kỳ lạ trong tự nhiên và xã hội đều có nguyên do nhất định gây ra .
Tính tất yếu : một nguyên do nhất định, trong những điều kiện kèm theo thực trạng nhất định sẽ gây ra hiệu quả tương ứng với nó .

Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả

Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả nên nguyên nhân luôn là cái có trước kết
quả và kết quả chỉ xuất hiện sau khi nguyên nhân bắt đầu tác động. Tuy nhiên,
không phải mọi sự nối tiếp nhau nào về mặt thời gian cũng là mối liên hệ nhân
quả.
Trong thực tế, mối liên hệ nhân quả diễn ra rất phức tạp:
- Một nguyên nhân có thể sinh ra nhiều kết quả.
- Một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra.
- Nếu những nguyên nhân tác động cùng chiều thì kết quả diễn ra nhanh, nếu
  những nguyên nhân tác động ngược chiều thì kết quả diễn ra chậm, thậm chí là
  triệt tiêu tác động của nhau.
Kết quả tác động trở lại nguyên nhân theo hai hướng: thúc đẩy hoặc kìm hãm
sự vận động của nguyên nhân.
Nguyên nhân và kết quả có thể ngay đổi vị trí cho nhau. Một sự vật hiện tượng
nào đó trong mối liên hệ này là nguyên nhân nhưng trong mối liên hệ khác lại
là kết quả và ngược lại. Chuỗi nhân quả là vô cùng vì vậy muốn xác định đâu
là nguyên nhân, đâu là kết quả thì chúng ta phải đặt nó trong một quan hệ cụ
thể và xem cái nào sinh ra cái nào.

Ý nghĩa phương pháp luận:

Để nhận thức được sự vật, hiện tượng phải tìm ra nguyên nhân xuất hiện của
nó, muốn loại bỏ sự vật, hiện tượng nào đó thì phải loại bỏ nguyên nhân sinh ra
nó.
Để nhận thức được tác dụng của một sự vật, để xác định được phương hướng
đúng cho hoạt động thực tiễn thì phải nghiên cứu sự vật đó trong quan hệ nó
giữ vai trò là kết quả hay nguyên nhân.
Cần phải phân loại các nguyên nhân để có biện pháp giải quyết đúng đắn.
Phải tận dụng các kết quả đã đạt được để tạo điều kiện thúc đẩy nguyên nhân
phát huy tác động, nhằm đạt được mục đích đề ra.

Câu 13: Phân tích nội dung quy luật từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến những
thay đổi về chất và ngược lại? Ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu quy
luật này?

Định nghĩa: Quy luật là mối liên hệ phổ biến, khách quan, bản chất, bền vững, tất yếu,
giữa các đối tượng và nhất định tác động khi có các điều kiện phù hợp. Quy luật từ những

VD : nước ở 0 độC chuyển từ thể rắn sang thể lỏng, nước ở 100 độC chuyển từ thể lỏng sang thể khí ( hơi ) + Độ : là khái niệm dùng để chỉ khoảng chừng số lượng giới hạn mà trong đó sự biến hóa về lượng chưa làm biến hóa căn bản chất của sự vật, hiện tượng kỳ lạ. VD : dưới 0 độC, từ 0 độC đến 100 độC, trên 100 độC + Điểm nút : là điểm mà tại đó diễn ra sự biến hóa về chất, chất cũ mất đi và chất mới sinh ra, thời gian mà tại đó xảy ra bước nhảy. VD : 0 độC, 100 độC + Bước nhảy : là khái niệm dùng để chỉ quy trình tiến độ chuyển hoá cơ bản về chất của sự vật, hiện tượng kỳ lạ, là bước ngoặt cơ bản trong sự đổi khác về lượng. Có 2 dạng bước nhảy : bước nhảy hàng loạt – cục bộ, bước nhảy tức thời – từ từ. Bước nhảy là sự kết thúc một tiến trình hoạt động. VD : từ rắn sang lỏng, từ lỏng sang khí ( hơi )

Khi chất mới ra đời lại có sự tác động trở lại lượng của sự vật. Chất mới ra đời
sẽ quy định một lượng mới biểu hiện trên phương diện làm thay đổi kết cấu,
quy mô, trình độ, nhịp điệu vận động và phát triển của sự vật, làm thay đổi giới
hạn đó, điểm nút tạo ra những biến đổi mới về lượng của sự vật.
Như vậy, quy luật lượng chất đã vạch ra cách thức của sự vận động phát triển,
trong đó lượng biến đổi sẽ mâu thuẫn với chất cũ, phá vỡ chất cũ, hình thành
nên chất mới với lượng mới. Sự tác động qua lại lẫn nhau giữa lượng và chất
sẽ tạo nên một sự vận động liên tục của sự vật.

Ý nghĩa phương pháp luận:

Trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải biết tích luỹ về lượng
để có biến đổi về chất, không được nôn nóng.
Khi lượng đã đạt đến điểm nút thì thực hiện bước nhảy là yêu cầu khách quan.
Chống tư tưởng bảo thủ, trì trệ không dám thực hiện bước nhảy.
Trong hoạt động thực tiễn, phải có quyết tâm và nghị lực để thực hiển bước
nhảy khi điều kiện đã chín muồi.
Phải biết lựa chọn phương pháp phù hợp để tác động vào phương thức liên kết
của sự vật trên cơ sở hiểu rõ bản chất, quy luật của chúng.

Câu 14: Có thể đồng nhất chất của sự vật với thuộc tính của sự vật được không? Tại
sao?

Chất : Là phạm trù triết học dùng để chỉ tính lao lý khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng kỳ lạ ; là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính, những yếu tố tạo nên sự vật, hiện tượng kỳ lạlàm cho sự vật, hiện tượng kỳ lạ là nó mà không phải sự vật, hiện tượng kỳ lạ khác và giúp phân biệt nó với sự vật, hiện tượng kỳ lạ khác .Thuộc tính : là những đặc thù, đặc thù của sự vật, hiện tượng kỳ lạ .Không thể như nhau chất của sự vật với thuộc tính của sự vật vì :

Chất không bao hàm tất cả các thuộc tính mà chỉ bao hàm thuộc tính cơ bản.
Chất của sự vật được biểu hiện thông qua những thuộc tính của sự vật, có
những thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản nhưng chỉ có thuộc tính cơ
bản mới tạo nên chất của sự vật.
Sự phân biệt thuộc tính cơ bản và không cơ bản chỉ là tương đối.
Một sự vật có nhiều chất tuỳ thuộc vào các quan hệ cụ thể.

Câu 15: Phân tích nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập? Ý
nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu quy luật này?

Vị trí: Quy luật mâu thuẫn thể hiện bản chất, là hạt nhân của phép biện chứng duy vật.

Vai trò của quy luật này là vạch ra nguồn gốc và động lực của sự vận động, phát triển.

Khái niệm:

Mặt đối lập: dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính, những khuynh hướng
vận động trái ngược nhau, tồn tại khách quan trong tự nhiên, xã hội và tư duy.
VD: đồng hoá và dị hoá,…
Thống nhất của các mặt đối lập: dùng để chỉ sự liên hệ, ràng buộc, không tách
rời nhau, quy định lẫn nhau của các mặt đối lập, mặt này lấy mặt kia làm tiền
đề tồn tại, các mặt đối lập tác động ngang nhau và có sự tương đồng.
Đấu tranh của các mặt đối lập: dùng để chỉ khuynh hướng tác động qua lại, bài
trừ, phủ định nhau của các mặt đối lập.
Thống nhất giữa các mặt đối lập thì có tính tạm thời, tương đối, đó là trạng thái
đứng im tương đối của sự vật, hiện tượng; còn đấu tranh của các mặt đối lập có
tính tuyệt đối, nghĩa là đấu tranh phá vỡ sự ổn định tương đối của chúng dẫn
đến sự chuyển hoá về chất của chứng, gắn với sự tự vận động, phát triển diễn
ra không ngừng của sự vật, hiện tượng.
Mâu thuẫn biện chứng: là khái niệm dùng để chỉ sự liên hệ, tác động theo cách
vừa thống nhất, vừa đấu tranh, vừa chuyển hoá lẫn nhau giữa các mặt đối lập.
- Mâu thuẫn có tính khách quan và phổ biến.
- Mâu thuẫn có tính đa dạng, phong phú thể hiện ở chỗ mỗi sự vật, hiện tượng
  bao hàm nhiều loại mâu thuẫn khác nhau: bên trong – bên ngoài, cơ bản –
  không cơ bản, chủ yếu – thứ yếu.
- Mỗi mâu thuẫn giữ vị trí vai trò khác nhau trong sự vận động, phát triển của
  sự vật. Trong các lĩnh vực khác nhau thì mâu thuẫn cũng khác nhau.

Phạm trù thực tiễn: là toàn bộ hoạt động vật chất – cảm tính có tính lịch sử – xã hội của
con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội phục vụ cho nhân loại tiến bộ.

Đặc trưng của hoạt động thực tiễn:

Là hoạt động vật chất – cảm tính
Là hoạt động mang tính lịch sử – xã hội của con người
Là hoạt động có tính mục đích cải tạo tự nhiên, xã hội phục vụ con người

Các hình thức cơ bản của hoạt động thực tiễn:

Hoạt động sản xuất vật chất: quá trình của con người sử dụng công cụ lao động
tác động vào tự nhiên, tạo ra của cải vật chất cho xã hội.
Hoạt động chính trị – xã hội: là hoạt động của các cộng đồng người, các tổ chc
khác nhau trong xã hội nhằm cải biến những quan hệ chính trị – xã hội để thúc
đẩy xã hội phát triển
VD: đại biểu quốc hội tiếp xúc cử tri,…
Hoạt động thực nghiệm khoa học: là một hình thức đặc biệt của thực tiễn, được
tiến hành trong những điều kiện do con người tạo ra, gần giống, giống hoặc lặp
lại những trạng thái của tự nhiên và xã hội nhằm xác định những quy luật biến
đổi, phát triển của đối tượng nghiên cứu. Dạng hoạt động này có vai trò trong
sự phát triển của xã hội, đặc biệt là trong thời kỳ cách mạng khoa học và công
nghệ hiện đại.

Các hoạt động giải trí trên có mối quan hệ ngặt nghèo, tác động ảnh hưởng qua lại lẫn nhau, trong đó hoạt động giải trí sản xuất đóng vai trò quyết định hành động nhất .

Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức:

Thực tiễn là cơ sở của nhận thức :
- Bằng và thông qua hoạt động thực tiễn, con người tác động vào thế giới
  khách quan, buộc chúng phải bộc lộ ra những thuộc tính, quy luật để con người
  nhận thức hình thành nên những tri thức. Vậy không có hoạt động thực tiễn thì
  không có nhận thức.
- Thông qua hoạt động thực tiễn mà các giác quan của con người hoàn thiện
  hơn, đặc biệt là bộ não làm cho khả năng nhận thức tốt hơn
- Hoạt động thực tiễn là cơ sở chế tạo các công cụ và phương tiện hỗ trợ con
  người trong quá trình nhận thức như kính thiên văn, máy tính.
Thực tiễn là động lực của nhận thức :
- Thực tiễn luôn đề ra nhu cầu, nhiệm vụ và phương hướng cho nhận thức.
  Nhận thức bị quy định bởi nhu cầu của thực tiễn đồi hỏi phải có tri thức mới để
  đáp ứng những nhu cầu đó, vì vậy nó thúc đẩy sự ra đời và phát triển của các
  ngành khoa học.
Thực tiễn là mục tiêu của nhận thức :
- Những tri thức mà con đạt được thông qua quá trình nhận thức phải đáp ứng
  hiện thực và cải tạo hiện thực. Đó là sự vật chất hoá những quy luật đã được
  nhận thức. Nếu như không vì vật chất hoá những quy luật thì nhận thức sẽ mất
  phương hướng. Do đó, thực tiễn là mục đích chung của các ngành khoa học.
Thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm tra chân lý :
- Tri thức là kết quả của quá trình nhận thức, tri thức đó có thể phản ánh đúng
  hoặc sai hiện thực khách quan. Thực tiễn chính là thước đo giá trị những tri
  thức đó, đồng thời thực tiễn bổ sung, điều chỉnh, sửa chữa, phát triển và hoàn
  thiện nhận thức
- Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý vừa có tính chất tuyệt đối vừa có tính
  chất tương đối.
   Nguyên tắc thực tiễn yêu cầu :
Xem xét sự vật phải gắn với nhu yếu thực tiễn. Coi trọng tổng kết thực tiễn .
Khắc phục bệnh giáo điều, máy móc, chủ quan duy ý chí .

Câu 17: Tại sao nói, trong các hình thức cơ bản của hoạt động thực tiễn, hoạt động
sản xuất vật chất đóng vai trò quyết định nhất?

Khái niệm:

Xem thêm: Giải VBT Địa Lí 5 Bài 26: Châu Mĩ (tiếp theo) ngắn gọn

Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử- xã hội
của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội.
Sản xuất vật chất là quá trình trong đó con người sử dụng công cụ lao động tác
động trực tiếp hoặc gián tiếp vào tự nhiên, cải biến các dạng vật chất của giới
tự nhiên để tạo ra của cải nhằm thoả mãn nhu cầu tồn tại và phát triển của con
người.

Ba tính chất của thực tiễn: