Đề cương học kì 1 môn Sinh lớp 10 – phần lý thuyết>

Bài 1. CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG

CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG

Các cấp tổ chức của thế giới sống: Nguyên tử – phân tử – bào quan – tế bào – mô – cơ quan – hệ cơ quan – cơ thể – quần thể – quần xã- hệ sinh thái – sinh quyển.

Các cấp tổ chức sống chính: Tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái.

Mọi khung hình sống đều được cấu trúc từ tế bào và những tế bào chỉ được sinh ra bằng cách phân loại tế bào .Thế giới sinh vật được tổ chức triển khai theo thứ bậc rất ngặt nghèo, trong đó tế bào là đơn vị chức năng tổ chức triển khai cơ bản của sự sống .

ĐẶC ĐIỂM CHUNG  CỦA CÁC CẤP TỔ CHỨC SỐNG

Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc

Tổ chức sống cấp dưới làm nền tảng để kiến thiết xây dựng nên tổ chức triển khai sống cấp trên .Tổ chức sống cao hơn không chỉ có những đặc thù của tổ chức triển khai sống cấp thấp mà còn có những đặc tính nổi trội hơn .

Hệ thống mở và tự điều chỉnh

Hệ thống mở : Sinh vật ở mọi tổ chức triển khai đều không ngừng trao đổi vật chất và nguồn năng lượng với thiên nhiên và môi trường – sinh vật không chỉ chịu sự tác động ảnh hưởng của thiên nhiên và môi trường mà còn góp thêm phần làm biến hóa môi trường tự nhiên .Mọi Lever tổ chức triển khai từ sống đến cao đều có những chính sách tự kiểm soát và điều chỉnh để bảo vệ duy trì và điều hòa sự cân đối trong mạng lưới hệ thống — mạng lưới hệ thống cân đối và tăng trưởng .

Thế giới sống liên tục tiến hóa

Thế giới sinh vật liên tục sinh sôi nảy nở và không ngừng tiến hóa .

Các sinh vật trên Trái Đất đều có đặc điểm chung do có chung nguồn gốc nhưng luôn tiến hóa theo nhiều hướng khác nhau — thế giới sống đa dạng và phong phú. 

Bài 2 – CÁC GIỚI SINH VẬT

Giới và hệ thống phân loại 5 giới

Giới là đơn vị chức năng phân loại lớn nhất, gồm có những ngành sinh vật có chung những đặc thù nhất định .Hệ thống phân loại từ thấp đến cao như sau : Loài ( species ) – chi ( Genus ) – họ ( family ) – bộ ( ordo ) – lớp ( class ) – ngành ( division ) – giới ( regnum ) .

Dựa vào những đặc thù chung của mỗi nhóm sinh vật, hai nhà khoa học : Whittaker và Margulis đưa ra mạng lưới hệ thống phân loại giới :- Giới Khởi sinh ( Monera ) [ Tế bào nhân sơ ]- Giới Nguyên sinh ( Protista )- Giới Nấm ( Fungi )- Giới Thực vật ( Plantae )- Giới Động vật ( Animalia )

Đặc điểm chính của mỗi giới

Giới Khởi sinh (Monera)

Đại diện : vi trùngĐặc điểm : nhân sơ, nhỏ bé ( 1-5 micromet )Phân bố : vi trùng phân bổ thoáng rộng .Phương thức sinh sống : hoại sinh, tự dưỡng, kí sinh …

Giới Nguyên sinh (Protista)

Đại diện : tảo, nấm nhầy, động vật hoang dã nguyên sinh .Tảo : là sinh vật nhân thực, đơn bào hoặc đa bào, có sắc tố quang hợp, quang tự dưỡng, sống trong nước .Nấm nhầy : là sinh vật nhân thực, dị dưỡng, hoại sinh. Cơ thể sống sót ở 2 pha : pha đơn bào giống trùng amip, pha hợp bào là khối chất nhầy chứa nhiều nhân .Động vật nguyên sinh : phong phú. Là những sinh vật nhân thực, dị dưỡng hoặc tự dưỡng .

Giới Nấm (Fungi)

Đại diện : nấm men, nấm sợi, nấm đảm, địa y .Đặc điểm chung : nhân thực, khung hình đơn bào hoặc đa bào, cấu trúc dạng sợi, phần đông thành tế bào có chứa kitin .Sinh sản : hữu tính và vô tính nhờ bào tử .Sống dị dưỡng .

Giới Thực vật (Plantae)

Giới Thực vật gồm những ngành : Rêu, Quyết, Hạt trần, Hạt kínĐặc điểm : đa bào, nhân thực, có năng lực quang hợp, sống tự dưỡng, có thành tế bào được cấu trúc bằng xenlulôzơ .Vai trò : cung ứng thức ăn cho giới động vật hoang dã, điều hòa khí hậu, hạn chế xói mòn, sụt lở, lũ lụt, hạn hán, giữ nguồn nước ngầm, phân phối những mẫu sản phẩm Giao hàng nhu yếu của con người .

Giới Động vật (Animalia)

Giới Động vật gồm những ngành : Thân lỗ, Ruột khoang, Giun dẹp, Giun tròn, Giun đốt, Thân mềm, Da gai và Động vật có dây sống .Đặc điểm : đa bào, nhân thực, dị dưỡng, có năng lực vận động và di chuyển, phản ứng nhanh, khung hình có cấu trúc phức tạp, chuyên hóa cao .

Vai trò : góp thêm phần làm cân đối hệ sinh thái, cung ứng thức ăn, nguyên vật liệu … cho con người …

CHƯƠNG I. THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO

Bài 3 – CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC VÀ NƯỚC

Các nguyên tố hoá học

Các nguyên tố C, H, O, N chiếm 96 % khối lượng khung hình sống. C là nguyên tố đặc biệt quan trọng quan trọng tạo nên sự phong phú những đại phân tử hữu cơNguyên tố đa lượng :- Các nguyên tố có tỷ suất > 0,01 %- Tham gia cấu trúc những đại phân tử như prôtêin, axit nucleic, …- VD : C, H, O, N, S, P, K …Các nguyên tố vi lượng :- Các nguyên tố có tỷ suất nhỏ 0,01 %- VD : F, Cu, Fe, Mn, Mo, Se, Zn, Co, B, Cr …Vai trò :- Tham gia thiết kế xây dựng nên cấu trúc tế bào .- Thành phần cơ bản của enzim, vitamin …

Cấu trúc và đặc tính lý hoá của nước:

Phân tử nước được cấu trúc từ 1 nguyên tử ôxy với 2 nguyên tử hyđrô bằng link cộng hoá trị .Phân tử nước có tính phân cực .

Giữa những phân tử nước có lực mê hoặc tĩnh điện ( do link hyđrô ) tạo ra mạng lưới nước .

Vai trò của nước đối với tế bào:

Là thành phần cấu trúc và dung môi hoà tan và luân chuyển những chất cần cho hoạt động giải trí sống của tế bào .Là môi trường tự nhiên và nguồn nguyên vật liệu cho những phản ứng sinh lý, sinh hoá của tế bào .Tham gia điều hoà, trao đổi nhiệt của tế bào và khung hình …

Bài 4+5 – CACBOHIĐRAT VÀ LIPIT + PRÔTÊIN.

Cacbohyđrat: (Đường)

Cấu tạo chung :

Hợp chất hữu cơ chứa 3 nguyên tố : C, H, O .Cấu tạo theo nguyên tắc đa phân. Đơn phân : glucôzơ, fructôzơ, galactôzơ .

Các loại cacbonhydrat.

Đường đơn : ( monosaccarit )Gồm những loại đường có từ 3-7 nguyên tử C .Đường 5 C ( Ribôzơ, đeôxyribôzơ ), đường 6 C ( Glucôzơ, Fructôzơ, Galactôzơ ) .Đường đôi : ( Disaccarit )Gồm 2 phân tử đường đơn link với nhau bằng link glucôzit .Mantôzơ ( đường mạch nha ) gồm 2 phân tử Glucôzơ, Saccarôzơ ( đường mía ) gồm 1 phân tử Glucôzơ và 1 phân tử Fructôzơ, Lactôzơ ( đường sữa ) gồm 1 phân tử glucôzơ và 1 phân tử galactôzơ .

Đường đa : ( polisaccarit )Gồm nhiều phân tử đường đơn link với nhau bằng link glucôzit .Glicôgen, tinh bột, xenlulôzơ, kitin …

Chức năng của Cacbohyđrat:

Là nguồn cung ứng nguồn năng lượng cho tế bào .Tham gia cấu trúc nên tế bào và những bộ phận của khung hình …

Lipit: (chất béo)

Cấu tạo của lipit:

Lipit đơn thuần : ( mỡ, dầu, sáp ) : Gồm 1 phân tử glyxêrol và 3 axit béoPhôtpholipit : ( lipit đơn thuần ) : Gồm 1 phân tử glyxêrol link với 2 axit béo và 1 nhóm phôtphat ( alcol phức ) .Stêrôit : Là Colesterôn, hoocmôn giới tính ơstrôgen, testostêrôn .Sắc tố và vitamin : Carôtenôit, vitamin A, D, E, K …

Chức năng:

Cấu trúc nên mạng lưới hệ thống màng sinh học .Nguồn nguồn năng lượng dự trữ .Tham gia nhiều công dụng sinh học khác .

Protein.

Prôtêin là chất hữu cơ, có cấu trúc đa phân được cấu trúc từ những đơn phân là axit aminCó 20 loại axit amin

Số lượng, thành phần và trình tự sắp xếp những axit amin quy định tính phong phú của Prôtêin

Chức năng của prôtêin

– Cấu tạo nên tế bào và khung hình. Ví dụ : Colagen trong những mô link- Dự trữ axit amin. Ví dụ : Cazêin trong sữa, prôtêin trong hạt- Vận chuyển những chất. Ví dụ : Helmôglôbin trong máu- Bảo vệ khung hình. Ví dụ : Các kháng thể- Thu nhận thông tin. Ví dụ : Các thụ thể trong tế bào- Xúc tác cho những phản ứng sinh hóa. Ví dụ : Các loại enzim trong khung hình

Bài 6. AXIT NUCLÊIC

Axit đêôxiribônuclêic – (ADN)

Cấu trúc hóa học của ADN

ADN cấu trúc từ những nguyên tố C, H, O, N, PADN là một đại phân tử, cấu trúc theo nguyên tắc đa phân gồm nhiều đơn phân là những nuclêôtit ( viết tắt là Nu )

Cấu tạo một nuclêôtit:

Đơn phân của ADN là Nucleotit, cấu trúc gồm 3 thành phần :Đường đêoxiribôza : C5H10O4Axit phốtphoric : H3PO4

Bazơ nitơ : gồm 2 loại chính : purin và pirimidin :+ Purin : nuclêôtit có size lớn hơn : A ( Adenin ) và G ( Guanin ) ( có cấu trúc vòng kép )+ Pirimidin : nuclêôtit có size nhỏ hơn : T ( Timin ) và X ( Xitozin ) ( có cấu trúc vòng đơn )Tất cả những nuclêôtit đều giống nhau thành phần đường và photphat, nên người ta vẫn gọi tên thành phần bazơ nitơ là tên Nu : Nu loại A, G, T, X. ..Bazơ nitơ link với đường tại vị trí C thứ 1 ; nhóm photphat link với đường tại vị trí C thứ 5 tạo thành cấu trúc 1 Nucleotit .

Sự tạo mạch

Khi tạo mạch, nhóm photphat của Nuclêôtit đứng trước sẽ tạo link với nhóm OH của Nu đứng sau ( tại vị trí C số 3 ). Liên kết này là link photphodieste ( nhóm photphat tạo link este với OH của đường của chính nó và tạo link este thứ 2 với OH của đường của Nuclêôtit sau đó => đieste ). Liên kết này, tính theo số thứ tự đính với C trong đường thì sẽ là hướng 3 ‘ – OH ; 5 ‘ – photphat .

Cấu trúc không gian của ADN:

Hai mạch đơn xoắn kép, song song và ngược chiều nhau .Xoắn từ trái qua phải, gọi là xoắn phải, tạo nên những chu kì xoắn nhất định mỗi chu kì gồm 10 cặp nuclêôtit và có chiều dài 34A0, đường kính là 20 A0 .

Tính chất ADN:

Tính phong phú trên cơ sở số lượng, thành phần và trình tự sắp xếp của những nuclêôtit .

Axit ribônuclêic – ARN

Khái niệm.

ARN được cấu trúc từ những nucleotit ( có 3 loại : mARN, tARN, rARN )Có trong nhân, nhiễm sắc thể, ty thể, lạp thể, đặc biệt quan trọng có nhiều trong ribôsômTrong ARN thường có nhiều base nitơ chiếm tỉ lệ 8-10 %Hầu hết đều có cấu trúc bậc một ( trừ mARN ở đoạn đầu ) .

Cấu trúc.

Thành phần cấu trúc .Là đại phân tử hữu cơ, cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, gồm nhiều đơn phân link với nhau tạo thành .Có cấu trúc từ những nguyên tố hoá học : C, H, O, N, P .Cấu trúc đơn phân ( nuclêôtit )

Một đơn phân ( nuclêôtit ) được cấu trúc bởi 3 thành phần :Đường ribôz : C5H10O5Axit phốtphoric : H3PO4Bazơ nitric gồm 2 loại chính : purin và pirimidin+ Purin : Nucleotit có kích cỡ lớn hơn gồm A ( Adenin ) và G ( Guanin )+ Pirimidin : Nucleotit có size nhỏ hơn gồm U ( uraxin ) và X ( Xitozin )Sự tạo thành mạch giống như ADN

Phân loại: gồm có 3 loại:

ARN thông tin – mARNARN có trong nhân, tế bào chất, được cấu trúc là một mạch pôlynuclêôtit .Kích thước và số lượng đơn phân nhờ vào vào sợi đơn ADN khuôn .mARN thường có thời hạn sống ngắn từ 2-3 phút so với tế bào chưa có nhân chuẩn và từ 3-4 giờ so với tế bào có nhân chuẩn .Chức năng : mARN là khuôn trực tiếp trong quy trình dịch mã, truyền thông tin từ ADN đến prôtêin .ARN luân chuyển – tARN .tARN được cấu trúc từ một mạch pôlynuclêôtit, có những đoạn có sự link với nhau theo nguyên tắc bổ trợ đã tạo ra những thùy tròn. Trong những thùy có thùy chứa bộ ba đối mã ( anticodon ). Đầu 3 ’ – XXA đối lập mang axit amin .

Chức năng : mang axit amin đặc hiệu đến ribôxôm để tham gia quy trình dịch mã .ARN ribôxôm – rARNrARN là thành phần đa phần của ribôxôm khu vực sinh tổng hợp chuỗi pôlypeptit, chứa 90 % tổng hợp ARN của tế bào và 70-80 % loại prôtein .

SO SÁNH ADN VỚI ARN:

Giống nhau

Có cấu trúc đa phân, được cấu trúc từ nhiều đơn phân1 đơn phân có 3 thành phần+ H3PO4+ Đường 5C+ Bazơ nitrícCác đơn phân link với nhau bằng link hoá trị tạo thành mạch

Khác nhau:

ADN	ARN
– Đường Đêôxiribôza ( C5H10O4 )	– Đường ribôza ( C5H10O5 )
– Có 4 loại Nu : A, T, G, X	– Có 4 loại Nu : A, U, G, X
– Gồm 2 mạch poliNu	– Gồm 1 mạch poliNu
– Dài, nhiều đơn phân	– Ngắn, ít đơn phân
– Thời gian sống sót lâu	– Thời gian sống sót ngắn

 

CHƯƠNG II. CẤU TRÚC TẾ BÀO

Bài 7 – TẾ BÀO NHÂN SƠ

CẤU TẠO TẾ BÀO NHÂN SƠ.

Thành tế bào :Thành tế bào là PeptiđôglicanVai trò : Quy định hình dạng tế bàoMàng sinh chất :Cấu tạo từ 2 lớp photpholipit và PrôtêinVai trò : Bảo vệ tế bàoVỏ nhày ( ở 1 số vi trùng ) :Bảo vệ vi trùng → Ít bị bạch cầu hủy hoạiLông và roiLông ( Nhung mao ) : Giúp vi trùng bám vào tế bào chủRoi ( tiên mao ) : Giúp vi trùng vận động và di chuyểnTế bào chất :Nằm giữa màng sinh chất và vùng nhânKhông có : Khung tế bào, mạng lưới hệ thống nội màng, bào quan có màng, chỉ có Ribôxôm1 số vi trùng có plasmit ( là ADN dạng vòng nhỏ nằm trong tế bào chất của vi trùng )Vùng nhân :Chưa có màng nhânVật chất di truyền là 1 phân tử ADN dạng vòng

PHÂN LOẠI VI KHUẨN:

Dựa vào cấu trúc thành tế bào người ta chia thành 2 loại vi trùng- Vi khuẩn gram + ( Thành tế bào dày, có màu tím khi nhuộm )- Vi khuẩn gram – ( Thành tế bào mỏng mảnh, có màu đỏ khi nhuộm )

Dùng kháng sinh đặc hiệu để hủy hoại vi trùng gây bệnh

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TẾ BÀO NHÂN SƠ

Kích thước nhỏ ( = 1/10 tế bào nhân thực ) Có thành tế bào là peptiđôglicanTế bào chất : Không có : Khung tế bào, mạng lưới hệ thống nội màng, bào quan có màng. Chỉ có RibôxômNhân : Chưa có màng nhân, vật chất di truyền là một phân tử ADN dạng vòng

Bài 8 – TẾ BÀO NHÂN THỰC

Đặc điểm chung của tế bào nhân thực

Có size lớn hơn tế bào nhân sơCó thành tế bào bằng Xenlulôzơ ( Ở tế bào thực vật ), hoặc kitin ( ở tế bào nấm ) hoặc có chất nền ngoại bào ( ở tế bào động vật hoang dã )Tế bào chất : Có khung tế bào, mạng lưới hệ thống nội màng và những bào quan có màngNhân : Có màng nhân .

Cấu trúc của tế bào nhân thực

Nhân tế bào

Cấu tạoThường có dạng hình cầu, đường kính khoảng chừng 5 μm. Có lớp màng kép bảo phủ .Dịch nhân chứa chất nhiễm sắc ( ADN và prôtêin ) và nhân con .

Trên màng nhân có nhiều lỗ nhỏ .Chức năng .Lưu trữ thông tin di truyền .Quy định những đặc thù của tế bào .Điều khiển những hoạt động giải trí sống của tế bào .

Lưới nội chất:

Cấu tạo .Là 1 mạng lưới hệ thống ống và xoang dẹp thông với nhau gồm lưới nội chất trơn và lưới nội chất hạt ( có đính những hạt ribôxôm )Chức năng .Là nơi tổng hợp prôtêin ( lưới nội chất hạt )Tham gia vào quy trình tổng hợp lipit, chuyển hoá đường và phân huỷ chất ô nhiễm của tế bào, khung hình ( lưới nội chất trơn ) .

Ribôxôm.

Cấu tạo : Ribôxôm là bào quan không có màng. Cấu tạo từ : rARN và prôtêinChức năng : Là nơi tổng hợp prôtêin .

Bộ máy Gôngi:

Cấu tạo : Có dạng những túi dẹp xếp cạnh nhau nhưng cái nọ tách biệt với cái kia .Chức năng Giữ công dụng lắp ráp, đóng gói và phân phối những loại sản phẩm của tế bào .

 

Bài 9 – TẾ BÀO NHÂN THỰC (tiếp theo)

Ti thể:

Cấu trúc: Có 2 lớp màng bao bọc: màng ngoài không gấp khúc, màng trong gấp lại tạo thành các mào, trên đó chứa nhiều loại enzim tham gia vào quá trình hô hấp của tế bào. Bên trong ti thể là chất nền chứa ADN và Ribôxôm.

Chức năng: Là nhà máy điện cung cấp nguồn năng lượng chính cho tế bào hoạt động là các phân tử ATP (vì có nhiều enzim chuyển hóa đường và các hợp chất hữu cơ khác thành ATP).

Lục lạp:

Cấu trúc: Có hình bầu dục gồm 2 lớp màng bao bọc, bên trong có chứa chất nền cùng vớicác hệ thống túi dẹp được gọi là tilacôit. Các tilacôit xếp chồng lên nhau tạo thành cấu trúc gọi là grana. Các grana trong lục lạp được nối với nhau bằng hệ thống màng. Trên màng của tilacôit chứa nhiều chất diệp lục và các enzim quang hợp. Trong chất nền của lục lạp có ADN và Ribôxôm.

Chức năng: Là bào quan chỉ có ở tế bào thực vật, có chứa chất diệp lục có khả năng chuyển đổi ánh sáng thành năng lượng hóa học tích lũy dưới dạng tinh bột.

Một số bào quan khác

Không bào:

Có 1 lớp màng phủ bọc .Chức năng : – chứa chất thải độc haị, chứa muối khoáng cùng nhiều chất khác nhau ( tế bào lông hút ở rễ ), chứa sắc tố ( tế bào ở cánh hoa ) .

Ở động vật hoang dã : không bào tiêu hóa, không bào co bóp

Lizôxôm:

Có 1 lớp màng bảo phủ chứa nhiều enzimChức năng phân hủy những tế bào già và tế bào bị tổn thương không hồi sinh được .

Bài 10 – TẾ BÀO NHÂN THỰC (tiếp theo)

Màng sinh chất:

Cấu tạo :Màng sinh chất có cấu trúc khảm động dày 9 nmGồm một lớp kép phôtpholipit. Có những phân tử prôtêin xen kẽ ( xuyên màng ) hoặc ở mặt phẳng .Các tế bào động vật hoang dã có colestêron làm tăng sự không thay đổi của màng sinh chất .Bên ngoài có những sợi của chất nền ngoại bào, prôtêin link với lipit tạo lipôprôtêin hay link với cacbohyđrat tạo glicôprôtêinChức năng :Trao đổi chất với thiên nhiên và môi trường một cách có tinh lọc ( bán thấm ) .Prôtêin thụ thể thu nhận thông tin cho tế bào .Glicôprôtêin – ” dấu chuẩn ” giữ tính năng phân biệt nhau và những tế bào ” lạ ” ( tế bào của những khung hình khác ) .

Cấu trúc bên ngoài màng sinh chất

Thành tế bàoCó ở những tế bào thực vật cấu trúc hầu hết bằng xenlulôzơ và ở nấm là kitin .Thành tế bào giữ công dụng lao lý hình dạng tế bào và bảo vệ tế bào .Chất nền ngoại bào :Cấu tạo đa phần bằng những loại sợi glicôprôtêin ( cacbohyđrat link với prôtêin tích hợp với những chất vô cơ và hữu cơ khác ) .Chức năng giúp những tế bào link với nhau và thu nhận thông tin .

Bài 11 – VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG

Là phương pháp luân chuyển những chất mà không tiêu tốn nguồn năng lượng .

Cơ sở khoa học:

Dựa theo nguyên lí khuếch tán của những chất từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ nồng độ thấp. Sự khuếch tán nước được gọi là sự thẩm thấu .Có thể khuếch tán bằng 2 cách :+ Khuếch tán trực tiếp qua lớp phôtpholipit kép .+ Khuếch tán qua lớp prôtêin xuyên màng .Khuếch tán nhờ vào vào sự chênh lệch nồng độ giữa môi trường tự nhiên bên trong và bên ngoài tế bào và đặc tính lí hóa của chất khuếch tán .

+ Các chất không phân cực và có size nhỏ như O2, CO2 … khuếch tán trực tiếp qua lớp phôtpholipit kép .+ Các chất phân cực, ion hoặc những chất có kích cỡ lớn như glucôzơ khuếch tán qua màng nhờ những kênh prôtêin xuyên màng .Nước qua màng nhờ kênh aquaporin .

Các loại môi trường bên ngoài tế bào

Môi trường ưu trương : thiên nhiên và môi trường bên ngoài tế bào có nồng độ của chất tan cao hơn nồng độ của chất tan trong tế bào — chất tan hoàn toàn có thể chuyển dời từ môi trường tự nhiên bên ngoài vào bên trong tế bào hoặc nước hoàn toàn có thể chuyển dời từ bên trong ra bên ngoài tế bào .Môi trường đẳng trương : thiên nhiên và môi trường bên ngoài có nồng độ chất tan bằng nồng độ chất tan trong tế bào .Môi trường nhược trương : môi trường tự nhiên bên ngoài tế bào có nồng độ của chất tan thấp hơn nồng độ của chất tan trong tế bào — chất tan không hề chuyển dời từ thiên nhiên và môi trường bên ngoài vào bên trong tế bào được hoặc nước hoàn toàn có thể vận động và di chuyển từ bên ngoài vào trong tế bào .

VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG (VẬN CHUYỂN TÍCH CỰC)

Là phương pháp luân chuyển những chất từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao ( ngược chiều građien nồng độ ) và tiêu tốn nguồn năng lượng .Trên màng tế bào có những bơm ứng với những chất cần luân chuyển, nguồn năng lượng được sử dụng là ATP .VD : Hoạt động của bơm natri-kali : 1 nhóm phôt phat của ATP được gắn vào bơm làm biến hóa thông số kỹ thuật của prôtêin – làm cho phân tử prôtêin link và đẩy 3 Na + ra ngoài và đưa 2 K + vào trong tế bào .

NHẬP BÀO VÀ XUẤT BÀO

Nhập bào

Là phương pháp đưa những chất vào bên trong tế bào bằng cách làm biến dạng màng sinh chất .+ Nhập bào gồm 2 loại :+ Thực bào : là phương pháp những tế bào động vật hoang dã “ ăn ” những loại thức ăn có size lớn như vi trùng, mảnh vỡ tế bào …Diễn biến : Màng tế bào lõm vào bọc lấy thức ăn — đưa thức ăn vào trong tế bào — lizôzim và enzim có công dụng tiêu hóa thức ăn .

+ Ẩm bào : là phương pháp luân chuyển những giọt dịch vào trong tế bào

Xuất bào:

Là phương thức đưa các chất ra bên ngoài tế bào bằng cách làm biến dạng màng sinh chất. 

CHƯƠNG III. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO

Bài 13 – KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT

Năng lượng và các dạng năng lượng trong tế bào

Khái niệm năng lượng

Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho năng lực sinh công .Trạng thái của nguồn năng lượng :Động năng là dạng nguồn năng lượng sẵn sàng chuẩn bị sinh ra công. ( trạng thái thể hiện của nguồn năng lượng )Thế năng là loại nguồn năng lượng dự trữ, có tiềm năng sinh công. ( trạng thái ẩn dấu của nguồn năng lượng ) .

Các dạng năng lượng trong tế bào

Hoá năngNhiệt năngĐiện năng

ATP – đồng tiền năng lượng của tế bào

Cấu tạo của ATPATP gồm bazơnitơ ađênin, đường ribôzơ và 3 nhóm phôtphat .2 nhóm phôtphat ở đầu cuối dễ bị phá vỡ để giải phóng ra nguồn năng lượng .

ATP truyền nguồn năng lượng cho những hợp chất khác trở thành ADP và lại được gắn thêm nhóm phôtphat để trở thành ATP .ATP – ADP + P i + nguồn năng lượngChức năng của ATPCung cấp nguồn năng lượng cho những quy trình sinh tổng hợp của tế bào .Cung cấp nguồn năng lượng cho quy trình luân chuyển những chất qua màng ( luân chuyển tích cực ) .Cung cấp nguồn năng lượng để sinh công cơ học .

Chuyển hoá vật chất

Khái niệmChuyển hoá vật chất là tập hợp những phản ứng sinh hoá xảy ra bên trong tế bào .Chuyển hoá vật chất luôn kèm theo chuyển hoá nguồn năng lượng .Bản chất : đồng hoá, dị hoá .Đồng hoá và dị hoáĐồng hoá : là quy trình tổng hợp những chất hữu cơ phức tạp từ những chất đơn thuần, đồng thời tích luỹ nguồn năng lượng – dạng hoá năng .Chất hữu cơ phức tạp + ADP – Chất hữu cơ đơn thuần + ATPDị hoá : là quy trình phân giải những chất hữu cơ phức tạp thành những chất đơn thuần hơn, đồng thời giải phóng nguồn năng lượng .

Chất hữu cơ đơn thuần + ATP – Chất hữu cơ phức tạp + ADP

Bài 14. ENZIM VÀ VAI TRÒ CỦA ENZIM TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT

ENZIM

Khái niệm enzim

Enzim là chất xúc tác sinh học được tổng hợp trong những tế bào sống .Enzim làm tăng vận tốc phản ứng mà không bị biến hóa sau phản ứng .

Cấu trúc

Enzim hoàn toàn có thể là prôtêin hoặc prôtêin phối hợp với một số ít chất khác như những ion sắt kẽm kim loại : sắt, đồng, kẽm …Enzim có cấu trúc phức tạp. Đặc biệt là vùng TT hoạt động giải trí – là nơi chuyên lên kết với cơ chất .Cấu hình khoảng trống của tâm hoạt động giải trí thích hợp với thông số kỹ thuật khoảng trống của cơ chất. Cơ chất link trong thời điểm tạm thời với enzim, nhờ đó phản ứng được xúc tác .Tên enzim = tên cơ chất + aza

VD: enzim phân giải tinh bột: amilaza, enzim phân giải kitin: kitinaza…

Cơ chế tác động

Enzim link với cơ chất tại TT hoạt động giải trí – phức tạp enzim cơ chất – enzim tương tác với cơ chất – loại sản phẩm .

Liên kết enzim cơ chất mang tính đặc trưng. Mỗi enzim thường chỉ xúc tác cho một phản ứng .

Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim

Hoạt tính của enzim được xác lập bằng lượng loại sản phẩm được tạo thành từ một lượng cơ chất trên một đơn vị chức năng thời hạn .Các yếu tố tác động ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim :+ Nhiệt độ : Mỗi enzim phản ứng tối ưu ở một nhiệt độ nhất định .+ Độ pH : Mỗi enzim có một độ pH thích hợp. VD : enzim pepsin cần pH = 2 .+ Nồng độ cơ chất+ Chất ức chế hoặc hoạt hóa enzim+ Nồng độ enzim

VAI TRÒ CỦA ENZIM TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT

Làm tăng vận tốc của những phản ứng trong khung hình — duy trì hoạt động giải trí sống của khung hình .Sử dụng những chất ức chế hoặc chất hoạt hóa để kiểm soát và điều chỉnh hoạt tính của enzim .Ức chế ngược : là kiểu điều hòa trong đó loại sản phẩm của con đường chuyển hóa quay lại ảnh hưởng tác động như một chất ức chế làm bất hoạt enzim — phản ứng ngừng lại .

Bệnh rối loạn chuyển hóa : là bệnh cho enzim xúc tác cho một cơ chất nào đó không được tổng hợp hay tổng hợp quá ít làm cho cơ chất không được chuyển hóa hay chuyển hóa theo một con đường khác gây bệnh cho khung hình .

Bài 16 – HÔ HẤP TẾ BÀO

KHÁI NIỆM HÔ HẤP TẾ BÀO

Khái niệm hô hấp tế bào

Hô hấp tế bào là quy trình quy đổi nguồn năng lượng. Trong đó, những phân tử cacbohiđrat bị phân giải đến CO2 và H2O giải phóng nguồn năng lượng và chuyển hóa nguồn năng lượng đó thành nguồn năng lượng dự trữ dưới dạng ATP .Nơi diễn ra : ti thể .

Bản chất của quá trình hô hấp

PTTQ : C6H12O6 + 6O2  6CO2 + 6H2 O + Năng lượng ( ATP + nhiệt )Hô hấp là một chuỗi những phản ứng ôxi hóa khử, trải qua nhiều tiến trình và nguồn năng lượng được sinh ra ở nhiều quá trình khác nhau .Gồm 3 quy trình tiến độ chính : đường phân, quy trình Crep và chuỗi truyền electron hô hấp .

CÁC GIAI ĐOẠN CHÍNH CỦA QUÁ TRÌNH HÔ HẤP TẾ BÀO

Đường phân

Nơi diễn ra : Tế bào chất .Diễn biến :+ Quá trình đường phân gồm có nhiều phản ứng trung gian và enzim tham gia .+ Năng lượng được tạo ra từ từ qua nhiều phản ứng .+ Đầu tiên glucôzơ được hoạt hóa sử dụng 2ATP .+ Glucôzơ ( 6C ) – 2 axit piruvic ( 3C ) + 4ATP + 2NADH ( 1NADH = 3ATP )NADH : Nicôtinamit ađênin đinuclêôtit .Như vậy, kết thúc quy trình đường phân thu được 2ATP và 2 NADH .

Chu trình  Crep

Nơi diễn ra : Chất nền ti thể .+ 2 axit piruvic được chuyển từ tế bào chất vào chất nền của ti thể .+ 2 piruvic — 2 axêtyl-coA ( 2C ) + 2NADH + 2CO2+ Axêtyl-coA bị phân giải trọn vẹn — 4CO2 + 2 ATP + 6NADH + 2FADH2 ( 1FADH2 = 2ATP )

Chuỗi truyền êlectron hô hấp

Nơi diễn ra : Màng trong ti thểNADH và FADH2 sẽ bị ôxi hóa trải qua một chuỗi những phản ứng ôxi hóa khử tạo ra ATP và nước .

Bài 17 – QUANG HỢP

KHÁI NIỆM QUANG HỢP

Khái niệm:

Quang hợp là quy trình sử dụng nguồn năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ những nguyên vật liệu vô cơ .

Phương trình tổng quát: CO2 + H2O + NLAS —(CH2O) + O2

CÁC PHA CỦA QUÁ TRÌNH QUANG HỢP

Quang hợp được chia thành 2 pha : pha sáng và pha tối .

Các pha của quá trình quang hợp

Điểm phân biệt	Pha sáng	Pha tối
Điều kiện	Cần ánh sáng	Không cần ánh sáng
Nơi diễn ra	Hạt grana ( màng tilacoit )	Chất nền ( stroma )
Nguyên liệu	H2O, NADP +, ADP	CO2, ATP, NADPH
Sản phẩm	ATP, NADPH, O2	Đường glucozo …

B.  MỘT SỐ NỘI DUNG CẦN LƯU Ý

Trong điều kiện kèm theo nào thì xảy ra quy trình tổng hợp ATP tại lục lạp và ti thể ? Quá trình tổng hợp ATP tại 2 bào quan đó khác nhau cơ bản ở điểm nào ?

Bài 18 – CHU KÌ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN

CHU KÌ TẾ BÀO

Chu kì tế bào là khoảng chừng thời hạn giữa 2 lần phân bàoMột chu kì tế bào gồm :- Kì trung gian- Pha G1 : tế bào tổng hợp những chất cần cho sinh trưởng- Pha S : Nhân đôi ADN và NST- Pha G2 : Tổng hợp những chất cần cho phân bào- Nguyên phân : Phân chia nhân, Phân chia tế bào chất

DIỄN BIẾN QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN

Phân chia nhân: Gồm 4 kì:

Kì đầu:

Xuất hiện thoi phân bàoMàng nhân dần biến mấtNhiễm sắc thể kép mở màn đóng xoắn

Kì giữa:

Các nhiễm sắc thể kép xoắn cực lớn và xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo và dính với thoi phân bào ở 2 phía của tâm động

Kì sau:

Mỗi nhiễm sắc thể kép tách nhau ra ở tâm động thành 2 nhiễm sắc thể đơnCác nhóm NST đơn phân li 2 cực của tế bào

Kì cuối:

Màng nhân OpenNhiễm sắc thể tháo xoắn

Phân chia tế bào chất

Ở Tế bào động vật hoang dã : Màng tế bào thắt dần ở chính giữa để chia tế bào mẹ thành 2 tế bào con

Ở tế bào thực vật : Hình thành vách ngăn ở chính giữa để chia tế bào mẹ thành 2 tế bào conKết quả : Từ 1 tế bào mẹ tạo thành 2 tế bào con, chứa bộ nhiễm sắc thể giống nhau và giống mẹ

Ý NGHĨA PHÂN BÀO NGUYÊN PHÂN

Giúp sinh vật nhân thực sinh sản, sinh trưởngTái sinh những mô và bộ phận bị tổn thương

Bài 19 – GIẢM PHÂN

DIỄN BIẾN QUÁ TRÌNH GIẢM PHÂN

Giảm phân 1:

Gồm kì trung gian và 4 kì phân bào chính thức

Kì trung gian 1:

ADN và NST nhân đôiNST nhân đôi thành NST kép gồm 2 Crômatit dính với nhau ở tâm động

Kì đầu 1:

Các NST kép bắt đôi với nhau theo từng cặp tương đương, hoàn toàn có thể xảy ra trao đổi đoạn NST dẫn đến hoán vị genNST kép khởi đầu đóng xoắnMàng nhân và nhân con tiêu biến

Kì giữa 1:

NST kép đóng xoắn tối đa và xếp thành 2 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi vô sắc, đính với thoi vô sắc ở tâm động

Kì sau 1:

Mỗi NST kép trong cặp NST kép tương đương chuyển dời về 2 cực của tế bào trên thoi vô sắc

Kì cuối 1:

Thoi vô sắc tiêu biếnMàng nhân và nhân con OpenSố NST trong mỗi tế bào con là n kép

Giảm phân 2: Diễn biến giống nguyên phân

Kỳ trước II – NST vẫn ở trạng thái n NST kép   

Giữa II – Các NST kép xếp 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo

Sau II – Các NST kép tách ra thành NST đơn, phân li về 2 cực  

Kỳ cuối – Kết quả tạo 4 tế bào có bộ NST n đơn

Kết quả:

Từ 1 tế bào mẹ tạo thành 4 tế bào con có số NST = ½ số NST của tế bào mẹ ( n NST đơn )Ở động vật hoang dã :+ Con đực : 4 tế bào con tạo thành 4 tinh trùng+ Con cái : 1 tế bào lớn tạo thành trứng, 3 tế bào nhỏ bị tiêu biếnỞ thực vật : tế bào tạo thành sau giảm phân lại liên tục phân bào để tạo thành hạt phấn hay túi phôi

Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH GIẢM PHÂN

Giảm phân phối hợp với thụ tinh và nguyên phân là chính sách duy trì bộ NST đặc trưng và không thay đổi của loài qua những thế hệ Sự phân li độc lập và tổng hợp tự do của những cặp NST trong giảm phân đã tạo ra nhiều biến dị tổng hợp giúp giới sinh vật phong phú, đa dạng chủng loại → là nguyên vật liệu của chọn giống và tiến hoá → Sinh sản hữu tính có lợi thế hơn sinh sản vô tính .

Bài 22. DINH DƯỠNG – CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở VI SINH VẬT

KHÁI NIỆM VI SINH VẬT

Vi sinh vật là những khung hình nhỏ bé, chỉ quan sát được dưới kính hiển vi .Đặc điểm :- Cơ thể đơn bào nhân sơ hoặc nhân thực, một số ít là tập hợp đơn bào .- Hấp thụ và chuyển hóa chất dinh dưỡng nhanh .- Sinh trưởng và sinh sản rất nhanh .- Phân bố rộng .

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC KIỂU DINH DƯỠNG

Các loại môi trường cơ bản

Khái niệm:

Môi trường là nơi sinh vật sống và sinh sản. Gồm có : thiên nhiên và môi trường tự nhiên và thiên nhiên và môi trường phòng thí nghiệm .

Các loại môi trường:

Trong phòng thí nghiệm, địa thế căn cứ vào những chất dinh dưỡng, thiên nhiên và môi trường nuôi cấy được chia làm 3 loại cơ bản :Môi trường dùng chất tự nhiên ( gồm những hợp chất tự nhiên )Môi trường tổng hợp ( gồm những chất có thành phần và số lượng đã biết )Môi trường bán tổng hợp ( gồm những hợp chất tự nhiên và những hợp chất đã biết thành phần )

Chúng hoàn toàn có thể ở dạng đặc hoặc dạng lỏng .

Các kiểu dinh dưỡng

Kiểu dinh dưỡng	Nguồn năng lượng	Nguồn cacbon chủ yếu	Ví dụ
Quang tự dưỡng	Ánh sáng	CO2	Vi khuẩn lam, tảo đơn bào
Hoá tự dưỡng	Chất vô cơ hoặc chất hữu cơ	CO2	Vi khuẩn nitrat hoá, vi trùng oxi hoá hidro, oxi hoá lưu huỳnh
Quang dị dưỡng	Ánh sáng	Chất hữu cơ	Vi khuẩn không chứa lưu huỳnh màu lục và máu tía
Hoá dị dưỡng	Chất hữu cơ	Chất hữu cơ	Nấm, động vật hoang dã nguyên sinh, phần nhiều vi trùng không quang hợp .

 

Bài 25: SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT

KHÁI NIỆM VỀ SINH TRƯỞNG

Khái niệm sinh trưởng của quần thể vi sinh vật:

Sinh trưởng của quần thể vi sinh vật là sự tăng số lượng tế bào của quần thể .

Thời gian thế hệ (g)

Thời gian thế hệ là thời hạn tính từ khi 1 tế bào sinh ra đến khi tế bào đó phân loại hoặc số tế bào trong quần thể tăng gấp đôi .

Công thức tính thời hạn thế hệ : g = t / nvới : t : thời hạnn : số lần phân loại trong thời hạn t

Công thức tính số lượng tế bào

Sau n lần phân loại từ N0 tế bào khởi đầu trong thời hạn t :Nt = N0 x 2 nVới : Nt : số tế bào sau n lần phân loại trong thời hạn tN0 : số tế bào bắt đầun : số lần phân loại

SINH TRƯỞNG CỦA QUẦN THỂ VI SINH VẬT

Nuôi cấy không liên tục

Các pha	Đặc điểm	Ứng dụng
Pha tiềm phát( lag)	Vi khuẩn thích nghi với thiên nhiên và môi trường Không có sự ngày càng tăng số lượng tế bào Enzim cảm ứng hình thành để phân giải những chất	Tiêu chuẩn nhìn nhận chất lượng chủng VSV
Pha lũy thừa (log)	Trao đổi chất diễn ra mạnh Số lượng tế bào tăng theo cấp số nhân Tốc độ sinh trưởng cực lớn	Thu chất có hoạt tính sinh học ( enzim, kháng sinh )
Pha cân bằng	Số lượng tế bào đạt cực lớn và không đổi theo thời hạn ( Số lượng tế bào sinh ra tương tự với số tế bào chết đi )	Thu sinh khối
Pha suy vong	Số lượng tế bào trong quần thể giảm dần ( Do chất dinh dưỡng hết sạch, chất ô nhiễm tích góp nhiều )	Sản phẩm trao đổi chất ( a.lactic, rượu )

Nuôi cấy liên tục:

Trong nuôi cấy liên tục không có sự bổ trợ chất dinh dưỡng mới cũng không lấy ra những chất ô nhiễm do đó quy trình nuôi cấy sẽ nhanh gọn dẫn đến suy vong .Trong nuôi cấy liên tục chất dinh dưỡng mới liên tục được bổ trợ đồng thời không ngừng vô hiệu những chất thải, nhờ vậy quy trình nuôi cấy đạt hiệu suất cao cao và thu được nhiều sinh khối hơn .Nuôi cấy liên tục được dùng để sản xuất sinh khối vi sinh vật như những enzyme, vitamim, etanol …

Bài 27. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA VSV

CHẤT HOÁ HỌC

Chất dinh dưỡng- Các chất hữu cơ như cacbonhiđrat, prôtêin, lipit … là những chất dinh dưỡng .- Các nguyên tố vi lượng như Zn, Mn, Mo, … có tính năng điều hoà áp suất thẩm thấu và hoạt hoá những enzyme .- Các chất hữu cơ như axít amin, vitamin, … với hàm lượng rất ít nhưng rất thiết yếu cho vi sinh vật tuy nhiên chúng không có năng lực tự tổng hợp được gọi là tác nhân sinh trưởng vi sinh vật không tự tổng hợp được tác nhân dinh dưỡng gọi là vi sinh vật khuyết dưỡng, vi sinh vật tự tổng hợp được gọi là vi sinh vật nguyên dưỡng .

Chất ức chế sự sinh trưởng- Sinh trưởng của vi sinh vật hoàn toàn có thể bị ức chế bởi nhiều loại hoá chất tự nhiên cũng như tự tạo, con người đã tận dụng những hoá chất này để dữ gìn và bảo vệ thực phẩm cũng như những vật phẩm khác và để phòng trừ những vi sinh vật gây bệnh .- Một số chất diệt khuẩn thường gặp như những halogen : flo, clo, brom, iod ; những chất oxy hoá : perocid, ozon, formalin …

CÁC YẾU TỐ VẬT LÍ

	Ảnh hưởng	Ứng dụng
Nhiệt độ	Tốc độ phản ứng sinh hóa trong tế bào Căn cứ vào năng lực chịu nhiệt chia 4 nhóm : VSV ưu lạnh, VSV ưu ẩm, VSV ưa nhiệt, VSV ưa siêu nhiệt	Thanh trùng ( nhiệt độ cao ), ngưng trệ sinh trưởng của VSV ( nhiệt độ thấp )
Độ ẩm	Hàm lượng nước quyết định hành động nhiệt độ mà nước là dung môi của những chất khoáng, là yếu tố hóa học tham gia vào những quy trình thủy phân những chất	Nước dùng khống chế sự sinh trưởng của từng nhóm sinh vật
Độ pH	Ảnh hưởng tính thấm của màng, hoạt động giải trí chuyển hóa vật chất trong tế bào, hoạt tính enzim, sự hình thành ATP. Dựa vào độ Ph của môi trường tự nhiên, chia thành 3 nhóm : VSV ưa axit, VSV ưa kiềm, VSV ưa pH trung tính	Tạo điều kiện kèm theo nuôi cấy thích hợp
Ánh sáng	Vi khuẩn quang hợp cần nguồn năng lượng ánh sáng để quang hợp. ánh sáng thường có tác động ảnh hưởng đến sự hình thành bào tử sinh sản, tổng hợp sắc tố, hoạt động ánh sáng …	Bức xạ ánh sáng dùng tàn phá hoặc ức chế VSV
ASTT	Ảnh hưởng đến sự phân loại của vi trùng	Bảo quản thực phẩm

 

BÀI 29 – CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT

Khái niệm virut

Virut là dạng sống chưa có cấu trúc tế bào, có size siêu nhỏ ( đo bằng nanomet ) .Sống ký sinh nội bào bắt buộc .Có cấu trúc rất đơn thuần, hệ gen chỉ chứa một loại axit nucleic ( ADN hoặc ARN ) phủ bọc bởi phân tử protein .

Cấu tạo virut

Virut trần

Lõi axit nucleic ( AND hoặc ARN )

Vỏ protein (capsit)

Nucleocapsit

Virut có vỏ ngoài

Lõi axit nucleic ( AND hoặc ARN )Vỏ protein ( capsit )Vỏ ngoài ( lớp lipit kép và protein )Trên vỏ ngoài có gai glycôprôtêin làm trách nhiệm kháng nguyên, giúp virut bám trên mặt phẳng tế bào vật chủ .

Hình thái

Virut chưa cấu trúc tế bào nên gọi là hạt virut hay virion .

Phiếu học tập: Đặc điểm hình thái các loại virut

Dạng cấu trúc	Đặc điểm	Đại diện
Xoắn	Capsôme sắp sếp theo chiều xoắn của axit nuclêic	— Virut sởi – VR đốm thuốc lá
Khối	Capsôme sắp sếp theo hình khối đa diện với 20 mặt tam giác đều .	–Virut bại liệt, – HIV .
Hỗn hợp	Đầu có cấu trúc khối chứa axit nuclêic gắn với đuôi có cấu trúc xoắn	Phagơ T2

Vai trò của lõi: Axit nucleic qui định đặc điểm của virut.

 

BÀI 30. SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ

Chu trình nhân lên của virut.

Hấp phụ

Có sự link đặc hiệu giữa gai glicoprotein hoặc protein mặt phẳng của virut với thụ thể mặt phẳng của tế bào chủ .

Xâm nhập

Đối với phagơ thì chỉ có phần lõi được tuồn vào trong, còn vỏ ở bên ngoài .Đối với virut động vật hoang dã đưa cả nuclêôcapsit vào sau đó cởi vỏ để giải phóng axit nuclêic .

Sinh tổng hợp

Sử dụng các nguyên liệu và enzim của vật chủ để sinh tổng hợp các thành phần của virut (trừ 1 số virut có enzim riêng tham gia vào sinh tổng hợp).

Lắp ráp

Lắp axit nuclêic và prôtêin vỏ lại với nhau tạo thành virut hoàn hảo .

Phóng thích

Virut phá vỡ tế bào và phóng thích ra ngoài .Nếu virut không làm tan tế bào gọi là virut ôn hoàNếu virut làm tan tế bào gọi là virut độc .

HIV/ AIDS

Khái niệm

HIV : Human ( mmunodeficiency Virus ) : Virut gây suy giảm miễn dịch ở người .AIDS : ( Aquired Immuno Dficiency Syndrome ) Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải .HIV tiến công vào Limpho bào T4 làm suy giảm mạng lưới hệ thống miễn dịch .Các VSV thời cơ tận dụng lúc khung hình bị suy giảm miễn dịch mà tiến công. Bệnh do chúng gây ra gọi là bệnh thời cơ .

Các con đường lây truyền HIV

Qua đường máu .Qua đường tình dục .Mẹ truyền sang con .

Ba giai đoạn phát triển của bệnh

Giai đoạn sơ nhiễm : ( hành lang cửa số )Giai đoạn không triệu chứng .Giai đoạn bộc lộ triệu chứng AIDS .

Cách phòng ngừa

Hiểu biết về HIV / AIDS .Sống lành mạnh .Loại trừ tệ nạn xã hội .Vệ sinh y tế .

BÀI 31+32. VIRUT GÂY BỆNH ỨNG DỤNG CỦA VIRUT TRONG THỰC TIỄN + BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ MIỄN DỊCH

Virut gây bệnh ứng dụng của virut trong thực tiễn

Các virut ký sinh ở VSV, thực vật và côn trùng.

Virut ký sinh ở vi sinh vật (Phagơ)

Phagơ gây những thiệt hại nghiệm trọng cho ngành công nghiệp vi sinh .

Virut ký sinh ở thực vật.

Gây nhiều bệnh như xoắn lá cây cà chua, thân cây bị lùn hay còi cọc …

Virut ký sinh ở côn trùng.

Chúng kí sinh ở những côn trùng nhỏ ăn lá cây, làm hại cây xanh .Virut kí sinh ở người và động vật hoang dã gậy nhiều bệnh nguy khốn .

Ứng dụng của virut trong thực tiễn

Trong sản xuất các chế phẩm sinh học: inteferon.

Inteferon : Là những protein đặc hiệu do nhiều loại tế bào của khung hình tiết ra, Open trong tế bào khi bị nhiễm virutInteferon có năng lực chống virut, chống tế bào ung thư và tăng năng lực miễn dịch .

Trong nông nghiệp: Sản xuất thuốc trừ sâu

Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch.

Bệnh truyền nhiễm

Bệnh truyền nhiễm

Khái niệm : Là bệnh lây lan từ thành viên này sang thành viên khác .Tác nhân gây bệnh : Vi khuẩn, vi nấm, động vật hoang dã nguyên sinh, virut …

Điều kiện gây bệnh : 3 điều kiện kèm theo là độc lực ( mầm bệnh và độc tố ), số lượng nhiễm đủ lớn, con đường xâm nhập thích hợp .

Phương thức lây truyền

Tuỳ loại VSV mà hoàn toàn có thể lây truyền theo những con đường khác nhau :Truyền ngang : Qua hô hấp, qua đường tiêu hoá, qua tiếp xúc trực tiếp, qua vết thương, qua quan hệ tình dục …Truyền dọc : Từ mẹ truyền sang con .

Các bệnh truyền nhiễm thường gặp do virut.

Bệnh đường hô hấpBệnh đường tiêu hoáBệnh hệ thần kinhBệnh đường sinh dụcBệnh da .

Phòng chống bệnh truyền nhiễm

Tiêm vacxin, trấn áp vật trung gian truyền bệnh, giữ gìn vệ sinh cá thể và công cộng .

Miễn dịch

Khái niệm : Miễn dịch là năng lực của khung hình chống lại những tác nhân gây bệnh

Miễn dịch không đặc hiệu

Là miễn dịch tự nhiên mang tính bẩm sinh, không yên cầu phải có tiếp xúc trước với kháng nguyên .Có vai trò quan trọng khi chính sách miễn dịch đặc hiệu chưa kịp phát huy tính năng .

Miễn dịch đặc hiệu

Xảy ra khi có sự xâm nhập của kháng nguyên .Gồm có : Miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào .

Loigiaihay.com

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập