Đề cương ôn tập Ngữ văn lớp 7 Học kì 1 năm 2021 – 2022

Bạn đang đọc: Đề cương ôn tập Ngữ văn lớp 7 Học kì 1 năm 2021 – 2022

Đề cương ôn tập Ngữ văn lớp 7 Học kì 1 năm 2021 – 2022

Với mục tiêu giúp học viên có kế hoạch ôn tập hiệu suất cao từ đó đạt điểm trên cao trong những bài thi, bài kiểm tra môn Ngữ văn lớp 7, VietJack biên soạn loạt bài đề cương ôn tập Ngữ văn lớp 7 Học kì 1 …. Đề cương sẽ tóm tắt những nội dung chính, quan trọng cần ôn tập cũng như đưa ra những bài tập tinh lọc, nổi bật giúp bạn ôn tập môn Ngữ văn lớp 7 hiệu suất cao .

Tải xuống

Phần I: Văn bản

Nắm được nội dung, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm, những chi tiết cụ thể rực rỡ và nghệ thuật và thẩm mỹ điển hình nổi bật của những văn bản :

– Cảnh khuya – Hồ Chí Minh

– Rằm tháng giêng – Hồ Chí Minh

– Tiếng gà trưa – Xuân Quỳnh

– Một thứ quà của lúa non: Cốm – Thạch Lam

Phần II: Tiếng Việt

Nhận diện và thực hành thực tế :
1. Từ ghép
2. Từ láy
3. Đại từ
4. Từ Hán Việt
5. Quan hệ từ
6. Chữa lỗi về quan hệ từ
7. Từ đồng nghĩa tương quan
8. Từ trái nghĩa
9. Từ đồng âm
10. Thành ngữ
11. Điệp ngữ
12. Chơi chữ

Phần III: Tập làm văn

– Văn biểu cảm. VD: Người thân trong gia đình, Bạn bè, Thầy cô giáo,…

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

Phần I: Văn bản

– Cảnh khuya – Hồ Chí Minh

+ Giá trị nội dung : Miêu tả đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc. Qua đó, biểu lộ tình cảm với vạn vật thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái từ tốn, sáng sủa của Bác Hồ .
+ Giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ :
• Thể thơ tứ tuyệt .
• Hình ảnh thơ xinh xắn, bay bổng, vừa cổ xưa vừa tân tiến .
• Ngôn ngữ giản dị và đơn giản, tự nhiên, tân tiến .
• Phép điệp ngữ .

– Rằm tháng giêng – Hồ Chí Minh

+ Giá trị nội dung : Bài thơ miêu tả cảnh trăng sáng ở chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, qua đó bộc lộ tình yêu vạn vật thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước sâu nặng của Bác Hồ
+ Giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ :
• Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt .
• Sử dụng điệp từ .
• Hình ảnh thơ mang sắc tố cổ xưa mà vẫn bình dị, tự nhiên .

– Tiếng gà trưa – Xuân Quỳnh

+ Giá trị nội dung : Bài thơ là một nốt trầm sâu lắng, da diết của người lính trên bước đường hành quân gian nan, nhưng tiếng gà ấy còn là tên gọi khác của kỉ niệm, của hồi ức, của tình bà cháu thiêng liêng bất diệt. với cách sử dụng linh động điệp từ, những hình ảnh giản dị và đơn giản mà xúc động, Tình cảm mái ấm gia đình đã làm thâm thúy thêm tình quê nhà quốc gia. Xuân Quỳnh đã truyền tải được thật đúng mực lòng mình tới fan hâm mộ .
+ Giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ :
• Thể thơ 5 chữ tạo nên cách diễn đạt tình cảm tự nhiên .
• Hình ảnh thơ bình dị, chân thực .
• Sử dụng điệp từ .

– Một thứ quà của lúa non: Cốm – Thạch Lam

+ Giá trị nội dung :
• Cốm là thức quà riêng không liên quan gì đến nhau của quốc gia, là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong mùi vị toàn bộ cái mộc mạc, đơn giản và giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ, sự tinh xảo và thái độ trân trọng, cái nhìn văn hoá trong siêu thị nhà hàng .
• ” Một thứ quà của lúa non – Cốm ” đã cho thấy một tâm hồn yêu vạn vật thiên nhiên, yêu con người và yêu những gì bình dị của nhà văn Thạch Lam .
+ Giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ :
• Ngòi bút tinh xảo, lời văn sang chảnh, tinh xảo, giàu xúc cảm và tràn trề chất thơ .
• Các cụ thể gợi nhiều liên tưởng, kỉ niệm .
• Sáng tạp trong lời văn, xen kẽ kể và tả với giọng điệu chậm rãi, ngẫm nghĩ mang nặng đặc thù tâm tình, nhắc nhở nhẹ nhàng .

Phần II: Tiếng Việt

Nhận diện và thực hành thực tế :

1. Từ ghép

– Từ ghép có hai loại : từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
– Từ ghép chính phụ có tiếng chính và tiếng phụ bổ trợ nghĩa cho tiếng chính. Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau. VD : bút bi, cái áo, thước kẻ, …
– Tiếng ghép đẳng lập có những tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp ( không phân ra tiếng chính, tiếng phụ ). VD : sách vở, quần áo, bàn và ghế, …
– Từ ghép chính phụ có đặc thù phân nghĩa. Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn so với tiếng chính
– Từ ghép đẳng lập có đặc thù hợp nghĩa. Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của những tiếng tạo nên nó

2. Từ láy

– Từ láy có hai loại : từ láy hàng loạt và từ láy bộ phận
– Ở từ láy hàng loạt, những tiếng lặp lại nhau trọn vẹn ; nhưng cũng có 1 số ít trường hợp đổi khác thanh điệu hoặc phụ âm cuối ( để tạo ra một sự hài hoà về âm thanh ). VD : the thẻ, ồm ồm, khàn khàn, …
– Ở từ láy bộ phận, giữa những tiếng có sự giống nhau về phụ âm đầu hoặc phần vần. VD : xinh xắn, xinh xắn, lấm tấm, lanh chanh, …
– Nghĩa của từ láy được tạo thành nhờ đặc thù âm thanh của tiếng và sự hòa phối âm thanh giữa những tiếng. Trong trường hợp từ láy có tiếng có nghĩa làm gốc ( tiếng gốc ) thì nghĩa của từ láy hoàn toàn có thể có những sắc thái riêng so với tiếng gốc như sắc thái biểu cảm, sắc thái giảm nhẹ hoặc nhấn mạnh vấn đề, …

3. Đại từ

– Đại từ dùng để trỏ người, sự vật, hạt động đặc thù, … được nói đến trong một số ít ngữ cảnh nhất định của lời nói hoặc dùng để hỏi
– Đại từ hoàn toàn có thể đảm nhiệm những vai trò ngữ pháp như chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay phụ ngữ của danh từ, của động từ, của tính từ, …
– Phân loại :
+ Đại từ dùng để trỏ :
• Trỏ người, sự vật ( gọi là đại từ xưng hô ). VD : nó, bác, tôi, …
• Trỏ số lượng. VD : bấy, bấy nhiêu, …
• Trỏ hoạt động giải trí, đặc thù, vấn đề. VD : vậy, thế, …

+ Đại từ dùng để hỏi:

Xem thêm: Đề cương môn học

• Hỏi về người, sự vật. VD : Ai, gì, …
• Hỏi về số lượng. VD : bao nhiêu, mấy, …
• Hỏi về hoạt động giải trí, đặc thù, vấn đề. VD : sao, thế nào, …

4. Từ Hán Việt

– Trong tiếng Việt có một khối lượng khá lớn từ Hán Việt để cấu trúc từ Hán Việt gọi là yếu tố Hán Việt .
– Phần lớn những yếu tố Hán Việt không được dùng độc lập như từ mà chỉ dùng để tạo từ ghép. Một số yếu tố Hán Việt như hoa, quả, bút, bảng, học, tập … có lúc dùng để tạo từ ghép, có lúc được dùng độc lập như một từ .
– Có nhiều yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng nghĩa khác xa nhau .
– Cũng như từ ghép thuần Việt có hai loại chính : từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ .
– Trật từ những yếu tố trong từ ghép chính phụ Hán Việt :
• Có trường hợp giống với trật tự từ ghép thuần Việt : yếu tố chính đứng trước, yếu tố phụ đứng sau .
• Có trường hợp khác với trật tự từ ghép thuần Việt : yếu tố phụ đứng trước, yếu tố chính đứng sau .
– Trong nhiều trường hợp người ta dùng từ Hán Việt để :
• Tạo sắc thái sang trọng và quý phái, biểu lộ thái độ tôn kính .
• Tạo sắc thái thanh nhã, tránh gây cảm xúc thô tục, ghê sợ
• Tạo sắc thái cổ, tương thích với không khí xã hội thời xưa .
– Khi nói hoặc viết, không nên lạm dụng từ Hán Việt, làm cho lời ăn lời nói thiếu tự nhiên, thiếu trong sáng, không tương thích với thực trạng tiếp xúc .

5. Quan hệ từ

– Quan hệ từ dùng để bộc lộ những ý nghĩa quan hệ như chiếm hữu, so sánh, nhân quả, … giữa những bộ phận của câu hãy giữa câu với câu trong đoạn văn. VD : mà, nhưng, giá, … mà, …
– Khi nói hoặc viết, có những trường hợp bắt buộc phải dùng quan hệ từ. Đó là những trường hợp nếu không có quan hệ từ thì câu văn sẽ đổi nghĩa hoặc không rõ nghĩa. Bên cạnh đó, cũng có trường hợp không bắt buộc dùng quan hệ từ ( dùng cũng được, không dùng cũng được ) .
– Có 1 số ít quan hệ từ được dụng thành cặp .

6. Chữa lỗi về quan hệ từ

– Thiếu quan hệ từ .
– Dùng quan hệ từ không thích hợp về nghĩa .
– Thừa quan hệ từ .
– Dùng quan hệ từ mà không có tính năng link .

7. Từ đồng nghĩa

– Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau. Một từ nhiều nghĩa hoàn toàn có thể thuộc vào nhiều nhóm từ đồng nghĩa tương quan khác nhau. VD : phu nhân – bà vợ – vợ, …
– Từ đồng nghĩa tương quan gồm có hai loại : những từ đồng nghĩa tương quan trọn vẹn ( không phân biệt nhau về sắc thái nghĩa ) và những từ đồng nghĩa tương quan không trọn vẹn ( có sắc thái nghĩa khác nhau ) .
– Không phải khi nào những từ đồng nghĩa tương quan cũng hoàn toàn có thể sửa chữa thay thế cho nhau. Khi nói cũng như khi viết, cần xem xét để chọn trong số những từ đồng nghĩa tương quan những từ bộc lộ đúng trong thực tiễn khách qua và sắc thái biểu cảm .

8. Từ trái nghĩa

– Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược nhau
– Một từ nhiều nghĩa hoàn toàn có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa khác nhau
VD : giàu – nghèo, tươi – héo, …
– Từ trái nghĩa được sử dụng trong thể đối, tạo những hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời nói thêm sinh động .

9. Từ đồng âm

– Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa lại khác xa nhau, không tương quan gì đến nhau. VD : củ lạc – lạc đường, cái đàn – đàn cò, …
– Trong tiếp xúc phải quan tâm rất đầy đủ đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước đôi do hiện tượng kỳ lạ đồng âm

10. Thành ngữ

– Thành ngữ là loại cụm từ có cấu trúc cố định và thắt chặt, bộc lộ một ý nghĩa hoàn hảo
– Nghĩa của thành ngữ hoàn toàn có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của những từ tạo nên nó nhưng thường trải qua một số ít phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh, …
VD : Bảy nổi ba chìm, lời ăn lời nói, …
– Thành ngữ hoàn toàn có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, …
– Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao

11. Điệp ngữ

– Khi nói hoặc viết, người ta hoàn toàn có thể dùng giải pháp lặp lại từ ngữ ( hoặc cả một câu ) để làm điển hình nổi bật ý, gây cảm hứng mạnh. Cách tái diễn như vậy gọi là phép điệp ngữ ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ .
– Có nhiều dạng : điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ tiếp nối đuôi nhau, điệp ngữ chuyển tiếp ( điệp ngữ vòng )

12. Chơi chữ

– Chơi chữ là tận dụng rực rỡ về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, vui nhộn, … làm câu văn mê hoặc và mê hoặc .
* Các lối chơi chữ thường gặp là :
– Dùng từ ngữ đồng âm
– Dùng lối nói trái âm ( gần âm )
– Dùng cách điệp âm
– Dùng lối nói lái
– Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa tương quan, gần nghĩa
→ Chơi chữ được sử dụng trong đời sống thường ngày, trong văn thơ, đặc biệt quan trọng là trong thơ văn trào phúng, trong câu đối, câu đố, …

Phần III: Tập làm văn

Gợi ý dàn bài về cảm nghĩ người thân trong gia đình
I. Mở bài
– Vai trò của mái ấm gia đình ( nếu đối tượng người tiêu dùng biểu cảm là cha mẹ, anh chị … ) so với mỗi người .
– Giới thiệu về người thân trong gia đình mà em yêu quý : Người đó là ai ?
– Khái quát những tình cảm mà em dành cho người thân trong gia đình đó : yêu quý, kính trọng, ngưỡng mộ, … ( ông bà, cha mẹ, … ) / yêu mên, cảm phục ( anh chị, bè bạn, … )
II. Thân bài
– Cảm nghĩ những nét ấn tượng nhất về ngoại hình người thân trong gia đình đó : yêu mái tóc mẹ dài và đen, thương dáng mẹ gầy guộc tảo tần, thương đôi tay mẹ xương xương, rám nắng, …. / thương mái tóc cha đã điểm bạc, yêu hình dáng can đảm và mạnh mẽ, rắn rỏi của cha, … ( phối hợp biểu cảm trực tiếp với biểu cảm gián tiếp ) .
– Biểu cảm những nét tiêu biểu vượt trội về tính cách, sở trường thích nghi, lối sống
– Cảm nghĩ về những tính cách của người thân trong gia đình ( nêu lên những tình cảm, xúc cảm so với những đặc thù tính cách của người thân trong gia đình ). Chẳng hạn, kỉ niệm về một lần mắc lỗi được mẹ bảo ban, nhắc nhở / được cha động viên về một thành công xuất sắc trong học tập .
– Cảm nghĩ về tác động ảnh hưởng của người đó tới đời sống của em và những thành viên khác trong mái ấm gia đình
– Gợi lại những kỉ niệm của em với người ấy
III. Kết bài
– Những cảm hứng về tình mẫu tử / tình phụ tử, … và khẳng định chắc chắn tình yêu, lòng quý trọng, sự tôn kính, … so với người thân trong gia đình của mình .

Tải xuống

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 6 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại thông minh, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không lấy phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .