Dàn ý phân tích truyện Chữ người tử tù | Văn mẫu 11

Nội dung dàn ý phân tích Chữ người tử tù do Đọc Tài Liệu tổng hợp và biên soạn giúp các em nắm được cách triển khai nội dung bài viết và củng cố kĩ năng làm văn phân tích tác phẩm văn học.

Dàn ý cụ thể

I. Mở bài:

– Giới thiệu đôi nét về tác giả Nguyễn Tuân : Một cây bút tài hoa độc lạ, có vị trí quan trọng trong nền văn học tân tiến Nước Ta

– Khái quát chung về tác phẩm Chữ người tử tù: Một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách tài hoa nghệ sĩ của ông, được in trong tập Vang bóng một thời (1940)

Ví dụ :

Nguyễn Tuân nổi tiếng với tập truyện Vang bóng một thời, trong tập truyện nổi bật là tác phẩm truyện ngắn Chữ người tử tù. Câu chuyện nói về hai số phận đối nghịch nhau nhưng có tâm hồn yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp đồng cảm và đồng điệu với nhau. Qua câu chuyện còn thể hiện rõ lên tâm hồn của Nguyễn Tuân và các nhân vật trong truyện, chúng ta cùng đi tìm hiểu câu chuyện Chữ người tử tù.

II. Thân bài: Phân tích Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

1. Tình huống truyện

– Gặp nhau nơi tối tăm ngục tù- Hai số phận khác nhau, trọn vẹn trái ngược nhau- Họ là tri kỉ trong thẩm mỹ và nghệ thuật nhưng họ là quân địch trong vị thế xã hội=> Một trường hợp truyện vô cùng éo le và độc lạ : cuộc gặp gỡ khác thường của hai con người khác thường giữa chốn ngục tù stress. Không gian và thời hạn góp thêm phần tạo nên kịch tính cho trường hợp .

2. Nhân vật Huấn Cao

– Một năng lực hiếm có trong việc viết thư pháp :+ Có tài viết chữ “ rất nhanh và rất đẹp ” .+ “ Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm … có được chữ ông Huấn mà treo là có một bảo vật ở trên đời ” .- Ông có một tâm hồn yêu nghệ thuật và thẩm mỹ, trong sáng và yêu thẩm mỹ và nghệ thuật+ Tâm hồn trong sáng, cao đẹp : “ Không vì vàng ngọc hay quyền thê mà ép mình viết câu đối khi nào ” ⇒ trọng nghĩa, khinh lợi, chỉ cho chữ những người tri kỉ .+ Khi chưa biết tấm lòng của quản ngục : xem y là kẻ tiểu nhân+ Khi biết tấm lòng ” biệt nhỡn liên tài ” của quản ngục : Huấn Cao nhận lời cho chữ=> Chỉ cho chữ những người biết trân trọng cái tài và quý cái đẹp .+ Câu nói của Huấn Cao với quản ngục : “ Thiếu chút nữa … trong thiên hạ ”⇒ Sự trân trọng so với những người có sở trường thích nghi thanh cao, có nhân cách cao đẹp .⇒ Huấn Cao là một anh hùng – nghệ sĩ, một thiên lương trong sáng .- Dù đã vào tù nhưng ông vẫn luôn hiên ngang, chính trực+ Thản nhiên rũ rệp trên thang gông+ Khi được viên quản ngục biệt đãi : “ Thản nhiên nhận rượu thịt ” như “ việc vẫn làm trong cái hứng bình sinh ”+ Trả lời quản ngục bằng thái độ khinh miệt : “ Ngươi hỏi ta muốn gì … vào đây ” .=> Phong thái tự do, thư thả, xem nhẹ cái chết .- Qua nhân vật Huấn Cao đã thấy được tình yêu thẩm mỹ và nghệ thuật, tình yêu quê nhà quốc gia thầm kín .Đọc thêm : Phân tích trường hợp truyện trong Chữ người tử tù

3. Nhân vật viên quản ngục

– Viên quản ngục là một người mê hồn cái đẹp+ Khát khao cái đẹp : mong ước của ông là “ được treo ở nhà riêng một đôi câu đối ” do chính tay Huấn Cao viết .+ Lo lắng nếu như không xin được chữ ông Huấn trước khi bị hành hình thì “ ân hận suốt đời mất ”

– Là một người biết quý trọng người tài

+ Trong những ngày Huấn Cao trong ngục, quản ngục luôn bày tỏ thái độ nghiêm kính khiêm nhường+ Dũng cảm biệt đãi Huấn Cao+ Cảm thấy hụt hẫng khi biết Huấn Cao sắp phải từ giã cõi đời : “ Bấy nhiêu … thiên hà ” .- Ông có tâm hồn trong sáng- Yêu cái đẹp, yêu thẩm mỹ và nghệ thuật trong sáng

4. Cảnh cho chữ

– Thời gian : đêm trước khi Huấn Cao ra pháp trường chịu án chém, khi chỉ còn “ vẳng có tiếng mõ trên vọng canh ”- Địa điểm : trại giam tỉnh Sơn- Không gian : buồng tối chật hẹp, khí ẩm …- Đây là ” cảnh tượng lâu nay chưa từng có ” :+ Thân phận và hành vi của người cho chữ và nhận chữ đặc biệt quan trọng :+ Xây dựng được những cặp phạm trù trái chiều nhau- Chi tiết quản ngục cúi đầu vái lạy người tử tù Huấn Cao : sự thức tỉnh trước cái đẹp, quản ngục đã thoát ra những cái tầm thường, ràng buộc để vươn tới cái cao đẹp .⇒ Toàn bộ cảnh cho chữ là bài ca tôn vinh cái đẹp, cái thiện, cái thiên lương của con người trong thực trạng tối tăm ngục tù bậc nhất .

>>> Phân tích cảnh cho chữ trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

III. Kết bài:

– Nêu cảm nhận của em về truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân- Khẳng định những nét thẩm mỹ và nghệ thuật rực rỡ làm ra thành công xuất sắc của tác phẩm .

Bài văn tìm hiểu thêm nghiên cứu và phân tích Chữ người tử tù

Nguyễn Tuân là một con người rất mực tài hoa, là bậc thầy về truyện ngắn. Sáng tác của ông được chia làm hai giai đoạn trước và sau cách mạng tháng Tám. Ở giai đoạn trước ông được coi là nhà văn “duy mĩ” say mê cái đẹp và coi cái đẹp là đỉnh cao của nhân cách con người. “Vang bóng một thời” là tập truyện tiêu biểu cho sáng tác thời kì này của Nguyễn Tuân, không tin tưởng ở hiện tại và tương lai ông đi tìm vẻ đẹp quá khứ của một thời vang bóng xa xưa với những phong tục, thú vui tao nhã lành mạnh trong đó có thú chơi chữ của Huấn Cao và viên quản ngục trong truyện ngắn “Chữ người tử tù”. Hai con người có nhân cách cao đẹp, thiên lương trong sáng và cảnh cho chữ lạ lùng được hiện lên trong tác phẩm làm nổi bật cho tài năng văn chương và tư tưởng của Nguyễn Tuân.

Huấn Cao trong câu truyện là một người có tài viết chữ đẹp nhưng vì chống lại triều đình mà bị lãnh án tử hình. Trước khi xử án ông được đưa đến một trại giam có viên quản ngục và thầy thơ lại yêu quý nét chữ, trân trọng người tài Huấn Cao nên đã biệt đãi tù nhân, mong ước ông Huấn cho chữ. Hiểu được tấm lòng ấy người tử tù có thiên lương trong sáng đã cho chữ trong thực trạng éo le trước giờ chưa từng có. Tình huống truyện là cuộc gặp gỡ giữa hai con người độc lạ một bên là Huấn Cao có tài viết chữ nhưng lại cạnh tranh đối đầu với triều đình, một bên là viên quan coi ngục đại diện thay mặt cho người gìn giữ trật tự xã hội phong kiến đương thời nhưng lại khao khát ánh sáng chữ nghĩa. Hai con người trái chiều trên bình diện xã hội nhưng lại là tri âm, tri kỉ với nhau trên bình diện thẩm mỹ và nghệ thuật. Nhân vật đã được Nguyễn Tuân đặt vào trong trường hợp đối nghịch tạo ra kịch tính cho câu truyện và cảnh cho chữ là nút thắt được tháo gỡ .Huấn Cao là một con người tài hoa uyên bác, khí phách hiên ngang, anh hùng quật cường và có một thiên lương trong sáng được hiện lên trong tác phẩm. Trước tiên là gián tiếp ở phần đầu qua cuộc đối thoại của viên quản ngục với thầy thơ lại. Tài năng viết chữ đẹp của ông được người ở vùng tỉnh Sơn ca tụng khiến cho viên quan coi ngục đau đáu một lòng với sở nguyện xin được chữ ông Huấn về treo ở nhà riêng của mình bởi “ chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm ”. Nguyễn Tuân đã miêu tả sở nguyện của viên quan coi ngục để làm điển hình nổi bật lên chất tài hoa nghệ sĩ mà bao nhiêu người trong thiên hạ hằng khao khát có được. Không chỉ vậy người tử tù rất anh hùng là tên đứng đầu cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình vì bất mãn với chủ trương quản lý triều chính, là kẻ không sợ lời rình rập đe dọa của bọn lính áp giải mà tự do, hiên ngang dỗ gông để trận mưa rệp rơi xuống đất, thản nhiên nhận rượu thịt thư thả làm một người tù tự do trong nhà lao. Có mấy ai trước khi chết mà vẫn giữ được bản lĩnh và phong thái như vậy ? Ông làm ra vẻ khinh bạc viên quan coi ngục với câu nói : “ Ngươi hỏi ta muốn gì ư ? Ta chỉ muốn có một điều là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây ” lâu nay ta chỉ thấy quan coi ngục đánh mắng người tù chứ hiếm khi thấy điều ngược lại. Con người ấy hiện lên qua tâm lý của quan lại coi ông là một tên tội phạm nguy hại, là kẻ chọc trời khuấy nước khi nhận được án chém vẫn bình tĩnh, tự tin đảm nhiệm cái chết. Huấn Cao không khi nào khuất phục trước uy quyền, cường quyền và đấm đá bạo lực. Ông là một nhân vật hiếm có lâu nay bởi sự hòa quyện của chất nghệ sĩ với chất anh hùng tạo nên nét riêng không liên quan gì đến nhau, độc lạ khác với những nhân vật trong “ Vang bóng một thời ”. Con người ấy còn có một thiên lương trong sáng không phải ai trên đời ông cũng cho chữ, cuộc sống ông Huấn chỉ mới cho ba lần là ba người bạn tri kỉ. Nhưng khi hiểu được tấm lòng của quan coi ngục ông mỉm cười nhắc thầy thơ lại chuẩn bị sẵn sàng chu đáo để ông có thời cơ được đáp lại sự chân tình ấy. Giọng Huấn Cao đã trở nên nhã nhặn, hòa dịu hơn rất nhiều : “ Về bảo với chủ ngươi, tối nay, khi nào lính canh về trại nghỉ, thì đem, mực, bút và cả bó đuốc xuống đây ta cho chữ ”. Cho chữ chứ không phải là viết chữ, nghe như là lời của bề trên ban xuống cho người dưới. Ông khẳng định chắc chắn “ Chữ thì quý thực. Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối khi nào. ” Huấn Cao không màng vinh quang phong phú cũng không sợ cường quyền mà ép mình làm điều không thích. Dù ở trong chốn ngục tù bị giam giữ về thân xác nhưng tâm hồn ông không khi nào bị giam giữ, ông vẫn luôn tự do về nhân cách .Ông Huấn quyết định hành động cho chữ trong thực trạng “ lâu nay chưa từng có ” theo như Nguyễn Tuân nhận xét. Cảnh cho chữ thật xác đáng là một nghệ thuật và thẩm mỹ rực rỡ được nhà văn miêu tả thật đáng khâm phục năng lực. Thời gian là đêm cuối của một người tù trước khi ra pháp trường. Quang cảnh cho chữ vừa lạ vừa đẹp vừa như một ảo ảnh. Lạ vì lâu nay người ta cho chữ trong căn phòng thật sạch, lộng lẫy ánh nến ánh đèn, có mùi thơm của hương trầm nhưng ở đây tại nhà lao chẳng có gì ngoài “ Buồng tối chật hẹp, khí ẩm, tường đầy mạng nhện rác rưởi, đất bừa bãi phân chuột, phân gián ” chỉ có ánh đuốc tẩm dầu sáng đỏ rực, khói tỏa như đám cháy nhà. Phòng giam ba người nhưng chỉ một người hoạt động giải trí. Thầy thơ lại run run bưng chậu mực. Viên quản ngục hai tay nâng tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván. Huấn Cao “ cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa ”, từng nét chữ thoăn thoắt được viết ra, “ người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại khúm núm cất những đồng xu tiền kẽm ghi lại ô chữ đặt trên phiến lụa óng ”. Ta thấy tư thế đối nghịch nhau giữa một người tù bị nhốt và hai người tự do đại diện thay mặt cho cường quyền bấy giờ. Huấn Cao thì từ tốn, tự tại và trái chiều với tư thế ấy là sự “ khúm núm ” của viên quan coi ngục và “ run run ” của thầy thơ lại. Cái “ khúm núm ” của quan coi ngục không phải là cái cúi đầu hèn kém mà trái lại rất đáng trân trọng. Ông cúi đầu tôn kính trước cái đẹp đó là một điều nên làm ở trong đời. Vị thế và tâm thế bị đảo ngược trọn vẹn. Người có quyền lại không có uy, người tử tù lại giữ trong tay quyền sát quyền sinh, người đáng lẽ phải giáo dục, giáo hóa tội phạm thì nay lại được tội phạm giáo dục lại nhân cách, thiên lương khi được ông Huấn cho lời khuyên nên thay chốn ở đi, “ Thầy quản nên tìm về nhà quê mà ở, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây khó giữ được thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi ” đó là lời khuyên chân thành để giữ được nhân cách cao đẹp. Trước tấm lòng chân tình ấy viên quản ngục lùi ra mà nói gần như muốn khóc và cảm động : “ Kẻ mê muội này xin bái lĩnh ”. Cả ba con người cùng đồng điệu, cùng chung một tấm lòng yêu tha thiết cái đẹp, cái đẹp chữ viết đi liền với cái đẹp tâm hồn và nhân cách thiên lương trong sáng .

Như vậy qua tác phẩm “Chữ người tử tù” Nguyễn Tuân đã cho ta thấy ba thái độ của con người đối với cái đẹp. Trước tiên đó là thái độ hủy diệt. Điều đó được biểu hiện qua mấy tên lính mà nhà văn miêu tả sơ lược ở đoạn đầu với thái độ hách dịch, vô lễ với Huấn Cao và bạn tù của ông. Chúng là hạng thiên lôi tàn bạo chỉ đâu đánh đó, ở trong chốn ngục tù lâu ngày bị nhiễm thói đầu trâu mặt ngựa. Ngoài ra qua mệnh lệnh của quan trên tai to mặt lớn ở Hưng Sơn Tuyên đốc bộ đường đại diện cho chính quyền phong kiến bảo thủ, trì trệ cố hủy diệt tài năng của người tài để gìn giữ ngôi báu tàn bạo, độc ác của mình.

Thái độ thứ hai là yêu quý cái đẹp và quý trọng người tài. Thể hiện qua tấm lòng, hành vi của viên quản ngục và thầy thơ lại. Họ cảm mến Huấn Cao qua lời đồn, luôn muốn biệt nhưỡng người tài và mặc kệ cả nguy khốn đến tính mạng con người để hoàn toàn có thể triển khai xong sở nguyện cao đẹp là xin chữ ông Huấn. Họ tiếc cho một nhân tài như ông lại bị đao chém pháp trường tiêu diệt. Cái đẹp thì ai cũng quý nhưng biết đẹp mà quý cũng đáng trân trọng biết bao bởi nó làm cho con người đẹp lên, phẩm chất cao hơn và thơm ngát hơn cho tấm lòng thiên lương trong sáng, thanh sạch .Thái độ thứ ba là sự hùng vĩ và rộng lượng của bậc chính nhân quân tử, nghệ sĩ tài ba của Huấn Cao. Điều đó được biểu lộ qua nhân cách và hành vi của ông được tác giả khắc họa. Huấn Cao là con người đặc biệt quan trọng có 1 không 2 trong trang viết của Nguyễn Tuân để lại cho tác giả sự trân trọng và nỗi niềm xót xa, hụt hẫng cho một con người tài năng, có nghĩa khí và nhân cách cao đẹp lại gặp không đúng thời, đúng vận mệnh .Qua tác phẩm tác giả biểu lộ được tư tưởng của mình về thẩm mỹ và nghệ thuật và nhân phẩm con người. Nhân cách đẹp là sự phối hợp giữa cái tài và cái tâm và cái đẹp luôn phải gắn liền với cái thiện không hề tách rời, bản thân cái đẹp chính là đạo đức. Cái đẹp không chỉ được phát minh sáng tạo ra ở nơi thanh tao, thật sạch mà ngay ở trong môi trường tự nhiên của cái xấu và cái ác nó cũng luôn sống sót nhưng không do đó mà lụi tàn trái lại càng nó càng tỏa sáng bùng cháy rực rỡ và can đảm và mạnh mẽ hơn. Chỉ có cái đẹp mới hoàn toàn có thể cảm hóa được tâm hồn con người làm cho chúng trở nên tốt hơn, cao đẹp hơn ở trên đời .

Nguyễn Tuân với tài năng nghệ thuật tương phản với bút pháp tả thực và lãng mạn đan xen, sự sắc sảo điêu luyện của ngòi bút đã khắc họa con người và cảnh vật chi tiết, tỉ mỉ gây ấn tượng sâu sắc. Nguyễn Tuân phải là một con người yêu mến và trân trọng tài năng, cái đẹp vô cùng mới có thể viết được truyện ngắn “Chữ người tử tù” với sự hiện thân của hai con người có nhân cách cao đẹp như Huấn Cao và viên quản ngục hay đến thế.

– / –

Đọc Tài Liệu vừa giới thiệu đến các em mẫu dàn ý chi tiết phân tích truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân kèm theo bài văn mẫu tham khảo giúp em tham khảo và rút kinh nghiệm cho bài làm của mình. Chúc các em làm bài tốt và đạt kết quả cao !

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập