Kỹ năng chọn dẫn chứng trong bài văn nghị luận văn học – Luyện thi học sinh giỏi văn – https://leading10.vn

Kỹ năng chọn dẫn chứng trong bài văn nghị luận văn học – Luyện thi học sinh giỏi văn

1. Nguồn dẫn chứng.

Khởi đầu trong việc chọn dẫn chứng là xác định nguồn dẫn chứng. Như chúng tôi đã đề cập bên trên, dẫn chứng trong văn học là tất cả những gì liên quan đến văn học: tác giả, tác phẩm, xu hướng, nhận định…Phạm vi dẫn chứng vô cùng rộng, học sinh cần hệ thống các nguồn kiến thức để có thể huy động kiến thức và chọn dẫn chứng trong quá trình viết văn. Có thế huy động kiến thức để chọn dẫn chứng dựa theo những tiêu chí sau:

• Huy động kiến thức Văn bản văn học:

Kiến thức về văn bản văn học là vật liệu hầu hết của bài nghị luận văn học. Ngay cả với một đề bài bàn luận về một yếu tố văn chương hay khái quát văn học sử thì sự kêu gọi vốn hiểu biết về tác giả và tác phẩm đơn cử là rất thiết yếu để chứng tỏ, minh họa cho lí luận. Càng nắm vững kỹ năng và kiến thức về văn bản văn học càng chuẩn bị sẵn sàng cho mình tiềm lực mạnh và tạo được thế dữ thế chủ động khi làm bài .
Ở đại trà phổ thông trung học, học viên được trang bị kiến thức và kỹ năng văn học trong chương trình gồm có phần học chính thức và đọc thêm. Học sinh cần tận dụng và lan rộng ra thêm vốn kiến thức và kỹ năng này. Có khi còn phải tái hiện cả “ gia tài ” văn học tiếp thu được ở bậc trung học cơ sở .
Học sinh phải tâm lý, hình thành hoặc ghi nhớ một cách khái quát những đánh giá và nhận định, nhìn nhận, Kết luận tổng quát về những tác giả, tác phẩm đơn cử như : những thành công xuất sắc và hạn chế của tác phẩm, ý nghĩa và giá trị của vần thơ, áng văn, sự thừa kế truyền thống lịch sử và những góp phần, cải cách của tác giả, vị trí của nhà văn trong dòng văn học, hoặc thời kì văn học đó. Những kiến thức và kỹ năng này hoàn toàn có thể tích lũy từ nội dung những bài giảng, từ những giáo trình hoặc tìm hiểu thêm những chuyên luận về tác giả, những bài nghiên cứu và phân tích tác phẩm, đặc biệt quan trọng là những bài trình làng chung về tác phẩm và tác giả .

• Huy động kiến thức Văn học sử:

Việc tích góp kiến thức và kỹ năng văn học sử rất thiết yếu so với HS giỏi Ngữ văn. Một bài làm văn có chất lượng không hề chỉ dựa vào kiến thức và kỹ năng về những tác giả văn học cụ thể mà còn phải có kiến thức và kỹ năng văn học sử rộng và chắc để hoàn toàn có thể liên hệ so sánh, rút ra những nhận xét, nhìn nhận, Tóm lại có tầm khái quát .

• Huy động kiến thức Lí luận văn học:

Lí luận văn học là những tri thức chung nhất về quan điểm và chiêu thức sáng tác, phê bình văn học cũng như nghiên cứu và điều tra lịch sử vẻ vang văn học của nhiều nước, qua nhiều thời đại. Việc trang bị mảng kiến thức và kỹ năng này là rất thiết yếu để nâng cao trình độ nhận thức và nghiên cứu và phân tích văn học của HS giỏi Ngữ văn .
Việc kêu gọi kiến thức và kỹ năng lí luận văn học là rất thiết yếu để cho bài văn nghị luận văn chương có tầm khái quát, có cơ sở lí thuyết vững vàng, tránh được thực trạng miêu tả liệt kê dài dòng, nghiên cứu và phân tích phản hồi tràn ngập, cảm tính, thiếu địa thế căn cứ khoa học. HS giỏi Ngữ văn, do vậy, cần phải có ý thức liên tục vận dụng kiến thức và kỹ năng Lí luận văn học vào bài làm. Chẳng hạn :
+ Lấy lí luận văn học làm cơ sở, làm yếu tố chỉ huy sự nghiên cứu và phân tích, phản hồi, phê bình văn học ( Nghị luận theo hướng diễn dịch ) .
+ Từ thực tiễn văn học ( qua nghiên cứu và phân tích tác phẩm, trào lưu, khuynh hướng văn học … ) rút ra những đánh giá và nhận định, nhìn nhận khái quát, những Tóm lại bao quát rồi nâng lên thành những yếu tố có đặc thù lí luận .
+ Kết hợp việc nghiên cứu và phân tích tác phẩm và trình diễn lí luận văn học ( trình diễn xen kẽ, đan lồng hai mảng kiến thức và kỹ năng với nhau ) .
+ Vận dụng lí luận văn học theo đặc trưng loại thể : chú ý vận dụng lí luận về hình tượng, nổi bật, về nghiên cứu và phân tích nhân vật, về yếu tố tự sự so với văn xuôi, về yếu tố trữ tình so với thơ ca …
Có vốn hiểu biết đa dạng chủng loại, dồi dào về tác giả, tác phẩm đơn cử, tích hợp với những kỹ năng và kiến thức vững chãi về lịch sử vẻ vang văn học và có trình độ lí luận văn học vững vàng khi nghiên cứu và phân tích, phản hồi về một thiên truyện, một áng thơ, một nhân vật nổi bật, một tư tưởng chủ đề … tất cả chúng ta sẽ có điều kiện kèm theo liên hệ, so sánh thoáng rộng và thâm thúy .

• Huy động kiến thức bổ trợ, liên môn:

Phần lớn những đề bài dành cho HS giỏi Ngữ văn khi nào cũng yên cầu phải có sự bao quát, ít khi số lượng giới hạn trong một hai tác phẩm. Vì vậy, người HS giỏi Ngữ văn, ngoài việc vận dụng kỹ năng và kiến thức tiếp thu được từ việc học những tác phẩm, tác giả trong chương trình cần tích hợp với việc kêu gọi kiến thức và kỹ năng hỗ trợ, ngoài chương trình, hoặc kiến thức và kỹ năng liên môn .

• Kiến thức văn học ngoài chương trình:

Kiến thức văn học không tách rời kiến thức và kỹ năng của nhiều nghành khác. Vì vậy, khi kêu gọi kiến thức và kỹ năng làm bài, bên cạnh tư liệu văn học là vật liệu hầu hết, HS còn phải liên hệ tới nhiều loại tri thức có tương quan, ví dụ điển hình như : kỹ năng và kiến thức ngôn ngữ học, kiến thức và kỹ năng lịch sử vẻ vang, chính trị, xã hội …

• Kiến thức lịch sử:

Văn học phản ánh hiện thực, đó là quy luật, là nguyên lí cơ bản của nền lí luận văn học. Kiến thức lịch sử vẻ vang nói lên giá trị phản ánh của những tác phẩm văn học và mối quan hệ gắn bó khăng khít giữa văn học với hiện thực. Ở chiều ngược lại, khi muốn lý giải một sự kiện văn học ( một trào lưu, một tác giả, một hình tượng, nổi bật … ) hay nghiên cứu và phân tích một tác phẩm văn chương, tất cả chúng ta lại cần điều tra và nghiên cứu kĩ toàn cảnh lịch sử vẻ vang, thực trạng xã hội, không khí thời đại làm phát sinh sự kiện văn học ấy hoặc làm nền cho sự sinh ra của tác phẩm điều tra và nghiên cứu, từ đó nhìn nhận mặt thành công xuất sắc cũng như những mặt hạn chế của nó .
Như vậy, để chọn được dẫn chứng tốt cho bài nghị luận văn học, học viên cần kêu gọi kiến thức và kỹ năng để có nguồn dẫn chứng phong phú và đa dạng, phong phú. Từ đó, người viết có sự tinh lọc dẫn chứng đúng mực, làm điển hình nổi bật vấn đề nghị luận

2. Chọn dẫn chứng chính xác, làm nổi bật vấn đề nghị luận.

Bản chất của văn nghị luận là dùng lí lẽ lập luận để thuyết phục. Để lập luận có sức nặng cần có dẫn chứng tốt. Một dẫn chứng tốt trước hết phải đơn cử, đúng chuẩn, tương thích với vấn đề và làm điển hình nổi bật vấn đề nghị luận .
Dẫn chứng đúng chuẩn cần xác nhận – đúng với cụ thể trong tác phẩm mà người viết chọn dẫn chứng trong bài nghị luận. Như đã đề cập ở tình hình việc đưa dẫn chứng trong trường trung học phổ thông lúc bấy giờ, việc học viên ít đọc, lười học thuộc dẫn đến việc không thuộc thơ, cụ thể, diễn biến … dẫn đến việc “ tam sao thất bản ” nội dung của tác phẩm đã học. Đây là một điều tối kị, vì việc không thuộc nội dung dẫn đến hiểu sai, hiểu chưa đến một yếu tố. Chính vì thế một nhu yếu tối thiểu là đúng dẫn chứng. Đúng dẫn chứng ở đây là đúng nguyên văn câu thơ, đoạn thơ, bài thơ, đánh giá và nhận định, hoặc chi tiết cụ thể, diễn biến …
Đặc biệt, khi làm bài nghị luận những tác phẩm văn học trung đại việc đọc kĩ tác phẩm và chú thích là một điều vô cùng thiết yếu để hiểu và thuộc dẫn chứng. Bởi lẽ, những sáng tác trong quy trình tiến độ này dùng chữ Hán, chữ Nôm rất xa tất cả chúng ta và học viên chỉ được học qua những bản dịch thơ, dịch nghĩa nhiều lúc rất dài và khó học thuộc. Ví dụ trong đoạn trích Tình cảnh một mình của người chinh phụ, khi đưa những câu thơ làm dẫn chứng cần hiểu và thuộc ý nghĩa ngôn từ của từng từ :

“Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
Ngoài rèm thưa, rủ thác đòi phen”

Trong câu thơ trên nếu không đọc kĩ chú thích, học viên sẽ hiểu nghĩa của từ “ thác ” theo cách hiểu đơn thuần đó là dòng suối, dòng thác chăng ? Như vậy để chọn một dẫn chứng đúng cần đọc – hiểu được nội dung tác phẩm, sau đó thuộc dẫn chứng một cách đúng chuẩn .
Nếu người viết chọn dẫn chứng trong những đoạn thơ, bài thơ cần sự đúng chuẩn tuyệt đối. Ngược lại, người viết chọn dẫn chứng trong những đoạn trích, tác phẩm văn xuôi hoàn toàn có thể đúng mực trọn vẹn – dẫn chứng trực tiếp, hoặc dẫn chứng nội dung bằng cách trích dẫn gián tiếp : dùng lời văn của mình tóm tắt nội dung, chi tiết cụ thể, từ ngữ quan trọng của dẫn chứng từ những tác phẩm .
Dẫn chứng đúng chuẩn, sáng rõ là một dẫn chứng tiến hành được lí lẽ lập luận, dẫn chứng góp thêm phần đơn cử hơn cho những lí lẽ mà người viết đưa ra. Ví dụ khi nghị luận về số phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Không thể đưa dẫn chứng là tên tác phẩm Truyện Kiều, Chuyện người con gái Nam Xương, Cung oán ngâm, Chinh phụ ngâm hoặc tên những nhân vật đơn cử Thúy Kiều, Vũ Nương hay tên gọi chung của một những tầng lớp, một nhóm người : cung nữ, người chinh phụ. Bởi lẽ tên tác phẩm hay tên nhân vật chưa đủ để làm dẫn chứng cho số phận của người phụ nữ. Đó là một trong những dẫn chứng rất mơ hồ, không hề làm rõ được vấn đề nghị luận. Dẫn chứng đúng chuẩn, làm điển hình nổi bật vấn đề nghị luận phải là diễn biến trong tác phẩm, chính cuộc sống của mỗi nhân vật ấy đã trải qua những biến cố, những khổ đau nào mới là sáng tỏ được vấn đề nghị luận về số phận .
Vấn đề sẽ được làm sáng tỏ nếu dẫn chứng được lựa chọn một cách đúng mực vào trọng tâm yếu tố. Ví dụ về số phận đáng thương của người phụ nữ trong xã hội phong kiến sẽ đơn cử hơn khi người viết đi vào một nhân vật, một đoạn trích để làm bật lên những xấu số, những trái ngang mà người phụ nữ phải gánh chịu. Như bao nhiêu số phận đáng thương của người phụ nữ khi chồng lên đường ra chiến trận, những người vợ phải sống trong cảnh cô lẻ phòng không. Người chinh phụ trong Tình cảnh một mình của người chinh phụ của Đặng Trần Côn là một trong những cánh hoa đáng thương ấy. Nàng phải sống trong nỗi đơn độc, nỗi buồn bi thiết :

“ Đèn có biết dường bằng chẳng biết
Lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi
Buồn rầu nói chẳng lên lời
Hoa đèn kia với bóng người khá thương”

Nỗi buồn mà người chinh phụ chôn giấu trong lòng không biết tỏ cùng ai, nàng đành tìm đến vạn vật xung quanh nhưng “ đèn ” vật vô tri vô giác làm thế nào thấu nỗi đau đớn, nỗi sầu dằng dặc trong cõi lòng của nàng .
Hay cụ thể hàng loạt hành vi gượng của người chinh phụ để mong vơi được nỗi sầu :

“Hương gượng đốt hồn đà mê mải
Gương gượng soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”

Những người phụ nữ tư dung tốt đẹp đức hạnh, làm trọn nghĩa vụ và trách nhiệm của một người phụ nữ trong xã hội phong kiến : tam tòng tứ đức, công dung ngôn hạnh, luôn tần tảo, quyết tử, nhẫn nhịn hết lòng. Nhưng họ luôn nhận về mình nỗi tủi nhục, đơn độc, một đời sống đầy bất công. Có thể đơn cử hơn nữa nếu vấn đề số phận của người phụ nữ đáng thương. Chúng ta cần vấn đáp câu hỏi vì sao đáng thương ? Vì cuộc chiến tranh – đưa ra dẫn chứng về cuộc chiến tranh đã làm chồng nàng xa nhà, một mình nàng đã gánh vác mái ấm gia đình chồng. Hoặc vì những hủ tục của xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ – không có lời nói trong mái ấm gia đình, xã hội, không hề tự định đoạt được niềm hạnh phúc cho cuộc sống mình ?
Như vậy, một trong những tiêu chuẩn dẫn chứng cho bài nghị luận văn học là đúng chuẩn, làm điển hình nổi bật vấn đề nghị luận. Dẫn chứng đúng chuẩn sẽ tạo nên tính thuyết phục cho lập luận của người viết .

3. Chọn dẫn chứng tiêu biểu.

Trong khi tạo lập văn bản nghị luận văn học, chọn được dẫn chứng phù hợp là một điều kiện cần của học sinh giỏi văn, tuy nhiên điều kiện đủ là dẫn chứng ấy cần đạt đến độ tiêu biểu. Dẫn chứng tiêu biểu là dẫn chứng hay, độc đáo có sức nặng trong bài văn nghị luận. Có thể đề xuất một số phương diện để nhận ra dẫn chứng tiêu biểu như sau:

Tiêu biểu xét trong góc nhìn một tác phẩm. Học sinh cần hiểu, nắm được những kiến thức và kỹ năng trọng tâm của tác phẩm văn học. Hơn nữa, học viên giỏi ngữ văn cần có tư duy tinh lọc được những dẫn chứng tiêu biểu vượt trội cho bài văn của mình từ những tác phẩm. Tác phẩm văn học hoàn toàn có thể chia thành hai mảng lớn : thơ và văn xuôi. Đầu tiên, chúng tôi điểm qua về thơ, bài thơ là một chỉnh thể được cấu trúc từ nhiều câu thơ. Các câu thơ trong bài thơ đều có nghĩa, có một vị trí nhất định trong cấu trúc của bài thơ .
Tuy nhiên sẽ có những câu thơ chất chứa được những điều tâm đắc của tác giả – nó là phần linh hồn của tác phẩm. Cũng như một bản nhạc, sẽ có màn dạo đầu, những âm điệu du dương và sẽ có đoạn điệp khúc – cao trào của cảm hứng, của bản nhạc. Văn chương cũng thế, nếu âm nhạc có sự rộn ràng, da diết của âm thanh làm xúc cảm cao trào thì trong văn chương nó là mạch sóng ngầm, cũng kinh hoàng cũng da diết nhưng là nằm ở sự cảm nhận tinh xảo của fan hâm mộ. Ví dụ khi nghị luận về ý niệm mới mẻ và lạ mắt về thời hạn trong thơ Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng .
Trong bài thơ có cả một đoạn thơ về triết lý về thời hạn :
Xuân Diệu nêu lên triết lý như một mệnh đề .

“Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi
[..]
Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa:
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,”

Tác giả dùng thủ pháp trái chiều giữa cái hữu hạn và vô hạn, để cảm nhận được sự trôi qua nhanh gọn của thời hạn :

“Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.
Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,
Không cho dài thời trẻ của nhân gian,
Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,
Nếu đến nữa không phải rằng gặp lại.
Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;”

Sự cảm nhận tinh xảo bằng nhiều giác quan :

“Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi,
Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt…
Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc,
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?
Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa…
Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm.”

Như vậy trong mạch cảm hứng của bài thơ sẽ có nhiều câu thơ cùng bộc lộ một ý chính nhưng sẽ Open một số ít câu thơ tiêu biểu vượt trội về nội dung và nghệ thuật và thẩm mỹ của đoạn thơ, bài thơ học viên cần có năng lực để nhận diện ra những câu thơ tiêu biểu vượt trội ấy .
Tương tự như thế trong một tác phẩm văn xuôi. Văn xuôi sẽ có dung tích nhiều hơn thơ rất nhiều, và có đặc trưng riêng của mình. Trong tác phẩm văn xuôi, học viên cần nắm kĩ : cụ thể, diễn biến, nhân vật, diễn biến … Một tác phẩm sẽ có rất nhiều diễn biến, một nhân vật sẽ có nhiều cụ thể. Ví dụ nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên của Nam Cao. Tác giả đã dụng công kiến thiết xây dựng nhân vật trở thành nhân vật nổi bật cho hình tượng người nông dân tha hóa trong xã hội trước Cách mạng tháng Tám .
Trong tác phẩm, rất nhiều diễn biến xung quanh Chí : tiếng chửi, rạch mặt ăn vạ, đi tù, người nông dân lương thiện với tham vọng “ chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải ”, đến nhà Bá Kiến sau khi đi tù về, đêm trăng bên vườn chuối với Thị Nở, tỉnh dậy sau cơn say, đến nhà Bá Kiến sau khi bị Thị khước từ, những lời nói của Chí Phèo trước lúc giết Bá Kiến …
Khi nghị luận về thảm kịch tha hóa của Chí Phèo nếu học viên nghiên cứu và phân tích hàng loạt những yếu tố xoay quanh nhân vật sẽ không làm bật lên yếu tố trọng tâm. Khi nghị luận về sự tha hóa của Chí Phèo không hề bỏ lỡ những cụ thể Chí từ một người nông dân lương thiện : có tham vọng như bao người thông thường, cảm thấy khinh bà ba – vợ Bá Kiến lẳng lơ, tiếng chửi đầy uất ức – như một phương tiện đi lại tiếp xúc của một con quỷ dữ của làng Vũ Đại, vì không còn được tiếp đón như một con người. Một thảm kịch đáng thương khi bị phủ nhận quyền làm người. Người viết phải đi sâu phân tích sự tha hóa khi Chí Phèo đã và đang trở thành con quỷ dữ : nhân hình và nhân tính ; hành vi : uống rượu say, rạch mặt ăn vạ …
Sự tha hóa của Chí Phèo còn biểu lộ qua chi tiết cụ thể về sự thức tỉnh – tỉnh dậy sau những cơn say triền miên và mong ước hoàn lương của Chí Phèo. Bài viết của học viên không hề bỏ lỡ những lời nói : “ Tao muốn làm người lương thiện … Không được ! Ai cho tao lương thiện ? Làm thế nào cho mất những vết mảnh chai trên mặt này ? Tao không hề là người lương thiện nữa … ”. Những lời nói từ chứng minh và khẳng định, nghi vấn đến nhận ra mình không hề hoàn lương của Chí ở cuối tác phẩm .
Ở một số ít dạng đề nghị luận văn học khái quát về một quá trình văn học, về lịch sử vẻ vang, tiến trình văn học, cần chọn những tác phẩm tiêu biểu vượt trội. Để có một sự tinh lọc thâm thúy, học viên cần nắm rõ về tiến trình lịch sử dân tộc văn học của từng tiến trình : thực trạng lịch sử dân tộc, nội dung, nghệ thuật và thẩm mỹ, tác giả, tác phẩm tiêu biểu vượt trội của từng tiến trình văn học. Học sinh hoàn toàn có thể thuận tiện nhận ra một số ít tác giả tiêu biểu vượt trội của những quá trình văn học qua những bài khái quát văn học cũng như sự tinh lọc tác giả, tác phẩm tiêu biểu vượt trội trong nhà trường trung học phổ thông hiện tại. Khi nghị luận về tiến trình văn học Trung đại, học viên bắt buộc phải nắm rõ về cuộc sống, sự nghiệp sáng tác và nội dung tác phẩm của những tác giả sau đây : Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu đây là 1 số ít tác giả có nhiều góp phần cho dòng chảy văn học, ngoài những học viên cần khám phá tác phẩm của : Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Dữ, Bà huyện Thanh Quan, Đoàn Thị Điểm. Ngoài những tác phẩm trong chương trình, học viên cần tìm hiểu và khám phá, thuộc thơ, nghiên cứu và phân tích và cảm nhận 1 số ít bài thơ đặc trưng cho sáng tác của những tác giả để có một cái nhìn khái quát, đúng và đủ về những tác giả .
Để trở thành dẫn chứng tiêu biểu vượt trội cần : trước hết là dẫn chứng tương thích đạt tiêu chuẩn đúng, sau đó cần có sự mới lạ, độc lạ. Học sinh cần có sự suy ngẫm, chiêm nghiệm về những tác phẩm để đạt đến độ chín muồi, tinh lọc những chi tiết cụ thể hay, có những phát hiện mới, cảm nhận thâm thúy về một đoạn trích, một tác phẩm văn xuôi, một đoạn thơ, một bài thơ, về một quá trình văn học và so sánh trong tiến trình lịch sử dân tộc văn học .
Như vậy, người viết cần kêu gọi tối đa kỹ năng và kiến thức có được để chọn ra một số ít dẫn chứng cho yếu tố cần nghị luận. Từ đó, bằng năng lượng của bản thân, người viết tinh lọc dẫn chứng từ đúng đến trúng để làm sáng tỏ yếu tố
Mặt khác, khi kêu gọi kỹ năng và kiến thức, chọn được dẫn chứng trúng, người viết cần khai thác dẫn chứng đó trên nhiều góc nhìn của yếu tố. Người viết cũng hoàn toàn có thể sử dụng một dẫn chứng tốt cho nhiều yếu tố cần làm sáng tỏ

4. Số lượng dẫn chứng.

Trong khi lập luận, người viết cần đưa ra những luận cứ đủ để tạo nên sự thuyết phục cho yếu tố. Luận cứ trong lập luận gồm có những lí lẽ và dẫn chứng. Như thế nào mới được xem là đủ số lượng dẫn chứng cho một lập luận ? Dẫn chứng đủ được hiểu tiên phong là dẫn chứng bao quát hết những góc nhìn của yếu tố. Tức là từ vấn đề, đến luận cứ là một quy trình tiến hành ý, đưa ra được những góc nhìn của yếu tố thì dẫn chứng phải đủ để minh họa cho những góc nhìn đã nêu ra từ vấn đề .
Ví dụ : Phân tích biểu lộ của giá trị nhân đạo trong đề tài về người phụ nữ của văn học trung đại. Người viết cần kêu gọi kiến thức và kỹ năng về văn học sử của quy trình tiến độ văn học trung đại, đồng thời kêu gọi kiến thức và kỹ năng về kiến thức và kỹ năng văn học : tác giả nào viết về người phụ nữ, tác giả nào bộc lộ được chủ nghĩa nhân đạo thâm thúy. Song song đó cần nắm rõ khái niệm nhân đạo chủ nghĩa, những bộc lộ của nhân đạo để làm sáng tỏ vấn đề trên :
– Lên án phê phán xã hội phong kiến với những hủ tục lỗi thời : trọng nam khinh nữ, tam thê tứ thiếp và cuộc chiến tranh phi nghĩa. Và người phụ nữ không có lời nói trong xã hội tù túng, ngột ngạt ấy .
Dẫn chứng :

Có thể dẫn chứng những câu thơ của Hồ Xuân Hương
“Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng

Chém cha cái kiếp lấy chồng chung ”
Hoặc

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non”

– Hay nỗi oan ức của Vũ Nương một phần là do tính cách đa nghi Trương Sinh và một phần cuộc chiến tranh phi nghĩa đã làm cho vợ chồng xa cách .
– Đồng cảm, xót thương cho thân phận người phụ nữ :
+ Khi nhắc đến đồng cảm xót thương, ai trong tất cả chúng ta có vẻ như cũng nhớ đến áng thơ bất hủ – Truyện Kiều

“Trải qua một cuộc bể dâu
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng”

+ Hoặc tình cảnh đáng thương của người chinh phụ :

“Hương gượng đốt hồn đà mê mải
Gương gượng soi lệ lại châu chan
Sắt cầm gượng gảy ngón đàn
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng”.

– Trân trọng ngợi ca những phẩm giá tốt đẹp của người phụ nữ : thủy chung, quyết tử, hiếu thảo … :
+ Thủy chung : Có thể lấy dẫn chứng Thúy Kiều qua sự nhớ thương Kim Trọng trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích .

+ Hiếu thảo: Dẫn chứng chi tiết Thúy Kiều bán mình chuộc cha.

+ Đức hạnh : Dẫn chứng Vũ Nương là người phụ nữ quán xuyến việc nhà, hết lòng vì mái ấm gia đình chồng của Vũ Nương, thủ tiết chờ chồng
Như vậy việc đưa dẫn chứng thứ nhất cần đúng, cần đủ cho những luận cứ mà người viết đưa ra. Tuy nhiên, dẫn chứng đủ không có nghĩa là nêu dẫn chứng tràn ngập hay mang đặc thù quân bình mà cần có trọng tâm, người viết cần tích hợp giữa điểm và diện, vừa bảo vệ rất đầy đủ những mặt, vừa tập trung chuyên sâu vào một số ít điểm mấu chốt. Bao nhiêu luận cứ đưa ra để Giao hàng cho vấn đề là có bấy nhiêu dẫn chứng cần có để làm sáng tỏ yếu tố .
Trong quy trình tạo lập văn bản nghị luận người viết cần quan tâm tỉ lệ giữa dẫn chứng và lí lẽ. Cần có một sự cân đối hợp lý, người viết không nên đưa quá nhiều lí lẽ nặng nề, cũng không nên chỉ trích toàn dẫn chứng, ít lí lẽ sẽ khiến bài văn hời hợt, nửa vời chưa thâm thúy. Như vậy cần có sự linh động trong việc trích dẫn dẫn chứng trong lập luận. Trong quy trình tạo lập văn bản nghị luận, không có một ai lao lý số lượng dẫn chứng đúng chuẩn cho vấn đề. Chỉ có những quy ước ngầm mà những người viết văn cần biết. Khi viết văn nghị luận, người viết nên chọn hai đến ba dẫn chứng so với yếu tố lớn, những vấn đề mang tính khái quát. Đối với những vấn đề nhỏ hơn thì hai dẫn chứng là vừa phải, tương thích để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận .

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập