Thi học sinh giỏi để làm gì: Một kỳ thi ‘không giống ai’

Mỹ làm khác chút so với Pháp, nhưng điểm chung là nói không với hành khúc luyện học sinh giỏi để đi thi. Nhiều trường học tại Mỹ rầm rộ đón một đội bóng chày của trường vì đoạt thành tích cao trong thi đấu, nhưng vinh danh học sinh giỏi có thể không được như thế.

Biến tướng

Thập niên 1960, 1970 của thế kỷ trước đã có cuộc thi chọn học sinh giỏi. Trường công là chủ yếu, tài liệu cứng là đa phần, nhiều thầy trò để tiếp cận được là rất khó khăn vất vả .Thi chọn học sinh giỏi, khuyến khích giáo viên tự học, nâng cao kinh nghiệm tay nghề, giúp học sinh thêm thời cơ lan rộng ra, sâu xa kỹ năng và kiến thức, kỹ năng và kiến thức ; tạo thời cơ cho thầy trò những trường giao lưu, học hỏi ; tăng nhanh trào lưu thi đua dạy tốt, học tốt ; phân phối tiềm năng tu dưỡng nhân tài cho địa phương, quốc gia .Học sinh đoạt giải tại kỳ thi chọn học sinh giỏi được hưởng điểm khuyến khích, tuyển thẳng vào ĐH, có suất du học. Thầy cô có học sinh giỏi thì được khen thưởng, tăng lương trước thời hạn, xem xét cất nhắc, đề bạt, tạo tên thương hiệu để dạy thêm …Trường có học sinh giỏi thì hiệu trưởng được vinh danh – bước thiết yếu để vững vàng hoặc liên tục vị trí quản trị tốt hơn, cao hơn .Thực trạng ấy khiến kỳ thi chọn học sinh giỏi mà sự cạnh tranh đối đầu ngày càng quyết liệt, làm biến tướng mục tiêu khởi đầu. Có người mua ắt có người bán, mà thi chọn học sinh giỏi không là ngoại lệ .Điều đó làm tăng áp lực đè nén xấu đi không chỉ so với học sinh dự thi, thầy cô luyện thi mà cả so với số đông thầy trò còn lại, với những trường học vốn học sinh đến trường rất đầy đủ, được lên lớp là phải đánh đổi bằng những nỗ lực thầm lặng và miệt mài .

Trên hết là thành tích!

Vào dịp hè, đầu năm học là những trường xoay với tuyển chọn, xây dựng đội tuyển, tu dưỡng học sinh giỏi, thống kê giám sát tiền tài. Tùy chất lượng trong thực tiễn của trường, phải thống kê giám sát miễn sao là có giải, môn nào cũng được, trên hết là thành tích !Đến vòng vương quốc, đa phần thi thố giữa những trường chuyên, họa hoằn lắm mới có học sinh đoạt giải ở trường trung học phổ thông không chuyên .Cuộc thi cồng kềnh và rất tốn kém, nhiều khoản chi lấy từ ngân sách và linh động ( suy cho cùng vẫn là vận dụng ngân sách ). Theo sát 1 số ít cơ sở giáo dục, sau những kỳ thi chọn học sinh giỏi, tôi thấy thầy cô chẳng mấy đổi khác về trình độ .Từ khâu ra đề, coi, chấm, xét công nhận học sinh giỏi – dù có quy định nhưng tiến hành triển khai còn những góc khuất mà chỉ người trong cuộc mới tận tường .Chả thế mà, sau kỳ thi chọn học sinh giỏi vương quốc trung học phổ thông, hơn 10 năm qua Bộ GD-ĐT không công bố đáp án, gần đây khi báo chí truyền thông lên tiếng thì bộ mới thực thi. Một kỳ thi nhiều quyền lực tối cao và đặc ân nhưng lại thiếu minh bạch làm cho kỳ thi chịu nhiều tăm tiếng .

Đã đến lúc cải tiến

Bộ GD-ĐT cần thực thi tổng kết, trên cơ sở nhìn nhận vừa đủ, khách quan, trung thực về kỳ thi chọn học sinh giỏi và học hỏi cách làm của những nước tăng trưởng trong khu vực và trên quốc tế .Thi chọn học sinh giỏi cho ai, vì ai ?Những quyền lợi của kỳ thi này cung ứng nhu yếu thay đổi cơ bản và tổng lực giáo dục và huấn luyện và đào tạo là gì ? Trong nền kinh tế tri thức, toàn thế giới hóa, xã hội thông tin, thi chọn học sinh giỏi giúp gì cho dân, cho nước ?Vì quyền lợi trăm năm nên cần luận bàn thận trọng, thông tuệ, công tâm và dân chủ. Kỳ thi chọn học sinh giỏi không có lỗi, yếu tố là ở hình thức tổ chức triển khai, việc tiến hành và những con người tham gia quản lý và vận hành. Tuy muộn để đổi khác, nhưng đó là việc không hề không làm vì một nền giáo dục liêm chính, tân tiến, nhân văn .

Nỗi ám ảnh mang tên “thi học sinh giỏi”

Tôi chỉ là một công nhân viên chức thông thường với đồng lương cố định và thắt chặt hằng tháng. Mỗi lần họp lớp, bạn hữu vẫn nhớ nhất về tôi là một học sinh giỏi – người đã từng đại diện thay mặt lớp, trường, huyện, tỉnh đi thi những cuộc thi học sinh giỏi .Nhưng những bạn lại không biết rằng chính tôi mới là người ngưỡng mộ những bạn – những người rất lâu rồi hoàn toàn có thể chỉ học sinh khá, bình bình, nay đã là ” ông nọ bà kia “, có chức tước, giàu sang trong xã hội. Còn tôi, nhớ về thời đi học, có một nỗi ám ảnh không dám gọi thành tên – đó là ” thi học sinh giỏi ” …Ngay từ khi còn học cấp trung học cơ sở, tôi đã là một tác nhân được chọn đi dự những cuộc thi học sinh giỏi của huyện, của tỉnh. Hồi đó, được chọn đi dự thi là một niềm hạnh phúc với tôi. Để ship hàng những cuộc thi, nhóm học sinh chúng tôi được xếp thành đội tuyển. Ngay từ thời gian vào đội tuyển, chuyện học lệch mở màn diễn ra và được coi như một việc đương nhiên .Lên cấp III, việc học lệch so với tôi càng trở nên nghiêm trọng khi tôi vào được trường chuyên của tỉnh. Những giáo viên được xếp dạy lớp chuyên sẽ luôn là ưu tiên giáo viên giỏi nhất môn chuyên, những giáo viên bộ môn khác thì không cần .Tôi cảm nhận được sự chán nản của thầy cô môn tự nhiên khi dạy những lớp xã hội, khi mà trong tiết học rất ít học sinh giơ tay phát biểu. Và trong nhiều giờ, nhất là sát đến ngày sẵn sàng chuẩn bị cho những kỳ thi, họ lại phải gật đầu 1 số ít học sinh vắng mặt vì đi học đội tuyển hay có khi xuất hiện nhưng lại cắm cúi học môn chuyên .Năm cấp III với chúng tôi là những năm tháng kinh hoàng, khi chúng tôi phải quyết định hành động những môn mình tập trung chuyên sâu cho việc thi ĐH. Thời đó, thi ĐH đúng là một đại chiến .Chúng tôi có 2 lựa chọn : một là học lệch hẳn để thi theo kiểu ” được ăn cả, ngã về không “, quyết giành giải vương quốc để chắc suất vào ĐH ; hai là từ bỏ để chỉ tập trung chuyên sâu vào 3 môn quan trọng theo khối thi .Tôi ôm trong lòng sự lấn cấn đó để vừa vùi đầu vào môn chuyên, vừa chạy tới những lớp học thêm 2 môn còn lại để Giao hàng cho kỳ thi ĐH. Một ngày, giáo viên chủ nhiệm đến trò chuyện với tôi, hỏi tôi về việc có quyết định hành động tham gia kỳ thi vương quốc hay không. Tôi nhận ra rằng kỳ thi này mang lại cho tôi quá nhiều sự bấp bênh và lo ngại. Và rồi tôi đã quyết định hành động dừng lại !Thi học sinh giỏi để làm gì ? Rất nhiều lần tôi đã hỏi mình câu hỏi đó ? Tôi nhận ra sâu thẳm trong mình sự hứng thú với những kỳ thi này. Nó giúp tôi nhận ra mình có năng khiếu sở trường, đam mê, thiên hướng nào đó, được mọi người công nhận, khuyến khích và đôi lúc là ngưỡng mộ .Càng về sau tôi càng nhận ra rằng, từ năng khiếu sở trường và sự yêu quý đơn thuần, khi bị cuốn vào những kỳ thi học sinh giỏi, tình yêu so với môn học đã trở thành áp lực đè nén, đôi lúc là sự ám ảnh .Việc dồn thời hạn, tâm sức cho những kỳ thi này đã khiến chúng tôi đánh mất tình yêu với những môn học khác khi ngày càng thụt lùi vì không theo kịp kỹ năng và kiến thức chung. Chạy theo những kỳ thi học sinh giỏi khiến thời hạn ngồi trên ghế nhà trường trở thành áp lực đè nén. Và đúng là hết thi thì chúng tôi cũng hết … giỏi .Vậy có duy trì cuộc thi này không ? Tôi nghĩ là vẫn nên, nhưng đừng lấy đó là thước đo hay tiêu chuẩn để nhìn nhận năng lượng của giáo viên hay ngôi trường, địa phương nào nữa. Cuộc thi nên chỉ đơn thuần là sân chơi để khơi dậy tình yêu so với môn học, và tăng trưởng tình yêu ấy hòa giải và song hành với những môn học khác .

TRẦN HẰNG

Mời tham gia Diễn đàn “Thi học sinh giỏi để làm gì?”

Có nên duy trì kỳ thi học sinh giỏi ? Nếu có thì nên kiểm soát và điều chỉnh, đổi khác như thế nào cho tương thích ?

Nếu không thì có cách thức nào phát hiện, tìm kiếm được nhân tài? Mời quý bạn đọc, thầy cô, phụ huynh và học sinh chia sẻ quan điểm, góc nhìn của mình về câu chuyện này.

Bài viết xin email về [email protected]ững bài được sử dụng trên nhật báo Tuổi Trẻ hoặc báo Tuổi Trẻ điện tử ( tuoitre.vn ) sẽ được chấm nhuận bút theo pháp luật của tòa soạn. Thi học sinh giỏi không dành cho số đông và những mặt trái bị ngó lơ TTO – Có thể nói quyền lợi thực sự của những kỳ thi học sinh giỏi không dành cho hầu hết, trong khi những tác động ảnh hưởng và hệ quả xấu của kỳ thi này ở địa phương và vương quốc thì ít được bàn tới, thậm chí còn bị ngó lơ.

Source: https://evbn.org
Category: Học Sinh