Các đề nghị luận văn học về Sóng | Văn mẫu 12

NEW: Xem ngay chi tiết đáp án đề thi Văn THPT Quốc gia 2021 và barem điểm.

     Với các đề nghị luận văn học về bài thơ Sóng mà Đọc Tài Liệu đã sưu tầm và tổng hợp dưới đây, chúng tôi hy vọng các em sẽ học tập và ôn luyện thật tốt để nắm được nội dung, nghệ thuật cũng như toàn bộ kiến thức của tác phẩm Sóng Xuân Quỳnh, qua đó chuẩn bị tốt cho những bài thi sắp tới.

Trước khi làm bài, cùng Đọc tài liệu ôn lại một chút ít kỹ năng và kiến thức về cách làm bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ qua nội dung soạn bài Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ đã học trong chương trình Ngữ Văn 12 tập 1 để nắm chắc cách tiến hành bài viết .

Tuyển tập các đề nghị luận văn học về bài thơ Sóng (Xuân Quỳnh) 

Đề 1:

Nói về sóng và em, trong bài thơ Sóng ở khổ đầu, Xuân Quỳnh cho thấy những sự phức tạp :
“ Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể ”
Nhưng đến khổ 5, nhà thơ lại đề cập đến sự như nhau trong một nỗi niềm :
“ Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ tới anh
Cả trong mơ còn thức ”
Hãy nghiên cứu và phân tích những sự phức tạp và giống hệt trong các khổ thơ trên, từ đó nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu
Hướng dẫn làm bài

Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu qua bài thơ Sóng

a. Mở bài:

– Giới thiệu tác giả, bài thơ Sóng :
– Trích dẫn yếu tố và các khổ thơ .

b. Thân bài

1. Khái quát về bài thơ :
– Sóng là bài thơ thuộc loại tiêu biểu vượt trội nhất của Xuân Quỳnh viết về đề tài tình yêu
– Xuyên suốt bài thơ là hai hình tượng : sóng và em vừa song hành vừa đan cài vào nhau. Qua hai hình tượng đó, nhà thơ vừa thể hiện khát vọng cháy bỏng về tình yêu, niềm hạnh phúc, vừa biểu lộ những vẻ đẹp tâm hồn của mình
– Hai hình tượng sóng và em trong các khổ thơ đều được cảm nhận với những trạng thái khác nhau và đầy mê hoặc .
2. Phân tích trạng thái của sóng và em trong các khổ thơ mà đề nhu yếu :
Trong khổ thơ đầu tác giả cho thấy những trạng thái phức tạp của sóng và tâm hồn người phụ nữ đang yêu
* Hai câu đầu
– Là những trạng thái biểu lộ trái chiều nhau của sóng : kinh hoàng > < dịu êm ; ồn ào > < lặng lẽ. Những trạng thái đó lại cùng sống sót, chuyển hóa nhau trong một thể thống nhất là sóng ( cấu trúc hai tính từ trái chiều nhau trong một câu thơ ở hai câu đầu cho thấy rõ điều này ) - Cũng là những trạng thái phức tạp của tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu. Cô gái đang yêu cũng mang nhiều trạng thái xúc cảm phong phú và đa dạng, nhiều khi trái ngược nhưng lại thống nhất bởi toàn bộ đều là những bộc lộ khác nhau của một tình yêu chân thành . * Hai câu sau : - Không chỉ sống sót với nhiều trạng thái phức tạp, sóng còn mang tính cách can đảm và mạnh mẽ, với những khát vọng lớn lao, vĩnh cửu. Không tự bằng lòng với khuôn khổ chật hẹp, nó “ tìm ra tận bể ” để đựoc hiểu đúng với tầm vóc và thực chất, để được bộc lộ mình với tổng thể những trạng thái phức tạp và mãnh liệt nhất. Phép nhân hóa giúp tác giả vừa miêu tả đúng chuẩn đặc thù tự nhiên của sóng, vừa như thổi hồn vào hình tượng khiến sóng hiện ra thật sinh động. ( Hs nghiên cứu và phân tích đơn cử từ các câu thơ ) - Khát vọng lớn lao của sóng cũng là khát vọng của tâm hồn con người trong tình yêu : không đồng ý sự tầm thường nhỏ hẹp, luôn khát khao, hướng tới cái cao quý, lớn lao, vượt qua mọi rào cản để đếnvới những tâm hồn đồng điệu, tình yêu đích thực vững chắc b. Khổ thơ thứ năm của bài thơ chỉ tập trung chuyên sâu miêu tả trạng thái đặc trưng nhất của tình yêu : nỗi nhớ . * Nhớ là đặc trưng của tình yêu, là thước đo mức độ của tình yêu. Trong sự cảm nhận của Xuân Quỳnh, cả sóng và em đều đang sống trong tình yêu nên cả hai đều ngập tràn nỗi nhớ trong tâm hồn .* Bốn câu đầu khổ thơ miêu tả nỗi nhớ bờ của sóng. Nỗi nhớ vô cùng mãnh liệt, ôm trùm mọi số lượng giới hạn về thời hạn, khoảng trống. Sự liên tưởng của tác giả thật mê hoặc : từ hình ảnh những con sóng hoạt động không ngừng nghỉ ngoài biển khơi, tác giả liên tưởng đến bộc lộ nỗi nhớ vĩnh cửu của sóng. Sự hoạt động không ngừng nghỉ trong thực tiễn của sóng là biểu lộ của nỗi nhớ, nỗi thao thức vì tình yêu trong mọi khoảng trống, thời hạn. Phép điệp ngữ, phép đối, phép nhân hóa giúp tác giả diễn đạt thật ấn tượng, sinh động nỗi nhớ trong tình yêu của sóng. ( Hs nghiên cứu và phân tích đơn cử từ các câu thơ ) * Mượn nỗi nhớ của sóng, so sánh với nỗi nhớ của sóng, tác giả diễn đạt nỗi nhớ “ anh ” của “ em ” - Nỗi nhớ anh của em cũng mãnh liệt như sóng - Nhưng có phần thâm thúy, mãnh liệt hơn : tràn từ cõi thực sang cõi mơ Câu thơ “ cả trong … thức ” có vẻ như phi lí, và lại có lí, rất tài hoa. Bởi tình yêu có những quy luật mà lí lẽ không hề lí giải nổi : khi thức em nhớ, khi mơ cũng nhớ. Nỗi nhớ không chỉ sống sót lúc không ngủ mà nhắc nhở em cả khi mơ …Đánh giá, nhận xét * So sánh hai khổ thơ : - Điểm riêng ; mỗi khổ là những bộc lộ khác nhau của tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu . - Điểm chung : đều bộc lộ những đặc trưng của tâm hồn tình yêu ; đều cho thấy những vẻ đẹp của người phụ nữ Xuân Quỳnh ; đều có sự song hành của hai hình tượng sóng và em, nhịp thơ đều can đảm và mạnh mẽ, đều sử dụng thành công xuất sắc các phép tu từ nhân hóa, ẩn dụ .. - Đây là hai khổ thơ tiêu biểu vượt trội nhất của bài thơ, đặc biệt quan trọng khổ thứ năm hoàn toàn có thể coi là khổ hay nhất. Qua hai khổ thơ nói riêng, tác giả thể hiện chân thực và thâm thúy vẻ đẹp tâm hồn : đa dạng và phong phú, phức tạp ; chân thành mà thâm thúy ; khát vọng mãnh liệt về tình yêu, niềm hạnh phúc đời thường - Liên hệ tới bài thơ khác của Xuân Quỳnh ( Thuyền và biển … ), của nhà thơ khác ( Biển - XD )

c. Kết bài

– Bài thơ Sóng, trong đó có hai khổ thơ vừa bàn luận, không chỉ là bài thơ thuộc loại hay nhất của Xuân Quỳnh mà còn là thi phẩm xuất sắc của thơ Nước Ta tân tiến .
– Từ bài thơ và hai khổ thơ, người đọc không chỉ hiểu về con người tác giả mà còn có cho mình được những bài học kinh nghiệm thâm thúy về tình yêu chân chính …

>> Tham khảo: Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong bài Sóng

Đề 2

Trong hai khổ thơ đầu của bài thơ Sóng, nhân vật trữ tình soi vào sóng để tự nhận thức về tình yêu :
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Ôi con sóng rất lâu rồi
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ
Đến hai khổ thơ cuối, tình yêu tan vào sóng để dâng hiến và bất tử :
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ
Cảm nhận của anh / chị về vẻ đẹp tình yêu trong các khổ thơ trên. Từ đó, rút ra nhận xét về sự hoạt động của hình tượng sóng và em .
Hướng dẫn làm bài

Vẻ đẹp tình yêu trong bài Nhớ rừng

1 Mở bài: 

– Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh và tác phẩm “ Sóng ”, nêu yếu tố chính : Cảm nhận về vẻ đẹp tình yêu qua khổ 1 – 2 và 8 – 9 .
– Nêu ý phụ : rút ra nhận xét về sự hoạt động giữa hình tượng sóng em .

2 Thân bài:

a ) Khái quát sơ lược về tác phẩm cần cảm nhận .
b ) Cảm nhận vẻ đẹp của tình yêu .
– Khổ 1 – 2, nhân vật trữ tình soi mình vào sóng để nhận thức về tình yêu .
– Những dạng thức sống sót của sóng cũng là những trạng thái tâm hồn đầy xích míc, phức tạp trong tình yêu của em : kinh hoàng – dịu êm ; ồn ào – lặng lẽ …
– Con sóng luôn muốn tìm đến đại dương bát ngát để thỏa sức vẫy vùng vì không chịu được sự nhỏ bé, hạn hẹp của những dòng sông. Em cũng thế, cũng luôn muốn tìm thấy một tình yêu bao dung, to lớn để hoàn toàn có thể “ hiểu nổi mình ” .
– Sóng luôn sống sót như một quy luật không bao giờ thay đổi trên cõi đời, khi nào toàn cầu còn quay thì đại dương vẫn còn bát ngát, xanh thẳm, dù xưa hay nay “ vẫn thế ”. Tình yêu cũng trở thành quy luật không bao giờ thay đổi trong đời sống trái đất, nhất là tình yêu luôn gắn với tuổi trẻ hồn nhiên, sôi sục, nhiệt thành như tình yêu của em .
– Khổ 8 – 9 : tình yêu tan vào sóngđể dâng hiến và bất tử .
– Khi đứng trước đại dương, em – cái tôi trữ tình của người con gái đang yêu – nhận ra rằng biển cả dù lớn thì cũng đều có số lượng giới hạn : bến bờ. Từ đó, trong lòng em gợn lên những suy tư, trăn trở, lo âu khi nhận ra sự ngắn ngủi, hữu hạn của đời người ( Khổ 8, “ cuộc sống tuy dài thế … ) .- Biển cả dẫu có số lượng giới hạn như cuộc sống mỗi người nhưng những con sóng không khi nào ngơi nghỉ cũng như tình yêu đã trở nên bất diệt, song hành mãi mãi cùng quả đât. Từ những chiêm nghiệm ấy, em đã ao ước, khát khao hướng đến một tình yêu vĩnh cửu, vĩnh hằng ; cái tôi yêu đương đã chuẩn bị sẵn sàng dâng hiến để trở nên bất tử. ( Khổ 9, “ Làm sao được tan ra … ” ) .
* Những rực rỡ thẩm mỹ và nghệ thuật : Thể thơ năm chữ nhịp ngắn, giàu nhạc điệu ; hình ảnh ẩn dụ đồng hiện giữa “ sóng ” và “ em ” ; từ ngữ, hình ảnh khơi gợi nhiều xúc cảm .
c ) Bàn luận lan rộng ra : Nhận xét về sự hoạt động của hình tượng sóng và em .
* Sự hoạt động của hình tượng sóng .
– Ở hai khổ đầu, sóng chỉ đơn thuần là một cụ thể nghệ thuật và thẩm mỹ được nhân vật trữ tình chiêm ngưỡng và thưởng thức với những suy ngẫm sâu xa để từ đó phát hiện giữa sóng và em có những tương đương đến lạ mắt : đầy phức tạp, bí ân nhưng đã khái quát hóa thành quy luật vĩnh cửu .
– Đến hai khổ cuối, sóng không còn đóng vai một đối tượng người dùng khơi gợi xúc cảm nữa mà thật sự đã trở thành một hình tượng song hành, đồng hiện cùng với hình tượng “ em ”. Khát vọng của em đã tan ra thành “ trăm con sóng ” ; giai điệu của sóng cũng là lời bài hát ca tụng một tình yêu vĩnh cửu để âm giai của cả em và sóng cùng hòa nhịp đến vĩnh hằng “ ngàn năm còn vỗ ” .* Sự hoạt động của hình tượng “ em ” .
– Em ở hai khổ thơ đầu là một cái tôi đang nung nấu một tình yêu cháy bỏng, đầy cung bậc cảm hứng. Cái tôi ấy thuận tiện rung động trước hình ảnh giầu tính biểu cảm với tình yêu như sóng và cái tôi ấy cũng chứa đựng bao giai điệu đẹp của khát vọng, của những nỗi bồi hồi trong trái tim của một cô gái trẻ .
– Đến hai khổ cuối, qua một hành trình dài sát cánh cùng sóng với những huyền bí không lời đáp, với nỗi nhớ, với khát khao vượt qua tổng thể để hướng về nhau, cái tôi tình yêu trong em có vẻ như đã có sự trưởng thành. Không còn là một cái tôi đầy xúc cảm phức tạp nữa mà suy tư của em đã tập trung chuyên sâu cho những lo âu, trăn trở về một cuộc sống ngắn ngủi, hữu hạn hoàn toàn có thể biến tình yêu thành điểm chết vô vọng. Đó vẫn là một cái tôi đầy mãnh liệt, khao khát nhưng không phải từ một ái tình liều lĩnh, mặc kệ mà là cái tôi muốn hòa vào sự bất tử của vạn vật thiên nhiên để hát mãi khúc tình ca .
– Em và sóng từ hai hình tượng tách bạch, đơn lẻ đã có sự hòa quyện, đồng điệu trong ngòi bút đầy tinh xảo. Sự hoạt động của hai hình tượng cũng là sự chuyển biến trong mạch xúc cảm của Xuân Quỳnh, nhà thơ vốn dĩ đã đầy khao khát yêu thương .

3.3 Kết bài: 

– Khẳng định lại ý nghĩa, giá trị của tác phẩm .
– Nêu bài học kinh nghiệm liên hệ : hướng tới tình yêu trong sáng ; sự trưởng thành trong tình yêu .

>> Xem thêm: Cảm nhận hình tượng sóng và em trong bài Sóng

Đề 3

Về bài thơ “ Sóng ” của Xuân Quỳnh, có quan điểm cho rằng : “ Bài thơ biểu lộ ý niệm rất mới mẻ và lạ mắt và tân tiến của Xuân Quỳnh về tình yêu ”. Nhưng lại có quan điểm khác lại chứng minh và khẳng định : “ Bài thơ bộc lộ ý niệm về tình yêu mang tính truyền thống cuội nguồn ”. Từ cảm nhận về bài thơ “ Sóng ” hãy phản hồi những quan điểm trên .
Hướng dẫn làm bài
1. Giải thích quan điểm :
– Ý kiến thứ nhất : “ Bài thơ biểu lộ ý niệm rất mới mẻ và lạ mắt và tân tiến của Xuân Quỳnh về tình yêu ”. Sự văn minh trong tình yêu chính là việc vượt khỏi những pháp luật ngặt nghèo, ràng buộc của lễ giáo phong kiến để tự do chứng minh và khẳng định tình cảm, thể hiện cái tôi khát vọng trong tình yêu một cách dữ thế chủ động và luôn luôn biểu lộ niềm tin vào sức mạnh của tình yêu .
– Ý kiến thứ hai : “ Bài thơ bộc lộ ý niệm về tình yêu mang tính truyền thống cuội nguồn ”. Sự truyền thống lịch sử trong tình yêu biểu lộ qua sự chung thủy, son sắt gắn liền với nỗi nhớ nhung da diết, một lòng hướng đến người mình yêu .Hai quan điểm trên đã được Xuân Quỳnh biểu lộ rất rõ trong tác phẩm “ Sóng ”. Đó là tình yêu của một người phụ nữ vừa truyền thống lịch sử nhưng cũng rất văn minh .
2. Cảm nhận về bài thơ và phản hồi về 2 quan điểm được nêu ở đề bài :
– Bài thơ được Xuân Quỳnh thiết kế xây dựng bởi hai hình tượng đa phần là “ sóng ” và “ em ”. Hai hình tượng này thực ra là sự phân thân, hóa thân của tác giả. Xuân Quỳnh mượn hình tượng sóng biển để soi vào nhịp lòng mình, nhịp đập của con tim đang rung lên đồng điệu với nhịp điệu của sóng vỗ, đang bùng dậy những khao khát mãnh liệt trong tình yêu đôi lứa .
– Trước hết, bài thơ “ Sóng ” là lời nói của một “ Cái tôi ” tình yêu mới lạ, văn minh. ( Khổ 1, 2 và khổ cuối )
+ Đó là thứ tình yêu mang trong mình những trạng thái đối cực xích míc :
“ Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ ”
Cách ngắt nhịp 2/3 cùng với thanh điệu bằng trắc được gieo luân phiên đều đặn, gợi ra nhịp điệu của sóng. Tác giả đã sử dụng cùng lúc bốn tính từ miêu tả các trạng thái của sóng. Tình yêu cũng như sóng biển vậy, lúc biển động phong ba sóng “ kinh hoàng – ồn ào ”, khi trời yên biển lặng thì sóng “ dịu êm – lặng lẽ ”. Tâm trạng của người con gái khi yêu cũng thế, luôn mang trong mình những trạng thái tình cảm khác thường : lúc khó chịu hờn ghen, khi dịu dàng êm ả sâu lắng. Nhưng toàn bộ những xích míc ấy đều là những bộc lộ khác nhau của một trái tim đang yêu chân thành, mãnh liệt. Cho nên hoàn toàn có thể nói : “ Tình yêu có những quy luật mà lý trí không hề lý giải được ”, tất cả chúng ta chỉ hoàn toàn có thể lý giải nó bằng tình cảm, bằng con tim đang yêu. Trước Xuân Quỳnh, Xuân Diệu cũng đã từng do dự để rồi bất lực : “ Làm sao cắt nghĩa được tình yêu ”. Nỗi do dự của Xuân Diệu thật kinh hoàng và lí trí, bộc lộ qua từ ngữ nghi vấn “ Làm sao ”. Còn Xuân Quỳnh lại bộc bạch nỗi niềm một cách hồn nhiên, đáng yêu và dễ thương “ Em cũng không biết nữa ”. Đây là cách cắt nghĩa rất Xuân Quỳnh, rất dịu dàng êm ả và trực cảm .+ Tình yêu văn minh của Xuân Quỳnh được bộc bạch một cách táo bạo nhưng rất là tự nhiên, chuẩn bị sẵn sàng vượt qua mọi những cản trở mà “ vượt rào ” đi đến với những tâm hồn đồng điệu :
“ Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể ”
Cũng như sóng biển vậy, con sóng mang trong mình một khát vọng lớn lao, sóng dứt khoát, sẵn ràng vượt qua mọi khoảng trống chật hẹp mà vươn tới biển rộng bát ngát, khoáng đạt, thì người con gái đang yêu cũng dám mặc kệ toàn bộ để hướng tới một tình yêu đồng cảm, để vươn tới một tình yêu đích thực, vững chắc. Ta thấy một ý niệm trọn vẹn mới mẻ và lạ mắt về tình yêu của Xuân Quỳnh, người con gái khao khát yêu thương nhưng không còn nhẫn nhục, cam chịu :
“ Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài cát, hạt ra ruộng cày ”
Hay
“ Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ”
Trong “ Truyện Kiều ” của Nguyễn Du, Thúy Kiều có dám dữ thế chủ động gặp Kim Trọng bằng hành vi “ Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình ” nhưng ý niệm phong kiến quá ngặt nghèo, Thúy Kiều vẫn chưa dám khẳng định chắc chắn được như Xuân Quỳnh :“ Bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn ”
Người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh dám dứt khoát từ bỏ nơi tù túng, chật hẹp để đến với cái to lớn cao rộng hơn, tương thích với khát vọng tình yêu mình mong ước .
Người con gái ấy thật dữ thế chủ động, tự tin sống cháy bỏng hết mình cho một tình yêu đẹp, dâng hiến hòa nhập tình yêu cá thể của mình vào tình yêu cuộc sống. Ấy là khi nhà thơ chiêm nghiệm về cuộc sống, tình yêu và khát vọng tình yêu :
“ Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ ” .
Đó là một niềm tin bất diệt vào tình yêu. Nữ thi sĩ đã lấy chiều dài của thời hạn, chiều rộng của khoảng trống để đo đếm tình yêu niềm hạnh phúc. Niềm nguyện ước khát vọng của em về một tình yêu vững chắc muôn thuở. Ấy là em muốn được tan ra hóa thân thành trăm con sóng trên biển lớn tình yêu trái đất để rì rào vỗ, rối loạn reo mãi mãi sống trong một tình yêu cuộc sống .
– Bên cạnh một tình yêu văn minh, bài thơ còn thể hiện một tình yêu truyền thống lịch sử. Đó là tình yêu gắn liền với nỗi nhớ ( Khổ 5 )“ Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức ”
Cũng giống như người phụ nữ xưa, Xuân Quỳnh thể hiện tình yêu gắn liền với nỗi nhớ nhung da diết, khắc khoải yêu thương. Viết về nỗi nhớ, người phụ nữ xưa đã từng bộc bạch qua những câu ca dao đậm đà tình cảm :
“ Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai, ai nhớ, giờ đây nhớ ai ”
Hay
“ Nhớ chàng như mảnh trăng đầy
Đêm đêm vầng sáng hao gầy đêm đêm ”
Đúng vậy, tình yêu luôn gắn liền với sự mong mỏi, nhung nhớ da diết, cồn cào. Làm sao để yêu mà lại không nhớ không mong. Nhưng ca dao đã vậy, còn ý thơ viết về nỗi nhớ của Xuân Quỳnh mới thực sự diễn đạt được hết những cung bậc của nỗi niềm nhớ mong. Khổ thơ với nhiều điệp từ, điệp cú pháp và nhân hóa, đặc biệt quan trọng dung tích khổ thơ lên đến 6 câu, âm điệu gấp gáp, nỗi nhớ dồn lên tầng tầng lớp lớp như những đợt sóng không dứt, thôi thúc, giục giã, mượn sóng để bộc lộ nỗi nhớ vẫn chưa đủ, chưa thỏa nỗi lòng, bị nỗi nhớ thiêu đốt người con gái, không hề kiềm chế tình cảm của mình nên cô gái đã trực tiếp thốt ra thành lời .Sóng không đủ sức nói hộ tình yêu nữa rồi, thức mà nhớ là chuyện thông thường nhưng trong cơn mơ vẫn nhớ thì thật độc lạ. Xuân Quỳnh đã tìm được cách nói đạt nhất để bộc lộ nỗi nhớ trong tình yêu, nỗi nhớ không chỉ sống sót trong ý thức mà còn len lỏi vào trong tiềm thức, xâm nhập vào cả giấc mơ. Đây chính là sự phát minh sáng tạo độc lạ, tạo điểm nhấn của nữ thi sĩ, xuất phát từ trái tim yêu thương nồng nàn, đắm say, mãnh liệt, chân thành. Đến đây, ta lại bồi hồi nhớ đến những câu thơ ngọt ngào, tình tứ của ông hoàng thơ tình Xuân Diệu :
“ Anh nhớ tiếng, anh nhớ hình, anh nhớ ảnh
Anh nhớ em, anh nhớ lắm em ơi ! ”
Có thể nói, trái tim người con gái đang yêu là cả một đại dương được dệt nên bởi vô vàn con sóng nhớ. Bởi vậy, trong thơ tình khi viết về tâm trạng này cũng đã thổn thức :
“ Uống xong lại khát là tình
Gặp rồi lại nhó là mình với ta ”
Xuân Quỳnh đã phát minh sáng tạo ra một tứ thơ độc lạ miêu tả nỗi nhớ ngút ngàn, triền miên, vô tận. Hình tượng “ sóng ” tái hồi 3 lần trong đoạn thơ như một điệp khúc thiết tha, sâu thẳm. Nhân vật trữ tình soi chiếu mình vào sóng để rồi tự tách ra để cảm nhận thật toàn vẹn, thật đắm say nỗi nhớ nhung trong tình yêu .Một đặc thù nữa trong nét truyền thống lịch sử mà Xuân Quỳnh mang tới đó là sự thủy chung son sắt đã được gìn giữ bao đời nay của người phụ nữ Nước Ta .
“ Dẫn xuôi về phương Bắc
Dẫu ngược về phương Nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh một phương ”
Sự thủy chung một lòng hướng về người mình yêu đã được nữ sĩ miêu tả bằng cách nói ngược “ xuôi về phương bắc ” “ ngược về phương nam ”. Người ta vẫn hay nói : xuôi về phương nam, ngược về phương bắc. Qua đó nhà thơ muốn khẳng định chắc chắn tình yêu của mình không chỉ từ hướng bắc hay nam mà là bao trùm cả bốn phương, tám hướng, bất kỳ đâu em cũng nguyện bên anh “ một phương ”. Dù thực trạng có thay đổi, có bao điều trắc trở, em vẫn chỉ hướng về anh. Câu thơ của Xuân Quỳnh gợi nhớ đến câu thơ của Chế Lan Viên trong bài thơ “ Chùm nhỏ thơ yêu ” :
“ Anh cách xa em như đất liền xa cách bể
Nửa đêm sâu còn lắng long phương em ” .
“ phương anh ” của Xuân Quỳnh đâu chỉ còn là yếu tố chữ nghĩa nữa, chính lòng chung thủy, sự thương nhớ của những đôi lứa yêu nhau đã tự tìm đến những cách diễn đạt thích hợp .Tình yêu truyền thống lịch sử là thứ tình yêu luôn yên cầu một chỗ dựa vững chãi trong một mái ấm mái ấm gia đình. Vì thế, cũng không nằm ngoại lệ, người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh cũng khát khao hướng đến tổ ấm mái ấm gia đình bằng một niềm tin hy vọng vào tương lai tươi tắn. Nếu như sóng phải trải qua bão tố mới đến được bờ thì em cũng nguyện được như sóng, chuẩn bị sẵn sàng bất chấp sự khó khăn vất vả, đạp đổ mọi chông gai thử thách để đến bên anh, đến với tâm hồn đồng điệu. Bởi anh mãi mãi là điểm về, là cái đích niềm hạnh phúc của cuộc sống em. Đó là ý niệm mang tính nhân văn thâm thúy, tình yêu luôn luôn gắn liền với một mái ấm niềm hạnh phúc nhỏ bé của cuộc sống mỗi con người .

III. Kết thúc vấn đề:

Như vậy, qua hình tượng sóng biển, Xuân Quỳnh đã miêu tả hết sự độc lạ ý niệm về tình yêu của phái nữ. Đó là tình cảm của một tâm hồn vừa mang trong mình một ý niệm văn minh, mới lạ, dám dữ thế chủ động chứng minh và khẳng định tình cảm của bản thân, lại vừa biểu lộ một tâm hồn của một tình yêu truyền thống cuội nguồn : gắn bó, thủy chung và son sắt. Vì thế bài thơ “ Sóng ” là tiếng nói chung, nói hộ tiếng lòng của người con gái khi yêu .Hai quan điểm tưởng như trái chiều nhưng đã góp thêm phần bổ trợ cho nhau để làm điển hình nổi bật nét độc lạ của hồn thơ Xuân Quỳnh qua bài thơ “ Sóng ”. Mang trong mình vẻ đẹp truyền thống lịch sử và tân tiến của tình yêu khiến “ Sóng ” trở nên bất tử trong lòng fan hâm mộ của biết bao thế hệ, trở thành lời tự hát của biết bao trái tim tha thiết yêu đương .

>> Xem những bài Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh để có thêm gợi ý làm bài

Đề 4:

Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh. Anh ( chị ) cảm nhận được gì về vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu qua hình tượng này .
Hướng dẫn làm bài
– Giới thiệu tác giả, tác phẩm :
+ Xuân Quỳnh ( 1942 – 1988 ) là một nhà thơ nữ xuất sắc của văn học Nước Ta tân tiến. Trong thơ Xuân Quỳnh bộc lộ một trái tim phụ nữ hồn hậu, chân thành, khao khát tình yêu, biết nâng niu niềm hạnh phúc đời thường bình dị .
+ Sóng in trong tập Hoa dọc chiến hào được sáng tác năm 1967, tiêu biểu vượt trội về nhiều mặt cho hồn thơ Xuân Quỳnh .
– Phân tích hình tượng sóng :+ Sóng là hình tượng TT của bài thơ và là một hình tượng ẩn dụ. Cùng với hình tượng em ( hai hình tượng này song hành suốt tác phẩm ), sóng biểu lộ những trạng thái, quy luật riêng của tình yêu cùng vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ rất truyền thống cuội nguồn mà rất văn minh .
+ Sóng có nhiều đối cực như tình yêu có nhiều cung bậc, trạng thái và như tâm hồn người phụ nữ có những mặt xích míc mà thống nhất ( nghiên cứu và phân tích hai câu đầu với cấu trúc trái chiều – song hành và với việc đặt các từ dịu êm, lặng lẽ ở cuối câu tạo điểm nhấn ) .
+ Hành trình của sóng tìm tới biển khơi như hành trình dài của tình yêu hướng về cái vô biên, tuyệt đính, như tâm hồn người phụ nữ không chịu gật đầu sự chật hẹp, tù túng ( nghiên cứu và phân tích hai câu sau của khổ 1 với kiểu nói nhấn mạnh vấn đề như không hiểu nổi, tìm ra tận, … ) .
+ Điểm khởi đầu huyền bí của sóng giống điểm khởi đầu và sự mầu nhiệm, khó chớp lấy của tình yêu ( nghiên cứu và phân tích các khổ 3, 4 của bài thơ với điệp từ nghĩ và sự Open của nhiều câu hỏi, … ) .
+ Sóng luôn hoạt động như tình yêu gắn liền với những khát khao, trăn trở không yên, như người phụ nữ khi yêu luôn da diết nhớ nhung, cồn cào ước vọng về một tình yêu vững chắc, chung thủy ( nghiên cứu và phân tích các khổ 5, 6, 7, 8 của bài thơ với lối sử dụng điệp từ, điệp ngữ, điệp cú pháp ; với hiệu suất cao của hình thức trái chiều trên – dưới, thức – ngủ, bắc – nam, xuôi – ngược, … ; với kiểu giãi bày tình cảm bộc trực như Lòng em nhớ đến anh – Cả trong mơ còn thức ) .+ Sóng là hiện tượng kỳ lạ vạn vật thiên nhiên vĩnh cửu như tình yêu là khát vọng muôn đời của con người, trước hết là người phụ nữ ( nhân vật trữ tình ) muốn dâng hiến cả cuộc sống cho một tình yêu đích thực ( nghiên cứu và phân tích khổ cuối của bài thơ với ý nghĩa và cách nói rất táo bạo của một người con gái văn minh : Làm sao được tan ra …
– Nêu cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu qua hình tượng sóng :
+ Trước hết, hình tượng sóng cho ta thấy được những nét đẹp truyền thống lịch sử của người phụ nữ trong tình yêu : thật đằm thắm, êm ả dịu dàng, thật đôn hậu dễ thương và đáng yêu, thật thủy chung .
+ Hình tượng sóng cũng bộc lộ được nét đẹp tân tiến của người phụ nữ trong tình yêu : táo bạo, mãnh liệt, dám vượt qua mọi trở ngại để giữ gìn niềm hạnh phúc, dù có phấp phỏng trước cái vô tận của thời hạn nhưng vững tin vào sức mạnh của tình yêu .
– Kết luận :
+ Sóng là bài thơ tình thuộc loại hay nhất của Xuân Quỳnh nói riêng và thơ Nước Ta tân tiến nói chung .
+ Riêng việc sử dụng hình tượng sóng làm ẩn dụ thì không mới nhưng những tâm sự về tình yêu cùng cách khai thác sức chứa của ẩn dụ này lại có những nét thực sự mới lạ. Xuân Quỳnh quả đã tìm được một hình tượng thơ đẹp để giãi bày tình yêu êm ả dịu dàng mà mãnh liệt, thân thiện, riêng tư mà rộng mở, phóng khoáng của người phụ nữ .

>> Sóng là hình tượng trung tâm và là một hình tượng ẩn dụ

Đề 5

Trong bài thơ “ Sóng ”, nữ sĩ Xuân Quỳnh đã khắc họa hình ảnh em với nhiều sắc thái cung bậc khác nhau, có khi em thật hồn nhiên, đáng yêu :
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên ?
Sóng khởi nguồn từ gió
Gió khởi đầu từ đâu ?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
Cũng có khi em lại thiết tha, da diết :
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc

Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh – một phương
Trình bày cảm nhận của anh / chị về hai đoạn thơ trên, từ đó làm rõ vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ khi yêu .
Hướng dẫn làm bài
* Khái quát yếu tố :
– Xuân Quỳnh là khuôn mặt trẻ tiêu biểu vượt trội của thơ ca kháng chiến chống Mỹ .
– Với phong thái thơ tình yêu nồng nàn Xuân Quỳnh đã để lại cho đời nhiều bông hoa đẹp, trong đó “ Sóng ” là một bông hoa đẹp được Xuân Quỳnh sáng tác trong chuyến đi trong thực tiễn đến biển Diêm Điền – Tỉnh Thái Bình .
– Bất kì ai trong tất cả chúng ta khi đọc qua bài thơ “ Sóng ” đều vô cùng ấn tượng với cách bộc lộ đầy sắc tố của những cung bậc trong tình yêu ẩn sâu trong tâm hồn người phụ nữ đang yêu. Những cung bậc ấy khi hồn nhiên, sôi sục, yêu đời đậm chất tân tiến nhưng cũng có khi quyến rũ, thâm thúy chứa chan xúc cảm truyền thống lịch sử của người phụ nữ Nước Ta .
* Luận điểm 1 : Trước hết, đọc qua bài thơ “ Sóng ” ta chợt tò mò ra nét hồn nhiên, đáng yêu của nhân vật trữ tình :
“ Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về em, anh
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên ?
Sóng khởi nguồn từ gió
Gió mở màn từ đâu ?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau ”
– “ Em nghĩ ” : Sự chủ động / sự suy tư, trăn trở về cuộc sống mình
– Tách “ em ” và “ anh ” ra : Sự độc lập, không chịu ràng buộc => Cá tính, can đảm và mạnh mẽ
– Câu hỏi tu từ :
+ Khao khát tìm hiểu và khám phá, khao khát mày mò => Thuộc tính muôn đời của tình yêu
+ Nét tinh nghịch hồn nhiên như trẻ con
– Điểm xuất phát : Những suy luận mang tính logic, khoa học hoàn toàn có thể giải thuật được
– Điểm kết thúc : Thắt nút lại yếu tố “ khi nào ta yêu nhau ” => Tạo ra một huyền bí khó hoàn toàn có thể giải thuật
– “ Em cũng không biết nữa ” : Sự nũng nịu, đáng yêu, nét duyên dáng rất tình của cô gái
=> Bằng những ý thơ ngắn gọn tích hợp một mê cung câu hỏi cần được giải thuật Xuân Quỳnh đã khắc họa nên một diện mạo trọn vẹn mới cho tâm hồn của người phụ nữ Nước Ta trong tình yêu. Đó là sự chủ độc, tự tin và trọn vẹn độc lập. Đó phải chăng là nét đẹp đậm chất văn minh của người phụ nữ Nước Ta ?
* Luận điểm 2 : Không chỉ vậy, Xuân Quỳnh còn tinh xảo, nhẹ nhàng đưa người đọc đến với một cung bậc khác trong tâm hồn người phụ nữ Nước Ta, không “ ồn ào ” không “ kinh hoàng ” mà rất dịu dàng êm ả, thiết tha, da diết :
“ Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh một phương ”
– Phép nhân hóa cho sóng :
+ Sóng nhớ bờ, sóng không ngủ, ngày đêm sóng vẫn thao thức rì rầm
+ Nữ sĩ đã biến sóng thành một chủ thể có linh hồn, cũng yêu, cũng nhớ như em
– Tình yêu muôn đời gắn liền với nỗi nhớ :
+ Em nhớ đến anh là điều đương nhiên, chuyện lẽ thường trong tình yêu
+ Nhưng nỗi nhớ của em rất khác “ cả trong mơ còn thức ”
=> Nỗi nhớ thường trực, nỗi nhớ da diết như con sóng kia không lúc nào yên, luôn cồn cào dù trong giấc ngủ .
– Phương bắc – phương nam : Không gian cách xa vời vợi
– Dù muôn trùng cách trở nhưng vẫn không hề làm đổi khác được tình yêu em dành cho anh, vì em vẫn “ hướng về anh một phương ”
– “ Một ” : Từ chỉ sự duy nhất, không đổi thay
=> Nét đẹp tuyệt vời của người phụ nữ trong tình yêu : Sự thủy chung, son sắt
=> Người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh vẫn đậm dáng vóc của người phụ nữ xưa bởi những nét đẹp truyền thống cuội nguồn không dễ phai mờ : Đức thủy chung trước sau như một, một lòng một dạ không biến hóa dù thời hạn xa xôi, khoảng trống cách trở .

* Đánh giá tổng hợp:
     
– Thể thơ ngũ ngôn với nhịp thơ linh hoạt, giọng điệu chân thành, da diết.

– Có những khổ thơ như một sự phá cách để biểu lộ một trái tim tha thiết, mãnh liệt, nồng nàn – khổ 5
– Ngôn ngữ bình dị với thủ pháp nhân hóa, ẩn dụ, các cặp đối lặp, tương phản đã tạo nên một cặp đôi vô cùng hoàn hảo nhất : Sóng và em. Hai hình tượng ấy vừa sánh đôi, vừa bổ trợ, hòa quyện vào nhau cùng diễn đạt vẻ đẹp tâm hồn của cái tôi nữ sĩ .
– Hai cung bậc cảm hứng, hai sắc thái trong tình yêu tưởng chứng trái chiều nhau nhưng thật ra lại hòa giải, quyện chặt. Điều đó đã tạo nên nét đẹp tuyệt vời cho tâm hồn người phụ nữ khi yêu. Ta càng hiểu vì sao bài thơ tình yêu này lại sống, sống sót và được gật đầu ngay trong thời mưa bom bão đạn .

Tham khảo thêm:

Phân tích khổ 2, 3 và 4 bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Bình giảng khổ 5 và 6 bài thơ Sóng
* * * * * *

Trên đây là những đề văn về Sóng – Xuân Quỳnh theo hướng mới 2019 hay nhất mà các em có thể tham khảo để phục vụ việc học tập, ôn thi của mình. Chúc các em luôn học tốt và đạt kết quả cao!

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập