Các dạng đề nghị luận văn học Văn 12

Tailieumoi. vn xin trình làng đến các quý thầy cô, các em học viên đang trong quy trình ôn tập tài liệu Các dạng đề nghị luận văn học môn Văn lớp 12, tài liệu gồm có 34 trang, giúp các em học viên có thêm tài liệu tìm hiểu thêm trong quy trình ôn tập, củng cố kiến thức và kỹ năng và chuẩn bị sẵn sàng cho kỳ thi môn Văn sắp tới. Chúc các em học viên ôn tập thật hiệu suất cao và đạt được tác dụng như mong đợi .
Mời các quý thầy cô và các em học viên cùng tìm hiểu thêm và tải về chi tiết cụ thể tài liệu dưới đây :

CÁC DẠNG ĐỀ NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

1. Dạng đề Nghị luận về bài thơ, đoạn thơ
2. Dạng đề phân tích cảm nhận về đoạn trích văn xuôi
3. Dạng đề nghị luận về tình huống truyện
4. Dạng đề phân tích/ cảm nhận nhân vật trong tác phẩm…
5. Dạng đề so sánh, đối chiếu: hai nhân vật, hai chi tiết, hai tư tưởng, hai đoạn thơ, hai hay nhiều bài thơ…
6. Dạng đề bình luận một ý kiến bàn về văn học.
7. Dạng đề nghị luận hai ý kiến bàn về văn học.
8. Dạng đề tích hợp nghị luận xã hội : Phân tích, cảm nhận về tác phẩm, sau đó liên hệ thực thế. Đây là kiểu bài nghị luận về vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học Dàn ý của từng kiểu bài :

1, Cách làm dạng đề nghị luận về bài thơ, đoạn thơ

Có các kiểu ra đề như :
1 / Phân tích hàng loạt bài thơ .
2 / Phân tích một đoạn thơ .
3 / Phân tích một góc nhìn trong đoạn thơ, bài thơ .
4 / Phân tích một hình ảnh, chi tiết cụ thể trong bài thơ .
5 / So sánh giữa hai bài thơ, hai đoạn thơ .
6 / Nghị luận quan điểm bàn về bài thơ, đoạn thơ
Dàn ý chung cho dạng đề nghị luận về bài thơ, đoạn thơ .
Mở bài : + Giới thiệu tác giả và bài thơ, đoạn thơ cần nghiên cứu và phân tích ( chép nguyên văn đoạn thơ trong đề bài, nếu là đoạn thơ dài thì chỉ cần chép hai câu đầu, chấm chấm, rồi chép câu cuối ) .
+ Giới thiệu quan điểm bàn về bài thơ ( nếu đề bài nhu yếu nghị luận về quan điểm )
+ Giới thiệu vấn đề nghị luận .
+ Nếu là dạng đề so sánh hai bài thơ, hai đoạn thơ thì mở bài phải ra mắt cả hai tác giả và hai bài thơ. Phần mở bài chỉ cần nêu ngắn gọn nét chính về tác giả tác phẩm ( vài dòng )
Thân bài :
+ Khái quát về phong thái tác giả, thực trạng sáng tác, nội dung chính, … của bài thơ
+ Nêu vị trí đoạn thơ, thể thơ, chú ý quan tâm âm điệu, giọng điệu
+ Phân tích đơn cử :
Có thể bổ ngang : nghiên cứu và phân tích từng khổ, từng dòng, nếu là thơ Đường luật thì nghiên cứu và phân tích theo từng cặp Đề – Thực – Luận – Kết. Riêng so với thơ tứ tuyệt ( ví dụ một số ít bài thơ của Hồ Chí Minh trong Nhật kí trong tù ), phương pháp thường thì là chia theo cấu trúc : khai, thừa, chuyển, hợp ; hoặc chia thành hai câu đầu và hai câu cuối ( tuỳ từng bài đơn cử ) .
Có thể bổ dọc bài thơ : Phân tích theo hình tượng, theo nội dung xuyên suốt bài thơ. Đưa các nội dung chính của bài thơ, đoạn thơ thành các vấn đề lớn, nếu đề nhu yếu cảm nhận đoạn thơ, câu thơ, thì các em chia nhỏ các nội dung có trong đoạn, trong câu, biến chúng thành các vấn đề lớn để đi sâu cảm nhận .
Chú ý những hình ảnh hình tượng, những lối nói ví von so sánh, những giải pháp thẩm mỹ và nghệ thuật tiêu biểu vượt trội. Khi nghiên cứu và phân tích thì thao tác giảng giải, cắt nghĩa là quan trọng nhất, nhằm mục đích giúp cho người đọc hiểu được ý nghĩa của các hình ảnh hình tượng, ý nghĩa của từ ngữ, câu thơ, đoạn thơ .
Trong quy trình nghiên cứu và phân tích, luôn luôn hướng đến sự tổng hợp, khái quát ở từng Lever sao cho thích hợp để rồi tiến tới những khái quát lớn của toàn bài. Phân tích phải đi kèm với nhìn nhận và phản hồi, tránh diễn nôm bài thơ. Mỗi đoạn văn các em nên viết theo cách dien dịch hoặc quy nạp, nhớ trình diễn rõ câu chốt, câu diễn giải, câu dẫn chứng, câu khái quát nội dung đoạn, câu chuyển đoạn linh động .
Kết bài : Đánh giá khái quát về bài thơ, góp phần riêng của tác giả
Những đoạn thơ trọng tâm trong chương trình thi THPT Quốc Gia
– Tây Tiến – Quang Dũng : Đoạn 1-2-3
– Việt Bắc – Tố Hữu :

• 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc
• Đoạn: Nhớ gì như nhớ người yêu…
• Chày đêm nện cối đều đều suối xa
• Đoạn Bức tranh tứ bình : Ta về mình có nhớ ta…. Thuỷ chung
• Đoạn Việt Bắc trong kháng chiến : Những đường Việt Bắc của ta…Đèo De núi Hồng – Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm (Trích trường ca Mặt đường khát vọng) Bài này dài, các em cần chú ý những đoạn tiêu biểu sau :
• Khi ta lớn lên Đất nước đã có rồi….Đất nước có từ ngày đó
• Đất là nơi anh đến trường…Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ tổ
• Trong anh và em hôm nay…làm nên đất nước muôn đời
• Em ơi em hãy nhìn rất xa….đất nước của ca dao thần thoại – Sóng – Xuân Quỳnh : Bài này khổ nào cũng quan trọng, có thể phân tích từng khổ, hoặc phân tích cả bài để chứng minh nhận định.

– Đàn ghi ta của Lor-Ca – Thanh Thảo : Cả bài, chú ý quan tâm hình tượng nhân vật Lor – ca Ví dụ minh họa : Phân tích bức tranh tứ bình – Việt Bắc
Ta về, mình có nhớ ta ?
Ta về ta nhớ những hoa cùng người .
Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi ,
Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng .
Ngày xuân mơ nở trắng rừng ,
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang .
Ve kêu rừng phách đổ vàng ,
Nhớ cô em gái hái măng một mình .
Rừng thu trăng rọi độc lập ,
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung .
Các ý chính cần đạt :
– Hai dòng thơ đầu là lời chứng minh và khẳng định vể nỗi nhớ thương da diết và tình cảm thủy chung của người ra đi dành cho quê nhà Việt Bắc. Nỗi nhớ đã làm sống dậy trong tâm tưởng hình ảnh vạn vật thiên nhiên, con người nơi chiến khu cách mạng .
– Thiên nhiên Việt Bắc đẹp trong sự đan cài với vẻ đẹp của con người “ hoa ” cùng “ người ” : Đoạn thơ có bốn cặp câu lục bát : câu 6 miêu tả vạn vật thiên nhiên, câu 8 miêu tả con người .
– Thiên nhiên Việt Bắc hiện lên trong vẻ đẹp bốn mùa :
+ Mùa đông trên nền xanh bạt ngàn cây lá bỗng giật mình hiện lên sắc màu đỏ tươi của hoa chuối. Màu đỏ ấy làm ấm cả khoảng trống
+ Mùa xuân với sắc trắng của hoa mơ – loài hoa đặc trưng của Việt Bắc, 1 màu trắng miên man, tinh khiết, đẹp đến nao lòng .
+ Mùa hè, với tiếng ve kêu vang ngân và sắc vàng của rừng phách .
+ Mùa thu với ánh trăng chan hòa trên mặt đất, đem lại không khí bình yên .
– Hình ảnh con người đã trở thành điểm trung tâm của bức tranh tứ bình, tạo nên sức sống của vạn vật thiên nhiên cảnh vật. Những con người Việt Bắc hiện về trong nỗi nhớ thật thân quen, bình dị, thầm lặng trong những việc làm của đời thường :
+ Mùa đông trở nên ấm cúng với “ ánh nắng dao giài thắt lưng ” .
+ Bức tranh mùa xuân hòa cùng với hình dáng cần mẫn chút chăm của “ người đan nón ”
+ Bức tranh màu hè hoá dịu dàng êm ả với hình ảnh cô em gái hái măng một mình
+ Mùa thu là tiếng hát nghĩa tình thủy chung của con người cất lên giữa đêm trăng. – Đoạn thơ mang nét đẹp cổ xưa mà văn minh
+ Vẻ đẹp cổ xưa : Bức tranh tứ bình hiện lên qua những nét gợi tả
+ Vẻ đẹp tân tiến : Hình ảnh con người đã trở thành điểm trung tâm, tạo nên vẻ đẹp, sức sống của bức tranh .
Bài làm :
“ Việt Bắc ” là một trong những tập thơ hay nhất của Tố Hữu. Tập thơ này hầu hết viết về thời kỳ kháng chiến chống Pháp, trong đó “ Việt Bắc ” được xem là đỉnh điểm của thơ Tố Hữu. Bài thơ là một bức tranh trữ tình mà hoành tráng, bao quát cả một diện lớn vé thời hạn suốt 15 năm “ Nhớ khi kháng Nhật thuở còn Việt Minh ”, trên một khoảng trống là hàng loạt Việt Bắc, kéo tràn sang Tây Bắc. Bút cảa Tố Hữu ở bài thơ này tỏ ra rất dồi dào. “ Việt Bắc ” là một bài thơ dài, không phải đoạn nào viết cũng đểu tay. Nhưng có những đoạn quả thật là rực rỡ mà ở đó người đọc thấy được vẻ đẹp của ngòi bút Tố Hữu :
Ta về, mình có nhớ ta ?
Ta về ta nhớ những hoa cùng người .
Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi ,
Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng .
Ngày xuân mơ nở trắng rừng ,
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang .
Ve kêu rừng phách đổ vàng ,
Nhớ cô em gái hái măng một mình ,
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung .
Tố Hữu được xem là ngọn cờ đầu của thơ ca cách mạng. Nói đến Tố Hữu là nói đến một tiếng thơ trữ tình – chính trị. Suốt cả đời mình, Tố Hữu đã viết về lý tưởng lớn, lẽ sống lớn, niềm vui lớn, tình cảm lớn của người cách mạng. Người ta vẫn nói ở Tố Hữu có sự tích hợp hài hoà giữa yếu tố cổ xưa, dân gian và yếu tố cách mạng văn minh. Có lẽ vì vậy mà thơ Tố Hữu có năng lực thấm sâu vào tâm hồn quần chúng nhân dân. Cho đến nay, Tố Hữu đã cho xuất bản 6 tập thơ : “ Từ ấy ”, “ Việt Bắc ”, “ Gió lộng ”, “ Ra trận ”, “ Máu và hoa ’, và gần đây nhất là “ Một tiếng đờn ’. Những tập thơ ấy đều gắn liền, tương ứng với những chặng đường lớn của cách mạng Nước Ta. Có lẽ do đó mà có người đã gọi thơ Tố Hữu là cuốn “ biên niên sử bằng thơ của cách mạng Nước Ta ”. Nghĩa là là cho đến nay, Tố Hữu đã hoàn hảo một phong thái thơ của mình, một cuộc sống thơ của mình .
Đoạn thơ trên là một trong những đoạn tiêu biểu vượt trội của bài VB. Tất cả chỉ có 10 câu, tập trung chuyên sâu nói đến một chủ đề nhưng nó đã đạt đến sự toàn bích. Đoạn thơ này cđ thể chia làm hai phần : phần đầu gồm hai câu. Nó như lời mở màn đưa đẩy trong các cuộc hát giao duyên. Trong đó người con trai ( người về xuôi ) vừa ướm hỏi lòng người ở lại, vừa chứng minh và khẳng định những tình cảm trong lòng mình. Phần sau gồm 8 câu chia thành 4 cặp lục bát. ở mỗi cặp, cứ câu lục tả hoa thì câu bát tả người. Nó là một bức tranh tứ bình miêu tả hoa và người Việt Bắc trong bốn mùa bằng những nét đặc trưng nhất của miền đất này. Có thể nói, cảnh sắc vạn vật thiên nhiên Việt Bắc tuy được miêu tả rải rác trong cả bài thơ nhưng có vẻ như nó được kết tinh vào đoạn này một cách hàm súc, cô đúc nhất .
Chúng ta biết bài thơ được viết theo hình thức hát đối đáp của dân gian. Hai câu thơ đầu, về công dụng đối đáp, là hai câu đưa đẩy để thông suốt các mảng đề tài trong một cuộc hát. Đó là người con trai ướm hỏi người con gái : Ta về mình có nhó ta Lời hỏi vẫn có cái giọng tình tứ, với cách xưng hô ta mình – mình ta. Nhưng quan trọng hơn vẫn là ở sự cao nhã trong tình cảm. Ta về chẳng biết mình có nhớ ta không, nhưng ngay cả khi mình không nhớ ta thì ta vẫn cứ nhớ mình. Mà nỗi nhớ mới duyên dáng và tế nhị làm thế nào : Ta về ta nhớ những hoa cùng người. Như vậy là người ra đi khẳng định chắc chắn tình cảm của mình bằng nỗi nhớ mà là nhớ về những gì đẹp nhất của Việt Bắc. Đó là hoa và người. Trong nỗi nhớ của người đi hai hình ảnh này là đồng hiện, soi chiếu vào nhau. Hoa là thứ đẹp nhất của vạn vật thiên nhiên, còn người ta lại là “ hoa của đất ”. ‘ Vi vậy, hễ nhớ đến người thì hiện bóng hoa, hễ nhớ về hoa thì hiển hiện hình người. Hoa và người không hề tách rời. Mà nói với một người con gái, lại nói “ hoa cùng người ” thì đó chẳng phải là một lời nhìn nhận kín kẽ hay sao ? Và như vậy, chủ đề của đoạn thơ đã được ra mắt. Đó là hoa cùng người Việt Bắc. Tranh tứ bình là một trong những mô hình rất thông dụng trong thẩm mỹ và nghệ thuật trung đại. Nó thường là một bộ tranh gồm bốn bức diễn đạt bốn mặt của một đối tượng người dùng nào đấy. Vỉ vậy, tự nó đã cố tính hoàn hảo riêng. Thậm chí tự nó là một cách khái quát riêng, một quốc tế riêng. Ta đã từng gặp những bộ tứ bình như : tùng – trúc – cúc – mai, xuân – hạ – thu – đông ( tứ quý ), ngư – tiều – canh – mục, long – li – quy – phượng, cầm – kỳ – thi – hoạ … Trong thơ ca tất cả chúng ta cũng từng gặp rất nhiều, đó là cảnh “ Trông bốn bể ” trong “ Chinh phụ ngâm ”, đoạn “ buồn trông ” khi Kiều ở lầu Ngưng Bích, đoạn thơ diễn đạt bốn cảnh thuộc thời oanh liệt của con hổ trong “ Nhớ rừng ” của Thế Lữ … Những bức tranh tứ bình này giúp cho nhà thơ miêu tả được một cách tổng lực và tóm gọn những gì là đặc trưng nhất. Tố Hữu đã sử dụng lối vẽ tranh tứ bình khá thuần thục trong nhiều bài, đoạn thơ này hoàn toàn có thể xem là bộ tranh tứ bình tứ quý về “ hoa và người ” của 4 mùa Việt Bắc .
Mở đầu là một hình ảnh có tính khái quát, trong đó Việt Bắc hiện lên như một miền quê thật lặng lẽ :
Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi
Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng .
Gam màu cơ bản của bức tranh này là màu xanh. Đó là một màu xanh bát ngát và trầm tĩnh của rừng già. Nó gợi ra hình ảnh một xứ sở êm đềm, lặng lẽ, tĩnh. Nhưng trên cái nền xanh ấy, tất cả chúng ta nhìn thấy hình ảnh hoa chuối rừng bập bùng cháy như những bó đuốc. Ai đã biết hoa chuối nở, sẽ thấy rằng tuy tác giả chỉ viết hai chữ ” đỏ tươi ” nhưng cũng đủ gợi cho tất cả chúng ta biết hoa chuối đã làm sáng lên cả một góc rừng. Thế là hoa chuối làm cho cảnh rừng trở nên sôi động hơn. Đồng thời hình ảnh hoa chuối lại được tô điểm thêm những tia nắng ở câu thứ hai càng làm cho không khí vốn trầm mặc ở nơi này trở nên tươi tắn và linh động. Trên nền cảnh ấy, hình ảnh con người Open : “ Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng ”. Người đứng trên đỉnh đèo cao, ánh nắng chiếu vào lưỡi dao trên thắt lưng, loé sáng. Nó gợi được một tư thế vững chãi, tự tin của người làm chủ núi rừng. Tố Hữu thường diễn đạt con người trong tư thế ấy. Trong bài “ Lên Tây Bắc ” tác giả có viết :
Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo
Núi không đè nổi vai vươn tới
Lá nguỵ trang reo với gió đèo .
Cũng là một hình ảnh ấy nhưng ở đoạn thơ trên, Tố Hữu phải viết bằng 4 câu thơ 28 chữ. Còn ở bài Việt Bâc này có vẻ như nhà thơ đâ cô đúc vào 8 chữ. Nhà thơ không vẽ kỹ mà chỉ chấm phá vài nét tuy nhiên cũng đủ cho ta tưởng tượng khá rõ vê hình tượng. Vậy là, tương ứng với một cảnh hoa là một dáng điệu người, mỗi dáng điệu toát lên một phẩm chất của người Việt Bắc .
Bức tranh thứ hai :
Ngày xuân mơ nở trắng rừng
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang Đến đây nên xanh trầm tĩnh đã nhường chỗ cho nền trắng tinh khiết của hoa mơ rừng. Hai chữ “ trắng rừng ” khiến cảnh rừng như bừng sáng. Phải nói rằng đây là một hình ảnh có sức ám ảnh lớn so với hồn thơ Tố Hữu. Việt Bắc trong nỗi nhớ của Tố Hữu có vẻ như không hề thiếu được sắc hoa này. Về sau, trong bài “ Theo chân Bác ”, Tố Hữu sẽ viết :
Ôi sáng xuân nay, xuân 41 Trắng rừng biên giói nở hoa mơ
Bác về. Im lặng. Con chim hót
Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ .
Trên nễn cảnh ấy hiện ra hình ảnh người Việt Bắc trong một việc làm thầm lặng : “ Nhớ người đan nón chuốt từng sợi gịang ”. Hai chữ “ chuốt từng ” gợi ra được dáng điệu cần mẫn, thận trọng và tài hoa. Không biết người đan nón kia gửi vào từng sợi giang nỗi niềm gì, tham vọng gì ?
Ve kêu rừng phách đổ vàng
Nhớ cô em gái hái măng một mình .
Trong những bức tranh trên, tất cả chúng ta mới chỉ thấy màu sác, đường nét và ánh sáng. Đến đây tất cả chúng ta còn nghe thấy được âm thanh của rừng, đó là tiếng nhạc ve. Nhạc ve làm cho không khí trở nên xao động. Phải nói rằng trong các bức tranh ở đây thi Việt Bắc mùa hè là rực rỡ hơn cả. Trong câu thơ, tất cả chúng ta thấy có vẻ như có một phản ứng dây chuyền sản xuất chạy từ đầu đến cuối câu thơ. Ve lôi kéo hè đến, hè đến làm cho những rừng phách ngả sang màu vàng. Ai đã lên Việt Bắc, dễ thấy hình ảnh kỳ lạ của những cánh rừng phách. Trong những ngày sau cuối của mùa xuân, những cây phách vẫn là màu xanh, nụ hoa vẫn náu kín trong những kẽ lá «, Nhưng khi những tiếng ve tiên phong của mùa hè cất lên thì chúng nhất loạt trổ hoa vàng. Chi cổ vài ba ngày mà những rừng phách đã lênh láng sắc vàng. Chữ “ đổ ” là một chữ tinh xảo. Nó nhấn mạnh vấn đề vào góc nhìn mau lẹ trong việc biến hóa sắc tố, đồng thời diễn đạt những trận mưa hoa vàng rừng phách mỗi khi có một luổng gió ào qua. Bõ ràng, gam màu đến đây đã biến hóa hằn, sấc trắng đã nhường chỗ hẳn cho sác vàng. Dường như âm thanh đã làm thay đổi sắc tố. Trên nền cảnh ấy Open một hình ảnh lao động đấy kiên trì của một cô gái Việt Bắc : “ Nhớ cô em gái hái măng một mình ”. Hình ảnh này làm toát lên dáng điệu chịu thương, chịu khó, hay lam hay làm, giàu đức quyết tử. Bao bọc lên hình ảnh này có vẻ như tất cả chúng ta thấy sự cảm thương kín kẽ của người viết .
Bộ tranh này kết thúc bằng bức tranh thu. Ba bức tranh trên là cảnh ngày, riêng bức này là cảnh đêm. Bức tranh vẽ ra những ánh trăng rọi qua vòm lá tạo thành một khung cảnh huyển ảo : “ Rừng thu trăng rọi hoà bình ”. Nó xui khiến ta nhớ đến một câu thơ cũng viết vể đêm rừng Việt Bắc của Hồ Chí Minh : “ Trăng lồng cồ thụ bóng lồng hoa ”. Đây đúng là khung cảnh trữ tình dành cho những cuộc hát giao duyên. Cho nên nó là cảnh sau cuối : “ Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung ”. Chữ “ ai ” là cách nói bóng gió, ám chỉ người đang hát cùng với mình, làm cho lời lẽ trở nên tình tứ hơn. Và qua tiếng hát tất cả chúng ta thấy được phẩm chất ân tình, chung thuỷ của người Việt Bắc .
Tóm lại, bốn bức tranh, bốn cảnh sắc, bốn dáng điệu. Tố Hữu đã tóm gọn được những gì là đặc trưng nhất của quê nhà cách mạng. Điều mê hoặc là tổng thể đều hiện lên trong điệp khúc nhớ thương. Những chữ “ nhớ ” đứng ở đầu câu tạo nên âm hưởng rất mặn mà, da diết của nỗi nhớ. Trong nỗi nhớ toàn bộ đều hiện lên lộng lẫy hơn, huyền ảo hơn .
2. Cách làm bài nghị luận về đoạn trích văn xuôi
Đối tượng của kiểu bài này rất phong phú : Có thể là giá trị nội dung và nghệ thuật và thẩm mỹ của đoạn trích nói chung, hoàn toàn có thể chỉ là một phương diện, thậm chí còn một góc nhìn nội dung hay nghệ thuật và thẩm mỹ của đoạn trích đó .
Yêu cầu của bài văn nghị luận về một đoạn trích văn xuôi
Ngoài nhu yếu chung của một bài văn nghị luận : bố cục tổng quan bài viết rõ ràng ; trình diễn ý khoa học ; hành văn có xúc cảm, linh động ; dẫn chứng phải đúng mực … Bài văn nghị luận về một đoạn trích văn xuôi cũng có những nhu yếu riêng :
– Phải phân biệt được nghị luận về một đoạn trích và nghị luận về một tác phẩm. Nghĩa là tránh việc đề cập tới tổng thể các nội dung của tác phẩm còn nội dung của đoạn trích lại sơ lược .
– Tập trung vào đoạn trích nhưng phải biết vận dụng kiến thức và kỹ năng của toàn tác phẩm như nội dung tư tưởng, cách kể chuyện, cách sử dụng cụ thể, cách thiết kế xây dựng nhân vật, các giải pháp tu từ. Nhất thiết phải đặt đoạn văn trong chỉnh thể của tác phẩm mới có cách nhìn nhận đúng mực .
Các bước làm bài :
Bước 1 : Phân tích đề – xác lập các nhu yếu của đề :

 – Xác định dạng đề;

– Yêu cầu nội dung ( đối tượng người tiêu dùng ) ;
– Yêu cầu vê giải pháp ;
– Yêu cầu khoanh vùng phạm vi tư liệu, dẫn chứng .
Học sinh cần đọc kĩ đoạn trích ; xác lập được nhu yếu của đề ; tiến hành vấn đề, luận cứ tương thích ; biết vận dụng các thao tác nghị luận để viết bài văn .

1. b) Bước 2: Lập dàn ý – tìm ý, sắp xếp ý: Theo bố cục ba phần

– Mở bài :

• Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn trích văn xuôi cần nghị luận.
• Giới thiệu vấn đề nghị luận

– Thân bài : Phân tích những giá trị nội dung, thẩm mỹ và nghệ thuật tác phẩm, đoạn trích để làm rõ yếu tố cần nghị luận hoặc một số ít góc nhìn rực rỡ nhất của đoạn trích .
– Kết bài : Đánh giá chung về tác phẩm, đoạn trích .

1. c) Bước 3: Viết bài. Dựa theo dàn bài đã xây dựng, viết thành bài văn hoàn chỉnh. Chú ý viết đoạn văn phải thể hiện được nổi bật luận điểm và chứng minh bằng những luận cứ rõ ràng. Các đoạn phải có liên kết, chuyển tiếp nhau.
2. d) Bước 4: Kiểm tra, chỉnh sửa.

Ví dụ minh hoạ :
Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ, khi Mị bị A Sử trói vào cột, Tô Hoài viết : “ Trong bóng tối, Mị đứng yên lặng, như không biết mình đang bị trói. Hơi rượu còn nồng nàn, Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những game show, những đám chơi. “ Em không yêu, quả pao rơi rồi. Em yêu người nào, em bắt pao nào … ”. Mị vùng bước tiến. Nhưng tay chân đau không cựa được. Mị không nghe tiếng sáo nữa. Chỉ còn nghe tiếng chân ngựa đạp vào vách. Ngựa vẫn đứng yên, gãi chân, nhai cỏ. Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa ” .
( Vợ chồng A Phủ – Tô Hoài )
Từ đoạn văn trên, anh / chị hãy làm rõ hình ảnh nhân vật Mị và nghệ thuật và thẩm mỹ miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn .
Đề bài đặt ra hai nhu yếu : hình ảnh nhân vật Mị và nghệ thuật và thẩm mỹ miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn .
Mở bài
– Giới thiệu tác giả, tác phẩm : hoàn toàn có thể tinh lọc cá ý sau đây để đưa vào mở bài :
Năm 1952 Tô Hoài đi cùng với bộ đội vào giải phóng Tây Bắc. Trong chuyến đi này nhà văn đã có dịp sống găn bó với đồng bào các dân tộc thiểu số ( Thái, Mường, Mông, Dao .. ) nên đã để lại nhiều kỉ niệm, hiểu biết về đời sống con người miền núi Thôi thúc Tô Hoài viết ” Truyện Tây Bắc ” trong đó có ” Vợ chồng A Phủ ” ” Vợ chồng A Phủ ” ( 1952 ) in trong tập truyện “ Tây Bắc ”. Truyện được giải nhất Truyện và kí việt nam năm 1954 – 1955. Tác phẩm gồm hai phần, đoạn trích trong sách giáo khoa là phần một .
– Giới thiệu đọan trích cần nghị luận ( Không cần chép hết đoạn trích vào bài thi nhé )
– Vấn đề nghị luận : hình ảnh nhân vật Mị và nghệ thuật và thẩm mỹ miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn .
Thân bài
Luận điểm 1 : Khái quát về tác phẩm và vị trí đoạn trích ( ngắn gọn )
Luận điểm 2 : Phân tích đoạn trích để làm điển hình nổi bật yếu tố
Học sinh phải tách tách thành hai ý theo nhu yếu của đề bài. Trong mỗi ý lớn, học viên phải xác lập được các ý nhỏ .

1. Hình ảnh nhân vật Mị

– Mị có khát vọng sống mãnh liệt ( Trong bóng tối, Mị đứng tĩnh mịch, như không biết mình đang bị trói. Hơi rượu còn nồng nàn, Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những game show, những đám chơi. “ Em không yêu, quả pao rơi rồi. Em yêu người nào, em bắt pao nào … ” ) .
+ Mị vốn là một cô gái yêu đời, có khát vọng sống mãnh liệt. Dù bị trà đạp nghiệt ngã nhưng khát vọng ấy đã trỗi dậy trong đêm tình mùa xuân .
+ Nếu khởi đầu, tiếng sáo còn là yếu tố ngoại cảnh, giờ đây tiếng sáo đã nhập hẳn vào tâm hồn Mị. Mị đang sống trọn với nó. Tiếng sáo là tiếng gọi của tình yêu, tình đời ; tiếng sáo vẫn tha thiết, giục giã ; tiếng sáo đã thức tỉnh khát vọng sống nơi Mị .
– Số phận của Mị ( Mị vùng bước tiến. Nhưng tay chân đau không cựa được. Mị không nghe tiếng sáo nữa. Chỉ còn nghe tiếng chân ngựa đạp vào vách. Ngựa vẫn đứng yên, gãi chân, nhai cỏ. Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa ) .
+ Mị bừng tỉnh, dây trói của A Sử làm Mị nhận ra hiện thực nghiệt ngã. Khát vọng sống của Mị đã bị chặn lại .
+ Mị nghĩ mình không bằng con ngựa và thực tiễn cuộc sống Mị không bằng con ngựa ( Mị là con dâu gạt nợ, là thân phận nô lệ, bị giam hãm … ) -> Tấm lòng của nhà văn. 2. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn
– Nhà văn như đã nhập thân vào nhân vật Mị và miêu tả diễn biến tâm lí theo một trình tự phải chăng :
+ Để thức tỉnh sức sống đang tiềm tàng trong Mị, nhà văn trả lại cho Mị kí ức đẹp. + Đang sống trong quá khứ mà quên cả hiện tại đang bị trói nên Mị vùng bước tiến .
+ Khi nỗi đau thể xác ập đến, quốc tế mông tưởng bị dập tắt, Mị không nghe tiếng sáo nữa mà nghe tiếng chân ngựa .
– Sử dụng yếu tố ngoại cảnh có hiệu suất cao : hơi rượu, tiếng sáo, bài hát quen thuộc .
-> Tài năng của nhà văn
Kết bài : nhìn nhận chung
Những đoạn trích văn xuôi cần chú ý quan tâm trong kì thi trung học phổ thông vương quốc
Tuyên ngôn độc lập – Hồ Chí Minh
Đoạn mở màn : “ Hỡi đồng bào cả nước …. Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được ”
Vợ chồng A Phủ – Tô Hoài
– Cảm nhận đoạn trích : “ Ngoài đầu núi, đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi [ …. ] Mị trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Bây giờ Mị cũng không nói. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ [ … ] không biết sáng tự khi nào ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Những đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn [ … ] Hai người đỡ nhau lao xuống dốc núi ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Lần lần mấy năm qua, mấy năm sau [ … ] Đến khi nào chết thì thôi ” .
Vợ nhặt – Kim Lân ( thi năm năm nay nên năm 2017 năng lực thi thấp )
– Cảm nhận đoạn trích : “ Cái đói đã tràn đến xóm này tự khi nào [ … ] Thị có vẻ như rón rén, e thẹn ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà [ … ] ấy thế mà thành vợ thành chồng ” .
– Cảm nhận tâm trạng bà cụ Tứ qua đoạn trích : “ Ngoài ngõ có tiếng người húng hắng ho [ … ] nước mắt chảy xuống ròng ròng ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Sáng hôm sau mặt trời lên bằng con sào [ … ] tu sửa lại căn nhà ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại [ … ] lá cờ đỏ bay phấp phới ” .
– Cảm nhận đoạn trích : Bà lão cúi đầu nín lặng …. chúng mày về sau Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Làng ở trong tầm đại bác [ … ] đồi xà nu tiếp nối đuôi nhau tới chân trời ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Tnú không cứu sống được Mai [ … ] chúng nó đã cầm súng mình phải cầm giáo ” .
– Cảm nhận đoạn trích : “ Một ngón tay Tnú bốc cháy [ … ] mang từ đỉnh núi Ngọc Linh về ” .
– Giải thích và phản hồi câu nói của cụ Mết : “ Chúng nó đã cầm súng mình phải cầm giáo ” .
– Giải thích và phản hồi câu nói của cụ Mết : “ Không có cây gì mạnh bằng cây xà nu đất ta. Cây mẹ ngã cây con mọc lên. Đố chúng nó giết hết được cả rừng xà nu này ” .
NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ – Nguyễn Tuân
– Cảm nhận đoạn văn : “ Hùng vĩ của Sông Đà không phải chỉ có thác đá … gậy đánh phèn ”
– Cảm nhận đoạn văn : “ Thạch trận dàn bày vừa xong … Thế là hết thác ”. ( Đoạn này hầu hết nghiên cứu và phân tích cảnh vượt thác của người lái đò .
– Cảm nhận đoạn : “ Con sông Đà tuôn dài … nỗi niềm cổ tích tuổi xưa ”. ( Chủ yếu là vẻ đẹp trữ tình )
6. So sánh cảnh vượt thác và cảnh cho chữ .
AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG – Hoàng Phủ Ngọc Tường
-. Cảm nhận đoạn “ Trong các dòng sông đẹp ở các nước … bát ngát tiếng gà ” .
-. Cảm nhận đoạn : “ Từ đây như tìm thấy đường về … mãi chung tình với quê nhà xứ sở

3. Cách làm dạng đề phân tích tình huống truyện trong tác phẩm văn học

Cách làm dạng đề nghiên cứu và phân tích trường hợp truyện trong tác phẩm văn học

• khái niệm tình huống truyện

– trường hợp truyện hoàn toàn có thể hiểu là thực trạng, toàn cảnh tạo nên câu truyện
– là mối quan hệ đặc biệt quan trọng giữa nhân vật này với nhân vật khác ; giữa thực trạng và môi trường tự nhiên sống với nhân vật. Qua đó nhân vật thể hiện tình cảm, tính cách hay thân phận góp thêm phần bộc lộ thâm thúy tư tưởng của tác giả .

• phân loại tình huống

– trường hợp tâm trạng
– trường hợp hành vi
– trường hợp nhận thức
3, Các bước nghiên cứu và phân tích trường hợp truyện trong tác phẩm văn học :
A / Xác định trường hợp : vấn đáp thắc mắc : chuyện kể về ai ? ở đâu ? khi nào ? xảy ra như thế nào ? mối quan hệ giữa các nhân vật ? mối quan hệ giữa nhân vật với môi trường tự nhiên, thực trạng có gì đặc biệt quan trọng
B /. Phân tích trường hợp truyện : nghiên cứu và phân tích đơn cử câu truyện
C / Ý nghĩa tư tưởng của trường hợp truyện :
– Thể hiện chủ đề tác phẩm
– Khắc họa tính cách, phẩm chất nhân vật
– Lôi cuốn, mê hoặc cho câu truyện
Ví dụ minh họa
1 ) Tác phẩm Vợ nhặtcủa Kim Lân
A / Xác định trường hợp
Sau khi lướt qua các diễn biến chính của truyện này, ta thuận tiện thấy rằng hạt nhân của truyện ngắn Vợ nhặt là một cuộc hôn nhân gia đình oái ăm, lạ mắt. Và đó chính là cái “ tình thế nảy ra truyện ”, cái trường hợp của câu truyện : Tràng – anh nông dân nghèo thô kệch, dân ngụ cư bỗng “ nhặt ” được vợ trong nạn đói kinh khủng năm 1945 .
B /. Phân tích trường hợp truyện
– Việc Tràng “ nhặt vợ ” tạo ra sự lạ lùng, quá bất ngờ so với toàn bộ mọi người :
+ Khi Tràng dẫn vợ về thì cả xóm ngụ cư kinh ngạc. Trước hết là lũ trẻ. “ Lũ ranh ” ấy tự nhiên mất hẳn đi một bạn chơi, khi có đứa chợt nhận ra quan hệ của họ là “ chồng vợ hài ”. Còn đám người lớn thì ngớ ra “ không tin được dù đó là thực sự ”. Khi đã rõ, họ tò mò thì ít mà ái ngại nhiều hơn : “ Giời đất này còn rước cái của nợ đời về ” .
+ Tiếp đến là bà cụ Tứ cũng quá đỗi kinh ngạc : trọn vẹn không tin nổi – không tin vào mắt mình ( ngỡ mình trông gà hoá cuốc ), không tin vào tai mình ( quái, sao lại chào mình bằng “ u ” ) .
+ Ngay cả Tràng vẫn không hết kinh ngạc vì mình được vợ : chẳng những cứ đứng “ tây ngây ” giữa nhà tối hôm trước mà đến tận hôm sau, qua một đêm có vợ rồi nhưng “ hắn cứ lơ lửng như người đi ra từ trong một giấc mơ ” .
– Tình huống “ nhặt vợ ” là trường hợp oái ăm, kì khôi :
+ Tràng – một gã trai nghèo nàn, thô kệch, lại là dân ngụ cư, lâu nay ế vợ, bỗng dưng “ nhặt ” được vợ, và lại là vợ theo không .
+ Tràng lấy vợ vào lúc không ai lại đi lấy vợ – giữa những ngày nạn đói đang nhăm nhe cướp đi mạng sống của mỗi người .
+ Một đám cưới thiếu toàn bộ mà lại như đủ cả ( thiếu tổng thể những lễ nghi tối thiểu nhất của một đám cưới, nhưng nó lại có cái quan trọng nhất, cốt lõi nhất : sự thương mến gắn bó thực lòng ) .
– Tâm trạng của những nhân vật trước trường hợp này chứa đầy những xúc cảm bộn bề, xích míc và các nhân vật có sự đổi khác về tính cách :
+ Bà cụ Tứ vui vì sau cuối con mình cũng có vợ nhưng lại tủi vì sự trớ trêu của số phận : có phải thời “ tao đoạn ” như vậy, người ta mới chịu lấy con mình ? Bà mẹ nghèo nặng trĩu những lo âu cho tương lai con “ liệu chúng nó có nuôi nhau nổi sống qua được cơn đói khát này không ? ”. Câu hỏi từ đáy lòng của bà mẹ chất chứa nỗi sợ hãi, ám ảnh của kiếp nghèo không lối thoát. Trong lời nghẹn nghào tâm sự có cả sự xót xa, một chút ít ân hận vì đã không làm được rất đầy đủ bổn phận của người mẹ so với con .
+ Tâm trạng của Tràng cũng đổi khác liên tục. Lúc đầu Tràng tỏ ra lo ngại trước cảnh nghèo “ … thóc gạo này mà còn đèo bòng ”. Sau đó, Tràng đồng ý đưa vợ về ra đời với tâm trạng lâng lâng niềm hạnh phúc, ngượng ngịu, hoảng sợ. Sau một ngày có vợ, Tràng cảm thấy vui sướng, niềm hạnh phúc và “ nên người ”. Tràng nhận ra được nghĩa vụ và trách nhiệm của bản thân so với mái ấm gia đình, với mẹ, với vợ và những đứa con sau này. Tràng tin cậy sự đổi đời ở tương lai .
+ Người vợ nhặt : Trước khi làm vợ Tràng, chị liều lĩnh, chao chát. Khi về làm vợ, chị tỏ ra lễ phép, đảm dang, hiền hậu, biết thu vén mái ấm gia đình và có hiểu biết về thời sự .
C / Ý nghĩa tư tưởng của trường hợp truyện
– Tố cáo được tội ác của thực dân Pháp và phát xít Nhật, kẻ đã gây ra nạn đói kinh khủng, không riêng gì cướp đi sinh mệnh của mấy triệu người Nước Ta, mà còn hạ thấp giá trị con người .

-Phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp và sức sống kì diệu của con người: ngay trên bờ vực của cái chết, họ vẫn hướng về sự sống, khát khao tổ ấm gia đình và thương yêu đùm bọc lẫn nhau.

2 ) Tác phẩm Những đứa con trong mái ấm gia đình của Nguyễn Thi
A /. Xác định trường hợp
Đây là câu truyện về mái ấm gia đình của anh Giải phóng quân tên Việt. Nhân vật này rơi vào trường hợp đặc biệt quan trọng : trong một trận đánh, Việt bị thương phài nằm lại giữa mặt trận. Anh nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại, tỉnh lại rồi ngất đi. Trong những lúc tỉnh lại ngất đi đó, bao nhiêu kí ức về mái ấm gia đình, về đồng đội, về bản thân cứ mồn một hiện về lộng lẫy sôi động trong tâm lý Việt .

Source: https://evbn.org
Category: Bài Tập