Mục Lục

Các dạng đề văn lớp 11 chọn lọc, đầy đủ

Tài liệu tổng hợp các dạng đề Ngữ văn lớp 11 tinh lọc, cực hay gồm các dạng đề đọc hiểu, đề văn nghiên cứu và phân tích, cảm nhận, nghị luận, … xoay quanh tác phẩm trong chương trình Ngữ văn 11. Hi vọng với các dạng đề văn lớp 11 này sẽ tương hỗ Thầy / Cô tốt hơn trong quy trình giúp học viên hiểu bài môn Ngữ văn 11 từ đó giúp các em ôn luyện để đạt điểm trên cao trong các bài thi môn Ngữ văn 11 .

Các dạng đề bài Câu cá mùa thu

1. Dạng đề đọc hiểu (3-4 điểm)

Câu 1: Bài thơ “Câu cá mùa thu” thực ra có phải nói chuyện câu cá hay không? Vì sao?

* Gợi ý trả lời

Bạn đang đọc: Các dạng đề văn lớp 11 chọn lọc, đầy đủ

Bài thơ có nhan đề “ Câu cá mùa thu ” nhưng không chú ý quan tâm vào việc câu cá mà chú ý quan tâm đến cảnh thu : những đổi khác tinh xảo của cảnh vật, để rồi từ đó bộc lộ nỗi cô quạnh, uẩn khúc trong lòng nhà thơ .

Câu 2: Cách gieo vần trong bài thơ “Câu cá mùa thu” có gì đặc biệt? Cách gieo vần ấy gợi cho ta cảm giác gì về cảnh thu và tình thu?

* Gợi ý trả lời

Các dạng đề bài Câu cá mùa thu

Cách gieo vần “ eo ” độc lạ, phối hợp với những từ ngữ tăng tiến gợi lên bức tranh thu rất thơ mộng rất đặc trưng của đồng bằng Bắc Bộ : không khí trong lành, thoáng mát yên tĩnh, vắng vẻ, đẹp nhưng buồn. Bên cạnh đó còn thấy được tình thu ẩn hiện : một nỗi đau đời của nhân vật trữ tình .

Câu 3: Điểm nhìn cảnh thu của tác giả trong bài thơ “Câu cá mùa thu” có gì đặc sắc?

* Gợi ý trả lời

– Điểm nhìn từ gần thấp đến cao xa rồi lại trở lại gần thấp .
– Từ điểm nhìn đó nhà thơ hoàn toàn có thể quan sát khoảng trống, cảnh sắc thu theo nhiều hướng thật sinh động .

2. Dạng viết bài văn (4-6 điểm)

Đề 1: Phân tích bài thơ “Câu cá mùa thu” Nguyễn Khuyến.

* Gợi ý trả lời

I. Mở bài

– Đôi nét về tác giả Nguyễn Khuyến : một tác giả chịu ảnh hưởng tác động đậm nét tư tưởng Nho giáo, sáng tác của ông thường về đạo đức con người, người quân tử. Sau khi thấy thực tại rối ren, ông ở ẩn sáng tác các tác phẩm biểu lộ sự hòa hợp với vạn vật thiên nhiên thanh tịnh
– Bài thơ Câu cá mùa thu : Là một bài thơ trong chùm thơ thu ba bài được sáng tác trong thời hạn tác giả ở ẩn

II. Thân bài

1. Hai câu đề

– Mùa thu gợi ra với hai hình ảnh vừa trái chiều vừa cân đối hài hoà “ ao thu ”, “ chiếc thuyền câu ” bé tẻo teo ;
+ Màu sắc “ trong vắt ” : sự dịu nhẹ, thanh sơ của mùa thu
+ Hình ảnh : Chiếc thuyền câu bé tẻo teo ⇒ rất nhỏ
+ Cách gieo vần “ eo ” : giàu sức bộc lộ
– Cũng từ ao thu ấy tác giả nhìn ra mặt ao và khoảng trống quanh ao ⇒ đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ .
⇒ thể hiện rung cảm của tâm hồn thi sĩ trước cảnh đẹp mùa thu và của tiết trời mùa thu, gợi cảm giác yên tĩnh quái gở

2. Hai câu thực

– Tiếp tục nét vẽ về mùa thu giàu hình ảnh :
+ Sóng biếc : Gợi hình ảnh nhưng đồng thời gợi được cả sắc tố, đó là sắc xanh dịu nhẹ và thoáng mát, phải chăng là sự phản chiếu màu trời thu trong xanh
+ Lá vàng trước gió : Hình ảnh và sắc tố đặc trưng của mùa thu Nước Ta
– Sự hoạt động :
+ hơi gợn tí ⇒ hoạt động rất nhẹ ⇒ sự chú ý quan sát của tác giả
+ “ khẽ đưa vèo ” ⇒ hoạt động rất nhẹ rất khẽ ⇒ Sự cảm nhận thâm thúy và tinh xảo
⇒ Nét rực rỡ rất riêng của mùa thu làng quê được gợi lên từ những hình ảnh bình dị, đó chính là “ cái hồn dân dã ”

3. Hai câu luận

– Cảnh thu đẹp một vẻ bình dị nhưng yên bình và đượm buồn :
+ Không gian của bức tranh thu được lan rộng ra cả về chiều cao và chiều sâu
+ Tầng mây lơ lửng : gợi cảm giác thanh nhẹ, quen thuộc thân mật, yên bình, yên bình .
+ Hình ảnh trời xanh ngắt : sắc xanh của mùa thu lại được liên tục sử dụng, nhưng không phải là màu xanh dịu nhẹ, thoáng mát mà xanh thuần một màu trên diện rộng ⇒ đặc trưng của mùa thu .
+ Hình ảnh làng quê được gợi lên với “ ngõ trúc quanh co ” : hình ảnh quen thuộc
+ Khách vắng teo : Gieo vần “ eo ” gợi sự thanh vắng, yên ả, yên bình
⇒ Không gian của mùa thu làng cảnh Nước Ta được lan rộng ra lên cao rồi lại hướng trực tiếp vào chiều sâu, khoảng trống yên bình và thanh vắng

4. Hai câu kết

– Xuất hiện hình ảnh con người câu cá trong khoảng trống thu yên bình với tư thế “ Tựa gối buông cần ” :
+ “ Buông ” : Thả ra ( thả lỏng ) đi câu để vui chơi, ngắm cảnh mùa thu
+ “ Lâu chẳng được ” : Không câu được cá
⇒ Đằng sau đó là tư thế thư thái từ tốn ngắm cảnh thu, câu cá như một nụ cười làm thư thái tâm hồn ⇒ sự hòa hợp với vạn vật thiên nhiên của con người
– Toàn bài thơ mang vẻ yên bình đến câu cuối mới Open tiếng động :
+ Tiếng cá “ đớp động dưới chân bèo ” → sự chú ý quan sát của nhà thơ trong khoảng trống yên tĩnh của mùa thu, nghệ thuật và thẩm mỹ “ lấy động tả tĩnh ”
⇒ Tiếng động rất khẽ, rất nhẹ trong khoảng trống to lớn càng làm tăng vẻ tĩnh vắng, “ cái tĩnh tạo nên từ một cái động rất nhỏ ”
⇒ Nói câu cá nhưng thực ra không phải bàn chuyện câu cá, sự yên bình của cảnh vật cho cảm nhận về nỗi cô quạnh, uẩn khúc trong tâm hồn nhà thơ, đó là tâm sự đầy đau buồn trước tình cảnh quốc gia đầy đau thương

5. Nghệ thuật

– Bút pháp thuỷ mặc ( dùng đường nét chấm phá ) Đường thi và vẻ đẹp thi trung hữu hoạ của bức tranh phong cảnh
– Vận dụng tài tình thẩm mỹ và nghệ thuật đối .
– Nghệ thuật lấy động tả tĩnh được sử dụng thành công xuất sắc
– Cách gieo vần “ eo ” và sử dụng từ láy tài tình

III. Kết bài

– Khẳng định lại những nét tiêu biểu vượt trội về nội dung và thẩm mỹ và nghệ thuật của bài thơ
– Bài thơ đem đến cho fan hâm mộ những cảm nhận sâu lắng về một tâm hồn yêu nước thầm kín mà thiết tha

Đề 2: Phân tích bức tranh mùa thu qua bài thơ “Câu cá mùa thu”

* Gợi ý trả lời

* Dàn bài

a) Mở bài

– Giới thiệu tác giả và tác phẩm :
+ Nguyễn Khuyến là nhà thơ Nôm nổi tiếng nhất trong văn học Nước Ta .
+ ” Câu cá mùa thu ” là bài thơ thu tiêu biểu vượt trội trong chùm ba bài thơ thu được viết bằng chữ Nôm của Nguyễn Khuyến .
– Khái quát bức tranh mùa thu trong bài thơ : hiện lên với vẻ đẹp cổ xưa vốn có của thi ca muôn đời với cái yên bình trong cảnh và tâm của người nghệ sĩ .

b) Thân bài

* Khái quát về bài thơ

– Hoàn cảnh sáng tác : Nhà thơ sáng tác bài thơ này khi về quê ở ẩn với những nụ cười tuổi già đó là đi câu cá. Cảnh tượng mùa thu diễn ra lặng lẽ êm đềm cộng hưởng với tâm trạng buồn bế tắc của nhà thơ lo ngại cho số phận người nông dân đã bật lên tứ thơ thu điếu .
– Giá trị nội dung : Bài thơ là bức tranh cảnh sắc mùa thu ở đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời cho thấy tình yêu vạn vật thiên nhiên, quốc gia cùng tâm trạng đau xót của tác giả trước thời thế .

* Luận điểm 1: Bức tranh mùa thu được khắc họa từ sự thay đổi điểm nhìn

– Bức tranh mùa thu được miêu tả theo điểm nhìn :
+ Từ gần đến cao xa : từ “ thuyền câu bé tẻo teo ” trong “ ao thu ” đến “ tầng mây lơ lửng ” .
+ Từ cao xa trở lại gần : Từ “ trời trong xanh ” quay trở về với thuyền câu, ao thu .
=> Cách biến hóa điểm nhìn như vậy làm bức tranh mùa thu tổng lực : từ một khoảng chừng ao, cảnh sắc mùa thu mở ra sinh động theo nhiều hướng .

* Luận điểm 2: Bức tranh mùa thu trong bài là bức tranh mùa thu tiêu biểu nhất, đặc trưng nhất cho “mùa thu của làng cảnh Việt Nam”

………………………..

Các dạng đề bài Tự tình II

1. Dạng đề đọc hiểu (3-4 điểm)

Câu 1: Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn ,

Trơ cái hồng nhan với nước non.

Xem thêm: Sách Giải Bài Tập Toán Lớp 11 Luyện Tập (trang 31-32) (Nâng Cao)

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh ,
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn .
Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám ,
Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn .
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại .
Mảnh tình san sẻ tí con con !

a Bài thơ trên có tựa đề là gì? Của tác giả nào? Giới thiệu đôi nét về tác phẩm

* Gợi ý trả lời

– Đôi nét về tác phẩm :
● Bài thơ “ Tự tình II ” nằm trong chùm thơ Tự tình gồm 3 bài của Hồ Xuân Hương .
● Được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

b. Hãy kể tên một số tác phẩm khác cùng viết về thân phận người phụ nữ mà em đã học?

* Gợi ý trả lời

Tên một số ít tác phẩm khác cùng viết về thân phận người phụ nữ mà em đã học là : Bánh trôi nước ( Hồ Xuân Hương ), Chinh phụ ngâm khúc ( Đặng Trần Côn ), Cung oán ngâm khúc ( Nguyễn Gia Thiều ) .

Câu 2: Tác dụng của từ láy “văng vẳng” và từ “dồn” trong câu thơ “Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn” thể hiện tâm trạng nhà thơ?

* Gợi ý trả lời

Tác dụng của từ láy “ văng vẳng ” và từ “ dồn ” trong việc bộc lộ tâm trạng nhà thơ là : Gợi bước đi vội vã, dồn dập, gấp gáp của thời hạn, gợi khoảng trống quạnh hiu, im re và tâm trạng rối bời, lo âu, buồn bã, đơn độc của con người khi ý thức được sự trôi chảy của thời hạn, của đời người .

Câu 3: Tác dụng của biện pháp đảo ngữ và các động từ được sử dụng trong hai câu

Xiên ngang, mặt đất rêu từng đám
Đâm toạc chân mây đá mấy hòn
* Gợi ý vấn đáp
– Miêu tả hình ảnh vạn vật thiên nhiên như muốn vùng lên, phá ngang, phẫn uất với đất trời .
– Đó là hình ảnh vạn vật thiên nhiên qua cảm nhận của người mang sẵn niềm phẫn uất và sự thể hiện đậm cá tính, bản lĩnh không cam chịu như muốn thử thách số phận của Hồ Xuân Hương

Câu 4: Văn bản trên được viết theo phong cách ngôn ngữ nào? Sử dụng phương thức biểu đạt nào là chủ yếu?

Đọc bài thơ sau và vấn đáp câu hỏi
Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn ,
…………..
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại .
Mảnh tình san sẻ tí con con !
( Tự tình 2 – Hồ Xuân Hương )

* Gợi ý trả lời

– Văn bản trên được viết theo phong cách ngôn ngữ: nghệ thuật.

– Sử dụng phương pháp diễn đạt biểu cảm là hầu hết .

Câu 5: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi bên dưới.

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn ,
Trơ cái hồng nhan với nước non .
Chén rượu hương đưa say lại tỉnh ,
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn .
Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám ,
Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn .
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại ,
Mảnh tình san sẻ tí con con !

a. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?\

* Gợi ý trả lời

Bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú đường luật / tám câu bảy chữ đường luật / thất ngôn bát cú .

b. Xác định các từ Hán Việt trong bài thơ.

* Gợi ý trả lời

Từ Hán Việt trong bài thơ là : hồng nhan .

Câu 6.Từ bài thơ “Tự tình II”, qua cuộc đời số phận của Hồ Xuân Hương em có nhận xét gì về số phận của những người con gái khác trong xã hội xưa?

* Gợi ý trả lời

– Nỗi đau của Hồ Xuân Hương cũng chính là nỗi đau chung của những người con gái trong xã hội xưa khi niềm hạnh phúc chỉ là chiếc chăn quá hẹp, họ bị chà đạp lên cả danh dự và nhân phẩm, họ bị tước đi nhiều quyền lợi và nghĩa vụ .

2. Dạng đề viết bài văn ( 4-6 điểm)

Đề 1: Phân tích bài thơ “Tự tình II” của Hồ Xuân Hương

* Gợi ý trả lời

I. Mở bài

– Trình bày những nét tiêu biểu vượt trội về nữ sĩ Hồ Xuân Hương : Nữ sĩ được ca tụng : “ Bà chúa thơ Nôm ” với rất nhiều những bài thơ bộc lộ sự trân trọng vẻ đẹp và niềm cảm thông, thương xót cho số phận những người phụ nữ .
– Giới thiệu bài thơ Tự tình II : Đây là một trong số 3 bài thơ trong chùm thơ Tự tình bộc lộ nỗi niềm buồn tủi trước cảnh ngộ lỡ làng .

II. Thân bài

1. Hai câu đề: Nỗi niềm buồn tủi, chán chường

Câu 1: Thể hiện qua việc tái hiện bối cảnh:

Thời gian : Đêm khuya, trống canh dồn – nhịp gấp gáp, liên hồi của tiếng trống biểu lộ bước tiến thời hạn gấp gáp, vội vã ⇒ Con người chất chứa nỗi niềm, không an tâm
Không gian : “ văng vẳng ” : lấy động tả tĩnh ⇒ khoảng trống to lớn nhưng tĩnh vắng
⇒ Con người trở nên nhỏ bé, lạc lõng, đơn độc

Câu 2: Diễn tả trực tiếp nỗi buồn tủi bằng cách sử dụng từ ngữ gây ấn tượng mạnh:

Từ “ trơ ” được nhấn mạnh vấn đề : nỗi đau, thực trạng “ trơ trọi ”, tủi hờn, đồng thời biểu lộ bản lĩnh thử thách, cạnh tranh đối đầu với những bất công ngang trái .
Cái hồng nhan : Kết hợp từ lạ biểu lộ sự rẻ rúng
⇒ Hai vế trái chiều : “ cái hồng nhan ” so với “ với nước non ”
⇒ Bi kịch người phụ nữ trong xã hội

2. Hai câu thực: Diễn tả rõ nét hơn tình cảnh lẻ loi và nỗi niềm buồn tủi

Câu 3: Hình ảnh người phụ nữ cô đơn trong đêm khuya vắng lặng với bao xót xa

Chén rượu hương đưa : Tình cảnh một mình, mượn rượu để giải sầu
Say lại tỉnh : vòng luẩn quẩn không lối thoát, cuộc rượu say rồi tỉnh cũng như cuộc tình vương vít cũng nhanh tàn, để lại sự rã rời
⇒ Vòng luẩn quẩn ấy gợi cảm nhận duyên tình đã trở thành trò đùa của số phận

Câu 4: Nỗi chán chường, đau đớn ê chề

– Hình tượng thơ chứa hai lần thảm kịch :
………………………..

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 11 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại cảm ứng, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .