Tập đoàn kinh tế, tổng công ty theo quy định pháp luật

Nền kinh tế ngày một phát triển đã kéo theo sự gia tăng nhu cầu thành lập các tập đoàn kinh tế, tổng công ty. Tuy tập đoàn kinh tế, tổng công ty đã trở nên phổ biến, song pháp luật Việt Nam vẫn chưa có nhiều quy định giải thích về loại hình liên kết trên. Bài viết này sẽ chỉ ra khái niệm tập đoàn kinh tế, tổng công ty theo quy định pháp luật, đồng thời đúc kết những đặc điểm và tư cách pháp lý cùng những ví dụ cụ thể của tập đoàn kinh tế, tổng công ty.

Quy định pháp luật về tập đoàn kinh tế, tổng công ty

Thế nào là tập đoàn kinh tế, tổng công ty?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 194 Luật Doanh nghiệp 2020, tập đoàn kinh tế, tổng công ty thuộc các thành phần kinh tế là nhóm công ty có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc liên kết khác. Nói cách khác, tập đoàn kinh tế, tổng công ty là tập hợp các công ty liên kết với nhau nhằm mục đích nâng cao lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh đa lĩnh vực và cùng nhau phát triển.

Đặc điểm tập đoàn kinh tế, tổng công ty

Tập đoàn kinh tế, tổng công ty nếu đúng bản chất thường có một số đặc điểm sau:

Thứ nhất, tập đoàn kinh tế, tổng công ty được hình thành từ mối liên kết giữa các pháp nhân. Tập đoàn kinh tế, tổng công ty có hai dạng liên kết là liên kết cứng (mối quan hệ về vốn) và liên kết mềm (mối quan hệ hợp tác, khoa học kỹ thuật, sản xuất kinh doanh).

Thứ hai, tập đoàn kinh tế có quy mô vốn lớn, sử dụng nhiều lao động, phạm vi hoạt động rất rộng, không chỉ nằm trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia mà ở nhiều nước trên phạm vi toàn cầu.

Thứ ba, tập đoàn kinh tế, tổng công ty đều hoạt động kinh doanh đa ngành, đa lĩnh vực nhằm tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa rủi ro.

Thứ tư, các tập đoàn thường đa dạng về cơ cấu tổ chức nhưng chủ yếu hoạt động theo mô hình công ty mẹ – công ty con. Đồng thời, cơ cấu tổ chức của tập đoàn kinh tế, tổng công ty cũng vô cùng phức tạp. Bởi đây là nhóm nhiều công ty không chỉ thiết lập mối liên kết dựa trên vốn, nên việc quyết định một cơ cấu tổ chức sao cho lợi ích của các bên được đảm bảo không hề đơn giản.

Đặc điểm của tập đoàn, tổng công ty

Tư cách pháp lý

Tập đoàn kinh tế, tổng công ty không có tư cách pháp nhân, nên cũng không có tài sản riêng. Để duy trì hoạt động của tập đoàn kinh tế, tổng công ty, những pháp nhân tham gia thường đóng góp tài chính, hoặc pháp nhân nắm quyền chi phối sẽ trích một phần lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh của tập đoàn để giải quyết những vấn đề tài chính này.

Mỗi công ty trong tập đoàn kinh tế, tổng công ty là một pháp nhân riêng lẻ, và mục đích thành lập tập đoàn kinh tế là nhằm nâng cao lợi ích cho các thành viên, chứ không nhằm tạo ra một tổ chức kinh tế mới.

Tuy nhiên mỗi một tập đoàn, tổng công ty đều có một công ty chủ quản, công ty mẹ để quản lý và điều hành. Công ty chủ quản, công ty mẹ này cũng là công ty có tư cách pháp nhân và thường góp vốn vào các công ty trong tổng công ty, tập đoàn kinh tế. Tên của tổng công ty, tập đoàn kinh tế thường mang tên của công ty mẹ, công ty chủ quản này.

Một số ví dụ về các tập đoàn kinh tế, tổng công ty trên thực tế

Một số ví dụ về tập đoàn kinh tế, tổng công ty có thể kể đến là: Tổng công ty truyền tải điện lực Quốc gia, Tổng công ty Điện lực miền Nam, Tập đoàn Hòa Phát, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, tập đoàn công nghiệp than – khoáng sản Việt Nam, tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam, tập đoàn công nghiệp viễn thông quân đội, tập đoàn điện lực Việt Nam…