Pháp luật XHCN – Thư viện Hóa – Sinh – GDNGLL – Hướng nghiệp – LLCT

Anh (chị) hiểu như thế nào về pháp luật XHCN. Phân tích vai trò của pháp luật XHCN. Phải làm gì để nâng cao vai trò của pháp luật ở nước ta hiện nay?  

Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng. Nó là công cụ không thể thiếu, bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng… Đối với Việt Nam chúng ta, từ khi thành lập năm 1945, Pháp luật XHCN đã đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh, chính trị xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng, mà còn góp phần thúc đảy kinh tế xã hội phát triển.

Ngày nay, đất nước ta đang tiến hành đẩy mạnh phát triển kinh tế thị trường, vai trò của pháp luật XHCN càng có ý nghĩa quan trọng đòi hỏi việc nắm vững bản chất, vai trò, quan điểm của Đảng, Nhà nước về việc xây dựng hệ thống pháp luật phù hợp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý điều hành của Nhà nước, đẩy mạnh phát triển kinh tế, giữ vững ổn định chính trị – xã hội của đất nước. Những nội dung đó được trình bày cụ thể như sau:

Trước hết về khái niệm pháp luật XHCN: Pháp luật xã hội chủ nghĩa là hệ thống những quy tắc xử sự chung so nhà nước xã hội chủ nghĩa ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp công nhân và đại đa số nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và được đảm bảo thực hiện bằng bộ máy nhà nước và phương thức tác động của nhà nước trên cơ sở giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế của nhà nước nhằm xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa

Vai trò của pháp luật xã hội chủ nghĩa

Hiện nay, chúng ta đang tiến tới xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong điều kiện đó, không thể không khẳng định vai trò của pháp luật đối với quản lý nhà nước, quản lý xã hội.

Điều 8 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định “Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lí xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ”. Vài trò của pháp luật thể hiện ở những khía cạnh:

* Vai trò của pháp luật đối với kinh tế

Đối với kinh tế, pháp luật là phương tiện hàng đầu xác định địa vị pháp lý bình đẵng đối với chủ thể tham gia quan hệ kinh tế; tạo lập các “khung pháp lý” để điều khiển hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thông qua pháp luật, nhà nước tạo ra môi trường thuận lợi, tin cậy và chính thức cho các chủ thể tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh thực hiện có hiệu quả.

Pháp luật là phương tiện cho các quan hệ kinh tế trở thành quan hệ pháp luật. Khi đó, pháp luật xác định rõ các chủ thể tham gia hoạt động kinh tế, quyền và nghĩa vụ cũng như khách thể mà các bên tham gia hoạt động kinh tế.

Pháp luật là phương tiện cũng cố và bảo vệ những nguyên tắc vốn có của nền kinh tế thị trường.Đồng thời, pháp luật còn là phương tiện bảo vệ lợi ích kinh tế tốt nhất cho các bên tham gia hoạt động kinh tế trong trường hợp sảy ra trnh chấp kinh tế, vi phạm hợp đồng kinh tế…

Ví dụ: Để thu hút đầu tư vào sản xuất, đặc biệt là đầu tư nước ngoài, năm 2005 Luật đầu tư được ban hành. Một mặt, tạo môi trường pháp lý cho các chủ đầu tư; mặt khác, biến quan hệ giữa các chủ đầu tư thành quan hệ pháp luật. Hoặc trong quá trình sản xuất kinh doanh, khi xảy tra tranh chấp vi phạm hợp đồng kinh tế, không đúng thời gian, mẫu mã, chất lượng theo hợp đồng, khi đó các bên tranh chấp có thể giải quyết trên cơ sở pháp luật. 

* Quan hệ của pháp luật đối với hệ thống chính trị

Đối với sự lãnh đạo của Đảng,  pháp luật là phương tiện để thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng,  làm cho đượng lối đó có hiệu lực thực thi và bắt buộc chung trên quy mô toàn xã hội. Đồng thời,pháp luật là phương tiện để Đảng kiểm tra đương lối của mình trong thực tiễn.

Đối với nhà nước, pháp luật là cơ sở pháp lý tổ chức và phương thức hoạt động của chính mình (dựa vào các luật như: Luật tổ chuwcxs HĐND và UBND, Luật tổ chức Quốc Hội, Chính phủ…), là sự ghi nhận về mặt pháp lý trách nhiệm của nhà nước đối với xã hội và cá nhân, công dân, là phương tiện quản lý có hiệu lực đối với mọi mặt đời sống xã hội. Pháp luật là phương tiện chứa đựng trong đó sự kết hợp giữa thuyết phục và cưỡng chế, giữa tập trung và dân chủ, giữa năng động, sáng tạo với kỉ cương, kỉ luật. Do đó, khi thực hiện các chức năng của mình, nhà nước không thể không sử dụng pháp luật.

Đối với các tổ chức chính trị – xã hội, pháp luật là cơ sở pháp lý bảo đảm cho nhân dân tham gia vào quản lý nhà nước, quản lý xã hội thông qua các tổ chức chính trị – xã hội của mình. Pháp luật thể chế hóa nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm cho tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Nhân dân dực vào pháp luật để phản ứng, đấu tranh với các hành vi làm quyền, cưỡng chế ngoài quy định của pháp luật.

Tóm lại, pháp luật là phương tiện thiết lập các nguyên tắc về tổ chức và hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị, đảm bảo cho hệ thống hoạt động nhịp nhàng, ăn khớp.

* Vai trò của pháp luật đối với đạo đức và tư tưởng

Đối với đạo đức, các nguyên tắc căn bản của đạo đức được thể chế hóa thành các quy phạm pháp luật. Do vậy, pháp luật xã hội chủ nghĩa bảo vệ và phát triển đạo đức xã hội chủ nghĩa, bảo vệ tính công bàng, chủ nghĩa nhân đạo, tự do, lòng tin và lương tâm con người.

Ví dụ: Đạo đức truyền thống của dân tộc ta quan niệm rằng:

Công cha như núi Thái Sơn,

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Quy tắc đạo đức trên đã được nâng lên thành quy phạm pháp luật tại điều 35 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014: “Con có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, báo hiếu với cha mẹ, lắng nghe những lời khuyên bảo đúng đắn của cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình”.

Đối với tư tưởng, pháp luật là phương tiện đăng tải thế giới quan khoa học, các tư tưởng tiến bộ và các giá trị nhân loại. Vì thế, pháp luật xã hội chủ nghĩa có vai trò quan trọng trong cũng cố và nâng cao nhận thức tư tưởng cho con người dưới chủ nghĩa xã hội.

Điều đó được thể hiện: Một mặt, pháp luật thừa nhận và khuyến khích sự phát triển của một hoặc nhiều hệ tư tưởng; mặt khác, pháp luật phủ nhận, không ghi nhận hoặc cấm sự tồn tại hoặc hạn chế sự phát triển của những hệ tư tưởng không phù hợp với hệ tư tưởng giữ địa vị thống trị, với lợi ích hoặc mục đích của giai cấp thống trị

* Vai trò của pháp luật đối với quá trình hội nhập quốc tế

Trong thời đại ngày nay, xu thế hội nhập quốc tế là tất yếu khách quan của mọi quốc gia. Cùng với những tuyên bố chính trị, các quốc gia đanh hướng xây dựng một hệ thống pháp luật, tạo cơ sở vững chắc cho quá trình hội nhập quốc tế.

Hiện nay nước ta đang tiến hành hội nhập quốc tế sâu sắc, quan hệ ngoại giao gần 180 quốc gia, quan hệ kinh tế gần 200 quốc gia vùng lãnh thổ, hội nhập phải tuân thủ theo pháp luật, pháp luật phải phù hợp với pháp luật quốc tế đểt thúc đẩy phát triển. Vì vậy PL là phương tiện thực hiện chủ trương, chính sách  đối ngoại của Việt nam trên trường quốc tế.

Pháp luật là phương tiện bảo vệ lợi ích hợp pháp cho các chủ thể trong quá trình hội nhập quốc tế

Trong những năm qua, hệ thống pháp luật ViệtNam đã có bước phát triển mới, bước đầu tạo môi trường pháp lý đáng tin cậy cho quá trình hội nhập quốc tế của đất nước.

3. Những giải pháp phát huy vai trò pháp luật XHCN ở nước ta hiện nay:

– Hoàn thiện hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ mang tính khả thi; khắc phục tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo hoặc pháp luật không phù hợp với thực tiễn khó thực hiện hoặc không thực hiện được.

– Khi đã có luật thì phải có ngay những văn bản hướng dẫn thực hiện, khắc phục tình trạng luật chờ Nghị định, Nghị định chờ Thông tư hướng dẫn.

– Tổ chức tốt việc thực hiện pháp luật, bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống được mọi cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị và mọi người dân thực hiện nghiêm chỉnh. Muốn vậy phải làm tốt những vấn đề sau:

+ Tổ chức tốt công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật.

+ Kiện toàn các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan quản lý nhà nước theo tinh thần cải cách bộ máy nhà nước.

+ Tăng cường công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện pháp luật để phát hiện kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật. Trên cơ sở đó, xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật; khắc phục tình trạng ô dù, bao che, nể nang.

Ngoài ra để nhà nước thực sự của dân, do dân, vì nhân dân thì cần phải thực hiện tốt các giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; cải cách bộ máy nhà nước; Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức, bđấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí.

Nhắn tin cho tác giả