Khái niệm câu đố. – V + Vị ngữ là nhóm từ: – 123docz.net

C V + Vị ngữ là nhóm từ:

2.1.2. Khái niệm câu đố.

Câu đố là một thể loại văn học dân gian. Thuật ngữ câu đố được dùng
từ lâu và phổ biến trong dân gian với hàm nghĩa chỉ một loại hình sáng tác
cuả folklore. Câu đố không đơn thuần là một hiện tượng ngơn ngữ, nó cũng
khơng phải là một tác phẩm (tác phẩm hiểu theo nghĩa là một cấu trúc nghệ
thuật) có các yếu tố được sắp xếp theo bố cục diễn biến nhất định nhằm thể
hiện một tư tưởng chủ đề nào đó, nhưng mỗi câu đố đều có một nội dung
hồn chỉnh, được thể hiện bằng một thứ ngơn ngữ nghệ thuật riêng. Từ xưa,
Aristot đã xếp câu đố vào lĩnh vực “sự bắt chước có tính nghệ thuật” (dẫn
theo [44,244]). Do vậy Aristot đã định nghĩa “ Câu đố là một kiểu ẩn dụ hay

và coi cái hay đặc biệt của câu đố ở chỗ” trong khi nói về cái tồn tại thực tế,
câu đố đồng thời kết hợp với cả cái hồn tồn khơng thể có được ([dẫn theo
44,244]).

Về phía các nhà nghiên cứu văn học dân gian Việt Nam, quan niệm về
câu đố của họ cũng không đi chệch hướng của các bậc tiền bối. Theo tác giả
Vũ Ngọc Phan “Câu đố là một loại hình sáng tác phản ánh các sự vật, hiện
tượng của thế giới quan theo lối nói chệch (nói một đằng hiểu một nẻo). Quan
niệm này nhấn mạnh cách nói chệch trong câu đố. Tác giảTriều Nguyên trong
một cơng trình nghiên cứu về câu đố người Việt của mình lại chú ý đến mặt
cấu tạo của câu đố. Ơng đưa ra một cách nhìn về câu đố như sau: “ Câu đố là
một thể loại văn học dân gian, gồm hai bộ phận, bộ phận lời đố và bộ phận lời
giải (vật đố); lời đố bằng văn vần, nhằm miêu tả vật đố một cách xác thực,
hợp lẽ nhưng làm cho lạ hóa để khó đốn nhận; lời giải nêu tên vật đố, là
những sự vật, hiện tượng phổ biến, ai ai cũng từng biết, từng hay [40,28]. Còn
theo giáo sư Nguyễn Văn Trung [61], quan niệm về câu đố của tác giả dựa
trên hai mặt: mặt cấu tạo và mặt xã hội. Về mặt cấu tạo, câu đố có cấu trúc
của một đối thoại gồm hai phần: lời đố và lời giải. Lời đố là một câu hỏi dưới
hình thức: tên vật có những hình dáng, đặc điểm, cơng dụng này hay tên vật
giống như vật được nói ra là gì?. Như vậy câu đố là một định nghĩa, xét theo
nội dung dựa trên khái niệm căn bản: Tương tự. Về mặt xã hội câu đố là một
cuộc chơi sử dụng đồ chơi là hình ảnh, từ và ý nghĩa, là một chơi chữ nhằm
mục đích giải trí tinh thần vui vẻ. Thay vì chỉ đưa ra một định nghĩa, ơng đề
nghị đưa ra nhiều định nghĩa tùy theo phương diện nhìn vấn đề của nhiều
chiều cạnh của đối tượng. Bởi theo ông những định nghĩa này không nhằm
bày tỏ thực chất hay yếu tính của câu đố vì bản chất hay yếu tính của câu đố
là siêu hình khơng ai kiểm nghiệm được. Cái có thể kiểm nghiệm và quan sát
được ở đây chỉ có thể là những sự mô tả yếu tố cấu tạo của câu đố mà thôi.