Định nghĩa lại khái niệm đồ chơi?

    Điện thoại di động, máy tính xách tay, máy ảnh kỹ thuật số và máy nghe nhạc MP3 là những món quà được mua nhiều nhất trong dịp lễ năm nay ở Mỹ. Cho đối tượng nào ư? Cho các cô bé, cậu bé còn chưa đến tuổi đi học!

      Trên trang web Amazon chuyên bán hàng qua mạng, những món đồ nóng nhất dành cho trẻ em trong các dịp lễ cuối năm là Smart Cycle, một chiếc xe đạp được kết nối với trò chơi điện tử. Jim Silver, tổng biên tập của tờ tạp chí Toy Wishes và là một chuyên gia trong lĩnh vực này suốt 24 năm qua cho biết rằng trong 12 tháng qua, đã có một bước nhảy vọt ngoạn mục trong số các đồ chơi có liên quan đến việc nhìn vào màn hình: “Các công ty đồ chơi lớn thậm chí còn không gọi nó là công nghiệp đồ chơi nữa. Giờ họ coi nó là công nghiệp giải trí gia đình, tất cả các công ty đó đang cạnh tranh để phục vụ cho việc giải trí của trẻ con”. Công nghệ cao đã dần thấm vào ngành đồ chơi trong vài năm qua, nhưng giờ đây xu hướng này đang tăng tốc thực sự. Trong tháng 11-2007, 6 trên 9 món đồ chơi bán chạy nhất cho trẻ em từ 5-7 tuổi trên trang web amazon.com là các món đồ công nghệ cao. Xu hướng này đã khiến các bác sĩ khoa nhi và các nhà giáo dục lo lắng, họ nói rằng nếu nhìn vào màn hình quá lâu sẽ hạn chế trí tưởng tượng của trẻ nhỏ. Thế nhưng các món đồ chơi truyền thống – nghĩa là những đồ chơi không có màn hình vi tính, dây cáp USB hay thẻ nhớ – lại bị chính lũ trẻ coi là cổ lỗ sĩ. 

      Reyne Rice, một chuyên gia về xu hướng đồ chơi cho tổ chức Toy Industry Association cho biết: “Nếu bây giờ bạn đưa cho đứa trẻ một chiếc máy quay đồ chơi kiểu cũ, nó sẽ nhìn bạn như thể bạn bị ‘hâm’ vậy. Trẻ con đang tự diễn lại những gì chúng quan sát thấy trong xã hội”. Điều đó dường như cũng xảy ra với những đứa trẻ thậm chí còn chưa đủ lớn để hiểu cách sử dụng những món đồ đó. Có một bà mẹ ở California tên là Yunice Kotake vừa mới mua loại điện thoại Knows Your Name Dora của hãng Fisher-Price cho 2 cô con gái sinh đôi mới lên 1 tuổi. Thế mà chỉ vài ngày sau, bà đã phải trả lại chiếc điện thoại đồ chơi đó cho cửa hàng sau khi phát hiện ra là 2 thiên thần nhỏ thích chiếc điện thoại di động thật của bố mẹ chúng hơn chứ chẳng thèm đoái hoài gì đến món đồ chơi kia. Cô nói: “Tôi thật quá đỗi ngạc nhiên, còn nhỏ như vậy mà chúng đã biết thế nào là điện thoại thật và nhất quyết không chịu chơi với cái giả”. 
      Trong hệ thống các cửa hàng đồ chơi nổi tiếng nhất của Mỹ Toys “R” Us, những giá để hàng gần cửa ra vào nhất luôn tràn ngập các món đồ chơi công nghệ cao. Trong số đó có những chiếc laptop có thêm những trò chơi giáo dục, bên cạnh các trò điện tử đã quen thuộc (và chúng được làm dưới hình dạng ngộ nghĩnh như cái ví của búp bê Barbie hay mũ bảo hiểm của búp bê Darth Vader). Ngự trị một cách đầy kiêu hãng ở một giá để hành riêng là món đồ chơi được bán chạy nhất ở Mỹ hiện nay, có tên là Eye Clops Bionic Eye, một chiếc máy quay điện tử dành cho trẻ em từ 6 tuổi trở lên. Khi được hỏi vì sao lại thích mua những món đồ chơi như thế này, cô bé Sabrina 6 tuổi đã trả lời: “Vì trông nó rất sành điệu ạ!”.
      Các món đồ chơi như thế có thể khiến trẻ em vui thích, nhưng nó đồng thời cũng khiến các nhà giáo dục và bác sĩ nhi lo ngại. Học viện khoa nhi của Mỹ đã lên tiếng khuyên các bậc phụ huynh không nên cho trẻ em dưới 2 tuổi nhìn vào màn hình. Còn với những đứa trẻ lớn hơn thì tổ chức này cũng khuyến cáo không nên cho chúng xem tivi hay nhìn vào màn hình vi tính quá 2 tiếng một ngày. Donald L. Shifrin, một bác sĩ khoa nhi ở Seattle và là người phát ngôn của tổ chức, cho biết rằng các món đồ chơi công nghệ cao không thể thay thế những câu chuyện, vở kịch hư cấu, qua đó trẻ em sẽ sáng tạo nên những câu chuyện phong phú và học cách tương tác với bố mẹ và bạn bè cùng trang lứa. Nhưng đối với công nghiệp đồ chơi, đám khách hàng còn đang mặc bỉm lại là những mỏ vàng đang chờ được khai thác và doanh thu do chúng mang lại chiếm đến hơn 5% tổng doanh thu bán đồ chơi. Một nhà phân tích cho biết: “Nếu bạn chỉ bán đồ chơi truyền thống thì bạn có thể vẫn tồn tại, nhưng sẽ không thể phát triển được. Đã đến lúc ngành này phải định nghĩa lại khái niệm ‘đồ chơi’”.

Ngọc Huyền